Đề tài Chọn để giới thiệu sự phát triển nền báo chí của một nước ASEAN Trong khu vực ASEAN có rất nhiều nước có nền báo chí từ rất lâu đời và đang ngày càng phát triển đỉnh cao như Nhật bản, Xingapore[.]
Trang 1Đề tài: Chọn để giới thiệu sự phát triển nền báo chí của một nước ASEAN.
Trong khu vực ASEAN có rất nhiều nước có nền báo chí từ rất lâu đời vàđang ngày càng phát triển đỉnh cao như Nhật bản, Xingapore…Với số lượng báođược xuất bản nhiều và đang ngày càng được ưa thích trên thế giới đã và đang làmột trong những tên tuổi lớn của báo chí toàn cầu Tuy không phải là một nền báochí lớn trên thế giới nhưng Việt Nam cũng là một đất nước có nền báo chí đangngày càng phát triển và có những bước tiến dài trong suốt lịch sử của mình Đểchứng minh nhận định trên tôi xin giới thiệu về sự phát triển của nền báo chí ViệtNam
*- Những điều kiện cho sự ra đời của báo chí ở Việt Nam
1 Những biến động về chính trị – xã hội nửa cuối thế kỷ 19
* Chế độ phong kiến bắt đầu suy tàn, triều Nguyễn lạc hậu, kém cỏi cả vềkinh tế, chính trị – xã hội
- Mâu thuẫn xã hội ngày càng sâu sắc, các cuộc khởi nghĩa nổ ra và nhanhchóng bị dấm trong biển máu
- Người Pháp đến với kế hoạch xâm lược nước ta và bắt đầu bằng con đườngtruyền giáo, Việt Nam mở cửa thông thương với nước ngoài
- Giai cấp phong kiến tan rã, sự phân hoá các giai tầng trong xã hội đã làmnảy sinh một tầng lớp người Việt Nam mới: những viên chức người Việt làm việctrong bộ máy Nhà nước do Pháp bảo hộ Đây là tầng lớp tri thức cấp tiến, chịu ảnhhưởng khá sâu sắc những nếp sinh hoạt của phương Tây, đặc biệt là thói quen tiếpnhận Do vậy, họ đã nảy nở ý nghĩa: Phải làm một tờ báo cho đồng bào mình đọc
* Cùng với kế hoạch thôn tính nước ta người Pháp bắt đầu mở mang một loạtcác trung tâm, đô thị ở Việt Nam Đây cũng chính là căn nguyên làm nảy sinh tầnglớp thị dân mới (dân thành thị) với nhu cầu cao hơn về thông tin Họ trở thành độcgiả đầu tiên của báo
2 Những biến động về tư tưởng
* Bộ máy nhà nước phong kiến bị phân hoá thành ba phái cơ bản Đó là:Nhóm chủ chiến (các sĩ phu yêu nước); phái chủ hoà (vua Tự Đức); phái trung gian
Trang 2(đội ngũ trí thức phong kiến) Cả 3 phái đều tìm mọi cách để tuyên truyền, tranh thủlực lượng Các cuộc tranh cãi, bất hoà luôn xảy ra từ trung ương tới địa phương.Tuy nhiên cả 3 phái đều gặp nhau ở một điểm là: Cần có phương tiện tuyên truyền,
ý thức được sức mạnh của báo chí, nên tất cả đều ủng hộ
=> ý thức hệ phong kiến đã dần dần nhường chỗ cho ý thức hệ mới tiến bộhơn, phù hợp với văn minh thời đại hơn, đó là ý thức hệ dân chủ tư sản
* Lúc này, cuối thế kỷ 19, dân tộc ta có 2 nhiệm vụ lịch sử : canh tân xứ sở
và chống xâm lăng Để thực hiện 2 nhiệm vụ này, không thể không có báo chítruyền thông Có thể nói những biến động về tư tưởng là điều kiện chủ quan đối với
sự ra đời của báo chí
3 Sự ra đời của chữ quốc ngữ.
- Chữ quốc ngữ xuất hiện cuối thế kỷ 17 do việc truyền đạo của các giáo sĩphương Tây gặp 2 khó khăn (thiếu phương tiện truyền đạt và phong trào Tả đạo củatriều Nguyễn) Vì vậy, các nhà truyền giáo đã có một sáng kiến: La tinh hoá tiếngViệt Công cuộc kéo dài hàng thế kỷ, chia thành 2 giai đoạn: Trước và sau Alêch-xăng-đơ-rốt- người có công trong việc khai sinh ra chữ quốc ngữ và ông cũng làngười đầu tiên soạn từ điển tiếng Việt
- Sau A-lếch-xăng-đơ-rốt, chữ quốc ngữ phát triển rất nhanh, trở thànhphương tiện của báo chí và văn học hiện đại Từ đó chữ Hán và chữ Pháp bị mất vịtrí độc tôn ở Việt Nam Các nhà báo có tinh thần dân tộc đã lãnh thêm một tráchnhiệm lịch sử : không ngừng phổ cập chữ quốc ngữ, tìm mọi cách để phát huy tínhnăng của nó
4 Sự xuất hiện các phương tiện in ấn và hỗ trợ
- Những bộ chữ đúc thay thế lối in khắc bộ
- Máy in mới ra đời thay thế cho máy in thủ công
- Người Pháp mở mang một hệ thống giao thông xuyên Việt: đường bộ vàđường sắt
- 1862, đường dây điện thoại đầu tiên xuất hiện ở Việt Nam, nối Sài Gòn –Biên Hoà 1863, Bưu điện Sài Gòn được thành lập; 1894, đường dây viễn thông Bắc– Nam đã hoàn thành; 1899, hệ thống máy điện thoại được sử dụng toàn dân…
Trang 3- 1929: cầu hàng không đầu tiên Sài Gòn – Pari được thiết lập, giải thoát tìnhtrạng bế quan toả cảng cho báo chí.
* Đây là những điều kiện cần và đủ cho một nền báo chí ở Việt Nam xuấthiện
*- Bước đi ban đầu của báo chí Việt Nam (1861 – 1907)
* Báo Việt Nam xuất hiện rất sớm ở Nam kì vì 2 mục đích:
- Người Pháp muốn sử dụng báo chí như một công cụ tuyên truyền hữu hiệunhất sau những bước đi quân sự
- Người Pháp cần có báo ngay để làm phương tiện liên lạc giữa chính phủPháp và những người Pháp ở Việt Nam đối với bộ máy hành chính cát cứ địaphương
* Thời kỳ này báo chủ yếu được viết bằng tiếng Pháp (cả nước có khoảng 70
tờ thì chỉ có khoảng 20 tờ tiếng Việt)
1 Tờ báo tiếng Pháp đầu tiên:
* Tờ “Nam kì viễn chinh công báo” (Le Bulletin officiel de l’Expédition de laCochinchine) ra đời 29/9/1861 là tờ tuần báo, tồn tại 27 năm (đến 1888 đình bản).Đây là phương tiện thông tin duy nhất để người Pháp điều hành nội bộ quân viễnchinh của họ
* Tờ “Xã thôn công báo” (Le Bulltin de Communes): xuất bản 1862, in bằngtiếng Hán, có phụ đề bằng tiến Hán, phát không cho các vùng nông thôn Nam bộ,bắt buộc các chức sắc địa phương đọc và tuyên truyền cho nhân dân
* Tờ “Sài Gòn thời báo” (Le courrier de Saigon) ra đời 1/1/1864, dành chodân đô thị Mỗi số báo có kèm thêm một phụ trương chuyên về VHXH, thông tinđời thường Đây là tờ báo đầu tiên vô tình làm quảng cáo và xoá bỏ tính chất côngbáo ấn phẩm của mình
* Ngoài những tờ trên, còn một số tờ mang tính chất tạp chí, niên giám chủyếu xuất bản bằng tiếng Pháp nhằm mục đích bình định là chính chứ không phảithông tin truyền thông rộng rãi trong nhân dân
2 Tờ báo tiếng Việt đầu tiên bằng Gia Định báo.
Trang 4* Nguồn gốc: ý tưởng xuất bản báo bằng tiếng Việt nảy sinh khá sớm tronghàng ngũ trí thức Việt Nam làm việc cho Pháp Sau 2 năm chuẩn bị, tới 15/4/1865Gia Định báo mới ra số đầu tiên
- Lúc đầu tờ Gia Định báo do Ec nét pô tơ (Ernest potteau) là chủ bút điềuhành Khổ báo 32 x 25cm (4 trang); giá cả, ngày phát hành đều in trên 1 trang Từ 1tháng/ số, sau tăng 1 tháng/ 2 số và cuối cùng trở thành tuần báo (phát hành vào thứ3)
* Mục đích : Nhằm phổ biến trong giới dân bản xứ tất cả những tin tức đánglưu ý và đem đến cho họ những kiến thức mới về những vấn đề có liên quan đếnvăn hoá và những tiến bộ về ngành canh nông
- Sau 1869: Gia Định báo được giao cho Trương Vĩnh Ký làm giám đốc, có
1 bước phát triển lớn Trương Vĩnh Ký đã làm mất đi tính chất công báo, đưa tờ báochuyển hướng về nội dung: Xuất hiện nhiều bài viết giới thiệu nền văn hoá ViệtNam, lịch sử dân tộc, những kiến thức về khoa học kỹ thuật, khoa học nhân văn…Bên cạnh việc khích lệ sáng tác, sưu tầm còn chú trọng việc truyền bá chữ quốcngữ Đặc biệt là báo có thêm phần tin tức, quảng cáo
* Gia Định báo đã trở thành diễn đàn chung cho giới trí thức ở miền Namquan tâm đến chữ quốc ngữ, chấn hưng cổ học, dung hoà giữa truyền thốngv à cáimới Nhờ đó mà tiếng Việt có điều kiện phát triển Tuy nhiên, do chịu sự quản lýcủa người Pháp nên về mặt chính trị, báo vẫn bộc lộ khuynh hướng thân chínhquyền, đề cao chính sách cai trị của Pháp, chỉ trích những người chủ chiến Sau
1872, Trương Vĩnh Ký thôi giữ chức giám đốc, tờ báo lại trở về tính chất công báonhư hồi đầu Năm 1909 đình bản
3 Người chủ bút đầu tiên:
* Trương Vĩnh Ký (1837 – 1898)
+ Quê: Làng Cái Mơn, huyện Minh Thành (thuộc Vĩnh Long nay là Bến Tre)
Trang 5+ Gia đình đông, Vĩnh Ký là con áp út, cha có uy tín trong triều nhưng nhànghèo.
