Giáo trình Kỹ thuật sửa chữa cơ khí được biên soạn với mục tiêu giúp các bạn có thể trình bày được các kiến thức về tổ chức và kỹ thuật thực hiện công việc sửa chữa cơ khí tại phân xưởng sửa chữa; Trình bày được các dạng hư hỏng của chi tiết máy; Trình bày được các quy trình tháo lắp sửa chữa các chi tiết máy;...Mời các bạn cùng tham khảo!
TỔNG QUAN VỀ MÁY, THIẾT BỊ
QUÁ TRÌNH LÀM VIỆC CỦA MÁY
TT Nội dung tổng quát
Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập
2 Chương 2: Dụng cụ và thiết bị trong sửa chữa 5 5 0
2.1 Dụng cụ, thiết bị cầm tay cơ khí 3 0
2.2 Thiết bị nâng hạ và di chuyển tải trọng 2 0
3 Chương 3: Các phương pháp kiểm tra chi tiết máy và máy 9 9 0
3.1 Phương pháp kiểm tra không phá hủy 3 0
3.2 Phương pháp kiểm tra phá hủy 3 0
3.3 Một số dụng cụ kiểm tra 3 0
4 Chương 4: Các phương pháp sửa chữa và phục hồi 12 12 0
4.1 Khái niệm, phân loại các phương pháp sửa chữa phục hồi 5 0
4.2 Một số dạng hư hỏng và phương pháp phục hồi 7 0
Chương 5: Kỹ thuật sửa chữa, lắp đặt một số chi tiết máy, bộ phận máy thông dụng
5.2 Các bộ truyền động thông dụng 10 0
6 Chương 6: Kỹ thuật bôi trơn và làm kín 4 4 0
6 Điều kiện thực hiện môn học:
6.1 Phòng học Lý thuyết: Đáp ứng phòng học chuẩn
6.2 Trang thiết bị dạy học: Projetor, máy vi tính, bảng, phấn
6.3 Học liệu, dụng cụ, mô hình, phương tiện: Giáo trình, mô hình học tập,
6.4 Các điều kiện khác: Người học tìm hiểu thực tế về công tác xây dựng phương án gia công, sản xuất tại xí nghiệp
7 Nội dung và phương pháp đánh giá:
- Kiến thức: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức
- Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kỹ năng
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần:
+ Nghiên cứu bài trước khi đến lớp
+ Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập
+ Tham gia đầy đủ thời lượng môn học
+ Nghiêm túc trong quá trình học tập
Người học được đánh giá tích lũy môn học như sau:
Áp dụng quy chế đào tạo Cao đẳng hệ chính quy theo Thông tư số 09/2017/TT-LĐTBXH, ban hành ngày 13/3/2017 của Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, nhằm nâng cao chất lượng đào tạo và đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.
- Hướng dẫn thực hiện quy chế đào tạo áp dụng tại Trường Cao đẳng dầu khí như sau: Điểm đánh giá Trọng số
+ Điểm kiểm tra thường xuyên (Hệ số 1) 40%
+ Điểm kiểm tra định kỳ (Hệ số 2)
+ Điểm thi kết thúc môn học 60%
Chuẩn đầu ra đánh giá
Báo cáo/trả lời câu hỏi
Viết/thuyết trình/Trắc nghiệm
Tự luận và trắc nghiệm/Thực hành
- Điểm đánh giá thành phần và điểm thi kết thúc môn học được chấm theo thang điểm 10 (từ 0 đến 10), làm tròn đến một chữ số thập phân
Điểm môn học được tính bằng tổng điểm các thành phần đánh giá của môn học nhân với trọng số tương ứng, đảm bảo phản ánh chính xác hiệu quả học tập của sinh viên Điểm môn học theo thang điểm 10 sẽ được làm tròn đến một chữ số thập phân, sau đó được quy đổi sang điểm chữ và điểm số theo thang điểm 4 theo quy định của hệ thống đánh giá học tập Việc tính toán chính xác và quy đổi đúng cách giúp đảm bảo công bằng trong quá trình xếp loại học tập của sinh viên.
Bộ Lao động Thương binh và Xã hội về đào tạo theo tín chỉ
8 Hướng dẫn thực hiện môn học
8.1 Phạm vi, đối tượng áp dụng: Đối tượng Cao đẳng, trung cấp nghề sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí
8.2 Phương pháp giảng dạy, học tập môn học
Phương pháp dạy học tích cực là một chiến lược hiệu quả trong giảng dạy, bao gồm các hoạt động như thuyết trình ngắn, nêu vấn đề để kích thích tư duy học sinh, hướng dẫn đọc tài liệu nhằm nâng cao khả năng tự học, cùng với các bài tập tình huống và câu hỏi thảo luận giúp phát triển kỹ năng phản biện và làm việc nhóm Áp dụng phương pháp này giúp tạo môi trường học tập chủ động, tích cực, khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình tiếp thu kiến thức một cách sáng tạo và thúc đẩy khả năng tư duy phản biện.
