LỜI MỞ ĐẦU Đã từ lâu, bạo lực học đường luôn là mối quan tâm, lo lắng của các bậc phụ huynh khi cho con em mình đi học, của nhà trường trong việc quản lý học sinh và của toàn xã hội bởi các em sẽ là n[.]
Trang 1LỜI MỞ ĐẦU
Đã từ lâu, bạo lực học đường luôn là mối quan tâm, lo lắng của các bậc phụ huynh khi cho con em mình đi học, của nhà trường trong việc quản lý học sinh
và của toàn xã hội bởi các em sẽ là những người góp phần xây dựng đất nước sau này Trong công cuộc đẩy lùi nạn bạo lực học đường, báo chí là một trong những đơn vị có vị trí và vai trò quan trọng khi tìm ra, cung cấp thông tin, định hướng dư luận giúp cho phụ huynh, nhà trường và toàn xã hội Qua báo chí, họ
có thể theo dõi, nhìn nhận và đánh giá được những gì đang diễn ra để có thái độ
và hành động phù hợp nhằm tìm ra giải pháp cho vấn đề này Hiện nay, từ những
gì được phản ánh trên báo chí thì bạo lực học đường đang có dấu hiệu nhiều lên,
đa dạng, phức tạp và nghiêm trọng hơn Để hiểu rõ hơn về vấn đề này, xin được
trình bày tiểu luận “Báo Giáo dục Việt Nam trước vấn nạn bạo lực học đường”
với mục đích khảo sát, phân tích và đánh giá vai trò của báo chí trong công tác phản ánh thực trạng và nỗ lực đẩy lùi vấn nạn bạo lực học đường Phạm vi khảo sát, nghiên cứu của tiểu luận là một số bài viết trên báo điện tử Giáo dục Việt
Nam - giaoduc.net.vn với các nội dung:
1 Tính cấp thiết của đề tài
2 Phân tích vấn đề bạo lực học đường qua báo điện tử Giáo dục Việt Nam
3 Các ý kiến đề xuất đối với cơ quan báo chí
Trang 21 Tính cấp thiết của đề tài
Theo số liệu được đưa ra tại "Hội thảo giải pháp phòng ngừa từ xa và ngăn chặn tình trạng học sinh đánh nhau" do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức ngày 28/07/2010 thì trong khoảng thời gian từ năm 2009 đến ngày diễn ra hội thảo, các trường trên toàn quốc đã xử lý kỷ luật, khiển trách gần 900 học sinh, buộc thôi học hơn 730 học sinh và cảnh cáo gần 1.600 học sinh do tham gia vào các
vụ đánh nhau trong và ngoài nhà trường Riêng năm học 2009-2010 xảy ra 7 vụ việc học sinh đánh nhau dẫn đến chết người [1] Từ thời điểm đó đến nay, tuy chưa có các số liệu thống kê cụ thể nhưng có thể thấy bạo lực học đường vẫn đang tiếp diễn và có những diễn biến đa dạng, phức tạp hơn do các biến đổi từ xã hội, bao gồm các vấn đề kinh tế, chính trị, văn hóa, xã hội Bạo lực học đường gây ảnh hưởng tiêu cực đến toàn xã hội và đang là nguyên nhân dẫn đến gia tăng
vi phạm pháp luật ở trẻ em
Trong nỗ lực chung tay cùng xã hội đẩy lùi bạo lực học đường, báo chí đã góp phần không nhỏ khi đóng vai trò cầu nối giữa nhà trường, gia đình và toàn xã hội, phản ánh tình hình, cùng đi tìm nguyên nhân và giải pháp, tuyên truyền, vận động các phong trào, hoạt động lành mạnh cho các em học sinh, tuyên dương các tấm gương sáng trong học tập Tuy nhiên những gì nhìn thấy trên báo chí chỉ là phần nhỏ của tảng băng chìm Bất cứ một em học sinh nào cũng có thể chứng kiến bạo lực học đường diễn ra trong ngôi trường của mình học mà báo chí chưa thể khai thác được Ngoài ra việc đưa các thông tin về tình hình Văn hóa – Xã hội cũng góp phần không nhỏ tới tâm lý và hành vi của các em Các tờ báo điện
tử ngày nay đang phải đối mặt với cuộc cạnh tranh thông tin khốc liệt Với yêu cầu thông tin nhanh và thu hút độc giả nên chất lượng các bài viết của báo điện
