Tiểu luận môn học quản lý sự thay đổi trong cuốn “linh hồn của sự thay đổi” của john p kotter lấy ví dụ minh họa trong mỗi cuốn

Untitled BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGUYỄN TẤT THÀNH BÀI TIỂU LUẬN MÔN HỌC QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI Giảng viên hướng dẫn Nguyễn Ky NHÓM 6 TP Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2021 2 0 2 BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀ[.]

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGUYỄN TẤT THÀNH

BÀI TIỂU LUẬN MÔN HỌC QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI

Giảng viên hướng dẫn: Nguyễn Ky

NHÓM: 6

TP Hồ Chí Minh, tháng 4 năm 2021

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGUYỄN TẤT THÀNH

BÀI TIỂU LUẬN MÔN HỌC QUẢN LÝ SỰ THAY ĐỔI

5 1800001242 Nguyễn Tấn Lợi (NT) 19DQT1B

LỜI NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN:

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

Tổng điểm:………

TP.HCM, ngày … tháng….năm……

GIẢNG VIÊN

A- BÀI TẬP CHUNG

Trình bày nội dung (nội dung, những điều hữu ích, những điều khôngnên)

Trong cuốn “Linh hồn của sự thay đổi” của John P.Kotter Lấy ví dụ

minh họa trong mỗi cuốn

LỜI GIỚI THIỆU

Thông điệp quan trọng nhất trong quyển sách này là một điều rấtđơn giản: Người ta thay đổi hành động của mình bởi vì họ được thấymột sự thật có tác động đến những cảm nhận của mình chứ không phải

vì bạn cung cấp cho họ những bản phân tích nhằm làm thay đổi suynghĩ của họ Điều này đặc biệt đúng đối với việc thay đổi tổ chức ở quy

mô lớn, khi mà bạn phải đối mặt với những việc như: tiếp nhận côngnghệ mới, sáp nhập và mua lại công ty, tái cấu trúc, chiến lược mới,thay đổi văn hóa, toàn cầu hóa, và thương mại điện tử - dù là ở trongmột công ty hay chỉ một phòng ban, một bộ phận, hoặc ở một nhómđội Trong thời đại đầy biến động ngày nay, nếu biết cách giải quyết tốtnhững vấn đề trên thì bạn sẽ thắng lợi; bằng không thì có thể bạn phảiđiên đầu, sẽ mất nhiều tiền bạc và gặp nhiều khó khăn

Các bài học trong quyển sách này được rút ra từ kết quả của haiđợt phải vấn: đợt thứ nhất hoàn tất cách nay bảy năm, đợt thứ hai thựchiện trong hai năm vừa qua Khoảng 400 người từ 130 tổ chức đã trả lờinhững câu hỏi phỏng vấn, Kết quả tóm tắt cho thấy như sau:

- Những tổ chức có được sự thành công lớn thường biết cách lèo láinhững cá nhân thường hay từ chối sự đổi mới Họ biết cách chộplấy cơ hội và né tránh những mối nguy Họ hiểu rằng thay đổicàng lớn thì thắng lợi càng lớn Họ thấy được rằng cải tiến từ từcho dù liên tục vẫn là chưa đủ

- Sự thay đổi ở quy mô lớn để đạt được thành công phải trải quamột quá trình phức tạp xảy ra theo tám giai đoạn Đó là: gia tăngmức độ cấp bách phải thay đổi, lập đội tiên phong, xây dựng viễncảnh tương lai và các chiến lược, truyền đạt một cách hiệu quảviễn cảnh và các chiến lược này, gỡ bỏ các rào cản, giành nhữngthắng lợi ngắn hạn, duy trì động lực cho sự thay đổi cho đến khimọi chuyện hoàn tất, và cuối cùng là tạo nên một nền văn hóamới nhằm làm cho những hành vi mới trở nên bền vững

- Thách thức chủ yếu trong cả tám giai đoạn trên là thay đổi hành

vi của con người thách thức chủ yếu không phải là chiến lược, hệ

thống hay văn hóa Các yếu tố này và nhiều yếu tố khác nữa cóthể quan trọng, nhưng vấn đề cốt lõi không thể chỗi cãi chính là

hành vi – những gì mọi người thực hiện – và sự cần thiết phải có những thay đổi trong cách mọi người hành động.

- Thay đổi hành vi là giúp cho người ta thấy được một sự thất để từ

đó tác động đến cảm nhận của họ chứ không phải chỉ là đưa chongười ta một kết quả phân tích để tác động đến suy nghĩ của họ

cả suy nghĩ và cảm nhận đều quan trọng và đều được nói đếntrong những tổ chức thành công, tuy nhiên linh hồn của sự thay

đổi nằm ở chỗ cảm nhận Quá trình thấy – cảm nhận – thay đổi mạnh hơn quá trình phân tích – suy nghĩ – thay đổi Sự khác

biệt giữa thấy và phân tích, giữa cảm nhận và suy nghĩ là điểm

mấu chốt bởi vì phần lớn chúng ta sử dụng quá trình phân tích – suy nghĩ thường xuyên và dễ dàng hơn là thấy – cảm nhận.