* Bài tập: Phân chia nhóm nhỏ thực hiện bài tập theo nội dung đề ra
* Thảo luận: Phân chia nhóm nhỏ thảo luận theo nội dung đề ra
Hướng dẫn tự học theo nhóm hiệu quả bắt đầu từ việc nhóm trưởng phân công thành viên nhiệm vụ tìm hiểu và nghiên cứu nội dung bài học Các thành viên cùng nhau thảo luận để chia sẻ kiến thức, trình bày nội dung đã nghiên cứu và ghi chép lại thông tin chính xác Cuối cùng, nhóm tổng hợp và viết báo cáo nhóm nhằm củng cố kiến thức và nâng cao kỹ năng làm việc nhóm.
8.2.2 Đối với người học: Người học phải thực hiện các nhiệm vụ như sau:
Học sinh nên nghiên cứu kỹ bài học tại nhà trước khi đến lớp để nâng cao hiệu quả học tập Các tài liệu tham khảo như trang web, thư viện và tài liệu sẽ được cung cấp đầy đủ trước khi bắt đầu môn học, giúp người học chuẩn bị tốt hơn và dễ dàng tiếp thu kiến thức mới.
Để đủ điều kiện tham dự kỳ thi, người học cần tham dự tối thiểu 70% các buổi giảng lý thuyết Trường hợp vắng trên 30% số tiết lý thuyết, sinh viên phải học lại môn học mới được tham dự kỳ thi tiếp theo, đảm bảo tuân thủ quy định về attendance theo quy chuẩn đào tạo.
Tự học và thảo luận nhóm là phương pháp học tập kết hợp giữa làm việc cá nhân và làm việc nhóm hiệu quả Trong phương pháp này, nhóm gồm 4-6 người sẽ được cung cấp chủ đề thảo luận trước khi bước vào quá trình học lý thuyết và thực hành Mỗi thành viên trong nhóm sẽ đảm nhận trách nhiệm về một hoặc nhiều nội dung trong chủ đề đã phân công, nhằm phát triển và hoàn thiện toàn bộ nội dung thảo luận của nhóm một cách tốt nhất Phương pháp này thúc đẩy khả năng tự học, trao đổi kiến thức và làm việc nhóm để nâng cao hiệu quả học tập.
- Tham dự đủ các bài kiểm tra thường xuyên, định kỳ
- Tham dự thi kết thúc mô đun
- Chủ động tổ chức thực hiện giờ tự học
[3] Công nghệ chế tạo máy
[4] Sổ Tay Công nghệ chế tạo máy
[5] Nghiêm Hùng, Kim loại học và nhiệt luyện- NXBGD 1993
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ MÁY, THIẾT BỊ
Chương 1 là chương giới thiệu về tổng quan về máy và thiết bị, từ đó người học nắm được kiến thức và hình dung được công việc sửa chữa các chi tiết máy
Sau khi học xong chương này, người học có khả năng:
- Trình bày được các khái niệm về máy, thế nào là sửa chữa máy
- Trình bày được quá trình làm việc của máy
- Phân biệt được các công việc bảo dưỡng và sửa chữa trong cơ khí, áp dụng vào thực tế sản xuất, chế tạo chi tiét máy
- Phân loại được các loại chuyển động, truyền động và các mối lắp
➢ Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
- Ý thức được tầm quan trọng và thực tiễn của việc bảo dưỡng, sửa chữa các chi tiết máy trong nghành cơ khí
- Tuân thủ nội quy, quy định nơi làm việc
❖ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP CHƯƠNG 1
Đối với người dạy, việc áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực như diễn giảng, vấn đáp và dạy học theo vấn đề là rất quan trọng để nâng cao hiệu quả học tập Bạn cần yêu cầu người học thực hiện các câu hỏi thảo luận và bài tập chương 1, có thể làm cá nhân hoặc nhóm, nhằm thúc đẩy tư duy sáng tạo và hoạt động tích cực trong quá trình học.
Người học cần chủ động đọc trước nội dung chương 1 của giáo trình trước buổi học để nắm bắt kiến thức cơ bản Đồng thời, hoàn thành đầy đủ các câu hỏi thảo luận và bài tập tình huống của chương 1, có thể làm cá nhân hoặc nhóm, và nộp đúng hạn theo yêu cầu của người giảng dạy Việc chuẩn bị trước sẽ giúp nâng cao hiệu quả học tập và tiếp thu kiến thức một cách toàn diện.
