Sử dụng hiệu quả các phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của dân tộc mường ở huyện ba vì, thành phố hà nội hiện nay

MỞ ĐẦU 1 Lý do chọn đề tài Tuyên truyền là một trong ba bộ phận cấu thành công tác tư tưởng Công tác tuyên truyền đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức, củng cố niềm tin và cổ vũ tính[.]

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Tuyên truyền là một trong ba bộ phận cấu thành công tác tư tưởng Công tác tuyên truyền đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức, củng cố niềm tin và cổ vũ tính tích cực trong các hoạt động của đời sống thực tiễn thông qua hoạt động truyền bá chủ nghĩa Mác Lê Nin, quan điểm, đường lối của đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước, những tinh hoa văn hóa dân tộc, nhân loại làm cho chúng giữ vai trò chủ đạo trong đời sống tinh thần của toàn xã hội Để thực hiện tốt nhiệm vụ trên công tác tuyên truyền đã sử dụng các cách thức, các phương tiện tuyên truyền khác nhau như qua hệ thống đội ngũ báo cáo viên, qua hệ thống thông tin đại chúng và thông qua văn hóa, văn nghệ…Việc sử dụng hiệu quả các phương tiện tuyên truyền sẽ giúp cho nội dung tuyên truyền diễn ra nhanh hơn, tác động tới nhiều đối đượng cùng một lúc, giúp nội dung đề cập tới sinh động hơn trong tất cả nội dung thuộc các lĩnh vực của đời sống nói chung và trong bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống nói riêng

Trong quá trình toàn cầu hóa hiện nay, vấn đề kế thừa và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống được đặt ra bức thiết hơn bao giờ hết đối với mọi quốc gia Bởi lẽ, văn hóa truyền thống là nền tảng, không có văn hóa truyền thống sẽ không

có sự phát triển Giá trị văn hóa truyền thống là những giá trị thuộc về tư tưởng, lối sống, chuẩn mực đạo đức được cộng đồng thừa nhận và bảo tồn, gìn giữ từ đời này sang đời khác… Không dựa trên nền tảng của giá trị văn hóa truyền thống thì không thể tiếp thu có hiệu quả những thành tựu hiện đại và càng không thể có sự phát triển lâu bền Trước sự tác động của cơ chế thị trường, của hội nhập quốc tế và

sự giao lưu văn hóa diễn ra mạnh mẽ ngày nay, nhiều giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam ngày nay đang bị mai một

Dân tộc Mường là dân tộc có số lượng đông với số dân khoảng 26 nghìn người sinh sống ở trên địa bàn huyện Ba Vì Bản sắc văn hóa dân tộc Mường nói chung và

ở huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội nói riêng bao gồm những giá trị văn hóa vật chất, văn hóa tinh thần, văn hóa vật thể, phi vật thể Được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước đặc biệt của UBND huyện Ba Vì những giá trị văn hóa đó đang dần được khôi phục, bảo tồn lại những giá trị thực vốn có của dân tộc Mường như Nhà sàn, trang phục, cồng chiêng và ngôn ngữ của dân tộc Mường đó là những giá trị văn hóa thể hiện bản sắc riêng của mỗi dân tộc và những giá trị nó bất biến theo thời gian Tuy nhiên trong điều kiện hội nhập quốc tế như hiện nay thì những giá trị văn hóa mang bản sắc riêng của người Mường đang bị mai một, lai căng, không còn giữ nguyên bản sắc; có không ít những giá trị văn hóa truyền thống của người dân tộc Mường chỉ xuất hiện trong dịp lễ hội truyền thống của dân tộc Mường như trang phục, hát ru tiếng dân tộc Đặc biệt người biết nói tiếng dân tộc Mường chỉ ở

độ tuổi trung niên trở lên Trước tình hình đó thì việc giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Mường đang là vấn đề thời sự cấp bách trong giai đoạn hiện nay

Để góp phần giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa của dân tộc Mường ở huyện

Ba Vì, thành phố Hà Nội hiện nay tôi chọn vấn đề “Sử dụng hiệu quả các phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của dân tộc Mường ở huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội hiện nay” làm đề tài luận văn Thạc sỹ.