+ Nhờ một cha cố đến Vĩnh Long (người từng chịu ơn cha Vĩnh Ký) nhậnnuôi, Trương Vĩnh Ký được học chữ, được sang Pa-nhi-lut (Campuchia) học 8tháng Về nước giúp việc cho triều đình, thấy Vĩnh Ký thông minh, cha nuôi lại choVĩnh Ký sang Pê năng (Malaixia) học 8 năm nữa Được tiếp thu nhiều kiến thứchiện đại, Vĩnh Ký thạo nhiều ngoại ngữ (biết 27 thứ tiếng), ông đã viết 11 cuốn sáchdạy ngôn ngữ
- Sau 8 năm về trước, Vĩnh Ký làm việc cho Pháp (làm rất nhiều công việc,vật lý học, giám đốc viện ngôn ngữ ông được bầu là 1 trong 18 bác học toàn cầu
- Toàn bộ cuộc đời ông để lại 118 cuốn sách
* Đây là một cuộc đời hoạt động không ngừng nghỉ với mục đích đem hếtkhả năng phụng sự cho đồng bào, dân tộc
* Với tờ Gia Định báo, Vĩnh Ký đã thể hiện tinh thần tự tôn dân tộc (ôngdũng cảm làm tờ báo tiếng mẹ đẻ đầu tiên) Ông không ngừng truyền bá chữ quốcngữ - công cụ văn hoá cho người Việt
* Về phương diện nghề nghiệp, Vĩnh Ký để lại 2 bài học quí:
- Xác định được mục đích, đối tượng của tờ báo là điều kiện tiên quyết để tờbáo đi đến thành công
- Quá trình phấn đấu để trở thành nhà báo cũng là quá trình phấn đấu khôngngừng để thành 1 nhà văn hoá
4 Một số tờ báo tiếng Việt khác:
a ở Nam Kì:
* Tờ “Nam kì địa phận” (1895)
- Đây là tờ báo đầu tiên dành cho lực lượng Thiên chúa giáo, bổ sung nhiềuvấn đề cập nhật, đời sống ngoài Thiên chúa
* Tờ “Phan yên báo” (1898)
- Đây là tờ báo đầu tiên dám đặt vấn đề đối thoại với chính phủ Pháp vềchính sách thuộc địa của họ Tờ này do Diệp Văn Cương làm chủ bút, sử dụng rất ítcộng tác viên Báo phát hành được 10 số đã phải đóng cửa vì người Pháp đã nhận ra
sơ hở trong Đạo luật 1881
Trang 6* Tờ “Nông cổ mín đàm” (uống trà bàn về chuyện nghề nông và thương mại)(1901).
- Tờ báo do Ca-ra-vat-giơ sáng lập, 1 tuần/số, 8 trang, ra vào thứ 5, khổ 27 x20cm Báo đề cập những vấn đề liên quan đến nông nghiệp, mĩ nghệ
- Trong 22 năm (ngừng hoạt động 1923), báo đổi qua rất nhiều chủ bút
* Tờ “Lục tỉnh tân văn” (1907)
- Lúc đầu ra hàng tuần sau tăng 3 số/tuần, ngoài tin tức còn có văn chương,khảo cứu Tờ này do Sơ-ne-đơ (Scheneider) sáng lập và Trần Chánh Chiếu làm chủbút, tồn tại rất nhiều Khi sát nhập cùng tờ Nam Trung nhật báo, nó chuyển thànhnhật báo, ngừng xuất bản khoảng 1944
- Đây là tờ báo sớm có khuynh hướng cấp tiến (cổ vũ lòng yêu nước, chốngPháp và phong kiến tay sai, chống tư tưởng vong bản "Lục tỉnh tân văn" thu hútđược nhiều cây bút có tài của cả 3 xứ và là tờ báo có uy tín nhất ở Nam kì trongbước khởi đầu của báo chí Việt Nam
b ở Bắc kì:
* Tờ "Bảo hộ nam dân" (1888)
- Đây là tờ báo đầu tiên ở Bắc kỳ, xuất bản ở Hải Phòng, người sáng lập làĐơ-cu-lin Báo in bằng chữ Hán và chữ Việt
* Tờ “Đại Nam Đồng văn Nhật báo” (1893)
- Người sáng lập là Sơ-ne-đơ, Nha kinh lược chủ trì Báo in 8 trang bằngHán, Việt, xuất bản ở Hà Nội và đựơc phát hành khắp Bắc và Trung kỳ, đối tượngchính là các nhà nho
- Sau 1907, tờ này đổi thành “Đăng cổ tùng báo”, bán rất chạy và có thêmphụ trương
* Thời kỳ đầu tiên của báo chí Việt Nam chứng tỏ: báo chí luôn tồn tại vàphát triển trong 1 mâu thuẫn giữa xu hướng dân chủ hoá và tình trạng độc quyềnchính trị, tức là mâu thuẫn giữa các sắc lệnh hành chính với nhu cầu thông tin củacông chúng, bạn đọc
*.Trong thời kỳ từ 1908-1918 báo chí Việt Nam có một số tờ báo tiêu biểu:
Trang 71 ở Bắc kì.
a/ Đông dương tạp chí và Nguyễn Văn Vĩnh
* Ra đời 15/5/1913 với tư cách là phụ trương của “Lục tỉnh tấn văn”, trênmăng xet có ghi “ấn phẩm đặc biệt của “Lục tỉnh tân văn” cho Bắc kì và Trung kì
- Chủ bút là Nguyễn Văn Vĩnh, tham gia cộng sự còn có hàng loạt các nhàvăn, nhà thơ, nhà nghiên cứu khoa học và các chính trị gia thời đó; Báo ra hàngtuần, 16 trang Vì Nguyễn Văn Vĩnh là người theo thuyết trực trị nên tờ báo nàycũng được xem như cơ quan ngôn luận của thuyết trực trị
b/ Nam phong tạp chí và Phạm Quỳnh
* Sự ra đời:
- Để viện cớ đóng cửa “Đông dương tạp chí”, Anbexarô cho rằng: “NguyễnVăn Vĩnh là một nhà báo có tài nhưng lại là một nhà chính trị vụng về” Trước sựphản ứng gay gắt của công chúng, A tìm 1 người thay Nguyễn Văn Vĩnh và một tờbáo khác thay cho “Đông Dương tạp chí”
- 1914, người Pháp đã thành lập ở Đông Dương một quốc gia mang tên là xứĐông Pháp Để tiến hành công khai cuộc khai thác thuộc địa, người Pháp buộc phảicải cách hành chính Lúc này càng cần có một tầng lớp quan lại, trí thức hoàn toànmới gắn liền quyền lợi với Pháp Nghĩa là cần có một cơ quan ngôn luận thu hút độingũ trí thức Việt Nam ủng hộ nền chính trị nước Pháp
* Tạp chí là một thứ bách khoa nguyệt san, khổ 19 x 22,5cm thông thường có 9chuyên mục, 1 mục tin tức, còn lại dành cho chính trị, VH, lịch sử…
- Mỗi số có khoảng 8 trang giữa tóm tắt nội dung những bài quan trọng
2 ở Nam kì:
* Có 6 tờ tiêu biểu, vai trò không lớn, chỉ nhằm vào mục tiêu trước mắt củaAnbexarô: chống Đức, ca ngợi Pháp
a Nam Trung Nhật báo
- Xuất bản 1917, Diệp Văn Kỳ làm chủ bút, báo tuần, chuyên về thông tin vàmột phần nhỏ dành cho vấn đề “phụ nữ và học vấn”
- Báo ghi rõ: cơ quan truyền bá tư tưởng Pháp
b An Hà báo
Trang 8* Đây là tờ tuần báo địa phương đầu tiên ở miền Nam, xuất bản 1917 ở CầnThơ Chủ yếu là những bài liên quan đến nông nghiệp, mỹ nghệ… chủ bút làNguyễn Tất Đoài.
e Đèn nhà Nam
- Xuất bản 1918, chủ bút là Trần Năng Nhuận Mục đích của báo là “Soisáng cho tất cả” nhưng chỉ ra được 5 số đã phải ngừng
g Quốc dân diễn đàn:
- Mục đích : Núp dưới bóng cờ Tam sắc để giúp đại Pháp và An Nam ; chủbút là Nguyễn Phú Khai Báo xuất bản 4.000 bản 1 kỳ Nội dung chuyên đưa tin vềđội quân người vn đang đánh nhau cho Pháp ở châu Âu
Trong giai đoạn 1919-1930 báo chí Việt Nam có các tờ báo tiêu biểu:
1 ở Bắc kì:
a Tản Đà với “Hữu Thanh” và “An Nam tạp chí”
* Tản Đà là người tiêu biểu cho phong cách nghệ sĩ làm báo Việt Nam Tất
cả những thành công và thất bại của Tản Đà đều xuất phát từ bản tính nghệ sĩ Ôngtuyên bố không làm chính trị nhưng tất cả những tờ báo ông đã làm vẫn biểu lộ lòngyêu nước và tinh thần tự tôn dân tộc
* “Hữu Thanh” (tiếng nói bè bạn):
- Xuất bản 1921, do Hội Tương tế thương mại và kỹ thuật Bắc kì bảo trợ.Tản Đà làm chủ bút cùng Ngô Đức Kế Ông gắn bó với tờ này chừng 6 tháng, rồimuốn có 1 tờ riêng và “An Nam tạp chí” ra đời
* An Nam tạp chí:
Trang 9- Được xuất bản ngẫu hứng – Số 1 ra ngày 1/7/1927 (bằng tiền vay lãi) Cólúc Tản Đà đã ví tờ báo giống như một thành bị vây hãm, như con thuyền nan đitrên biển Đông… Tờ báo đến 3 lần chết đi sống lại.