❖ ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN CHƯƠNG 1
- Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Không
- Trang thiết bị máy móc: Máy chiếu và các thiết bị dạy học khác
- Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Chương trình môn học, giáo trình, tài liệu tham khảo, giáo án, phim ảnh, và các tài liệu liên quan
- Các điều kiện khác: Không có
❖ KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ CHƯƠNG 1
✓ Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức
✓ Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng
✓ Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần:
+ Nghiên cứu bài trước khi đến lớp
+ Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập
✓ Kiểm tra định kỳ lý thuyết: không có
1.1.1 Khái niệm về máy và chi tiết máy
Máy móc là hệ thống các chi tiết máy và cơ cấu được lắp ráp để thực hiện những chức năng nhất định Các chi tiết máy, cụm chi tiết máy và cơ cấu đóng vai trò là những phần tử quan trọng tạo nên cấu trúc và hoạt động của máy móc Đặc điểm nổi bật của máy móc là khả năng kết hợp các bộ phận này nhằm đảm bảo hiệu quả và độ bền trong quá trình vận hành.
Chi tiết máy là một vật thể độc lập, được chế tạo từ cùng loại vật liệu và không có liên kết với các bộ phận khác Đây là phần tử đơn giản nhất trong hệ thống các chi tiết máy, đóng vai trò là thành phần cấu thành nên các cụm chi tiết máy phức tạp hơn.
+ Các chi tiết đơn giản : then, chốt, con cúc, vít, êcu (đai ốc), bulông,
- Trục : Trục thẳng, trục khuỷu, trục bậc, trục rổng, trục đặc,
- Bánh răng các loại : thẳng, côn, nghiêng, bánh răng chữ V
❖ Cụm chi tiết thường có từ hai chi tiết máy trở lên và tạo nên cơ cấu máy hay các bộ phận của máy
+ Bulông-đai ốc, vít me-đai ốc, khớp nối, bộ đảo chiều, bộ phanh, ổ bi,
Cơ cấu là tập hợp các chi tiết và khâu liên hệ với nhau để thực hiện các dạng chuyển động nhất định, như cơ cấu cu-lít và cơ cấu an toàn, đóng vai trò quan trọng trong thiết kế và vận hành của máy móc kỹ thuật.
Mô đun là tổ hợp các chi tiết được lắp ghép độc lập, tạo thành một bộ hoàn chỉnh trong các thiết bị như TV hoặc máy tính Khi cần thay thế hoặc sửa chữa, phải thay luôn toàn bộ mô đun để đảm bảo hoạt động hiệu quả Việc sử dụng mô đun giúp dễ dàng bảo trì và nâng cấp hệ thống điện tử, tăng tính linh hoạt và tiết kiệm chi phí sửa chữa.
1.1.2 Khái niệm về sửa chữa và tháo lắp máy
Khái niệm về chế tạo và sửa chữa
Quá trình chế tạo là quá trình sản xuất liên tục bao gồm việc chế tạo từng chi tiết riêng lẻ trước khi tiến hành lắp ráp thành bộ phận hoặc máy hoàn chỉnh Để sản xuất các chi tiết máy chính xác, cần thực hiện nhiều công đoạn và nguyên công phức tạp, đảm bảo chất lượng và độ chính xác cao Trong quá trình chế tạo, có thể cần tháo lắp các bộ phận để kiểm tra, điều chỉnh hoặc sửa chữa, nhằm tối ưu hiệu suất và độ bền của máy móc.