2 Tình hình nghiên cứu

Vấn đề nghiên cứu đã được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm dưới góc độ, phạm vi và mức độ, mục đích tiếp cận khác nhau

Các công trình, tài liệu liên quan đến đề tài có thể chia làm hai nhóm như sau:

Nhóm 1: Các tài liệu bàn về vấn đề sử dụng hiệu quả truyền thông nói chung

và các phương tiện tuyên truyền nói riêng như: “Đổi mới công tác tuyên truyền miệng và hoạt động của báo cáo viên trong tình hình mới” Ngô Văn Thạo, tạp chí

tư tưởng văn hóa, số 7, năm 2002 Vấn đề nghiên cứu hiệu quả truyền thông đại chúng, Mai Quỳnh Nam, tạp chí xã hội học, năm 2006; Luận văn Thạc sĩ Xã hội

học của Đinh Phương Thảo “ Hiệu quả của truyền thông đại chúng với công chúng thanh niên đô thị”, năm 2006; Bài viết của Tiến sĩ Phạm Huy Kỳ “ các loại hình tuyên truyền và tiêu chuẩn đánh giá các loại hình truyền thông tuyên truyền”, Tạp chí lý luận chính trị và truyền thông số 10, năm 2009; Luận văn Thạc sỹ Giáo dục học của Nguyễn Thị Liễu “ Biện pháp nâng cao hiệu quả sử dụng phương tiện dạy học ở trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên”; Học viện Báo chí& Truyền, Khoa Tuyên truyền (2009) Giáo trình Nguyên lý công tác tư tưởng tập 2, năm

2009, Hà Nội; Đổi mới công tác tuyên truyền, vận động quần chúng”, tạp chí Tuyên Giáo, số 1, tr 15, năm 2013

Nhìn chung các bài viết nêu trên đã làm rõ được khái niệm, vị trí, vai trò, chức năng của phương tiện tuyên truyền nói chung và phương tiện thông tin đại chúng nói riêng Tuy nhiên các công trình nói trên chưa đi sâu làm rõ hiệu quả sử dụng phương tiện tuyên truyền; trong khi đó có tài liệu thì đề cập sâu nội dung cho một loại phương tiện tuyên truyền nhưng còn rời rạc chưa mang tính tổng quát cao

Nhóm 2: Các tài liệu bàn về các giá trị văn hóa, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Việt Nam, văn hóa dân tộc thiểu số: "Tìm hiểu văn hóa vùng các dân tộc thiểu số" của Lò Giàng Páo, Nxb Văn hóa dân tộc, Hà Nội, 1997 "Văn hóa các dân tộc thiểu số ở Việt Nam", Ngô Văn Lệ, Nxb Giáo dục, Hà Nội, năm 1998 Luận văn thạc sĩ Triết học của Lê Thị Mỹ Vân, 1999, Đại học Khoa học xã hội – Đại học Quốc gia Hà Nội."Văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số trong cuộc sống hôm nay", Nguyễn Khoa Điềm, Tạp chí Văn hóa nghệ thuật, số 7/2000 Cuốn sách “ bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam trong thời đổi mới và hội nhập, GS.TS Ngô Đức Thịnh, Nxb Hành chính Quốc gia, năm 2010

Các công trình, tác phẩm nêu trên đều đã đi vào khai thác những đặc điểm chung về bản sắc văn hóa; văn hóa các dân tộc thiểu số; văn hóa của dân tộc Mường nói riêng ở nước ta Tuy nhiên, những nghiên cứu này mới chỉ dừng lại ở việc tìm hiểu những giá trị văn hóa tổng quát văn hóa, những phong tục tập quán

của người Mường; những giá trị: nét đặc sắc - cái hay, cái đẹp của văn hóa dân tộc Mường Một số đề tài, công trình cũng đề cập tới vấn đề bảo tồn, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mường nhưng chưa đi sâu tìm hiểu một số nét văn hóa

cụ thể, đặc biệt là vấn đề kế thừa và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Mường

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu:

- Trên cơ sở hệ thống hóa làm rõ cơ sở lí luận và thực tiễn hiệu quả thực trạng phát huy của phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn giá trị văn hóa dân tộc Mường; Đề xuất các giải pháp phát huy vai trò của phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của dân tộc Mưởng ở huyện Ba Vì thành phố

Hà Nội hiện nay

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Làm rõ lý luận về hiệu quả sử dụng các phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn giá trị văn hóa dân tộc Mường

- Đánh giá thực trạng hiệu quả sử dụng các phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn văn hóa dân tộc Mường

- Đề xuất phương hướng và một số giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng các phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Mường

ở huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội hiện nay

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

Hiệu quả sử dụng phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của dân tộc Mường

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Hiệu quả sử dụng phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của dân tộc Mường ở huyện Ba Vì thành phố Hà Nội hiện nay Trên thực

tế, giá trị văn hóa dân tộc Mường rất đa dạng và phong phú nhưng vì thời gian nên

phạm vi nghiên đề tài này tập trung đề cập tới nội dung hiệu quả sử dụng phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của dân tộc Mường về trang phục, lễ hội và ẩm thực văn hóa Mường trong thời gian từ năm (2008-2013)