- Đây là một tờ báo hấp dãn vì có nhiều sáng kiến, coi trọng mảng văn học,thu hút nhiều nhà văn có tên tuổi
- An Nam tạp chí thể hiện lòng yêu nước của Tản Đà, đề cao nền văn họcdân tộc, bộc lộ sự khinh bỉ đối với những thế lực đối lập
b Hoàng Tích Chu - Đỗ Văn và tờ “Đông Tây”
* 1927 tờ "Hà Thành Ngọ báo" (Bùi Xuân Học) mời Hoàng Tích Chu - ĐỗVăn về cộng tác Do có những ý tưởng không gặp nhau (Trẻ >< già) nên 2 ngườiquyết tâm đi học (sang Pháp) Sau khi ở Pháp về Hoàng Tích Chu và Đỗ Văn đãcho xuất bản tờ Đông Tây
- Sự xuất hiện của tờ báo này được ví như ném một quả tạc đạn ném vào nềnbáo chí Việt Nam bởi thái độ xã hội quyết liệt và phong cách làm báo độc đáo.Hoàng Tích Chu mang về một lối viết Pháp (trọng sự kiện) giúp báo chí thoát khỏisức ép của văn chương
- Hoàng Tích Chu thành công ở thể loại phỏng vấn – một thể loại cần nghệthuật cao Còn Đỗ Văn đưa ra một lối trình bày báo hiện đại Đặc biệt là ông đã biếtquan tâm đến tính giải trí của báo (tranh khoả thân) Hai ông bộc lộ rõ quan điểm xãhội và phê phán báo chí Việt Nam chưa tiếp cận được với đời sống thực
2 Nam kì
* Nam kỳ kinh tế báo :
- Nội dung đề cập nhiều vấn đề: Kỹ nghệ, thương mại, ngân hàng, xuất nhậpkhẩu, tin tức trong ngoài nước, địa điểm buôn bán…
* Sư phạm học hoá (1920)
- Do Diệp Văn Cương làm chủ bút Đây là tờ đầu tiên giành cho giáo giớinhà trường, bao gồm: phần luận lý học đường, phương pháp dạy học…
* Nam nữ giới chung (1930)
- Nguyễn Kỳ Sắt chủ bút Có phần Sex (bàn chuyện phòng the); phần dànhcho người đọc tiếng Hán
Trang 10- Về sau tờ báo này tự đình bản vì chủ báo biến nó thành phương tiện phátngôn cá nhân nhằm công kích, thoá mạ những nhà báo từ Bắc Trung vào Sài Gònlàm việc.
* “Đuốc nhà Nam” (1928)
- Chủ bút là Dương Văn Giáo Tờ này đối lập với chính phủ, chỉ chuyên chútới giới lao động với mục tiêu “rọi tia sáng cho anh em bước tới” để sau này tất cảthôn quê đều có điều kiện như nước Nga
- Đây là tờ báo công khai, đứng về phía người nghèo
Báo chí giai đoạn 1930-1939:
* Gian đoạn 1930 – 1936
- Mỗi năm Việt Nam đóng cửa 30 – 40 tờ báo, song số lượng báo chí vẫnphát triển (1930, Việt Nam có 132 tờ; 1931: 167 tờ; 1932: 192 tờ; 1933: 219 tờ;1934: 237 tờ; 1935: 267 tờ…)
- Thời gian này Pháp ban hành khoảng 30 văn bản nhằm kiểm tra chặt chẽhoạt động báo chí ở Việt Nam (Người Pháp đặt ra 2 vấn đề quan tâm hàng đầu làbáo chí và tù chính trị)
1 Hoạt động của báo chí công khai:
* Nhìn chung báo chí công khai thời kỳ này tẻ nhạt, nội dung không có gìđáng nói, do bị chi phối bởi mật thám Pháp Điều đáng nói nhất là lúc này báo chí
mở được một số cuộc bút chiến sôi nổi, xoay quanh những vấn đề học thuật, vănhoá (cuộc bút chiến trong văn học giữa các nhà văn cũ và mới: Tản Đà, Hồ BiểuChánh với các nhà thơ mới, tự lực văn đàn) Đây là những cuộc va chạm giữa ýthức hệ phong kiến và tư sản về quyền cá nhân con người (các tờ “ngày nay”,
“phong hoá”, là điển hình của xu hướng báo trẻ đối lập với báo cũ)
+ Về Mỹ học: Cuộc tranh luận giữa 2 phái “Nghệ thuật vị nghệ thuật” và
“nghệ thuật vị nhân sinh” (giữa Thiếu Sơn, Hoài Thanh, Lưu Trọng Lư với HảiTriều) đã diễn ra trên nhiều tờ báo
+ Triết học: cũng có sự tranh luận dữ dội giữa 2 phái duy vật và duy tâm(Phan Khôi và Hải Triều) trên các tờ: “Phụ nữ thời đàn, phụ nữ tân văn, báo đànbà,Trung kì, ánh sáng, Đông phương )
Trang 11* Chứng tỏ qui mô làm báo của người Việt Nam đã lớn, phát huy được tất cảnăng lực nghề nghiệp của nghề báo.
- Những cuộc bút chiến để lại nhiều bài học mang ý nghĩa thời sự Đó là vănhoá ứng xử trong bút chiến
2 Báo chí cách mạng
* Theo chỉ thị của Đảng từ 2/1930 tất cả các ấn phẩm của ta đều tạm ngừnghoạt động để xác định lại phương hướng, ổn định tổ chức
* 8/1930, xuất bản ấn phẩm đầu tiên “Tạp chí đỏ” – Tạp chí chuyên môn về
lý luận, in Rônêô, mỗi số 100 trang khổ 13 x 19 Có thể coi Tạp chí này là tiền thâncủa Tạp chí cộng sản Mỗi số có thể coi là một chuyên đề về kinh nghiệm hoạt độngcách mạng
- Sau Tạp chí Đỏ hàng loạt các tờ báo cách mạng xuất hiện : Tờ "Tranh đấu”
ra đời 15/8/1930; Tờ “Tiến lên” ở Bắc kỳ, tờ “Công – nông – binh” ở Trung kỳ; tờ
“Lao khổ” ở Nam kỳ
* Các địa phương, đoàn thể đều có báo:
- “Nghệ An đỏ” (Nghệ An); “Bước tới” (Hà Tĩnh); “Lưỡi cày” (QuảngNam); “Giác ngộ” (huyện Nam Đàn); “Nhà quê” (huyện Thanh Chương)
- Các đoàn thề: Học sinh có “xinh xinh”; Nấu ăn cho Tây có “Bồi bếp”; Binhlính có “Hồng quân”
* Xuất hiện một loạt báo mói: Báo tù (báo làm trong nhà tù) Ngoài việc đểgiữ vững tinh thần cộng sản, loại báo này còn để chống các luồng tư tưởng phi vôsản trong nhà tù Ví dụ tờ: “Suối reo” (Trần Huy Liệu), “Con đường chính”(Trường Chinh)
- Quốc dân Đảng cũng có những tờ “Con đường cách mạng”, “Khúc tiêu sầu”
- Báo gõ báo nói cũng xuất hiện trong tù
* Báo chí giai đoạn 1936 – 1939
1 Báo chí công khai:
* Pháp ban hành khoảng 40 văn bản về báo chí nhằm kiểm soát một cáchkhôn khéo về báo chí Việt Nam
* Báo chí phát triển mạnh, tăng nhanh về số lượng (1936: 277 tờ, 1937: 289tờ; 1938: 308 tờ ) Bình quân mỗi năm, báo chí Việt Nam tăng 4%
Trang 12* Dòng báo chí công khai Việt Nam chiếm ưu thế chủ lực, có tác động lớntới toàn bộ đời sống báo chí Việt Nam, làm thay đổi khuynh hướng chính trị củanhiều tờ báo Việt Nam, thu hút được sự cộng tác của phần lớn nhà báo có tinh thầndân tộc.
- Đây là thời kỳ bùng nổ nhiều thể loại báo chí mới cho báo chí Việt Nam
Số người đọc tăng vọt Đọc báo trở thành một sinh hoạt tư tưởng không thể thiếucủa phần đông người Việt Nam
- Thời kỳ này thể loại phóng sự đạt được những thành tựu rực rỡ Nhiều câybút xếp vào hàng kinh điển: Vũ Đình Chí (Tam Lang); Vũ Bằng, Vũ TrọngPhụng ; Truyện đường rừng là thể loại văn học được báo chí hoá trở nên rất ănkhách (Thế Lữ, Lan Khai, Ta Chya); Thể Fơi-ê-tông được mở rộng dung lượngphản ánh đời sống báo chí, đồng thời đây cũng là mẹo giữ bạn đọc cho báo Gầnnhư toàn bộ các tác phẩm nổi tiếng nhất thời kỳ này đều được xuất hiện lần đầu trênmặt báo dưới dạng Fơi-ê-tông; các yếu tố giải trí cũng được quan tâm thực sự trênmặt báo, đặc biệt là biếm hoạ Các hoạ sĩ nổi tiếng đều tham gia vẽ tranh biếm hoạ,
có nhiều loại nhân vật biếm hoạ như: Lý Toét, Xã Xệ, Thằng Vá, Thằng Vếu Loạitranh này mang tính chiến đấu cao Ngoài ra còn có một số lại tranh khác như tranhliên hoàn (Tác giả nổi tiếng là Mạnh Quỳnh); Tranh phụ bản nghệ thuật, ảnh nghệthuật (Võ An Ninh)
+ Chuyển nội dung tờ báo có sẵn sang hướng phục vụ cách mạng: ưu điểm là
có sẵn một lượng bạn đọc nhưng phải giác ngộ ông chủ báo và hoàn toàn phụ thuộcvào thái độ của họ Những tờ tiêu biểu được chuyển theo cách này là: Hồn trẻchuyển thành “Hồn trẻ” (tập mới), hoặc tờ báo “Khoẻ” của bác sĩ Nguyễn ĐăngMinh, sau khi giác ngộ tờ báo thay đổi hoàn toàn nội dung (8 trang, chỉ có 1 trangnhư cũ, còn 7 trang mang nội dung cách mạng)
Trang 13+ Thuê, mua báo của người khác: có sẵn bạn đọc, giành được một phần chủđộng vì đã sử dụng đồng tiền vào Tuy vậy, báo vẫn phải phụ thuộc vào chủ bút vàthường khó khăn về tài chính Những tờ mua sau đều phải làm lại từ đầu, chẳng hạnnhững tờ như: Hà Thành, Thời báo, Việt dân…
+ Đảng xin phép ra báo: Cách này hoàn toàn chủ động nhưng thường gặpkhó khăn ở khâu xin giấy phép Những tờ lớn nhất của Đảng thời kỳ này đều xuấtbản như vậy (Ví dụ: Tin tức, nhành lúa, Dân, Kinh tế, Tân văn…)
+ Toà soạn đóng ở một nơi, báo in chỗ khác: Cách này áp dụng chủ yếu chokhu vực miền Trung (vùng trắng về thông tin) Ví dụ: Tờ “Dân”, trụ sở ở Huế, in ởSài Gòn
+ Đảng ra báo tiếng Việt nhưng không xin phép: Cách này mạo hiểm, chủyếu áp dụng cho khu vực Sài Gòn vì Đảng cần một tờ chính thức ở Sài Gòn Tờ
“Dân chúng” ra ngày 22/7/1938, đây là tờ báo lớn thứ 2 của Đảng thời kỳ này Sau
đó, hàng loạt tờ báo được xuất bản theo lối “Xé rào” như vậy (Lao động, Dân tiến,Dân mới…)
* Báo chí Việt Nam giai đoạn 1939-1945
1 Báo chí cách mạng:
* Do diễn biến của cuộc chiến tranh và sự đàn áp khốc liệt của Pháp – Nhậtnên báo chí cách mạng thời kỳ này phải rút vào bí mật, số lượng đầu báo không lớn.Thời kỳ 1940 chưa có báo Trung ương Mỗi xứ uỷ có 1 tờ báo làm nhiệm vụ cổđộng, tuyên truyền (Tiến lên (Nam Kỳ); Bẻ xiềng sắt (Trung kỳ); Giải phóng (Bắckỳ) Sau Hội nghị Trung ương 8, Đảng ta mới ra được Tạp chí Cộng sản làm cơquan ngôn luận chính thức của Trung ương
* Hầu hết các tờ báo sau 1941 đều lấy danh nghĩa của mặt trận Việt Minhcấp kỳ trở xuống; đầu 1942 mới có tờ “Cứu quốc” là cơ quan ngôn luận của Tổng
bộ Việt Minh
* Đây là thời kỳ báo chí cách mạng cấp tỉnh, huyện, các hội, các đoàn thể,trong tù… phát triển mạnh, phát huy vai trò cách mạng trong sự nghiệp đấu tranhgiành độc lập dân tộc
* Một số tờ báo cách mạng tiêu biểu:
+ Báo Việt Nam độc lập:
Trang 14- Do Bác đứng ra sáng lập, lúc đầu là cơ quan ngôn luận của riêng Cao Bằng,sau mở rộng sang cả Bắc Cạn, Lạng Sơn.