DỤNG CỤ VÀ THIẾT BỊ TRONG SỬA CHỮA
THIẾT BỊ NÂNG HẠ VÀ DI CHUYỂN TẢI TRỌNG NẶNG
3 Chương 3: Các phương pháp kiểm tra chi tiết máy và máy 9 9 0
3.1 Phương pháp kiểm tra không phá hủy 3 0
3.2 Phương pháp kiểm tra phá hủy 3 0
3.3 Một số dụng cụ kiểm tra 3 0
4 Chương 4: Các phương pháp sửa chữa và phục hồi 12 12 0
4.1 Khái niệm, phân loại các phương pháp sửa chữa phục hồi 5 0
4.2 Một số dạng hư hỏng và phương pháp phục hồi 7 0
Chương 5: Kỹ thuật sửa chữa, lắp đặt một số chi tiết máy, bộ phận máy thông dụng
5.2 Các bộ truyền động thông dụng 10 0
6 Chương 6: Kỹ thuật bôi trơn và làm kín 4 4 0
6 Điều kiện thực hiện môn học:
6.1 Phòng học Lý thuyết: Đáp ứng phòng học chuẩn
6.2 Trang thiết bị dạy học: Projetor, máy vi tính, bảng, phấn
6.3 Học liệu, dụng cụ, mô hình, phương tiện: Giáo trình, mô hình học tập,
6.4 Các điều kiện khác: Người học tìm hiểu thực tế về công tác xây dựng phương án gia công, sản xuất tại xí nghiệp
7 Nội dung và phương pháp đánh giá:
- Kiến thức: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức
- Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kỹ năng
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần:
+ Nghiên cứu bài trước khi đến lớp
+ Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập
+ Tham gia đầy đủ thời lượng môn học
+ Nghiêm túc trong quá trình học tập
Người học được đánh giá tích lũy môn học như sau:
Chương trình đào tạo Cao đẳng hệ chính quy được áp dụng theo quy chế đào tạo ban hành kèm theo Thông tư số 09/2017/TT-LĐTBXH ngày 13/3/2017 của Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội Quy chế này quy định rõ các nguyên tắc, nội dung, phương pháp đào tạo nhằm đảm bảo chất lượng và thống nhất trong toàn hệ thống giáo dục nghề nghiệp Việc thực hiện đúng quy chế giúp nâng cao hiệu quả đào tạo, đảm bảo sinh viên có đủ kiến thức và kỹ năng phù hợp với yêu cầu của thị trường lao động Thông tư số 09/2017/TT-LĐTBXH là căn cứ pháp lý quan trọng để các cơ sở đào tạo thực hiện đúng các tiêu chuẩn đào tạo Cao đẳng hệ chính quy.
- Hướng dẫn thực hiện quy chế đào tạo áp dụng tại Trường Cao đẳng dầu khí như sau: Điểm đánh giá Trọng số
+ Điểm kiểm tra thường xuyên (Hệ số 1) 40%
+ Điểm kiểm tra định kỳ (Hệ số 2)
+ Điểm thi kết thúc môn học 60%
Chuẩn đầu ra đánh giá
Báo cáo/trả lời câu hỏi
Viết/thuyết trình/Trắc nghiệm
Tự luận và trắc nghiệm/Thực hành
- Điểm đánh giá thành phần và điểm thi kết thúc môn học được chấm theo thang điểm 10 (từ 0 đến 10), làm tròn đến một chữ số thập phân
Điểm môn học được tính bằng tổng điểm các phần đánh giá thành phần nhân với trọng số tương ứng, đảm bảo phản ánh đúng quá trình học tập của sinh viên Điểm chính thức sau khi tính toán theo thang điểm 10 sẽ được làm tròn đến một chữ số thập phân, giúp đảm bảo độ chính xác trong đánh giá Sau đó, điểm này được quy đổi sang điểm chữ và điểm số theo thang điểm 4 theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, tạo điều kiện thuận lợi cho việc xếp loại học lực và chuyển đổi tín chỉ giữa các hệ thống đánh giá.
Bộ Lao động Thương binh và Xã hội về đào tạo theo tín chỉ
8 Hướng dẫn thực hiện môn học
8.1 Phạm vi, đối tượng áp dụng: Đối tượng Cao đẳng, trung cấp nghề sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí
8.2 Phương pháp giảng dạy, học tập môn học
Phương pháp dạy học tích cực là một chiến lược hiệu quả giúp nâng cao chất lượng giảng dạy và học tập Nội dung này bao gồm các bước như thuyết trình ngắn nhằm giúp sinh viên tiếp cận kiến thức một cách dễ dàng và tập trung Ngoài ra, việc nêu vấn đề khơi gợi tư duy và hướng dẫn đọc tài liệu giúp học sinh chủ động tìm hiểu, phân tích và tổng hợp kiến thức Các bài tập tình huống và câu hỏi thảo luận khuyến khích sinh viên vận dụng kiến thức vào thực tiễn, thúc đẩy kỹ năng tư duy phản biện và làm việc nhóm Áp dụng phương pháp dạy học tích cực không chỉ nâng cao hiệu quả giảng dạy mà còn giúp người học phát triển toàn diện về mặt kiến thức và kỹ năng mềm.
* Bài tập: Phân chia nhóm nhỏ thực hiện bài tập theo nội dung đề ra
* Thảo luận: Phân chia nhóm nhỏ thảo luận theo nội dung đề ra
Hướng dẫn tự học theo nhóm hiệu quả bắt đầu bằng việc nhóm trưởng phân công các thành viên nghiên cứu và hiểu rõ nội dung bài học Các thành viên cùng nhau thảo luận để làm rõ kiến thức, sau đó trình bày nội dung đã nghiên cứu rõ ràng và logic Trong quá trình học, nhóm ghi chép cẩn thận các thông tin quan trọng và cuối cùng tổng hợp, viết báo cáo nhóm để củng cố kiến thức và phát triển kỹ năng làm việc nhóm.