- Khi nản lòng, đôi lúc chúng ta tự thuyết phục mình rằng nhu cầucần có một sự thay đổi lớn đang giảm đi Tuy nhiên, những áp lựcmạnh mẽ và liên tục luôn dẫn tới những biến động Khi nản chí,chúng ta nghĩ rằng vấn đề đó là không thể tránh khỏi và ngoàitầm kiểm soát Trong khi đó, một số người đã giải quyết nhữngthay đổi lớn theo cách rất hay Chúng ta có thể học hỏi từ họ.Giám đốc có thể học hỏi Những nhà quản lý cấp trung gian cóthể hỏi hỏi Hầu như tất cả những ai liên quan đến những thay đổilớn đều có thể học hỏi Đấy chính là tâm điểm của quyển sáchnày

A- Nội dung chung

Lời giới thiệu – Linh hồn của sự thay đổi

Tại sao chúng ta thành công và tại sao chúng ta thất bại trướcnhững thay đổi ở qui mô lớn Tám bước để đi đến thành công Nhữngthách thức chủ yếu trong mỗi bước Người ta đã vượt qua các thử tháchnhư thế nào Sự khác biệt rõ ràng giữa hai qui trình “Thấy – cảm nhận –thay đổi” và “phân tích – suy ngẫm – thay đổi”

Bước 1: Gia tăng mức độ cấp bách

Nâng cao mức độ cấp bách sao cho mọi người nới với nhau rằng”chúng ta phải làm cái gì đó” trước thách thức hay cơ hội trước mắt.Giảm đi sự tự mãn, sợ hãi và giận dữ có thể cản trở những sự thay đổi.hãy khơi dậy cảm nhận về tính cấp bách sao cho mọi người phải thốtlên “chúng ta hãy tiến lên nào!” và thực hiện những nổ lực thay đổi cầnthiết ở bước khởi đầu

 Sự đồng ý của lãnh đạo

 Cuốn băng video quay một người khách nổi giận

 Khi cá sấu đang cắn gót chân bạn.

 Những đôi găng tay trên bàn phòng hợp

 Phòng triển lãm chân dung tổng giám đốc

Những điều hữu ích

- Cho mọi người thấy sự cần thiết phải thay đổi bằng một sự kiện

có sức thuyết phục mà học có thể thực sự nhìn thấy, chạm vào,

và cảm nhận được

- Chỉ cho mọi người những bằng chứng ấn tượng và có giá trị từbên ngoài công ty có thể minh chứng rằng đổi thay là điều cầnthiết

- Tập trung vào những cách thức đơn giản và ít tốn kém giảm tính

tự mãn

- Đừng bao giừo đánh giá thấp sự tự mãn, nội sợ hãi, và sự giận dữđang tồn tại, ngay cả trong những công ty đang hoạt động tốt

Những điều không nên làm

- Chỉ tập trung vào việc thiết lập những tình huống kinh doanh “dựa trên lý trí” nhận dược sự tán thành của người quản lý cấp cao

và lao về phía trước trong khi lại bỏ qua tất cả những cảm nhậncản trờ sự thay đổi

- Phất lừo tình trạng thiếu tính cấp bách và lập tức bắt tay vào việcnghỉ ra một tầm nhìn và các chiến lược

- Tin rằng nếu không có một cuộc khủng hoảng hay kiểu “khán đàibóc cháy” thì sẽ không đi đến đâu cả

- Nghĩ rằng mình không có thể làm được gì nếu không phải là ngườilãnh đạo

VD: Để thu hút sự chú ý và gây ấn tượng sâu sắc nhằm giải quyết vấn

đề thiếu tính cấp bách, bạn có thể làm gì?

 Có thể cho mọi người nhìn thấy điều gi đó có thực,như kiểu mộtkhách hàng không hài lòng , được không?

 Có thể tạo ra điều gì đó mới mẻ nêu bật được vấn đề,như trong

“Chiếc găng tay” hay “Phòng triển lãm”, hay không?

 Có thể làm điều gì đó một cách gián tiếp ,như cho ông sếp thấynhững nguòi dưới quyền của ông ta đang tạo ra tính tự mãn quánhiều trong thuộc cấp của họ , được không?

 Nếu chưa bao giờ làm những việc như trên thì bạn có thể tìm ramột người cộng tác đã từng trải qua những chuyện đó đượckhông?

Bước 2: Lập đội tiên phong

Tập hợp những con người có đủ phẩm chất và sức mạnh dẫn dắt

sự thay đổi lại với nhau Giúp họ hành xử với nhau một cách tin cậy vàtình cảm Ở bước này giúp bạn thành lập một nhóm có năng lực , vềthành viên và phương pháp hành động, để dẫn dắt một công cuộc thayđổi đầy khó khăn

 Đội xanh lam đấu với đội xanh lục

 Một nhóm mới và đa dạng

 Tướng Mollo và tôi đang trôi lềnh bềnh trong nước

 Những cuộc họp không hiệu quả

Những điều không nên làm

 Dẫn dắt sự thay đổi với lực lượng chuyên trách yếu kém, các cáthể đơn lẻ, cơ cấu quản lý phức tạp, hoặc đội ngũ cao cấp lỏnglẻo

 Không đương đầu với tinh thế khi nguồn lực thúc đẩy và các trungtâm quyền lực cố thủ đang phá hoại ngầm sự thành lập nhóm

 Cố ý phất lờ hoặc làm việc để lấy lòng thủ trưởng đơn vị bởi ông

ấy “không còn hy vọng”

VD:

Bước 3: Xây dựng viễn cảnh tương lai

 Tạo ra những vận động vượt xa ngoài phạm vi của những phântích truyền thống cũng như các kế hoạch tài chính và ngân sách.Xây dựng một viễn cảnh tương lai đầy thuyết phục để có thể địnhhướng mọi nỗ lực Giúp cho đội tiên phong phát triển những chiếnlược vững chắc để biến viễn cảnh tương lai thành hiện thực

 Phải tạo dựng một tầm nhìn đúng và đề ra các chiến lược để chỉđạo hành động trong tất cả những giai đoạn còn lại của quá trìnhthay đổi.

