Bài giảng Đồ họa kỹ thuật 2: Chương 3 - Trường ĐH Thủy Lợi

Bài giảng Đồ họa kỹ thuật 2: Chương 3 Bản vẽ công trình giao thông, thủy lợi cung cấp cho người học những kiến thức như: Bản vẽ công trình đất; Bản vẽ công trình thủy lợi: đập, tràn, cống ngầm, cống lộ thiên, cầu máng; Bản vẽ nút giao thông, cầu giao thông. Mời các bạn cùng tham khảo!

Trang 1

ĐỒ HỌA KỸ THUẬT 2 – VẼ KỸ THUẬT XÂY DỰNG VỚI AUTOCADCHƯƠNG 3: BẢN VẼ CÔNG TRÌNH THỦY LỢI, GIAO THÔNGChương 3:

Bản vẽ công trình thủy lợi, giao thông

Bản vẽ công trình thủy lợi, giao thông thường có một số đặc thù sau:

- Loại hình biểu diễn sử dụng chủ yếu là bản vẽ mặt bằng và hình cắt, mặtcắt công trình

- Phạm vi xây dựng lớn, địa hình phức tạp, có nhiều khu vực đào, đắp trênmặt địa hình

- Công trình có kích thước lớn nên trên bản vẽ thường sử dụng đơn vị cm

- Tỷ lệ bản vẽ thông thường từ 1/100 – 1/500, các bản vẽ chi tiết có thể sửdụng các tỷ lệ lớn hơn

- Công trình thường có dạng tuyến nên một chiều kích thước của côngtrình thường lớn hơn nhiều so với các chiều kích thước còn lại, do đó có thể sửdụng tỷ lệ khác nhau đối với mỗi chiều kích thước của công trình

Trang 2

ĐỒ HỌA KỸ THUẬT 2 – VẼ KỸ THUẬT XÂY DỰNG VỚI AUTOCADCHƯƠNG 3: BẢN VẼ CÔNG TRÌNH THỦY LỢI, GIAO THÔNG

3.1 Bản vẽ công trình đất

3.1.1 Khái niệm chung

Bản bẽ công trình đất biểu diễn công trình được đào, đắp trực tiếp trênnền đất tự nhiên, như đập đất, đường tràn, đường giao thông, san nền, hố móng

Nội dung bản vẽ bao gồm bản vẽ mặt bằng (được biểu diễn dạng hìnhchiếu có số) và các bản vẽ mặt cắt công trình

Trang 3

3.1.2 Khái niệm hình chiếu có số

- Hình chiếu có số được xây dựng trên cơ sở phép chiếu thẳng góc, sửdụng hình chiếu bằng kèm theo các con số chỉ cao độ của các yếu tố hình học nhưđiểm, đường, bề mặt

- Mặt phẳng hình chiếuquy ước là mặt phẳng nằm

ngang, cao độ bằng không,

tương đương cao độ mặt thuỷ

chuẩn Cao độ dương được tính

từ mặt phẳng quy ước lên phía

trên, ngược lại là cao độ âm

- Bản vẽ hình chiếu có

số thường sử dụng thước tỉ lệ

thay cho tỷ lệ dạng số thập

phân

Trang 4

3.1.3 Biểu diễn các yếu tố hình học bằng hình chiếu có số

3.1.1.1 Biểu diễn Điểm:

- Điểm được biểu diễn bằng vị trí và cao độ của nó

- Khi biểu diễn điểm, có thể không đặt tên điểm nhưng bắt buộc phải ghichú cao độ của điểm

Trang 5

3.1.1.2 Biểu diễn đường thẳng

Đường thẳng được biểu diễn bằng các phương pháp sau:

- Hình chiếu có số của 2 điểm thuộc đường thẳng đó

- Hình chiếu có số của một điểm thuộc đường thẳng và phương củađường thẳng đó Phương của đường thẳng được biểu diễn bằng hình chiếu vàmũi tên có ghi độ dốc i hoặc góc nghiêng α của đường thẳng so với mặt phẳngquy ước Chiều mũi tên chỉ hướng dốc xuống của đường thẳng

Trang 6

- Độ dốc của đường thẳng: nếu đường thẳng nghiêng góc α so với

mặt phẳng hình chiếu quy ước, độ dốc của đường thẳng được ký hiệu là i:

i = tangα = ∆h/l,trong đó: ∆h là hiệu số độ cao của 2 điểm A,B thuộc đường thẳng

l là độ dài hình chiếu có số của đoạn AB

- Khoảng của đường thẳng: ký hiệu là L.