8.2.2 Đối với người học: Người học phải thực hiện các nhiệm vụ như sau:
Nghiên cứu kỹ bài học tại nhà trước khi đến lớp giúp học sinh nắm vững kiến thức và chuẩn bị tốt cho quá trình học tập Các tài liệu tham khảo như trang web, thư viện và tài liệu hướng dẫn sẽ được cung cấp đầy đủ trước khi bắt đầu môn học, đảm bảo người học có đủ nguồn lực để tự học và nâng cao hiểu biết Việc chuẩn bị trước giúp nâng cao hiệu quả học tập và phát triển kỹ năng tự nghiên cứu của học sinh.
Để đủ điều kiện tham dự kỳ thi, người học phải tham dự tối thiểu 70% các buổi giảng lý thuyết Trường hợp vắng hơn 30% số tiết lý thuyết, sinh viên bắt buộc phải học lại môn học mới có thể đăng ký dự thi lần sau, nhằm đảm bảo nắm vững kiến thức và tuân thủ quy định của chương trình đào tạo.
Tự học và thảo luận nhóm là phương pháp học tập kết hợp giữa học cá nhân và làm việc nhóm hiệu quả Trong phương pháp này, nhóm gồm 4-6 người cùng nhau thảo luận về chủ đề đã được chuẩn bị trước, sau đó tiến hành học lý thuyết và thực hành Mỗi thành viên trong nhóm sẽ đảm nhiệm một hoặc nhiều nội dung trong chủ đề đã phân công, giúp mọi người phát triển và hoàn thiện toàn bộ nội dung thảo luận một cách tốt nhất Phương pháp này không những nâng cao khả năng tự học mà còn thúc đẩy kỹ năng làm việc nhóm, giúp tiếp thu kiến thức một cách toàn diện và hiệu quả hơn.
- Tham dự đủ các bài kiểm tra thường xuyên, định kỳ
- Tham dự thi kết thúc mô đun
- Chủ động tổ chức thực hiện giờ tự học
[3] Công nghệ chế tạo máy
[4] Sổ Tay Công nghệ chế tạo máy
[5] Nghiêm Hùng, Kim loại học và nhiệt luyện- NXBGD 1993
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ MÁY, THIẾT BỊ
Chương 1 là chương giới thiệu về tổng quan về máy và thiết bị, từ đó người học nắm được kiến thức và hình dung được công việc sửa chữa các chi tiết máy
Sau khi học xong chương này, người học có khả năng:
- Trình bày được các khái niệm về máy, thế nào là sửa chữa máy
- Trình bày được quá trình làm việc của máy
- Phân biệt được các công việc bảo dưỡng và sửa chữa trong cơ khí, áp dụng vào thực tế sản xuất, chế tạo chi tiét máy
- Phân loại được các loại chuyển động, truyền động và các mối lắp
➢ Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
- Ý thức được tầm quan trọng và thực tiễn của việc bảo dưỡng, sửa chữa các chi tiết máy trong nghành cơ khí
- Tuân thủ nội quy, quy định nơi làm việc
❖ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP CHƯƠNG 1
Đối với người dạy, việc áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực như diễn giảng, hỏi đáp, và dạy học theo vấn đề giúp nâng cao hiệu quả truyền đạt kiến thức Đồng thời, yêu cầu người học thực hiện các câu hỏi thảo luận và bài tập của chương 1, có thể làm việc cá nhân hoặc theo nhóm, thúc đẩy sự chủ động và phát triển kỹ năng tư duy phản biện của học viên.
Người học nên chủ động đọc trước giáo trình chương 1 để chuẩn bị tốt cho buổi học Hoàn thành đầy đủ các câu hỏi thảo luận và bài tập tình huống của chương 1, có thể làm cá nhân hoặc nhóm, và nộp đúng hạn cho người dạy.
❖ ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN CHƯƠNG 1
- Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Không
- Trang thiết bị máy móc: Máy chiếu và các thiết bị dạy học khác
- Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Chương trình môn học, giáo trình, tài liệu tham khảo, giáo án, phim ảnh, và các tài liệu liên quan
- Các điều kiện khác: Không có
❖ KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ CHƯƠNG 1
✓ Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức
✓ Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng
✓ Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần:
+ Nghiên cứu bài trước khi đến lớp
+ Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập
✓ Kiểm tra định kỳ lý thuyết: không có
1.1.1 Khái niệm về máy và chi tiết máy
Máy móc là hệ thống gồm các chi tiết máy và cơ cấu được lắp ráp để thực hiện những chức năng nhất định Các chi tiết máy, cụm chi tiết máy và cơ cấu đóng vai trò quan trọng trong việc tạo thành các máy móc hoạt động hiệu quả Việc hiểu rõ các thành phần này giúp tối ưu hóa hoạt động và nâng cao hiệu suất của máy móc trong sản xuất và công nghiệp.