 Cố hình dung- theo đúng nghĩa-tương lai có thể xảy ra

 Tầm nhìn cần rõ ràng đến mức có thể nói ra trong một phút hoặcviết gọn trên 1 trang giấy

 Tầm nhìn tạo được động lực-ví dụ như sự cam kết mang lại lợi íchcho người khác

 Những chiến lược mạnh mẽ để biến các tầm nhìn táo bạo thànhhiện thực

 Chú ý các câu hỏi chiến lược về tốc độ xuất phát của sự thay đổi

Những điều không nên

 Cho rằng những kế hoạch và ngân sách đơn thuần đã đủ dẫndắt các hành vi bạn đang cố tiến vào tương lai

 Vận dụng tâm nhìn dựa vao phân tích tài chính một cách quámức

 Có các tầm nhìn về việc cắt giảm chi phí có thể gây sốc vàphát sinh lo lắng

 Cho người ta thấy quá nhiều lý do vì sao họ cần phải nghỉ ranhững chiến lược táo bạo hơn những gì họ từng nghỉ trước đây

VD: nếu đội tiên phong không có tầm nhìn cho nỗ lực thay đổi của

họ, hoặc chưa có một tầm nhìn đạt yêu cầu thi hãy thử làm như sau:Làm việc với nhóm để phác thảo một “bài báo” viết cho tạp chíFortune về những kết quả từ nổ lực thay đổi của nhóm –dự án 3 nămcho tương lai Trong bài báo , hãy thảo luận các nội dung sau:

 Tổ chức thay đổi như thế nào

 Khách hàng sẽ phải nhận xét điều gì về công ty

 Nhân viên sẽ nói gì

 Thể hiện các chỉ số có liên quan

Trong quá trình viết báo, cần: những lời trích dẫn ý kiến của các

cá nhân, các con số thực tế ,sự mô tả rõ ràng về một sản phẩm , dịch

vụ hay trình mới Bạn có thể tổ chức hợp để lấy ý kiến,rồi tóm gọn ý.Bản phác thảo sẽ được phân phát trước buổi hợp tiếp theo để bổ sung,lấy ý kiến,biên tập,và tiếp các công việc trước đó Chính bạn sẽ làngười quyết định, tùy theo tình hình thực tế mà sẽ bố trí số lượng cáccuộc hợp và thời gian bao lâu

Bước 4: Thu hút mọi người tham gia

Gửi đi những thông điệp rõ ràng, tin cậy và chân thành về địnhhướng của sự thay đổi Xây dựng tinh thần tham gia nhiệt thành nơimọi người Sử dụng lời nói, hành động và những thành tựu công nghệmới để tháo gỡ các khó khăn liên quan đến truyền thông, không để cho

sự nhầm lẫn cũng như nghi ngờ xảy ra

Ở bước này giúp đánh giá chính xác nhưunxg người xung quanhchúng ta đã hiểu và chấp nhận tầm nhìn thay đổi cũng các chiến lượctốt như thế nào

 Chuẩn bị hỏi và đáp

 Cổng thông tin của tôi

 Tấn công bằng vũ khí hạt nhân vào Ban điều hành

Những điều không nên làm

 Truyền đạt không hiệu quả-điều này vẫn luôn xảy ra

 Phát biểu như thể đang nói ra thông tin

 Vô tình nuôi dưỡng tính hoài nghi bằng cách chỉ nới suông

VD: Hãy nói với nhân viên một cách thân tình về các vấn đề Hãy lắng

nghe ý kiến phản hồi, nhưng cũng phải chú ý cảm nhận của người khác

ẩn đằng sau lời nói Hãy truyền đạt tầm nhìn thay đổi và các chiến lượcmột cách hữu hiệu nhằm tạo ra một sự thấu hiểu và chấp thuận ở mức

độ cao nhất

Bước 5: Trao quyền

Tháo gỡ những rào cản đang cản trở những người thực sự theođuổi viễn cảnh tương lai và chiến lược Gỡ bỏ những khó khăn trong tổchức và trong chính tâm can của họ để họ có thể hành động khác đi

Cần xử lý hiệu quả những rào cản đã cản trở các hành động, đặcbiệt là rào cản từ người nắm quyền không muốn trao quyền, từ sự thiếuhụt thông tin, từ hệ thống khen thưởng và phương pháp đánh giá kếtquả làm việc không chính xác, từ sự thiếu tự tin

Những điểu hữu ích

 Tìm ra những người kinh nghiệm thay đổi của họ có thể củng cố đượcniềm tin của mọi người qua việc họ kể những câu chuyẹn: Tôi đãthắng và bạn cũng có thể làm được

 Hệ thống khen thưởnà ghi nhận tạo được sự khích lệ, gia tăng tinhthần lạc quan và sự tự tin của nhân việc