5 Cơ sở phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu

5.1 Cơ sở phương pháp luận nghiên cứu

- Luận văn dựa trên cơ sở lí luận của Chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; các quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước về vai trò của phương tiện tuyên truyền trong giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa của các dân tộc thiểu số Mặt khác luận văn có tham khảo, kế thừa có chọn lọc

về cơ sở lí luận và kết quả của các công trình nghiên cứu, đề án, bài viết, báo cáo…

đã được được công bố

5.2 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử, một số phương pháp nghiên cứu khoa học: Phân tích - tổng hợp, lịch sử - logic, phân tích số liệu điều tra xã hội học, phân tích so sánh và phân tích hệ thống trên cơ sở gắn lý luận với thực tiễn

6 Đóng góp mới của luận văn:

- Luận văn trình bày vấn đề mới về hiệu quả sử dụng phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa của dân tộc Mường trên cơ sở lí luận lô gíc, khoa học, có hệ thống

- Đề ra phương hướng và một số biện pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả

sử dụng các phương tiện tuyên truyền trong giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa của

dân tộc Mường

7 Ý nghĩa của đề tài

7.1 Về lý luận

Hệ thống hóa và làm rõ hơn về lý luận hiệu quả sử dụng phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc Mường

7.2 Về thực tế

Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo cho cán bộ, cơ quan tuyên giáo, phòng Văn hóa- Thông tin huyện và các cơ quan, đơn vị khác có liên quan; Cán bộ, lãnh đạo ở huyện Ba Vì thành phố Hà Nội trong việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc Mường trên địa bàn

8 Kết cấu của đề tài

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương, 11 tiết như sau:

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN TUYÊN TRUYỀN TRONG BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ VĂN HÓA CỦA DÂN TỘC MƯỜNG

1.1 Một số nét khái quát về các giá trị văn hóa của dân tộc Mường

1.1.1 Giá trị văn hóa và các giá trị văn hóa tiêu biểu của dân tộc Mường

- Khái niệm

- Phân loại: vật thể, phi vật thể

1.1.2 Các giá trị văn hóa tiêu biểu của dân tộc Mường

- Trang phục

- Nhà sàn

- Lễ hội

- Ẩm thực

1.1.3 Bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc Mường trước làn sóng hội nhập và giao lưu văn hóa

- Khái niệm bảo tồn và phát huy

- Phương thức bảo tồn và phát huy

1.2 Phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc Mường

1.2.1 Phương tiện tuyên truyền – khái niệm và các phương tiện tuyên truyền thường dùng chủ yếu ở Việt Nam.

1.2.1.1 Một số khái niệm

- Khái niệm tuyên truyền

- Khái niệm phương tiện tuyên truyền

1.2.1.2 Các phương tiện tuyên truyền thường dùng chủ yếu ở Việt Nam.

- Hệ thống tuyên truyền miệng và hoạt động của đội ngũ báo cáo viên

- Hệ thống giáo dục lí luận chính trị và giáo dục phổ thông

- Thiết chế văn hóa

- Sinh hoạt của các tổ chức

- Thông tin đại chúng

1.2.2 Vai trò của sử dụng phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc Mường

1.2.2.1 Gia tăng quy mô và phạm vi ảnh hưởng của tuyên truyền

1.2.2.2 Nâng cao hiệu quả tuyên truyền

1.3 Hiệu quả sử dụng phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc Mường.

1.3.1 Quan niệm về hiệu quả sử dụng phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc Mường.

1.3.1.1 Hiệu quả tuyên truyền trong bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc Mường

1.3.1.2 Hiệu quả sử dụng phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc Mường

1.3.2 Tiêu chí đánh giá hiệu quả sử dụng các phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc Mường.

1.3.2.1 Quy mô, mức độ tiếp nhận nội dung tuyên truyền của đối tượng thông qua các phương tiện tuyên truyền.

1.3.2.2 Tần suất và thời lượng sử dụng các phương tiện tuyên truyền.

1.3.2.3 Tính kinh tế trong sử dụng các phương tiện tuyên truyền

Chương 2: THỰC TRẠNG HIỆU QUẢ SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN TUYÊN TRUYỀN TRONG BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ VĂN HÓA CỦA DÂN TỘC MƯỜNG Ở HUYỆN BA VÌ, THÀNH PHỐ HÀ NỘI

2.1 Các yếu tố ảnh hưởng đến hiệu quả sử dụng các phương tiện trong bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa tiêu biểu của dân tộc Mường ở huyện

Ba Vì thành phố Hà Nội hiện nay

2.1.1 Điều kiện tự nhiện, xã hội của huyện Ba Vì thành phố Hà Nội

2.1.2 Năng lực của đội ngũ cán bộ tuyên truyền

2.1.3 Chất lượng các phương tiện tuyên truyền

2.1.4 Những giá trị văn hóa của dân tộc Mường

2.2 Hiệu quả sử dụng phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc Mường

2.2.1 Ưu điểm về hiệu quả sử dụng phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc Mường