- Số đầu tiên đánh số 101, ý muốn nói là báo được kế tiếp những tờ báo cáchmạng trước đó Bác trực tiếp chỉ đạo, thực hiện 30 số đầu (từ khâu viết, sửa bài, vẽtranh minh hoạ đến in ấn, phát hành) Từ 9/1942, Bác bận đi công tác, nên báođược giao cho đồng chí Phạm Văn Đồng phụ trách (đến tháng 0/1945)
- Báo thường in 2 trang, khổ 18,5 x 27cm, mỗi số 100-400 bản Tôn chỉ mụcđích được ghi rõ trong số đầu: “Cốt làm cho dân ta hết ngu hèn”, biết các việc, đoànkết đánh Tây, Nhật cho Việt Nam độc lập, tự do
- Báo có những mục như: Xã luận, tin trong nước, tin thế giới, những câutuyên truyền, vườn văn và một số mục khác Do độc giả chủ yếu là bà con dân tộcthiểu số nên báo rất chú trọng hình thức văn vần để dễ đọc, dễ nhớ Báo dành mộtdung lượng lớn để bàn về việc đấu tranh với kẻ thù, công tác tổ chức cán bộ Đặcbiệt Việt Nam độc lập là tờ báo đầu tiên xây dựng mục riêng để phản ánh gươngngười tốt, việc tốt
+ Báo cờ giải phóng:
- Ra đời 10/10/1942, “Cờ giải phóng” được tổ chức gọn nhẹ, cơ động vớidanh nghĩa là cơ quan tuyên truyền cổ động Trung ương của Đảng cộng sản ĐôngDương Đồng chí Trường Chinh là người trực tiếp quản lý Cơ quan báo phải đặt ởcác tỉnh lân cận như Hà Nội, Bắc Ninh, Vĩnh Phúc và phải di chuyển liên tục
- Báo in khổ nhỏ, 4 trang, chỉ khoảng 100 bản/ 1 số, lưu hành chủ yếu trongnội bộ Đảng, không có kỳ hạn
- Nội dung: coi trọng nhiệm vụ đấu tranh giải phóng dân tộc và làm tốt vấn
đề đoàn kết, hợp tác quốc tế
- Vào giai đoạn chuẩn bị tổng khởi nghĩa, đây là tờ báo lãnh trách nhiệmhướng dẫn, chỉ đạo thực hiện chủ trương, chính sách của Đảng ta Bên cạnh đó báocũng chú trọng công tác xây dựng, tổ chức Đảng
- Cờ giải phóng có những cây bút xuất sắc như: Lê Quang Đạo, NguyễnThành Lê, Hoàng Tùng… Hồ Chí Minh cũng tham gia trực tiếp trong chuyên mục
“Muốn hiểu chủ nghĩa cộng sản” đăng liên tục từ số 17 – 22 Phương châm là “phảiviết sắc gọn và thật ngắn, không thừa chữ, câu văn phải để người nông dân cũng
Trang 15hiểu được”, song tờ báo này cũng thể hiện một bước tiến dài của thể loại chính luậnbáo chí mà Trường Chinh là người được đánh giá cao.
- Đây là tờ báo cách mạng có vị thế trong dòng báo chí bí mật và báo chícông khai (sau cách mạng Tháng 8) Có số xuất bản tới 10 vạn bản Cơ quan báoluôn áp sát cơ quan đầu não của địch, điều mà sau này trong kháng chiến ta khônglàm được như vậy
2 Báo chí hợp pháp: (được chính quyền cấp phép, hoạt động công khai).
* Báo thân chính quyền (của chính quyền):
- Công khai phục vụ chính sách thống trị, bóc lột của thực dân, giọng điệugượng gạo, lố bịch, “chỉ rầm rộ bề ngoài, rực rỡ trên lớp vỏ mà chẳng có ảnh hưởng
gì trong quảng đại quần chúng cả trí thức lẫn bình dân (Nguyễn Vỹ)
- Một số tờ tiêu biểu: Tin mới (1/1940) của Trần Văn Ân; Đàn bà (1939) củaThuỵ An, Tân Việt Nam (1939) của Trần Văn Chú; Nỗ lực của Vũ Đình Di, TrungBắc tân văn (Nguyễn Văn Luận); Thông tin (Hoàng Cừ), Đông Pháp (Ngô Vân)
* Báo cấp tiến (đối lập ôn hoà)
- Là những tờ báo có xu hướng tiến bộ về chính trị, xã hội hoặc văn hoá, kínđáo thể hiện lòng yêu nước, tự tôn dân tộc
- Tiêu biểu như tờ Ngày nay, Thanh Nghị, Văn Lang
+ Ngày nay (1/1935) của nhóm tự lực văn đoàn: thể hiện nhiều vấn đề xãhội, chính trị, văn hoá, đây là tờ báo ăn khách nhất đương thời
+ Thanh Nghị do luật sư Vũ Đình Hoè làm chủ bút, chuyên đi vào khảo cứu,tập hợp được những cây bút có tên tuổi như Hoàng Xuân Hãn, Đặng Thai Mai, ĐàoDuy Anh, Nguyễn Văn Tố
- Qua 4 năm tồn tại, tờ Thanh Nghị đã trở thành nơi tập hợp trí thức và nhiềunhân vật sáng lập Những cây bút chủ lực trở thành những nhân vật chính trị
* Báo của nhóm Tơ rôt xkit:
- Nhóm báo này cũng bị thu hẹp hoạt động trong lĩnh vực tư tưởng văn hoá.Tại Hà Nội chỉ còn tờ Văn mới của nhóm Huyền Thuyên (do Trương Tửu đứngđầu) Trên danh nghĩa là Tạp chí nhưng thực chất đây là dạng sách lý luận, mỗi số
in vài trăm trang, có tư tưởng chống lại chủ nghĩa Mác, xuyên tạc đường lối cáchmạng của Đảng ta
Trang 16- Tạp chí này cũng tỏ ra là một tờ báo có trình độ lý luận, tính học thuật khá
rõ do đã lôi cuốn được một số cây bút như Đặng Thai Mai, Nguyễn Đình Lạp, BùiHữu Phồn…
* Báo Văn học :
- Nối tiếp dòng báo chí văn học từ những giai đoạn trước, giai đoạn 39-45không có tờ báo chuyên về văn học nào mới xuất hiện, nhưng có 3 tờ có vai tròquan trọng Tiểu thuyết thứ năm và Tiểu thuyết thứ bảy, Tao Đàn
- Tiểu thuyết thứ 5, bộ mới có từ 1938 kéo qua 1940, in 24 trang, có lúc lêntới 32 trang, thu hút được nhiều cây bút xuất sắc: Vũ Trọng Can, Phan Huy Thái,Tuấn Trình (Thâm Tâm); Anh Thời, Tchya, Yến Lan, Thanh Tịnh… Trên Măngxúet ghi "Tạp chí Hà Nội nhất của Hà Nội và của những người mến yêu hương vịtài hoa"
- Tiểu thuyết thứ 7 do Vũ Đình Long làm chủ bút kiêm chủ nhà xuất bản TânDân Đây là tờ báo văn học thành công ở phương diện thu hút bạn đọc, hoàn thành
đủ sức cạnh tranh với Phong hoá - Ngày nay
* Báo Tôn giáo:
- Nhiệm vụ truyền bá Đức tin và giáo dục tín đồ (Bồi đắp tâm linh)
- Chống lại những vấn đề chính trị, xã hội đi ngược lại với tôn giáo
- Đây là dòng báo chí được Nhà nước thực dân ủng hộ, bảo trợ
- ít có giá trị thương mại về phương diện văn hoá, loại báo này có rất nhiều ýnghĩa
- Gồm báo chí chính thức của giáo hội, ví dụ tờ vì chúa nguyện san Sài Gòn); Báo chí phật giáo Ví dụ: Tạp chí phật học, Tiếng chuông sớm (Bắc kỳ) ;Báo chí các tôn giáo khác, ví dụ Đuốc chân lý (đạo Cao đài), Giác tiến (Đạo Hoàhảo) ; Thánh kinh báo (Đạo Tin lành)…
(1939-* Báo chuyên biệt khác:
+ Báo chuyên biệt phát triển như một dấu hiệu tất yếu của nền báo chí đãtrưởng thành
- Nữ giới, Đàn bà, bạn gái, việt nữ… (cho Nữ)
- Tuổi ngọc, Chánh bờm, Nhi đồng hoa ban… (cho trẻ em)
- Tin mới thể thao, Đua ngựa, vẻ đẹp (cho thể thao)
Trang 17- Việt Nam y báo, Việt Nam y dược học kỷ yếu, khoa học… (cho khoa học –
kỹ thuật)
- Trào phúng tạp chí ; Con vịt buộc (cho giải trí)…
*Báo chí Việt Nam từ 1945-1954
1 Một số tờ báo cách mạng tại Trung ương và địa phương
- Sự thật chỉ duy trì những chuyên mục có tính thiết yếu như Xã luận, Bìnhluận, Kinh nghiệm kháng chiến miền Nam, Bạn đọc hỏi sự thật trả lời, Sự thật trong
7 ngày… Những chuyên mục khác tuỳ theo tình hình mà có sự linh hoạt thay đổi
- Tôn chỉ mục đích của báo là: “Kiến quyết, thẳng thắn nói thật những điềuđáng nói” nhằm tăng cường khối đoàn kết giữa các tầng lớp nhân dân, các đảngphái, dân tộc, thực hiện triệt để chủ nghĩa Mác, chống thực dân Pháp xâm lược
* Sự thật là tờ báo có tính bao quát nhất về các mặt kinh tế, văn hoá, kinh tế,chính trị, xã hội Sau ngày toàn quốc kháng chiến, báo Sự thật chuyển lên Việt Bắc,tiếp tục cơ quan ngôn luận của Đảng 1951 Đảng ra công khai trở lại, Sự thật hoànthành sứ mệnh lịch sử, nhường chỗ cho báo Nhân dân
b Báo Độc lập
* Ra đời 1944, là cơ quan ngôn luận của Việt Nam, Dân chủ Đảng Sau cáchmạng Tháng 8, báo chuyển về Hà Nội, ủng hộ tích cực chính quyền dân chủ nhândân, bày tỏ thiện cảm với cộng sản Trụ sở tại số 9 Ngô Quyền, sau chuyển sang số
5 phố Chùa Một Cột Báo ra hàng ngày, từ 2-4 trang, lượng phát hành từ 3-5 nghìnbản/ 1 kỳ Báo thường ra vào 5 giờ chiều nên tính thời sự, cập nhật cao
* Một số chuyên mục được cố định ở trang 2 như: Đời sống mới, thông cáocủa chính phủ, góp ý kiến, trả lời bạn đọc, tin vắn 4 phương
Trang 18* Nhằm tạo ấn tượng báo thường in trang 1 hấp dẫn, phông chữ thay đổi, bỏdấu, tít gợi tờ mò độc giả… các thể loại tin được chú trọng.