 Những ý kiến phản hồi giúp cho nhân viên nhìn thấy những quyếtđịnh liên quan đến tầm nhìn một cách tốt nhất

 Thay đổi những vị sếp “gây can trở” bằng cách tạo ra công việc mớicho họ, công việc này chỉ chỉ rõ sự cần thiết phải thay đổi

Những điều không nên

Làm ngơ trước những vị sếp đang gây cản trở cho nhiều nhânviên

Giải quyết những vần đề về sếp bằng cách tước đi quyền lực của

họ (làm cho họ hoang mang và bực bội), sau đó trao lại quyền chonhân viên

Cố gắn loại bỏ nhiều rào cản cùng lúc

Làm cho chính bản thân mình trở nên bi quan và dè dặt

Bước 6: Tạo ra những thắng lợi ngắn hạn

 Tạo ra những thắng lợi nhanh chóng để có thể đẩy lùi sự yếm thế,

bi quan và bảo thủ Xây dựng động lực Đảm bảo rằng các thànhthông đều dễ nhận ra rõ ràng và đáp ứng đúng những gì mọingười đang mong đợi

 Tạo ra những thắng lợi trong thời gian ngắn , nhanh , hiệu quả đểtiếp thêm nghị lực cho những người giúp chúng ta trong cuộc

thay đổi, khai sáng những người bi quan,xoa dịu những người chỉtrích đẻ tạo đà cho những nổ lực về sau.

 Danh sách dán trên bảng thông báo

 Xây dựng lực lượng Hải Quân mới

 Ngài Thượng nghi sĩ làm chủ một công ty vận tải

 Sự huyên náo

 Những điều hữu ích

- Đạt những thắng lợi đàu tiên một cách nhanh chóng

- Thắng lợi càng dễ nhận thấy vưới càng nhiều người càng tốt

- Những thành quả thắng lợi có thể thâm nhập vào cảm xúc củamọi người bằng sự rõ ràng của chúng

- Thắng lợi càng có ý nghĩa với mợi người càng tốt

- Thành quả đạt được phải tác động được đến những người cóquyền lực,nhưunxg người mà bạn càn sự hỗ trợ từu họ nhưng chođến giờ vẫn chưa có được

- Những thắng lợi có thể đạt được một cách dễ dàng và ít tốn kém,ngay cả khi chúng có nhỏ bé nếu so sánh với tầm nhìn lớn hơn.Lập một danh sách nhưunxg việc có thể bị cản trở bởi nhữngngười được trao quyền trong công ty mà ở đó bạn là người có ảnhhưởng, những việc này có thể là những thắng lợi ngắn hạn

1 Đối với mỗi mục trong danh sách, cần phải xác định:

- Khi nào thì vấn đề này có thể hoàn tất? Trong bao nhiêu tháng ?

- Cần phải tốn bao nhiêu sức lực và tiền bạc ? xếp loại từ 1 đến 10 ,

tư không tốn gì cả đến tốn kém rất nhiều

- Thắng lợi này rõ ràng như thế nào ? cố gắng xếp loại tư 1 đến 10

- Dễ nhận thấy ra sao? Phân loại từ 1 đến 1o

- Việc này sẽ được xem như là một thành quả có ý nghĩa

- Ai sẽ cho rằng đó là một thành tựu có ý nghĩa ? những người này

- Bóp méo sự thật.

Bước 7: Duy trì sự liên tục

 Giúp mọi người tạo ra các đợt sóng thay đổi, hết đợt này đến đợtkhác, cho đến khi viễn cảnh tương lai trở thành hiện thực Không

để cho sự cấp bách chìm xuống Không lùi bước trước những khókhăn mới của công cuộc thay đổi, đặc biệt là những rào cản ngàycàng lớn liên quan đến cảm xúc Loại bỏ những thao tác thừa đểnhờ đó, chúng ta không bị kiệt sức dọc đường

 Duy trì sự liên tục

 Những lần sống của sự thay đổi cứ tiếp diễn, và nó chỉ dừng lạikhi tầm nhìn đã biến thành sự thật, bất chấp những vấn đề nangiải

Những điều hữu ích

 Kiên quyết từ bỏ những công việc đang cản trở bạn, những việcchỉ thích hợp trong quá khứ và những việc bạn có thể giao phócho người khác

 Luôn luôn tìm cách để duy trì tính cấp bách

 Tận dụng những cơ hội mới (như trong truyện " con đường ") đểtạo tiền đề cho những lầm sống thay đổi tiếp theo

 Luôn bày tỏ thái độ cộng tác, cộng tác và cộng tác

Những điều không nên

 Phát triển một kế hoạch không linh hoạt dài 4 năm (phải thực tếhơn)

 Tự an ủi rằng mình đã làm được trong khi thực tế là chưa

 Tự an ủi rằng bạn có thể làm được công việc và không cần quantâm tới những vấn đề về sự quan liêu và những vấn đề chính trị

 Làm việc quá sức khiến thể xác và tinh thần suy sụp

Bước 8: Giữ cho sự thay đổi được bền vững

Đảm bảo rằng mọi người tiếp tục hành động theo cách thức mới, bắtchấp sự trì kéo cử truyền thống, bằng cách gắn liền sự thay đổi với vănhóa tổ chức vừa được xây dựng lại Định hướng cho nhân viên, thúcđẩy và sử dụng sức mạnh cảm xúc để củng cố những qui phạm và giátrị vừa mới hình thành