Chi tiết máy là một vật thể độc lập, không có các liên kết khác, được chế tạo từ cùng loại vật liệu Đây là phần tử đơn giản nhất trong hệ thống, đóng vai trò là thành phần cơ bản để tạo nên các cụm chi tiết máy phức tạp hơn.
+ Các chi tiết đơn giản : then, chốt, con cúc, vít, êcu (đai ốc), bulông,
- Trục : Trục thẳng, trục khuỷu, trục bậc, trục rổng, trục đặc,
- Bánh răng các loại : thẳng, côn, nghiêng, bánh răng chữ V
❖ Cụm chi tiết thường có từ hai chi tiết máy trở lên và tạo nên cơ cấu máy hay các bộ phận của máy
+ Bulông-đai ốc, vít me-đai ốc, khớp nối, bộ đảo chiều, bộ phanh, ổ bi,
Cơ cấu là tập hợp các chi tiết và khâu có liên hệ mật thiết với nhau, nhằm thực hiện các dạng chuyển động nhất định như cơ cấu cu lít hay cơ cấu an toàn.
Mô đun là hệ thống các chi tiết được lắp ghép độc lập và sau đó tổ hợp thành một máy hoàn chỉnh, như trong các thiết bị điện tử như ti vi và máy tính Khi cần sửa chữa hoặc thay thế, toàn bộ mô đun cần được thay để đảm bảo hoạt động chính xác của thiết bị Việc sử dụng mô đun giúp tăng tính linh hoạt, dễ dàng bảo trì và nâng cấp các thiết bị điện tử hiện đại.
1.1.2 Khái niệm về sửa chữa và tháo lắp máy
Khái niệm về chế tạo và sửa chữa
Quá trình chế tạo là quá trình sản xuất bao gồm việc chế tạo từng chi tiết riêng biệt rồi lắp ráp thành bộ phận hoặc máy hoàn chỉnh Để chế tạo các chi tiết máy, cần trải qua nhiều công đoạn và nguyên công khác nhau, đảm bảo chất lượng và độ chính xác của từng bộ phận Trong quá trình sản xuất, các công đoạn này cũng có thể yêu cầu tháo lắp để kiểm tra, chỉnh sửa hoặc hoàn thiện sản phẩm.
CÁC PHƯƠNG PHÁP KIỂM TRA CHI TIẾT MÁY VÀ MÁY
M ỘT SỐ DỤNG CỤ KIỂM TRA
4 Chương 4: Các phương pháp sửa chữa và phục hồi 12 12 0
4.1 Khái niệm, phân loại các phương pháp sửa chữa phục hồi 5 0
4.2 Một số dạng hư hỏng và phương pháp phục hồi 7 0
Chương 5: Kỹ thuật sửa chữa, lắp đặt một số chi tiết máy, bộ phận máy thông dụng
5.2 Các bộ truyền động thông dụng 10 0
6 Chương 6: Kỹ thuật bôi trơn và làm kín 4 4 0
6 Điều kiện thực hiện môn học:
6.1 Phòng học Lý thuyết: Đáp ứng phòng học chuẩn
6.2 Trang thiết bị dạy học: Projetor, máy vi tính, bảng, phấn
6.3 Học liệu, dụng cụ, mô hình, phương tiện: Giáo trình, mô hình học tập,
6.4 Các điều kiện khác: Người học tìm hiểu thực tế về công tác xây dựng phương án gia công, sản xuất tại xí nghiệp
7 Nội dung và phương pháp đánh giá:
- Kiến thức: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức
- Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kỹ năng
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần:
+ Nghiên cứu bài trước khi đến lớp
+ Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập
+ Tham gia đầy đủ thời lượng môn học
+ Nghiêm túc trong quá trình học tập
Người học được đánh giá tích lũy môn học như sau:
Áp dụng quy chế đào tạo cao đẳng hệ chính quy theo Thông tư số 09/2017/TT-LĐTBXH ngày 13/3/2017 của Bộ trưởng Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội nhằm đảm bảo chương trình đào tạo phù hợp, nâng cao chất lượng và đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động.