* Từ 7/1946, Việt Nam Dân chủ Đảng ra thêm Tạp chí Độc lập, cơ quannghiên cứu chính trị, kinh tế, văn hoá Tạp chí 120 trang với đội ngũ biên tập hùnghậu (các nhà thơ, văn, nhà nghiên cứu nổi tiếng) Nhiều người trong số này kiêmlãnh đạo và biên tập cho Báo Độc lập
* Từ cuối 1946 Báo nghiêng hẳn về cộng sản, bộc lộ tư tưởng uỷ hộ đườnglối kháng chiến kiến quốc của mặt trận Việt Minh Đặc biệt từ khi báo chuyển lênViệt Bắc, nội dung chính thường là: công tác chuẩn bị kháng chiến, kế hoạch vườnkhông nhà trống, tố cáo dã tâm xâm lược của kẻ thù…
c Báo lao động:
* Sau cách mạng Tháng 8, báo chuyển ra công khai, toà soạn tại 51 Hàng Bồ,
do Trần Quốc Diệp làm chủ nhiệm, lúc đầu hoạt động trên danh nghĩa cơ quanthông tin tuyên truyền tranh đấu của công nhân Việt Nam Từ số 24 trở đi(3/8/1946), lao động trở thành diễn đàn của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam
* 20 số đầu báo in 2 trang khổ vừa (42 x 29,5cm), từ số 21, báo in nhỏ hơn(40 x 20) tăng lên 4 trang (có số 6-8 trang) Báo chủ trương hạn chế nhân sự, khaithác tối đa đội ngũ cộng tác viên ở mọi thành phần xã hội khác nhau Nhờ vậy, diệnmạo của Lao động khác hẳn với những tờ báo cùng thời
* Thời gian đầu báo ra thứ 7 hàng tuần, in typô từ 1,5-2 nghìn bản, sau tănglên 6000 bản/kỳ Trang nhất được trình bày ấn tượng, trang 2 là các chuyên mụchay nhất như: Trên đe dưới búa, Rút kinh nghiệm, Tự phê bình, Lao động trả lời,Công nhân đọc sách… Mỗi chuyên mục đều có tính định hướng dư luận cao
* Lao động thực chất là tờ báo của mọi tầng lớp nhân dân lao động, khichuyển lên Việt Bắc, sứ mệnh bảo vệ lợi ích, quyền lợi của công nhân và nhân dânlao động được gắn với lợi ích dân tộc nên báo Lao động dần trở thành tờ báo Đảng,đấu tranh cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước
d Sự ra đời của Thông tấn xã Việt Nam
* Theo chỉ thị của Hồ Chủ tịch, ngay sau khi giành được độc lập bộ phận thusóng (TTXVN) được gấp rút xây dựng
Trang 19- Do được tiếp quản phòng thu tin của Pháp (số 6 đường Pierre Pasquier) nênchỉ sau mấy ngày, TTXVN đã tổ chức tốt việc thu tin từ các hãng thông tấn nướcngoài, tin của quân đội Pháp ở Sài Gòn Tin tức thu được chủ yếu cung cấp chochính phủ Đảng, Nhà nước nắm được tình hình, kịp thời có kế sách đối phó với kẻthù Lúc này chưa có hô hiệu chính thức, các bản tin cũng chưa được biên soạn theothể văn thông tấn như các hãng nước ngoài.
- 15/9/1945 đài Bạch Mai phát đi toàn thế giới Tuyên ngôn độc lập và danhsách chính phủ lâm thời nước Việt Nam Dân chủ cộng hoà bằng 3 thứ tiếng Việt,Anh, Pháp với các hô hiệu chính thức (VNTTX, VNA, AVI) đã đánh dấu thời điểm
ra đời của TTXVN
- Thời kỳ đầu TTXVN hoạt động trong khó khăn thiếu thốn, chưa có phân xãtại địa phương và tại nước ngoài, tin tức thường bị chậm và không đầy đủ, toàndiện
- Cuối năm 1945 Nha thông tin tuyên truyền được chuyển sang bộ nội vụnhằm kiểm soát, bảo mật thông tin tốt hơn Hoạt động của TTXVN có những bướctiến mới (in một số bản tin về những sự kiện quan trọng ra tiếng Pháp, thông quacác báo, đài TNVN công bố sự kiện ra thế giới, cử phóng viên theo các đoàn quânNam tiến…)
- Từ 8/1946, TTXVN có thêm bản tin tiếng Anh, mở rộng đối tượng phục vụtới từng cơ quan báo chí Đối tượng hàng đầu của TTXVN là những thông tin chínhtrị, quân sự quan trọng; các thông tin, kinh tế, văn hoá đứng thứ yếu Đây là hạn chếcủa TTXVN trong cả thời kỳ chống Pháp và chống Mĩ sau này
2 Báo chí đối lập
* Lợi dụng sự nhân nhượng của Đảng, Nhà nước ta và sự bảo trợ của quanthầy, đội quân ô hợp của Tưởng Giới Thạch cùng bọn phản động Việt quốc, việtcách đã chiếm đóng một số địa bàn trọng yếu gần biên giới Việt Trung Ngoài việcchiếm đất chiếm người, các đảng phái này cũng rất chú ý tới việc xây dựng hệ thốngbáo chí để lung lạc tinh thần, ý chí nhân dân, xuyên tạc chính sách của chính quyền,
hạ uy tín của Đảng, Nhà nước Tiêu biểu là các tờ: Việt Nam, Thiết thực, Dânchúng, Liên hiệp, Đồng minh, ánh sáng, Dân mới, Tân thế kỷ, Dân thanh, Văn mới,Dân quốc…
Trang 20* Tờ Trung việt tân văn: là cơ quan ngôn luận chính thức của quân đội TàuTưởng, do San Cẩm Thoòng làm chủ bút Một số nhà văn nhà báo giỏi của ta đãtham gia làm cho tờ báo này vì nhuận bút cao Tuy nhiên họ chỉ viết những bài vôthưởng, vô phạt Báo này không có bản sắc rõ ràng nên nhanh chóng bị người đọc
bỏ rơi
* Gây nhiễu loạn môi trường báo chí thời kỳ này chủ yếu do nhóm Việtquốc, việt cách Chúng không hoạt động riêng lẻ mà cấu kết với bọn tờ-rốt-kít đingược lại những chủ trương chính sách của Đảng, Nhà nước, gây sức ép với chínhquyền Việt Minh, gây lũng đoạn thị trường tài chính, chia rẽ nhân dân với chínhquyền cách mạng… Trước sự đấu tranh khôn khéo của mặt trận Việt Minh và báochí cách mạng, dã tâm của bọn phản cách mạng đã bị dẹp tan
* Báo chí thời kỳ toàn quốc kháng chiến
1 Một số văn bản của chính quyền cách mạng đối với báo chí
* Chỉ thị Toàn dân kháng chiến, hầu hết các tờ báo cách mạng rút lên chiếnkhu thực hiện nhiệm vụ tuyên truyền do cách mạng Cùng với những khó khănchung của kháng chiến, việc quản lý cũng như hoạt động báo chí gặp rất nhiều khókhăn (cạnh tranh không lành mạnh, thông tin trái chiều…)
-> Nghị quyết TW (3-6/4/1947) về “công tác tuyên truyền, cổ động và độngviên tinh thần toàn dân kháng chiến” đã phần nào giúp báo chí của ta đi vào nề nếp.Bên cạnh đó, để công tác kiểm duyệt và định hướng thông tin báo chí được tốt hơn,ngày 24/12/1948, Bộ Nội vụ ban hành thông tư 147/NVQT qui định thể lệ xuất bản,kiểm duyệt báo chí và các ấn loát phẩm khác Việc làm này đã khắc phục được cơbản tình trạng chồng chéo thông tin, mâu thuẫn về nội dung, tư tưởng của các báo.Nghị định số 27/NV (8/4/1948) cho phép thành lập Đoàn Báo chí kháng chiến ViệtNam, đã góp phần qui tụ lực lượng ký giả thành một tổ chức có trách nhiệm trước
xã hội Đặc biệt Nghị định số 232/NV/14 phê chuẩn đơn xin phép thành lập Hộinhững người viết báo Việt Nam, đã thực sự thu nạp được hội viên ở tất cả mọi nơi(cả vùng tạm chiến)
- Để đảm bảo bí mật cho những kế hoạch kháng chiến, ngày 23/7/1950,Thông tư 191/TTg do Phạm Văn Đồng ký đã đề ra nguyên tắc “cần đến đâu phổ
Trang 21biến đến đấy” Những qui định về báo chí trên đây chứng tỏ Đảng, chính phủ luôntheo sát, chỉ đạo từng bước đi của báo chí kháng chiến.