 Người lãnh đạo Thụy Sỹ

 Hành trình đến vơi bệnh nhân

 Đề bặt người khoảng 30 tuổi

 Chắc chắn có được các hành vi và thành quả liên tục đạt được để

có thể giúp nền văn hóa mới phát triển

 Những điều không nên :

 Lệ thuộc vào sếp hoặc một hệ thống mang tính bồi hoàn , hoặcbất kể thú gì khác mà không phải văn hóa,để duy trì thay đổi lớn

 Cố gắng thay đổi văn hóa ở bước đầu tiên của quá trình chuyểnđổi

Lời kết

Chúng ta nhìn thấy – Chúng ta cảm nhận – Chúng ta thay đổi

Cảm nhận và suy ngẫm Tầm quan trọng của việc cần phải có nhiềuhơn một vài anh hùng trong một thế giới hỗn độn

Tám bước để có được sự thay đổi ở quy mô lớn thành công Bướ

ăn ý với nhau

3 xây dựng vuễn cảnh tươnglai

đội tiên phong sẽ xây dựng viễncảnh tương lai và thiết lập chiếnlược để thực hiện những nỗ lực

thay đổi

4 thu hút mọi người tham gia các nhân viên bắt đầu tham gia

vào công cuộc thay đổi, được thểhiện qua hành vi của họ.

thêm nhiều người thấy mình cóthể hành động, và thực sự sẽhành động theo viễn cảnh tương

lai

6 tạo ra những thắng lợi ngắnhạn.

Động lực hình thành khi nhânviên cố gắng hoàn thành côngviệc theo viễn cảnh tương lai,cùng lúc đón những cản trở đốivới sự thay đổi cũng ngày một ít

đi

7 duy trì sự liên tục Làn sóng thay đổi tiếp tục đượcthực hiện cho đến khi hoàn tất

theo viễn cảnh tương lại đã định

8 Giữ cho sự thay đổi được bềnvững.

Hành vi mới cứ tiếp diễn bất chấp

sự trì kéo của truyền thống và sựthay đổi của nhóm những người

dẫn dắt

B- BÀI TẬP CÁ NHÂN

Cho ít nhất một ví dụ và phân tích về kế hoạch thực hiện thay đổi (Lĩnhvực kinh tế, pháp luật, xã hội,…) ở cá nhân bạn hoặc một doanh nghệphoặc ở một quốc gia ma anh/chị biết:

Nền kinh tế của việt nam chúng ta đã thay đổi như thế nào sau giảiphóng đến nay sau chiến thắng của cuộc kháng chiến chống mỹ ngày

30 tháng 4 năm 1975, cả nước ta đa được độc lập thống nhất dưới sựlãnh đạo của đảng và nhà nước ta khi bước vào thời kì quá độ để đi lêncon đường xã hội chủ nghĩa Nhiệm vụ ngay lúc này của cách mạngViệt Nam có một sự thay đổi rất lớn, vì đất nước đã thoát khỏi thời kỳkháng chiến Nhiệm vụ lúc này của ta là thay đổi nền kinh tế và khôiphục, phát triển đất nước trong điều kiện hòa bình Trước tình hình đó

đã đặt ra một yêu cầu đó chính là cần phải có những chủ trương, chínhsách, và biện pháp phù hợp với điều kiện của nước ta lúc bấy giờ.Nhưng trên thực tế các chủ trương, chính sách và các biện pháp đó củađảng ta ở một số mặt trong thời kỳ này đã chưa đáp ứng được nhữngyêu cầu đặt ra, đặc biệt là những chủ trương, đường lối trong lĩnh vựckinh tế

Sau khi miền nam nước ta được giải phóng và thống nhất đất nước,nước ta bước vào thời kỳ khôi phục nền kinh tế Đảng và nhà nước tanhìn thấy rõ những khó khăn của nền kinh tế đất nước, cơ sở vật chất,

kỹ thuật, khoa học kỹ thuật còn yếu kém, năng suất lao động thấp, sảnxuất chưa đủ đảm bảo cho nhu cầu đời sống nhân dân… Đảng cũngvạch ra những nguyên nhân xâu xa của tình hình trên là nền kinh tếnước ta là sản xuất nhỏ, các công tác tổ chức và việc quản lý nền kinh

tế còn có nhiều hạn chế Nhưng những điều bất hợp lý trong quan hệ

sở hữu của đảng thì lại chưa chỉ ra được Ở phía Bắc thì củng cố vàhoàn thiện chế độ công hữu về tư liệu sản xuất dưới hình thức toàn dân