- Hướng dẫn thực hiện quy chế đào tạo áp dụng tại Trường Cao đẳng dầu khí như sau: Điểm đánh giá Trọng số
+ Điểm kiểm tra thường xuyên (Hệ số 1) 40%
+ Điểm kiểm tra định kỳ (Hệ số 2)
+ Điểm thi kết thúc môn học 60%
Chuẩn đầu ra đánh giá
Báo cáo/trả lời câu hỏi
Viết/thuyết trình/Trắc nghiệm
Tự luận và trắc nghiệm/Thực hành
- Điểm đánh giá thành phần và điểm thi kết thúc môn học được chấm theo thang điểm 10 (từ 0 đến 10), làm tròn đến một chữ số thập phân
Điểm môn học được tính bằng tổng điểm của tất cả các thành phần đánh giá nhân với trọng số tương ứng, đảm bảo phản ánh chính xác quá trình học tập của sinh viên Điểm này theo thang điểm 10 sẽ được làm tròn đến một chữ số thập phân để đảm bảo độ chính xác và khả năng so sánh Sau đó, điểm số này sẽ được quy đổi sang điểm chữ và điểm số theo thang điểm 4 theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo, giúp chuẩn hóa đánh giá và dễ dàng sử dụng trong các hệ thống xếp loại và xếp hạng học tập.
Bộ Lao động Thương binh và Xã hội về đào tạo theo tín chỉ
8 Hướng dẫn thực hiện môn học
8.1 Phạm vi, đối tượng áp dụng: Đối tượng Cao đẳng, trung cấp nghề sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí
8.2 Phương pháp giảng dạy, học tập môn học
Phương pháp dạy học tích cực được áp dụng thông qua các kỹ thuật như thuyết trình ngắn giúp học sinh tiếp thu kiến thức một cách hiệu quả Đặc biệt, việc nêu vấn đề kích thích tư duy phản biện và hướng dẫn đọc tài liệu giúp nâng cao khả năng tự học của học sinh Bài tập tình huống và câu hỏi thảo luận tạo điều kiện thuận lợi để học sinh thực hành, trao đổi ý kiến, từ đó phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề và tư duy sáng tạo Áp dụng linh hoạt các phương pháp này góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy và thúc đẩy sự chủ động của người học.
* Bài tập: Phân chia nhóm nhỏ thực hiện bài tập theo nội dung đề ra
* Thảo luận: Phân chia nhóm nhỏ thảo luận theo nội dung đề ra
Hướng dẫn tự học theo nhóm hiệu quả bao gồm việc nhóm trưởng phân công các thành viên nghiên cứu và tìm hiểu nội dung phù hợp với yêu cầu bài học Các thành viên trong nhóm cùng nhau thảo luận, trình bày nội dung đã nghiên cứu, ghi chép và viết báo cáo nhóm để nâng cao kỹ năng làm việc nhóm và kiến thức môn học.
8.2.2 Đối với người học: Người học phải thực hiện các nhiệm vụ như sau:
Học sinh cần nghiên cứu kỹ bài học ở nhà trước khi đến lớp để nâng cao hiểu biết và chuẩn bị tốt cho buổi học Các nguồn tài liệu tham khảo như trang web, thư viện và tài liệu học tập sẽ được cung cấp sẵn để hỗ trợ quá trình tự học tại nhà Việc chủ động tìm hiểu trước giúp học sinh nắm vững kiến thức, tăng hiệu quả tiếp thu trong giờ học trực tiếp.
Người học phải tham dự ít nhất 70% các buổi giảng lý thuyết để đủ điều kiện thi cuối kỳ Trong trường hợp vắng trên 30% số tiết lý thuyết, sinh viên phải học lại môn học mới được phép tham dự kỳ thi lần sau Việc đảm bảo attendance tối thiểu là yếu tố quan trọng để duy trì quyền thi và hoàn thành môn học theo quy định.
Tự học và thảo luận nhóm là phương pháp học tập kết hợp giữa làm việc nhóm và làm việc cá nhân, giúp nâng cao kỹ năng làm việc hợp tác và tự lập Trong phương pháp này, nhóm gồm 4-6 người sẽ nhận chủ đề thảo luận trước để chuẩn bị nội dung và phân công trách nhiệm, mỗi thành viên chịu trách nhiệm phát triển một hoặc nhiều phần của chủ đề Nhờ đó, quá trình học tập trở nên hiệu quả hơn khi kết hợp giữa nghiên cứu cá nhân và trao đổi nhóm, góp phần hoàn thiện toàn bộ nội dung bài học một cách tốt nhất.