tử đã phần nào bị ảnh hưởng Nhiều bài viết chú trọng tính giật gân, câu khách,
Trang 3số lượng các bài có tính phân tích, đánh giá, định hướng chưa nhiều làm giảm vai trò và chức năng của báo chí
2 Phân tích vấn đề bạo lực học đường qua báo điện tử Giáo dục Việt Nam
Báo điện tử Giáo dục Việt nam (GDVN) với tên miền giaoduc.edu.net là trang
báo mạng điện tử có đơn vị chủ quản là Hiệp hội các Trường Đại học, Cao đẳng NCL VN, giấy phép: 748/GP-BTTTT cấp ngày 17/05/2011 Từ một tờ báo non trẻ với lượng phóng viên ít ỏi, ra đời trong bối cảnh thị trường báo chí có sự cạnh tranh khốc liệt, sau một năm, báo điện tử Giáo dục Việt Nam đang trở thành tờ báo điện tử hàng đầu trong những vấn đề thời sự nóng hổi trong nước và quốc tế, giáo dục, bảo vệ người tiêu dùng, giải trí, thể thao Đến nay, lượng truy cập của báo đã đạt con số 3,5 triệu lượt/ngày, với mức tăng trưởng trung bình liên tục ở mức từ 20 đến 30%/tháng
Với phương châm tôn trọng sự thật khách quan, Báo liên tục tổ chức những tuyến đề tài dài hơi gây tiếng vang trong xã hội Bên cạnh đó, nhiều hoạt động thiện nguyện cũng được Báo tổ chức ngay từ khi thành lập và đã đạt được nhiều thành tựu đáng ghi nhận [2]
Theo từ điển bách khoa toàn thư mở Wikipedia thì “Bạo lực học đường (BLHĐ)
được nhiều người coi là đã trở thành một vấn đề nghiêm trọng trong những thập
kỷ gần đây ở nhiều quốc gia, đặc biệt ở nơi các loại vũ khí như súng hay dao được sử dụng Nó bao gồm bạo lực giữa các học sinh trong trường cũng như những vụ tấn công thể xác bởi học sinh vào giáo viên của trường.”
Tuy mới hoạt động được một năm nhưng báo GDVN có số lượng bài viết về vấn
đề bạo lực học đường là rất nhiều Qua kết quả tìm kiếm trên google thì việc xuất hiện từ khóa “bạo lực học đường” trên trang GDVN là 21.600 kết quả trong khi
Trang 4Kết quả tìm kiếm trên google với từ khóa “bạo lực học đường” giới hạn trên báo GDVN
a Phản ánh về thực trạng bạo lực học đường
Nếu như trước đây là hình ảnh các cậu bé ương bướng, ngỗ nghịch hay quậy phá, đuổi đánh nhau trong và ngoài trường học thì ngày nay trên mặt báo các bạn
nữ sinh đang có phần lấn lướt Một loạt các hình ảnh, clip về các bạn nữ sinh hành hung bạn được đăng tải trên các trang thông tin, báo điện tử và đón nhận được rất nhiều sự quan tâm của độc giả Người ta không hiểu vì sao các em học sinh nữ ngày nay lại có hành vi côn đồ đến thế
Trong bài viết “Choáng với clip nữ sinh Hà Tĩnh đánh nhau tập thể” được đăng tải vào ngày 11/12/2011 có đoạn thống kê mức độ quan tâm của độc giả về chủ
đề này:
“Đoạn video trên được phát tán trên các trang mạng intenet đã thu hút hàng ngàn người xem mỗi ngày Trong đoạn video có khoảng 20 nữ sinh mặc đồng phục và có vài nữ sinh mặc thường phục lao vào ẩu đả nhau bằng tay và chân.”
Trang 5Trong bài viết, tờ báo đã đưa ra một số kết quả tìm kiếm, điều tra các vấn đề xung quanh, thể hiện trách nhiệm của mình trước sự kiện và độc giả:
“Theo như điều tra của phóng viên báo Giáo dục Việt Nam thời gian xảy ra vụ
ẩu đả này là vào những ngày cuối tháng 11/2011 Nhóm nữ sinh này đã tụ tập để đánh nhau ngay tại cổng khu di tích Hải Thượng Lãn Ông (thuộc xã Sơn Trung, huyện Hương Sơn, Hà Tĩnh).