và tập thể Còn ở phía Nam thì tiến hành cải tạo xã hội chủ nghĩa… Thực chất cải tạo xã hội chủ nghĩa đối với các thành phần kinh tế ởmiền Nam cũng như trong cả nước là nhằm xóa bỏ đi chế độ tư hữu vàthiếp lập một chế độ mới đó chính là chế độ công hữu Tuy nhiên, việcxoá bỏ chế độ tư hữu là nhằm chuyển mọi tư liệu sản xuất vào trongtoàn xã hội là mục tiêu rất lâu dài và phụ thuộc vào trình độ phát triểncủa lực lượng sản xuất, phải nhằm phục vụ việc phát triển sản xuất.Việc tiến hành cải tạo một cách ào ạt các thành phần kinh tế phi xã hộichủ nghĩa, cũng như việc quá coi trọng thay đổi quan hệ sở hữu về tưliệu sản xuất mà không coi trọng việc giải quyết các khâu tổ chức,quản lý sản xuất và phân phối đã dẫn tới việc không tìm ra cơ chế gắnngười lao động với sản xuất Vì vậy tính chủ động và sáng tạo củanhững người lao động bị giảm đi, tư liệu lao động từ chỗ là tài sản riêngcủa họ bỗng chốc trở thành những tư liệu được tập thể hóa nên đã làmsuy yếu đi một lực lượng sản xuất to lớn, lợi ích cá nhân thì không đượccoi trọng Thế nên sự vận động của nền kinh tế nhìn chung là chậmchạp và kém phát triển trong giai đoạn này

Tại Đại hội lần thứ IV, Đảng đặc biệt quan tâm tới việc hoàn thiện hệthống quản lý kinh tế, đánh thẳng vào những vấn đề quan trọng nhất

đó chính là tổ chức lại nền kinh tế sản xuất trong phạm vi toàn quốc vềtất cả các ngành sản xuất công nghiệp, nông nghiệp, lâm nghiệp, ngưnghiệp,… cả nước ta theo hướng sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa, xóa bỏtình trạng phân tán, cục bộ, hình thành thêm những ngành kinh tế - kỹthuật thống nhất và phát triển Với việc tổ chức lại nền kinh tế sản xuấtĐảng ta chủ trương cải tiến phương thức quản lý kinh tế, lấy kế hoạchhóa làm chính Trong quản lý kinh tế, Đảng ta cũng đã nhấn mạnh tớiviệc phải coi trọng quy luật giá trị, phải thực hiện chế độ hạch toánkinh tế, sử dụng tốt thị trường… Nếu so sánh với công tác quản lý kinh

tế được đề ra tại Đại hội III, thì tới Đại hội IV lần này công tác này đã cónhững bước chuyển biến nhất định, nhất là khâu kế hoạch hoá Kếhoạch hoá không còn được nhấn mạnh là “pháp lệnh” như tại Đại hộiIII, mà đã chú ý hơn tới tính sáng tạo của các ngành, các địa phương vàcác cơ sở Tuy nhiên là việc thực hiện cũng còn rất nhiều khuyết điểm,

do đó kế hoạch đề ra chưa thực sự phù hợp với xuất phát từ thực tế laođộng, thiếu tính khả thi Sai lầm của ta là mang tính bảo thủ, trì trệ,thiếu trách nhiệm trong quản lý kinh tế Trong khi đó có chế quản lýquan liêu bao cấp vẫn tiếp tục được duy trì đã rất ảnh hưởng đến nềnsản xuất, nhất là trong việc phân phối và lưu thông Kết hợp vớinguyên tắc “phân phối theo lao động” đã làm cho chế độ phân phốimang tính bình quân, do đó không kích thích được sự nhiệt tình và khảnăng tìm tòi sáng tạo của người lao động

Trong kế hoạch phát triển kinh tế được đại hội đề ra đã có sự chuyểnhướng tương đối phù hợp với nước ta lúc này Ưu tiên phát triển cácngành công nghiệp nặng được đề ra từ trước sự thay đổi này có ýnghĩa rất lớn Trước nền kinh tế không phát triển của nước ta thì tạiđâ\ại hội lần V Đảng đã có nhiều chủ trương mới cả trong chiến lượcphát triển kinh tế và cải tạo quan hệ sản xuất…

Trong suốt thời kỳ thực hiện kế hoạch 5 năm 1981-1985, nền kinh tếcủa nước ta đã bước lên một bước phát triển mới trong nền sản xuấtnông nghiệp Nông nghiệp tăng bình quân hàng năm 4.9% so với 1.9%hàng năm của trước đó Về lương thực thì cũng có bước phát triển quantrọng từ bình quân 13.4 triệu tấn tăng lên 17 triệu tấn Tuy nhiên nôngnghiệp vẫn là mặt trận được phát triển hàng đầu

Mặc dù sau nhiều năm thực hiện chủ trương cải tạo theo nhiều hướngtrên có nhiều điểm không hợp lý, không đảm bả, nhưng những chủtrương đã được đề ra vẫn có sự khả quan Đất nước ta sau nhiều nămtrên con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội, nhưng nền kinh tế vẫn ởtrong tình trạng thấp kém Thực trạng đất nước vào giữa những năm

1980 với những khó khăn mới gay gắt và phức tạp: Hiệu quả sản xuất

và đầu tư thấp; mất cân đối lớn trong nền kinh tế, đời sống nhân dâncòn nhiều khó khăn, nhiều nhu cầu chính đáng tối thiểu của nhân dân

về đời sống vật chất tinh thần chưa được đảm bảo…Thực trạng kinh tế– xã hội đó đòi hỏi Đảng ta phải có những quyết sách xoay chuyển tìnhhình, tạo ra một bước ngoặt cho sự phát triển Trên thực tế, Đảng ta đãlàm được điều đó