2 Báo in tại các vùng tự do:
a Tổng quan:
* Kháng chiến bùng nổ, báo chí cách mạng và một số tờ báo tư nhân chuyểnlên chiến khu Thời kỳ đầu hoạt động tương đối mạnh; từ 1948 trở đi, nhiều tờ sápnhập với nhau, báo tư nhân tự đóng cửa Báo chí của các Hội, Đoàn thể yêu nướcsát cánh với hệ thống báo Đảng, đặt nhiệm vụ tuyên truyền chính trị, phục vụ khángchiến lên hàng đầu
* Về cơ bản báo chí thời kỳ này thu hẹp về số lượng (1952 chỉ còn 52 tờ),song vẫn đáp ứng tốt các yêu cầu của cuộc sống Trong điều kiện khó khăn củacuộc kháng chiến, hầu hết báo chí phải tự hạch toán để cạnh tranh, phát triển Mỗi
tờ phải tự xây dựng cho mình kênh phát hành riêng và năng dộng, sáng tạo trongphương thức khai thác các nguồn tin Tính tự do, dân chủ được tôn trọng, tuy nhiênđây đó vẫn có những tờ báo địa phương mô phỏng báo Trung ương về cả nội dung,hình thức làm nảy sinh tệ quan liêu và tạo thói quen ỷ lại của người cầm bút
* Một số tờ báo cách mạng in ở vùng tự do nhưng bí mật chuyển vào thànhphố tạo cơ sở báo chí cách mạng ngay trong lòng địch (tờ Tuyên huấn, Tiền phong,Cảm tử…) Mặc dù có những thành tựu đáng kể, song hệ thống báo chí cách mạngcũng chưa phát huy cao độ hiệu quả tuyên truyền, chưa bao quát hết các đối tượng,chưa thâm nhập vào môi trường báo chí thực dân
b Một số tờ báo cách mạng tiêu biểu:
* Báo Nhân dân:
- Đại hội Đảng lần II (tổ chức từ 11 đến 19/12/1951 tại Chiêm Hoá - TuyênQuang) đã đưa ra những quyết nghị quan trọng, trong đó có 2 việc là đổi tên Đảngthành Đảng Lao động Việt Nam và ra báo Nhân dân (thay thế tờ Sự thật) Vớiphương châm “Tuyên truyền chủ nghĩa, động viên đảng viên và quần chúng nhândân thực hành chính sách của Đảng”, ngày 11/3/1951 báo Nhân dân ra số đầu tiên,
6 trang Lúc đầu báo ra theo tuần sau đó tăng kỳ và thành nhật báo Ngoài đồng chíTrường Chinh, các đồng chí Tố Hữu, Thép mới, Hoàng Tùng có vai trò rất lớntrong việc xây dựng và phát triển báo Nhân dân thời kỳ này
Trang 22- Khi vùng tự do được mở rộng, báo nhân dân in hàng chục vạn bản/kỳ Nhà
in cũ của báo Sự thật được hỗ trợ thêm bởi 2 nhà in mới đặt ở Việt Bắc và Liên khu
IV Phong trào đọc và làm theo báo Đảng được phát động rầm rộ Báo được pháthành tới tận các cơ sở Đảng trong vùng tạm chiếm Đội ngũ phóng viên được tăngcường liên tục về số lượng và chất lượng
- Vì chú trọng tới các nội dung chính trị nên báo nhân dân không tránh khỏitính khô khan, đơn điệu, chưa cuốn hút được người ngoài Đảng
* Báo Quân đội nhân dân:
- Do tình hình kháng chiến Bộ Tổng tư lệnh quân dội nhân dân Việt Namquyết định sáp nhập tờ vệ quốc quân và Quân du kích thành tờ Quân đội nhân dân,ngày 20/10/1950 ra số đầu tiên, đồng chí Lê Liêm làm chủ nhiệm cùng khoảng 20phóng viên Báo trực thuộc Cục Tuyên huấn – Tổng cục chính trị, lúc đầu ra2kỳ/tháng sau tăng dần, có lúc đã thành Nhật báo Thông thường báo in 6-8 trang,khổ 25 x 42, linh hoạt về trang mục
- Đây là tờ báo được bạn đọc ngóng đợi nhất, đặc biệt là cán bộ, chiến sĩ.Báo luôn theo sát các chiến dịch, thông tin kịp thời Ngoài việc đề cao những chiếncông, báo rất chú trọng công tác phê bình và tự phê bình, làm trong sạch hoá lựclượng vũ trang Tuy nhiên đôi khi vì quá say sưa với chiến thắng mà làm lộ bí mậtquân sự
- Báo cũng chú trọng tới công tác đối ngoại trong việc tuyên truyền các thànhtựu khoa học quân sự của Liên Xô, Trung Quốc và các nước XHCN Mặc dù khókhăn nhưng báo cũng quan tâm giúp đỡ về con người cũng như chuyên môn đối vớilực lượng làm báo cách mạng Lào và dành một thời lượng đáng kể phản ánh phongtrào đấu tranh của các thuộc địa trên thế giới
- Các phóng viên giỏi của báo được cử ra mặt trận, máy in nhỏ được đặt sáttrận địa, những tờ báo được hoàn thành ngay khi khói lửa trận đánh chưa tan… Đây
là ưu thế đặc biệt của báo Quân đội nhân dân
* Báo văn nghệ:
- Hội Văn nghệ Việt Nam được thành lập (3/10/1947) và Ban chấp hành đãquyết định ra báo Văn nghệ làm cơ quan ngôn luận chính của Hội Báo ra số đầu3/1948, khổ 22,5 x 15, gần 100 trang Bốn số đầu do đồng chí Tỗ Hữu phụ trách, từ
Trang 23số 5 giao cho đồng chí Nguyễn Huy Tưởng Ban Biên tập còn gồm những nhà vănnhư: Ngô Tất Tố, Xuân Diệu, Huy Cận, Nam Cao, Nguyên Hồng, Tô Hoài, ChếLan Viên, Thép mới, Nguyễn Tuân, Nguyễn Công Hoan, Đặng Thai Mai…
- Báo trình bày đơn giản, nghiêm túc, giai đoạn đầu chưa xây dựng đượcnhững chuyên đề cụ thể, trang mục cũng nghèo nàn, chưa bao quát được hết cáclĩnh vực văn học nghệ thuật Mảng lý luận còn nặng về hô hào cổ động hoặc mangphong cách cũ – tiểu tư sản, không thích hợp với đông đảo quần chúng… Sau 1950đội ngũ phóng viên được học tập nâng cao năng lực, báo mới dần khắc phục đượcnhững nhược điểm trên Tuy nhiên báo văn nghệ vẫn bộc lộ điểm yếu là ít bám sáttình hình chiến sự (Toàn bộ chiến dịch Điện Biên, báo không có bài viết nào có giátrị về chiến thắng của quân dân ta)
3 Báo chí vùng tạm chiếm
* Sau khi dựng lên Hội đồng An dân, người Pháp hỗ trợ một số tờ báo nhằmmục đích không muốn các tờ đó ủng hộ kháng chiến (tờ Trật tự, Liên minh, Dânmới…) Tuy nhiên bạn đọc sớm nhận ra, không mua các báo đó Một số văn nghệ sĩcủa ta bị lôi kéo đã trở về thành phố nhưng đa số không làm cho các tờ báo củaPháp hoặc nếu có thì cũng không ai công kích lực lượng kháng chiến
* Từ 1947, tại báo thân Mỹ bắt đầu xuất hiện với các tờ tiêu biểu như: Thời
sự, Trẻ, Thế giới tự do… loại báo này được tài trợ nên thu hút được khá đông kýgiả Báo in đẹp giá rẻ, có khi phát không nên đã chiếm được một số lượng đáng kểbạn đọc thành thị
* Những cây bút ủng hộ kháng chiến đã nhân chính sách thả lỏng báo chí củaPháp công khai ủng hộ cách mạng Ngay cả khi có những nghị định thắt chặt chế độkiểm duyệt, xu hướng ủng hộ kháng chiến vẫn tiếp tục được duy trì trên một số tờnhư Thần chung (Nam Đình), Đời mới (Trần Văn Ân), phổ thông bán nguyệt san(Nguyễn Văn Luận)…
* ở Nam bộ, khi chính phủ của Lê Văn Hoạch lên thay đã đàn áp báo chí dữdội Họ công khai tài trợ cho các tờ Phục Hưng, Tiếng gọi, Tương lai… để những tờnày nói xấu kháng chiến, chia rẽ dân tộc
* Dưới sự lãnh đạo gián tiếp của Đảng, lực lượng báo chí thống nhất đã đượcthành lập gồm 17 tờ báo lớn tại các đô thị miền Nam Bộ biên tập gồm các nhà báo
Trang 24nổi tiếng như Lý Vĩnh Khuông, Nguyễn Văn Hiếu, Nam Quốc Cang, Thiếu Sơn,Dương Tử Giang, Lý Văn Sâm… Tôn chỉ mục đích của lực lượng báo chí Thốngnhất là đấu tranh chống chia rẽ, ủng hộ cuộc kháng chiến kiến quốc, giữ gìn truyềnthống văn hoá…
* 26/10/1946 Liên đoàn văn hoá cứu quốc Nam bộ được thành lập đã phốihợp với lực lượng báo chí Thống nhất đấu tranh với kẻ thù chung Những hoạt độngchính trị khéo léo và hiệu quả của báo chí cách mạng trong vùng địch đã khiếnchinh quyền lo sợ, tìm cách trả đũa Sau khi kháng chiến toàn quốc nổ ra, lấy cớ cácbáo làm lộ bí mật quân sự, chính quyền đã thu toàn bộ giấy phép của 17 tờ báothuộc lực lượng báo chí Thống nhất Các ký giả đã chạy sang các tờ báo có khuynhhướng tiến bộ tại Sài Gòn như: Nay mai, Ngày nay, Quốc hồn, Lẽ sống, Sự thật,Tân dân, ánh sáng, Thái bình… tìm một phương thức đấu tranh phù hợp hơn Nhằmlàm bạn đọc mất phương hướng, một số tờ báo của chính quyền hoặc thân chínhquyền ra sức bóp méo thông tin Tình hình này khiến Nghiệp đoàn ký giả Nam bộ
ra đời (ban trị sự do các nhà báo cách mạng: Nam Quốc Giang, Lê Quế, Văn Hoàngphụ trách)
* Đầu năm 1950, báo chí lại hoạt động sôi nổi với những bài phê phán đảkích chế độ Bảo Đại Vấp phải sự đàn áp, báo chí chuyển hướng đấu tranh (đòi tự
do ngôn luận) Phong trào này dấy lên khắp Nam bộ và chính quyền đã đàn áp dãman (nhà báo Nam Quốc Cang bị giết hại) Nhiều tờ báo trước tình hình như vậyphải chờ thời cơ, ký giả rút vào bưng biền, hoạt động cách mạng theo phương thứckhác
*Giai đoạn 1954-1975:
Báo chí giai đoạn này đã có nhiều cơ hội để phát triển hơn những cũng đốimặt với không ít khó khăn, thách thức.Hầu hết các tờ báo đều hướng tới mục tiêugiải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc
Số lượng nhà báo cũng tăng lên đáng kể Trước thềm đại hội lần thứ 3 củahội Nhà báo Việt Nam 1962, riêng miền Bắc đã có 1500 nhà báo làm việc trongkhoảng 120 cơ quan báo chí các loại
Báo chí đã trở thành động lực góp phần to lớn tạo dựng và tổ chức nhữngphong trào thi đua, những cuộc vận động rầm rộ trong toàn Đảng, toàn dân, toàn
Trang 25quân nhằm thực hiện các nhiệm vụ chính trị như: Sóng Duyên hải, Gió đại phong,
Cờ ba nhất, Thanh niên ba sẵn sàng…
Báo chí cách mạng ở miền Nam như “báo chí tiền phương” đã bám sát thực
tế chiến đấu, có mặt ngay tại các chiến hào, tại các mặt trận ác liệt để phản ánh kịpthời, sinh động cuộc chiến đấu của đồng bào ta Các nhà báo thực sự là các chiến sĩ
ra trận, vừa cầm súng, vừa cầm bút, cầm máy ảnh, máy quay phim…đóng góp xứngđáng vào chiến thắng chung của dân tộc
*Vài nét về báo chí Việt Nam hiện nay
Sau năm 1975, Tổ quốc thống nhất, non sông thu về một mối Lần đầu tiênbáo chí Việt Nam trở thành nền báo chí duy nhất của đất nước đặt dưới sự lãnh đạocủa Đảng và sự quản lý của nhà nước
Chính sách đổi mới của Đảng đã tạo những điều kiện thuận lợi để báo chíphát triển Chỉ trong khoảng 20 năm đổi mới, nền báo chí đã lớn lên cả chục lần, đã
có những bước phát triển chưa từng thấy về công nghệ và kĩ thuật, về quy mô ảnhhưởng cũng như trình độ tác nghiệp Oử một số mặt, báo chí đã bắt kịp trình độ pháttriển hiện đại, hội nhập với khu vực và quốc tế
Báo chí được phát hành rộng rãi trong cả nước, mạng lưới thông tin rộngkhắp Nội dung của báo chí cũng được thay đổi phong phú hơn và thực tế hơn; ngônngữ báo chí đã có sự thay đổi rõ rệt, lớp ngôn ngữ thường ngày và ngôn ngữ chínhtrị đã xuất hiện trên mỗi trang viết Nhiều khái niệm, thuật ngữ mới trong các lĩnhvực đều được đề cập và giải thích rõ ràng
Quy mô, chất lượng, số lượng báo chí cũng phát triển tăng vọt Cuối 2007, cảnước có 702 tờ báo và tạp chí với 830 ấn phẩm, 68 đài PT-TH, trong đó có 3 đàiTrung ương; trên 600 đài PT cấp huyện, xã và các tổ chức cơ quan, xí nghiệp,trường học, bệnh viện….Cuối 2009, đội ngũ người làm báo ở nước ta phát triển lênhơn 17 hội viên hội Nhà báo Đội ngũ nhà báo ngày càng được trẻ hóa, được đàotạo bài bản, có hệ thống, có chất lượng và trình độ nghiệp vụ
Công chúng ngày càng tích cực, chủ động tham gia vào hoạt động báo chí;báo chí truyền thông tham gia tích cực vào hoạt động trong khu vực và thế giới;công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ báo chí truyền thông được đẩy mạnh; cơ sở vậtchất kĩ thuật và đời sống người làm báo được nâng lên rõ rệt
Trang 26Trong năm năm đầu của thế kỷ 21, tình hình kinh tế xã hội của Việt Nam cónhững chuyển biến mạnh mẽ Nhiều năm liền, tỉ lệ tăng trưởng GDP ở mức caotrung bình 7%, đến năm 2005, đạt mức 8,4% Không khí sôi động là đặc điểmchung cho cả nước, đặc biệt là những đô thị trung tâm, phát triển năng động, dẫnđầu là thành phố Hồ Chí Minh Đây là điều kiện vô cùng thích hợp cho những tràolưu đổi mới, cải cách để hội nhập Với mong muốn vươn lên sánh vai với các nướctrong khu vực và thế giới, Việt Nam đang trong giai đoạn đọc hiểu về mọi mặt trongthế giới, nắm vững các quy tắc, luật lệ của thế giới Kinh tế phát triển, đời sống củangười dân được nâng cao, trình độ dân trí phát triển Người dân sẵn sàng đầu tư tiềncủa, thời gian cho việc tiếp cận thông tin, học tập và vui chơi giải trí, đó là cơ hộidẫn đến sự phát triển tất yếu của báo chí - truyền thông, theo đúng tinh thần: Báochí đồng hành với sự phát triển kinh tế đất nước.
Theo tổng kết của Bộ văn hoá – thông tin, trong thời kỳ đổi mới, “hệ thốngbáo chí nước ta có bước phát triển quan trọng cả về loại hình, số lượng và chấtlượng”, với đủ các phương tiện truyền thông tiên tiến nhất trên thế giới Ngoài sựphát triển khởi sắc của ba loại hình báo chí truyền thông là báo in, báo nói, báohình, là sự nở rộ của của loại hình báo điện tử, và sự “kì diệu” của các loại hình báochí qua điện thoại di động Thế và lực về cơ sở vật chất-kỹ thuật và tài chính củabáo chí ngày càng được nâng cao tiêu biểu là các tờ báo Tiền Phong, Thanh Niên,Tuổi trẻ, Hà Nội mới… Chính vì thế, những cơ quan báo chí này đang xây dựng đề
án nâng lên thành Tập đoàn báo chí
Tuy cơ chế chưa có, nhưng thị trường truyền thông về cơ bản đã hình thành
Từ chỗ chỉ là công cụ chính trị - tư tưởng của Đảng, báo chí từng bước tung ra làmkinh tế (cải tiến nội dung, tăng doanh số phát hành, thu hút quảng cáo, tham gia vàocác hoạt động kinh tế khác) Từ thực tiễn báo chí làm ăn có hiệu quả mà vẫn duy trìđược định hướng chính trị, những người lãnh đạo đã có sự đổi mới trong tư duy, tạođiều kiện thông thoáng hơn cho báo chí tham gia vào hoạt động kinh tế
Nhận thấy được điều đó, một số tập đoàn kinh tế trong nước đã tìm cách canthiệp vào báo chí, điển hình là FPT và VASC Hai tập đoàn này đã đứng ra thànhlập hai tờ báo điện tử thuộc loại lớn nhất Việt Nam hiện nay, đó là tờVnexpress(FPT), Vietnamnet(VASC)
Trang 27Một hiện tượng khác cũng được xem là mới mẻ trong một năm trở lại đây,
đó là sự tham gia bước đầu của các tập đoàn truyền thông nước ngoài vào đời sốngtruyền thông sôi động của Việt Nam nhân đàm phán thương mại WTO Những diễntiến được đăng tải trên báo chí trong thời gian gần đây cho thấy rõ điều đó Trongchuyến “đổ bộ” của 21 tập đoàn kinh tế Mỹ hồi đầu tháng 3/2006, Phó chủ tịch cấpcao tập đoàn truyền thông Time Warner Hugh Stephens khẳng định mong muốn
“hợp tác với phía Việt Nam để tận dụng truyền thống văn hoá lâu đời và đa dạngcủa Việt Nam” Vào khoảng giữa tháng 3/2006, tập đoàn in ấn truyền thông RingerAG(Thụy Sĩ) nổi tiếng khắp Châu Âu, sau 3 năm hoạt động trong các dự án nhânđạo ở Việt Nam đã có bước đi mới Trong chuyến thăm Việt Nam 16 và 17/3, ôngMichael Ringier, chủ tịch hội đồng quản trị của tập đoàn, không ngần ngại cho biết
sẽ tìm hiểu các hoạt động kinh doanh của tập đoàn trong lĩnh vực báo chí Việt Nam.Ông nói: “Tại Việt Nam, chúng tôi đang có tham vọng đầu tư thêm vào các báo viết
và tạp chí” Cũng vào cuối tháng 3/2006, công ty cung cấp nội dung InternetYahoo!Inc hàng đầu thế giới đã chọn đối tác cung cấp dịch vụ tin tức Yahoo!News
là Tuổi Trẻ Online, trong một nỗ lực bản địa hoá tối đa nội dung của trang web nàytại mỗi quốc gia
Tuy nhà nước ta chưa cho phép có báo chí tư nhân nhưng có thể nói, việcViệt Nam gia nhập WTO sẽ tạo nhiều cơ hội cho các tập đoàn tư bản trên thế giớican thiệp vào truyền thông Việt Nam nói chung và báo chí Việt Nam nói riêng Báochí Việt Nam ngày càng trở thành nguồn lợi “béo bở” không những các tập đoànkinh tế Việt Nam mà ngay cả những ông trùm tư bản lớn nhất của thế giới cũngmuốn có phần
2.Về FPT và Vnexpress
-Vài nét về tập đoàn FPT
Thành lập ngày 13/9/1988 bởi một nhóm kỹ sư trẻ, đứng đầu là Trương GiaBình Đến nay, công ty cổ phần Phát triển Đầu tư Công nghệ FPT (tên giao dịch là:The Corporation for Financing and Promoting Technology) đã trở thành tập đoàncông nghệ thông tin lớn tại Việt Nam Theo thống kê của Chương trình Phát triểnLiên Hiệp Quốc, đây là công ty lớn thứ 14 của Việt Nam vào năm 2007
Trang 28FPT chuyên cung cấp dịch vụ công nghệ mạng hàng đầu tại Việt Nam Công
ty FPT cũng là đối tác của các công ty lớn khác ở nước ngoài như Cisco Các dự áncông nghệ mạng WAN của nhiều cơ quan nhà nước CSVN như bộ tài chính, tổngcục thuế, kho bạc nhà nước, các ngân hàng lớn, hải quan, bộ ngoại giao, văn phòngchính phủ tất cả đều do FPT thực hiện
-Sự ra đời và phát triển của Vnexpress
Vào đầu năm 2000, cả nước Việt Nam chưa có đến 50000 thuê bao Internet.Báo chí thường xuyên kêu la về tình trạng giá cước cao và băng thông hẹp NgườiViệt Nam vẫn thích mua tờ báo in giá 1- 2000đ đọc “vừa tiện vừa rẻ”, hơn là nhìnvào màn hình tù mù, chạy ậm ạch, phải trả cước điện thoại, vừa cước Internet.3/2000, có 2 người đã bạo dạn thực hiện ý tưởng thành lập 1 tờ báo điện tử đầu tiên
ở Việt Nam đó là giám đốc FOX Trương Đình Anh và trưởng ban thời sự kiêmtrưởng ban báo điện tử báo Lao Động lúc đó là Thang Đức Thắng