Và số học sinh có mặt trong đoạn video này hiện đang học tại trường THPT Hương Sơn, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh Người đã tung video này lên mạng cũng là học sinh trong trường tên là Nguyễn Phương N, con một gia đình giàu
có trú tại xã Sơn Diệm, huyện Hương Sơn, tỉnh Hà Tĩnh.
Được biết, sau khi clip này được đăng lên mạng Cơ quan công an huyện Hương Sơn đã phối hợp với lãnh đạo Trường THPT Hương Sơn điều tra danh tính số học sinh tham gia trong vụ ẩu đả này.”
Trong những tháng cuối năm 2011 báo còn đưa tin 2 vụ nữ sinh đánh nhau là vụ
“Nữ sinh đánh bạn bất tỉnh” vào 05/12/2011 ở Thái Nguyên và vụ “Nữ sinh lớp
7 bị lột áo quay clip giữa sân vận động” vào 30/11/2011 ở Đồng Nai
Hình ảnh nữ sinh đánh bạn đến bất tỉnh Rất đông người xung quanh nhưng không một
ai can ngăn (Ảnh cắt từ clip)
Trang 6Báo GDVN cũng bắt đầu đưa loạt bài để tổng kết lại các vụ nữ sinh đánh nhau qua chủ đề Điểm mặt những clip nữ sinh đánh nhau gây phẫn nộ dư luận Bài viết khái quát theo thời gian và các vụ việc đánh nhau lớn của các nữ sinh ở những vùng miền khác nhau Với số lượng các vụ việc có tính chất tương tự nhiều như vậy, bài báo đã gọi nó như một “phong trào”:
“Năm 2008 được xem là năm “khởi xướng” cho “phong trào” nữ sinh đánh
nhau, quay clip tung lên mạng Và cũng bắt đầu từ đó đến nay, chúng ta không nhớ hết đã có bao nhiêu clip nữ sinh đánh nhau được tung lên mạng hay có bao nhiêu vụ đánh nhau trong giới học sinh ở nước ta.”
Gọi đó là “phong trào” xét về mặt tích cực thì là sự báo động đối với toàn xã hội, nhưng nếu không đạt được kết quả tốt có thể sẽ tầm thường hóa vấn đề đánh nhau giữa các nữ sinh và sẽ sớm muộn bị lãng quên
Đánh nhau có thể là phong trào nhưng vụ việc nữ sinh giết bạn thì lại là vấn đề đặc biệt Nếu không dẹp được vấn nạn đánh nhau, hậu quả sẽ khôn lường và có thể tiến lên một mức nguy hại mới Trên báo GDVN vào ngày 31/05/2012 có đăng bài “Hà Nội: Nữ sinh lớp 9 giết bạn chỉ vì cái bút, tờ giấy?” Bài viết đã khai thác được từ lời khai của nhân chứng đã chứng kiến sự việc bi thảm này:
“Có mặt tại trường THCS Đồng Tâm, phóng viên đã có cuộc trò chuyện với một
nữ sinh cùng nhóm của hai nạn nhân, người đã chứng kiến từ đầu sự việc:
“Khoảng 7h05’ khi chúng em đang đi lên cầu thang thì bạn Trang gọi xuống và hỏi chuyện Lúc xuống, bạn Trang bảo muốn gặp riêng bạn Hoài nhưng do sợ hãi nên Hoài bảo là chỉ nói chuyện ở đây thôi và cũng không muốn đánh nhau Lúc này, Ánh cùng nhóm đứng bên cạnh bảo là nếu mà muốn nói chuyện thì đứng đây nói cũng được, đi đâu làm gì Nghe Ánh nói vậy, Trang bảo: "Mày không biết gì thì câm mồm" rồi Trang rút dao đâm vào người Ánh Do bị đâm
Trang 7vào bụng nên Ánh đã gục xuống Sau khi “ra tay” với Ánh xong, Trang tiếp tục đâm một nhát vào phía bên ngực phải của Hoài Không dừng lại, Trang còn muốn đâm thêm một nhát nữa nhưng em đứng bên cạnh đẩy ra nên bạn ấy đâm trượt Sau đó, Trang bỏ chạy ra khỏi trường dưới trời mưa to, để lại cả đôi dép đang đi”, Lan kể lại.”