Trong thời kì đổi mới nền kinh tế nước ta sa sút nghiêm trọng Đảngnghiêm tức đánh giá nguyên nhân tình trạng nào dẫn đến tình trạngtrên nhất là về các nguyên nhân chủ quan những điều còn thiếu xótchưa nắm vững Sau nhiều năm theo hướng chủ nghĩa xã hội hóa thìtoàn bộ quan hệ sản xuất đã dẫn đến tình trạng sản xuất bị đình đốn,nền kinh tế phát triển chậm chạp Lênin đã chỉ ra rằng “chúng takhông hề coi lý luận của Mác như là một cái gì đã xong xuôi hẳn và bấtkhả xâm phạm, trái lại, chúng ta tin rằng lý luận đó chỉ đặt nền móngcho môn khoa học mà người xã hội chủ nghĩa phải phát triển hơn nữa

về mọi mặt, nếu họ không muốn trở thành lạc hậu với cuộc sống Trêntinh thần đó nước ta đổi mới tư duy tiến hành cải tạo xã hội chủ nghĩa

và trong cơ chế quản lý kinh tế, khai thác mọi khả năng tiềm tàng củađất nước và sử dụng có hiệu quả sự giúp đỡ quốc tế để phát triển mạnh

mẽ lực lượng sản xuất đi đôi với xây dựng và củng cố quan hệ sản xuất

xã hội chủ nghĩa

Trong những năm trước Đại hội VI, Đảng đã có những biện pháp nóngvội, muốn xoá bỏ ngay các thành phần kinh tế phi xã hội chủ nghĩa,nhanh chóng biến kinh tế tư bản tư nhân thành quốc doanh, có xuhướng muốn tổ chức ngay các hợp tác xã quy mô lớn, không tính đếnkhả năng trang bị kỹ thuật, trình độ quản lý và năng lực cán bộ trước

sự phát triển của thực tiễn, Đảng ta đã nhận thấy rõ những sai lầm do

áp đặt chủ quan gây ra Sự phát triển của lực lượng sản xuất đòi hỏiphải có những quan hệ phù hợp với nó “Những quan hệ sản xuất lạchậu” hay “những yếu tố đi quá xa so với trình độ phát triển của lựclượng sản xuất” ắt sẽ kìm hãm sự phát triển của nó Thực ra kinhnghiệm này đã được Lênin rút ra từ thực tiễn xây dựng xã hội chủnghĩa ở Liên Xô Người đã dũng cảm chỉ ra rằng: “chúng ta đã thất bạitrong cái ý định dùng phương pháp “xung phong”, nghĩa là dùng conđường ngắn nhất, nhanh nhất, trực tiếp nhất để thực hiện việc sản xuất

và phân phối theo nguyên tắc xã hội chủ nghĩa” Việc thừa nhận nềnkinh tế có cơ cấu nhiều thành phần cũng có nghĩa là ngoài chế độ cônghữu về tư liệu sản xuất, cho phép những cá nhân được phép sử dụngvốn để sản xuất, kinh doanh trong khuôn khổ pháp luật Bố trí lại cơcấu kinh tế phải đi đôi với đổi mới cơ chế quản lý kinh tế Tập trungquan liêu, bao cấp trong những năm trước đây đã không tạo nên độnglực phát triển, vì vậy đã làm suy yếu nền kinh tế, kìm hãm sản xuất,giảm năng suất… Vì vậy Đảng ta tiếp tục chủ trương việc triển khai

thực hiện một cách triệt để việc đổi mới cơ chế quản lý đã được đề ra.Sau 15 năm thực hiện đường lối đổi mới, nền kinh tế nước ta có bướcphát triển mới về lực lượng sản xuất, quan hệ sản xuất và hội nhậpkinh tế quốc tế, thành công bước đầu trong việc chuyển sang cơ chếthị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, khắc phục một bước tình trạngnước nghèo và kém phát triển, tạo thêm điều kiện đẩy mạnh côngnghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Tuy nhiên, trình độ phát triển của nước ta còn thua kém nhiều so vớimột số nước xung quanh và nguy cơ tụt hậu ngày càng xa hơn vẫn làthách thức Hoàn cảnh đó đòi hỏi toàn Đảng, toàn dân ta phải tiếp tục

nỗ lực phấn đấu để thúc đẩy nền kinh tế nước ta phát triển mạnh mẽhơn nữa Tại Đại IX năm 2001, Đảng ta thể hiện rõ quyết tâm đưa nước

ta ra khỏi tình trạng kém phát triển nâng cao rõ rệt đời sống vật chất

và tinh thần của nhân dân, tạo nền tảng để đến năm 2020 nước ta cơbản trở thành một nước công nghiệp theo hướng hiện đại Nguồn lựccon người, năng lực khoa học và công nghệ, kết cấu hạ tầng, tiềm lựckinh tế, quốc phòng, an ninh được tăng cường, thể chế kinh tế thịtrường định hướng xã hội chủ nghĩa được hình thành về cơ bản, vị thếcủa nước ta trên trường quốc tế được nâng cao