- Số lượng và mức độ tiếp nhận nội dung tuyên truyền của đối tượng tuyên truyền

- Tần suất sử dụng các phương tiện tuyên truyền

- Tính kinh tế trong sử dụng các phương tiện tuyên truyền

2.2.2 Hạn chế về hiệu quả sử dụng phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc Mường

- Số lượng và mức độ tiếp nhận nội dung tuyên truyền của đối tượng tuyên truyền

- Tần suất sử dụng các phương tiện tuyên truyền

- Tính kinh tế trong sử dụng các phương tiện tuyên truyền

2.3 Nguyên nhân của những ưu điểm và hạn chế về hiệu quả sử dụng phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc Mường.

2.3.1 Nguyên nhân ưu điểm

- Nguyên nhân khách quan

- Nguyên nhân chủ quan

2.3.2 Nguyên nhân hạn chế

- Nguyên nhân khách quan

- Nguyên nhân chủ quan

Chương 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG PHƯƠNG TIỆN TUYÊN TRUYỀN TRONG BẢO TỒN VÀ PHÁT HUY CÁC GIÁ TRỊ VĂN HÓA CỦA DÂN TỘC MƯỜNG Ở HUYỆN BA VÌ THÀNH PHỐ HÀ NỘI HIỆN NAY

3.1 Nâng cao nhận thức, trách nhiệm cuả cấp ủy Đảng, chính quyền các cấp huyện Ba Vì trong việc đầu tư, sử dụng và phát huy hiệu quả các phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa của dân tộc Mường

3.2 Chủ động đào tạo, bồi dưỡng nâng cao năng lực quản lý và sử dụng các phương tiện tuyên truyền

3.3 Tăng cường phối hợp các phương tiện tuyên truyền trong bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc mường

3.4 Nâng cao chất lượng các phương tiện tuyên truyền trước hết tập trung đầu tư, nâng cao hiệu quả sử dụng các phương tiện thông tin đại chúng và thiết chế văn hóa của địa phương

3.5 Đẩy mạnh tuyên truyền đi đôi với chăm lo phát triển kinh tế, xã hội nâng cao đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân

3.6 Nâng cao nhận thức cho đồng bào dân tộc Mường trong việc bảo tồn,

3.7 Tạo lập dư luận xã hội tích cực đối với việc bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa dân tộc Mường

KẾT LUẬN

DANH MỤC TÀI LIỆU 1."Tìm hiểu văn hóa vùng các dân tộc thiểu số" của Lò Giàng Páo, Nxb Văn hóa dân tộc, Hà Nội, 1997

2."Văn hóa các dân tộc thiểu số ở Việt Nam", Ngô Văn Lệ, Nxb Giáo dục,

Hà Nội, 1998

3.Luận văn thạc sĩ Triết học của Lê Thị Mỹ Vân, 1999, Đại học KHXH &

NV - ĐHQG Hà Nội."Văn hóa truyền thống các dân tộc thiểu số trong cuộc sống hôm nay";

4.Người Mường ở Việt Nam / Nhóm b.s chính: Bùi Tuyết Mai (ch.b), Vũ Đức Tân - H : Văn hoá dân tộc, 1999 - 151tr;

5 Nguyễn Khoa Điềm, Tạp chí Văn hóa nghệ thuật, số 7/2000

6 “Đổi mới công tác tuyên truyền miệng và hoạt động của báo cáo viên trong tình hình mới” của Ngô Văn Thạo, tạp chí tư tưởng văn hóa, số 7, năm 2002;

7 Vấn đề nghiên cứu hiệu quả truyền thông đại chúng, Mai Quỳnh Nam, tạp chí xã hội học, năm 2006;

8 Luận văn Thạc sĩ Xã hội học của Đinh Phương Thảo “ Hiệu quả của truyền thông đại chúng với công chúng thanh niên đô thị”, năm 2006;

9.Học viện Báo chí& Tuyên truyền, Khoa Tuyên truyền (2006) Giáo trình Nguyên lý tuyên truyền, Hà Nội;

10.Người Mường ở Việt Nam = The Muong in Vietnam/Vũ Khánh ch.b.; Nguyễn Xuân Hồng dịch - H : Thông tấn, 2008 - 137tr;

11 Phương tiện truyền thông và những thay đổi văn hóa xã hội ở Việt Nam, Bùi Hoài Sơn, Nxb 2008,

12 Tiến sĩ Phạm Huy Kỳ “các loại hình tuyên truyền và tiêu chuẩn đánh giá các loại hình truyền thông tuyên truyền”, Tạp chí lý luận chính trị và truyền thông

số 10, năm 2009;