Mâu thuẫn nhỏ, hậu quả lớn thì hẳn đó là vấn đề tâm lý lớn Nhìn vào thực trạng này mỗi bậc phụ huynh không thể chủ quan, nhà trường không thể lơ là trước những biểu hiện của các em
Không có trẻ em hư, chỉ có trẻ em chưa được giáo dục đúng cách Các em nhỏ luôn là những đối tượng cần sớm được uốn nắn, chỉ bảo bởi tâm hồn trong sáng,
tò mò, hiếu động Tuy vậy, bạo lực học đường không chỉ ở các bạn ở lứa tuổi dậy thì, ngay cả những em nhỏ ở lứa tuổi đi học tiểu học cũng có những hành vi côn đồ với mức độ nghiêm trọng Gần đây, loạt bài báo về vụ việc 4 em học sinh lớp 4 đánh bạn trong một thời gian dài đã đặt một câu hỏi lớn về sự quan tâm của các bậc phụ huynh và nhà trường trong việc quan tâm, giáo dục và dạy dỗ các
em Hai bài báo “chuyện khó tin 4 học sinh lớp 4 tổ chức đánh bạn và ghi sổ nợ”
và “Học sinh lớp 4 tổ chức đánh các bạn trong lớp 50 roi mỗi ngày” được đăng vào ngày 15/05/2012 là vấn đề đáng báo động cho xã hội Đây là một trường hợp đặc biệt khi nạn bạo lực học đường diễn ra với đối tượng là những em nhỏ mới học lớp 4 Tờ báo đã chỉ ra được tính chất nghiêm trọng của sự việc thông qua việc vào cuộc của nhiều cơ quan: Công an xã, nhà trường và phụ huynh của các
em Tuy nhiên, tờ báo chỉ khai thác được ở góc độ hiện trạng và thông tin đến người đọc về sự kiện nhưng chưa đưa ra được các phân tích, bình luận, phê phán trên các bình diện khác nhau dưới các góc độ quan tâm của công chúng để có thể hình thành và định hướng dư luận nhằm bảo vệ các chuẩn mực xã hội
Trang 8“Khi cô chưa vào lớp, thường vào đầu mỗi buổi học (15 phút đầu giờ), 1- 2 học
sinh trong nhóm làm nhiệm vụ canh cửa lớp “cảnh giới” thầy cô, còn việc đánh bạn do T.M.L., N.T.Đ và N.V.P thực hiện.
Theo tường trình của phụ huynh học sinh, nhóm 4 bạn này “tổ chức” đã đánh
14 em cùng lớp trong một thời gian dài mà không ai hay biết Đến ngày 11/5 vừa qua, vụ việc mới vỡ lở
Sáng ngày 14/5, Ban Giám hiệu trường, phụ huynh của các học sinh đánh bạn
và học sinh bị bạn đánh, cùng đại diện chính quyền địa phương tổ chức họp lấy
ý kiến các bên, tìm hướng giải quyết vụ việc.”
b Đi tìm nguyên nhân và giải pháp
Báo chí không chỉ là tai mắt của người dân Đưa ra các thực trạng còn đang là vấn đề nhức nhối của xã hội khiến không ít người bức xúc và lên án mạnh mẽ
Và để thỏa mãn được những nỗi bức xúc ấy, báo chí còn góp phần phân tích vấn
đề, đi tìm nguyên nhân và phương án đẩy lùi BLHĐ Do đó hầu hết các sự kiện đều đưa ra dưới dạng loạt bài trong đó có các bài đưa ra nguyên nhân, tìm ra người có trách nhiệm trong sự việc và cung cấp thông tin từ chuyên gia để cho độc giả tự đánh giá, rút kinh nghiệm cho bản thân
Lứa tuổi mới lớn luôn mang theo nhiều biến đổi về tâm sinh lý Các em ở độ tuổi này có xu hướng tự khẳng định mình, thể hiện mình đã là người lớn, hay tò mò, bắt đầu quan tâm đến các mối quan hệ tình cảm nam nữ Tuy nhiên nhận thức của các em về các vấn đề còn mơ hồ, non nớt, chưa có kinh nghiệm nên gặp các thất bại trong chuyện tình cảm thì dễ xuất hiện các suy nghĩ và dẫn đến hành vi tiêu cực do chưa biết kiềm chế cảm xúc Hơn nữa các em cũng chưa ý thức được hậu quả của những việc sai trái, không chú ý các lời khuyên bảo của người lớn,