Trong hoàn cảnh nước ta hiện nay, sự vận hành nền kinh tế hàng hoánhiều thành phần là một yêu cầu tất yếu khách quan Bởi vì trong thời

kỳ quá độ ở nước ta, những điều kiện chung của kinh tế hàng hoá vẫntồn tại: sự phân công lao động xã hội đang phát triển mạnh mẽ; sựchuyên môn hoá và hợp tác lao động đã mở ra trên phạm vi quốc tế;nền kinh tế đã và đang tồn tại với nhiều hình thức sở hữu khác nhau về

tư liệu sản xuất và sản phẩm lao động; mỗi hình thức sở hữu có nhiềuđơn vị kinh tế độc lập về sản xuất, kinh doanh… Mô hình kế hoạch hoátập trung quan liêu bao cấp tồn tại một thời đã kìm hãm sự phát triểncủa kinh tế hàng hoá Từ khi thực hiện đường lối đổi mới, nền kinh tếchuyển sang cơ chế thị trường đã thúc đẩy kinh tế hàng hoá phát triển.Chính sách phát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận độngtheo cơ chế thị trường đang tạo nên những cơ sở vật chất quan trọngcho sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội ở nước ta Đảng ta chỉ rõ:

“mục đích của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa làphát triển lực lượng sản xuất, phát triển kinh tế để xây dựng cơ sở vậtchất kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, nâng cao đời sống nhân dân” Do.

đó, có thể coi kinh tế thị trường là một công cụ, một phương tiện đểchúng ta đi lên chủ nghĩa xã hội.Lực lượng sản xuất chỉ có thể phát huyhết khả năng của nó trên một “địa bàn đầy đủ”, tức là trên một quan

hệ sản xuất phù hợp với trình độ của nó Hơn lúc nào hết, Đảng ta đặcbiệt chú trọng tới việc xây dựng một quan hệ sản xuất phù hợp vớitrình độ phát triển của lực lượng sản xuất Đây là một công việc không

hề đơn giản bởi trên thực tế trình độ của lực lượng sản xuất ở nước ta

còn thấp kém, có sự đan xen giữa 3 cấp độ thủ công – cơ khí – hiện đại,

“cùng với sự phát triển của lực lượng sản xuất hiện đại, trong mỗivùng, mỗi ngành vẫn còn phải chuyển biến sản xuất từ thấp đến cao,

từ kinh tế tự cung, tự cấp lên sản xuất hàng hoá nhỏ, từ sản xuất hànghoá nhỏ lên hàng hoá tư nhân, tư bản nhà nước, từ kinh tế cá thể tiếnlên kinh tế tập thể; …” Chính vì thế mà Đảng ta luôn nhấn mạnh tớiviệc phát triển lực lượng sản xuất gắn liền với xây dựng quan hệ sảnxuất phù hợp trên cả ba mặt sở hữu, quản lý và phân phối” Đảng cũngxác định rõ động lực chủ yếu để phát triển đất nước là đại đoàn kếttoàn dân trên cơ sở liên minh giữa công nhân với nông dân và trí thức,kết hợp hài hoà các lợi ích tập thể và xã hội, phát huy mọi tiềm năng

và nguồn lực của các thành phần kinh tế và của toàn xã hội Việc xâydựng các quan hệ sản xuất mới cả trên phương diện sở hữu, quản lý vàphân phối một cách hợp lý sẽ làm cho động lực đó thúc đẩy mạnh mẽ

sự phát triển của đất nước

Với kinh nghiệm sau nhiều năm lãnh đạo đất nước đi lên chủ nghĩa xãhội, Đảng ta nhận thấy rõ chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu

là sản phẩm của nền kinh tế phát triển với trình độ xã hội hoá cao cáclực lượng sản xuất hiện đại, từng bước được xác lập và sẽ chiếm ưu thếtuyệt đối khi chủ nghĩa xã hội được xây dựng về cơ bản Điều đó lý giảitại sao Đảng và nhà nước ta chủ trương thực hiện lâu dài chính sáchphát triển nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần, vận động theo cơchế thị trường có sự quản lý của Nhà nước theo định hướng xã hội chủnghĩa Việc xây dựng chế độ công hữu về tư liệu sản xuất chủ yếu làmột quá trình phát triển kinh tế xã hội lâu dài trải qua nhiều bước vànhiều hình thức từ thấp tới cao Sự nóng vội, đốt cháy giai đoạn, bỏ quanhững hình thức trung gian sẽ gây ra những hậu quả nghiêm trọng đốivới nền kinh tế đất nước, thậm chí còn gây ra sự phung phí, phá hoạilực lượng sản xuất Trên thực tế, điều này đã được Đảng ta đúc kếtthành một bài học Cho nên, việc xây dựng chế độ công hữu nói riêng

và quan hệ sản xuất mới nói chung đòi hỏi phải từ thực tiễn tìm tòi, thửnghiệm để xây dựng nên “Tiêu chuẩn căn bản để đánh giá hiệu quảxây dựng quan hệ sản xuất theo định hướng xã hội chủ nghĩa là thúcđẩy phát triển lực lượng sản xuất, cải thiện đời sống nhân dân, thựchiện công bằng xã hội” Từ tiêu chuẩn này cho phép chúng ta đánh giáchủ trương đa dạng hoá các loại hình sở hữu của Đảng ta trong điềukiện hiện nay là đúng đắn

Nền kinh tế thị trường ở nước ta trong giai đoạn hiện nay đang đặt

ra những yêu cầu rất lớn đối với vai trò quản lý của Nhà nước về kinh

tế Vai trò quản lý kinh tế của Nhà nước có ý nghĩa đặc biệt quan trọngtrong việc khắc phục những yếu kém, thúc đẩy những nhân tố tích cựcluôn nảy sinh trong nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần vận độngtheo cơ chế thị trường, đưa nền kinh tế phát triển theo định hướng xã