- Tham dự đủ các bài kiểm tra thường xuyên, định kỳ
- Tham dự thi kết thúc mô đun
- Chủ động tổ chức thực hiện giờ tự học
[3] Công nghệ chế tạo máy
[4] Sổ Tay Công nghệ chế tạo máy
[5] Nghiêm Hùng, Kim loại học và nhiệt luyện- NXBGD 1993
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ MÁY, THIẾT BỊ
Chương 1 là chương giới thiệu về tổng quan về máy và thiết bị, từ đó người học nắm được kiến thức và hình dung được công việc sửa chữa các chi tiết máy
Sau khi học xong chương này, người học có khả năng:
- Trình bày được các khái niệm về máy, thế nào là sửa chữa máy
- Trình bày được quá trình làm việc của máy
- Phân biệt được các công việc bảo dưỡng và sửa chữa trong cơ khí, áp dụng vào thực tế sản xuất, chế tạo chi tiét máy
- Phân loại được các loại chuyển động, truyền động và các mối lắp
➢ Về năng lực tự chủ và trách nhiệm:
- Ý thức được tầm quan trọng và thực tiễn của việc bảo dưỡng, sửa chữa các chi tiết máy trong nghành cơ khí
- Tuân thủ nội quy, quy định nơi làm việc
❖ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HỌC TẬP CHƯƠNG 1
Đối với người dạy, việc áp dụng phương pháp giảng dạy tích cực như diễn giảng, vấn đáp, và dạy học theo vấn đề giúp nâng cao hiệu quả giảng dạy Đồng thời, khuyến khích người học tham gia vào các câu hỏi thảo luận và bài tập trong chương 1, có thể thực hiện theo hình thức cá nhân hoặc nhóm, nhằm phát triển kỹ năng tư duy phản biện và hợp tác.
Người học cần chủ động đọc trước giáo trình chương 1 để nắm bắt kiến thức cơ bản trước buổi học Đồng thời, họ phải hoàn thành đầy đủ các câu hỏi thảo luận và bài tập tình huống của chương 1, làm việc theo nhóm hoặc cá nhân, rồi nộp đúng hạn theo quy định của người hướng dẫn.
❖ ĐIỀU KIỆN THỰC HIỆN CHƯƠNG 1
- Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Không
- Trang thiết bị máy móc: Máy chiếu và các thiết bị dạy học khác
- Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Chương trình môn học, giáo trình, tài liệu tham khảo, giáo án, phim ảnh, và các tài liệu liên quan
- Các điều kiện khác: Không có
❖ KIỂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ CHƯƠNG 1
✓ Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức
✓ Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng
✓ Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần:
+ Nghiên cứu bài trước khi đến lớp
+ Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập
✓ Kiểm tra định kỳ lý thuyết: không có
1.1.1 Khái niệm về máy và chi tiết máy
Máy móc là hệ thống các chi tiết máy và cơ cấu được lắp ráp để thực hiện những chức năng nhất định Chi tiết máy, cụm chi tiết và các cơ cấu đóng vai trò là những phần tử cấu thành nên máy, giúp máy hoạt động hiệu quả và chính xác Việc hiểu rõ các thành phần này là nền tảng quan trọng trong thiết kế và bảo trì máy móc.
Chi tiết máy là một vật thể độc lập, được chế tạo từ cùng loại vật liệu và không có liên kết với các phần tử khác Đây là phần tử đơn giản nhất trong cấu trúc của các cụm chi tiết máy, đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng và hoạt động của các hệ thống máy móc.
+ Các chi tiết đơn giản : then, chốt, con cúc, vít, êcu (đai ốc), bulông,
- Trục : Trục thẳng, trục khuỷu, trục bậc, trục rổng, trục đặc,
- Bánh răng các loại : thẳng, côn, nghiêng, bánh răng chữ V
❖ Cụm chi tiết thường có từ hai chi tiết máy trở lên và tạo nên cơ cấu máy hay các bộ phận của máy
+ Bulông-đai ốc, vít me-đai ốc, khớp nối, bộ đảo chiều, bộ phanh, ổ bi,
Cơ cấu là tập hợp các chi tiết và khâu liên hệ với nhau, thực hiện các dạng chuyển động nhất định như cơ cấu cu lít hay cơ cấu an toàn, đóng vai trò quan trọng trong các hệ thống cơ khí.
Mô đun là tổ hợp các chi tiết được lắp ghép độc lập, tạo thành một bộ hoàn chỉnh khi lắp ráp Khi cần sửa chữa hoặc thay thế, toàn bộ mô đun đó phải được thay thế để đảm bảo hoạt động tối ưu của thiết bị Các mô đun thường xuất hiện trong các thiết bị như tivi, máy tính, và nhiều thiết bị điện tử khác.
1.1.2 Khái niệm về sửa chữa và tháo lắp máy
Khái niệm về chế tạo và sửa chữa
Quá trình chế tạo là quá trình sản xuất bao gồm việc gia công các chi tiết máy rồi lắp ráp thành bộ phận hoặc máy hoàn chỉnh Để chế tạo các chi tiết máy, cần thực hiện nhiều công đoạn và nguyên công khác nhau Trong quá trình này, việc tháo lắp các chi tiết cũng đóng vai trò quan trọng nhằm đảm bảo chất lượng và chính xác của sản phẩm cuối cùng.