Trang 9hành động bộc phát theo cảm xúc, hung hăng, dễ bị kích động bạo lực Trong những năm gần đây nhiều vụ việc liên quan đến vấn đề các nữ sinh đánh bạn mà phần lớn nguyên nhân là để trả thù tình, khẳng định “quái” tính, chơi trội hay đua theo trào lưu, học đòi Nhiều vụ việc có video clip, hình ảnh chi tiết gây xôn xao dư luận, làm nóng lên chủ đề bạo lực học đường với những hành vi hết sức nhẫn tâm, phản cảm gây hoang mang cho công chúng, đặc biệt là các bậc phụ huynh, nhà trường và các cơ quan chức năng
Đưa ra một vấn đề về tâm lý trẻ mới lớn, chuyện tình yêu và những ức chế có thể
gây hậu quả lớn, bài viết “Rùng mình với cách đánh ghen của học sinh lớp 6”
vào ngày 26/06/2012 đã phần nào giúp người đọc hiểu hơn về việc này Bài báo
dẫn câu chuyện kể của một em gái học lớp 6 rơi vào chuyện yêu đương, sau khi phát hiện ra cậu bạn trai chỉ lợi dụng chứ không yêu gì mình thì em đã ý định tạt axit để trả thù bạn trai và người yêu của cậu ấy Tuy chưa hành động nhưng với những suy nghĩ mà cô bé lớp 6 đưa ra trong câu chuyện đã thể hiện vấn đề tâm
lý bất ổn và bất cứ lúc nào có thể gây ra hành vi sai lệch, để lại hậu quả nghiêm trọng
““Những khi thấy chúng quấn quýt bên nhau, em không chịu đựng nổi Đầu tiên
em chỉ khóc nhưng gần đây em nghĩ đến việc sẽ mua axit tạt cả hai chúng nó cho bõ ghét Em định ra tay mấy lần dù em biết vậy là sai Em uất hận lắm, có điều gì đó thôi thúc em phải cho chúng “ăn” axit”, cô học trò kể.”
Bài báo cũng liệt kê ra một số vụ việc trả thù tình địch đã xảy ra với các em học sinh khác Điều này tạo nên sức thuyết phục lớn hơn, giúp người đọc đánh giá được mức độ nghiêm trọng trong những suy nghĩ lệch lạc, bốc đồng của các em học sinh Ngoài ra còn có một số ý kiến của các chuyên gia trong lĩnh vực Xã hội học và Giáo dục về vấn đề tiêu cực này Có thể nhận thấy cha mẹ, thầy cô là
Trang 10những người gần gũi nhất với các em trong việc hướng dẫn, giáo dục, chia sẻ và
họ cần quan tâm, theo sát và đồng cảm cùng các em
“TS Giáo dục học Nguyễn Thị Bích Hồng (ĐH Sư phạm TPHCM) cho hay, đối
với chuyện tình cảm của trẻ, cha mẹ cần có sự đồng cảm, đừng la mắng, quát tháo con Ở tuổi này, các em hay tuyệt đối hóa chuyện tình cảm; tôn sùng, đòi hỏi tuyệt đối ở đối tượng đến mức cực đoan Nên khi gặp sự cố, các em bị suy sụp, hành động nông nổi
Khi biết con “đau khổ” và đang có những suy nghĩ dại dột, phụ huynh nên tìm cách nói chuyện với con sao cho tự nhiên như hỏi chuyện yêu đương của bạn bè,
kể chuyện người này người nọ Qua đó, đưa ra những tình huống, câu chuyện xảy ra trong thực tế giúp con hiểu rằng nếu “vướng” vào những việc như đánh ghen, tự tử… thì không chỉ đánh mất cả cuộc đời mà bố mẹ cũng đau lòng vô cùng Phụ huynh có thể kể tếu với con, ngày trước bố mẹ cũng thất tình, đau khổ
dữ lắm Nhưng thật may bố mẹ đã vượt qua một cách cao thượng, chú trọng cho việc học, nhờ đó sau này gặp được người xứng đáng hơn như một lời “đánh động” và “gỡ nút” cho con.”
Tăng thêm các thông tin khách quan đánh giá nguyên nhân của các vụ nữ sinh
đánh nhau, trong bài viết “Nữ sinh đánh nhau để “lăng xê” bản thân?” vào
ngày29/10/2011 đã lấy lời các ý kiến chuyên gia để đưa thêm nhiều góc nhìn nhận cho độc giả về vấn đề này
“Trong một lần trả lời báo Đất Việt, tiến sĩ xã hội học Trịnh Hòa Bình, Viện Xã
hội học cho rằng, đó có thể là cách các em học theo người lớn để "lăng xê" mình.