7/2000, Họ bắt đầu bàn bạc, nghiên cứu tình hình, lập dự án xây dựng báotrực tuyến Nó phải có nhiều độc giả, phải tự cân đối tài chính, hay nói cách khác nóphải làm ra tiền bạc Hai nguồn thu phải là quảng cáo và thời lượng của khách hàngthuê bao vào mạng gia tăng
Đầu tháng 8/2000 đăng quảng cáo tuyển dụng biên tập viên, phóng viên để
“xây dựng một tờ báo trực tuyến lớn nhất VN” Đặt tên cho tờ báo là:Vnexpress.net Điểm khác biệt của Vnexpress so với các tờ báo in lúc bấy giờ là tốc
độ cập nhật và phong cách đưa tin
Cuối cùng, ngày 26/2/2001, VnExpress chính thức lên Internet Cơ quan chủquản là Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam Không quảng cáo trên báo chí, không
có lễ khai trương, diễn văn và champagne Chỉ có một thông báo qua e-mail cho cáckhách hàng của FPT Internet Sau tuần đầu, số máy tính truy cập trong một ngày đạtmức 1.000 Một tuần sau, số độc giả hằng ngày đã tăng gấp đôi… Sau nửa năm,VnExpress có 300.000 độc giả… Phần lớn bạn đọc biết đến VnExpress là nhờ bạn
bè giới thiệu Sau đó, VnExpress được báo giới Việt Nam bình chọn là một trong 10
sự kiện nổi bật trong lĩnh vực công nghệ thông tin của năm 2002 “do đã thực sự làmột biểu tượng cho sự phát triển nội dung Internet ở Việt Nam” Sau một thời gian
Trang 29tự phát triển mạnh mẽ, các cơ quan chức năng buộc phải chấp nhận một ngoại lệ làcho phép trang web của doanh nghiệp trở thành báo
Qua 5 năm hoạt động, VnExpress đã có 1,2 triệu lượt truy cập hằng ngày.Năm 2005, số độc giả thường xuyên trong và ngoài nước đạt hơn 8,9 triệu Lượngđộc giả thường xuyên này đã đưa tờ báo trở thành báo điện tử lớn nhất tại Việt Namhiện nay Ngày 11/12/2006, Báo điện tử VnExpress xếp hạng 187 trong danh sách
300 website có nhiều người đọc nhất thế giới của Alexa.com Sự kiện này không chỉ
là thành tựu của riêng VnExpress mà còn là mốc đánh dấu bước phát triển vượt bậc
về nội dung Internet ở Việt Nam Giới công nghệ thông tin quốc tế đánh giá caoviệc một trang web Việt Nam lọt vào bảng xếp hạng các website lớn nhất trên toàncầu Hiện Vnexpress còn có thêm Evăn, số hoá, ngôi sao…
-Vai trò của FPT với Vnexpress
Vnexpress.net là tờ báo nhận được sự hậu thuẫn rất lớn về mặt công nghệ từ
cơ quan chủ quản chuyên về công nghệ thông tin, công ty FPT… VnExpress sửdụng phần mềm biên tập - phát hành chuyên dụng, được xây dựng bởi đội ngũ lậptrình viên chuyên nghiệp của Công ty Cổ phần Viễn thông FPT (FPT Telecom);Tốc độ đưa tin nhanh do có lợi thế về công nghệ; Khả năng tìm kiếm dễ dàng dodùng công nghệ Microsoft Search (tìm những chuỗi ký tự khi độc giả đăng nhập),cho kết quả tìm kiếm nhanh và hiệu quả nhất; Không giới hạn thời gian lưu trữthông tin Có thể nói, câu chuyện của Vnexpress minh chứng cho hiệu quả ứngdụng công nghệ tiến tiến, tăng khả năng tương tác hai chiều giữa bạn đọc và tờ báo,phục vụ tối đa nhu cầu đa dạng của bạn đọc với máy chủ mạnh và đường truyền tốc
độ cao
3.Về VASC và Vietnamnet
Công ty Phần mềm và Truyền thông VASC là công ty hoạt động trong lĩnhvực Phần mềm, Truyền thông và Giá trị gia tăng trên mạng Internet và mạng điệnthoại di động hàng đầu tại Việt Nam Ban đầu công ty mang tên là công ty phát triểnphần mềm VASC Giám đốc Công ty Phần mềm và Truyền thông VASC ôngNguyễn Anh Tuấn đã khẳng định: ''Việc đổi tên từ Công ty phát triển phần mềmVASC thành Công ty Phần mềm và Truyền thông VASC không chỉ thể hiện nhiệm
vụ mới của chúng tôi với tư cách là một thành viên Tổng Công ty Bưu chính Viễn
Trang 30thông Việt Nam (VNPT), mà còn thể hiện mong muốn được đóng góp vào sự pháttriển truyền thông và công nghệ thông tin Việt Nam của VASC ''
Công ty này đã thành lập nên báo điện tử Vietnamnet Cơ quan chủ quản làTập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam thuộc Bộ Thông tin và Truyền thông VietnamNet được cấp giấy phép hoạt động mới nhất vào ngày 23 tháng 1 năm 2003 (số giấyphép: 27/GP-BVHTT) Trước đó người ta đã thấy báo này xuất hiện tại địa chỉmạng hiện nay từ thập niên 1990 Giám đốc Công ty phần mềm và Truyền thôngVASC là Nguyễn Anh Tuấn đã kiêm nhiệm Tổng biên tập Vietnamnet Sau hơn 10năm gây dựng VietNamnet trở thành một trong các báo điện tử Việt Nam có lượttruy cập nhiều nhất hiện nay
Đây là một trong những tờ báo điện tử được ra đời đầu tiên tại Việt Nam.Tới nay đã có hàng triệu lượt người truy cập mỗi ngày Với hơn 300 triệu lượt truycập mỗi tháng, Vietnamnet đã trở thành điểm hẹn quen thuộc với những người sửdụng Internet trong nước và quốc tế Với tầm nhìn xa trông rộng và nỗ lực khôngmệt mỏi trong việc đưa tin tức và các bài phân tích một cách cân bằng, khách quanđến với người đọc, Vietnamnet đã trở thành tờ báo điện tử được yêu thích nhất củaViệt Nam Vietnamnet có Người viễn xứ, Giai điệu xanh Theo xếp hạng cácwebsite có nhiều lượt truy cập nhất thế giới Alexa.com, hiện nay Vietnamnet là1.264 (xếp hạng này tính đến ngày 11/12/2006), lọt vào danh sách top 10.000website lớn trên thế giới
Bà Mary Lyndon Haviland - Giám đốc American Legacy Foundation từngnói: “Trong vòng hai thập kỷ qua, Việt Nam đã chứng tỏ sự trỗi dậy của mình cả vềkinh tế và vị thế chính trị Báo điện tử VietNamnet đã góp phần đẩy mạnh quá trình
ấy, mở ra một kênh thông tin, trao đổi cởi mở và tích cực nhằm xây dựng một môitrường phát triển thuận lợi nhất VietNamnet với hai phiên bản tiếng Việt và tiếngAnh là một tờ báo bao quát những thông tin toàn diện nhất cho những người ViệtNam cả trong nước và tại nước ngoài”
Vì sức ảnh hưởng sâu rộng của tờ báo điện tử Vietnamnet ấy mà tầm quantrọng của Công ty phần mềm và truyền thông VASC ngày càng được nâng cao.Ngày 6/9/2002 tại cuộc thi quốc tế APICTA, Công ty VASC được trao Bằng côngnhận và Cúp Vàng trong lĩnh vực ứng dụng trong truyền thông giải trí Cũng nhờ
Trang 31nhưng gì mà Vietnamnet đem lại, Công ty phần mềm và truyền thông VASC đã tiếptục đã phát triển một hệ thống truyền thông đa dạng bao gồm báo điện tử và báoviết như “E-chíp” (tuần báo CNTT-VT dành cho giới trẻ), tạp chí công nghệ thôngtin trực tuyến “I-today”, mạng thông tin “xúc tiến xuất nhập khẩu Eximpro”, cơ sở
dữ liệu luật trực tuyến “Vietlaw”, mạng luyện thi đại học trực tuyến Trườngthi Trong suốt quá trình phát triển, với nhiệm vụ chính là “phát triển phần mềm”,VASC đã khẳng định được vị trí tiên phong của mình trong lĩnh vực CNTT- VT, trởthành một trong những công ty uy tín hàng đầu Việt Nam
Đáp ứng nhu cầu được thông tin của những người sử dụng điện thoại diđộng, VASC đã và sẽ tiếp tục đầu tư cho lĩnh vực truyền thông di động Hiện nay,với công nghệ và dịch vụ của VASC, các thuê bao của Vinaphone và MobiFone đã
có thể đọc thông tin thời sự trên máy điện thoại của mình bất cứ lúc nào.
Tuy nhiên, ngày 21 tháng 3 năm 2008, Thủ tướng Chính phủ đã có văn bảnđồng ý tách các báo điện tử VietNamnet công ty Phần mềm và Truyền thông(VASC) theo đề nghị của VNPT VASC sẽ được cổ phần hoá còn Vietnamnet sẽ để
cơ quan chủ quản về báo chí quản lý Sự chia tách này là để thúc đẩy lĩnh vực phầnmềm và báo điện tử Vietnamnet được phát triển đúng hướng, đúng luật và tránhđược những sai phạm không đáng có Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông LêDoãn Hợp khẳng định, VietnamNet là tờ báo điện tử có bạn đọc đông đảo, tuynhiên “đội ngũ lãnh đạo của Vietnamnet còn mỏng, yếu; năng lực quản lý chưa theokịp sự phát triển Đội ngũ phóng viên của Vietnamnet có ưu điểm là nhanh nhẹn,năng động, sáng tạo, chuyên môn sâu nhưng lại thiếu nhạy cảm chính trị vì vậy đã
có lúc, Vietnamnet đăng tin chưa trung thực, đưa tin thiếu nhạy cảm chính trị…”
Truyền thông ở mọi lúc mọi nơi và đa phương tiện Truyền thông kết hợpCNTT Đó là xu hướng của thời đại và cũng là sự lựa chọn của VASC cho tươnglai
*BÁO CHÍ VIỆT NAM GIAI ĐOẠN 2000 - 2005
Trong 5 năm đầu của thế kỉ 21, tình hình kinh tế - xã hội của Việt Nam cónhững chuyển biến mạnh mẽ Nhiều năm liền, tỉ lệ tăng trưởng GDP ở mức caotrung bình 7%, đến năm 2005, đạt mức 8,4% Không khí sôi động là đặc điểmchung trên cả nước, đặc biệt là ở những đô thị trung tâm, phát triển năng động, dẫn