L = 1/i, trong đó i là độ dốc của đường thẳng

Trang 7

- Chia độ của đường thẳng: là tìm trên đường thẳng đó những điểm

liên tiếp có độ cao là số nguyên Để chia độ một đường thẳng có thể sử dụng cáccách sau:

+ Khi biết hai điểm thì áp dụng định lý Talet

+ Khi biết một điểm và độ dốc thì xác định khoảng và chia độ theo độ dốc

và thước tỷ lệ

Trang 8

Vị trí tương đối của hai đường thẳng:

- Hai đường thẳng cắt nhau: giao điểm thuộc hình chiếu của mỗi đường thẳng

có cùng một độ cao

- Hai đường thẳng song

song: thoả mãn đồng thời

ba điều kiện sau:

+ Hình chiếu của hai đường

thẳng song song với nhau

+ Khoảng hoặc độ dốc của

2 đường thẳng bằng nhau

+ Hai đường thẳng có cùng

hướng dốc

- Hai đường thẳng chéo

nhau: không thoả mãn đồng

thời các điều kiện cắt và

song song nhau

Trang 9

Khoảng cách trên hình chiếu có số giữa các đường bằng được gọi là k

và tính theo công thức: k = ∆h/i, trong đó: ∆h là độ chênh cao giữa các đườngbằng, i là độ dốc của mặt phẳng

Trang 10

3.1.1.3 Biểu diễn mặt phẳng

Vị trí tương đối của hai mặt phẳng:

- Hai mặt phẳng song song: Khi chúng chứa ít nhất một cặp đường

thẳng tương ứng song song Trên hình chiếu có số, điều kiện tối thiểu để hai mặtphẳng song song là khi 2 đường tỉ lệ độ dốc của chúng song song

- Hai mặt phẳng vuông góc: khi mặt phẳng này có chứa đường thẳng

vuông góc với mặt phẳng kia (trên hình chiếu có số, đường thẳng vuông góc vớimặt phẳng khi hình chiếu của đường thẳng song song với hình chiếu của đường

tỉ lệ độ dốc của mặt phẳng và độ dốc của chúng tỉ lệ nghịch đồng thời ngượcchiều dốc với nhau)

Trang 11

theo hai cách sau:

- Biểu diễn thông qua các

điểm thuộc mặt

- Biểu diễn thông qua các

đường bằng có cao độ liên

tiếp thuộc mặt (cách này

được sử dụng phổ biến hơn

do hình ảnh trực quan và

thuận lợi hơn khi giải quyết

các bài toán giao tuyến)

Trang 12

3.1.1.5 Biểu diễn mặt dốc đều

- Mặt dốc đều là mặt luôn tiếp xúc nón tròn xoay có trục thẳng đứng, đỉnh nón

di chuyển trên một đường chuẩn thẳng hoặc cong

- Độ dốc của mặt dốc đều bằng độ dốc của mặt nón, đường dốc nhất của mặtdốc đều là đường tiếp sinh tiếp xúc chung giữa mặt dốc đều và mặt nón trònxoay Đường bằng của mặt dốc đều luôn tiếp xúc với đường tròn bằng cùng cao

độ của mặt nón

Mặt dốc đều với đường chuẩn thẳng Mặt dốc đều với đường chuẩn cong

Trang 13

3.1.1.5. Biểu diễn mặt dốc đều

- Các bước biểu diễn mặt dốc đều khi biết đường chuẩn và độ dốc

VD: Đường chuẩn là đường thẳng, mặt dốc đều cao hơn đường chuẩn (thườnggặp trong trường hợp mái đào)

Trang 14

3.1.1.5. Biểu diễn mặt dốc đều

- Các bước biểu diễn mặt dốc đều khi biết đường chuẩn và độ dốc

VD: Đường chuẩn là đường cong, mặt dốc đều thấp hơn đường chuẩn (thườnggặp trong trường hợp mái đắp)

Trang 15

3.1.1.6 Biểu diễn mặt địa hình

Mặt địa hình cũng được biểu diễn thông qua các đường bằng như cácmặt hình học, tuy nhiên, đối với mặt địa hình, các đường bằng được gọi là đườngđồng mức Độ chênh cao giữa các đường đồng mức càng nhỏ thì mặt địa hìnhcàng được biểu diễn chi tiết

Trang 16

3.1.1.7 Phương pháp xác định giao tuyến giữa các mặt

- Biểu diễn các mặt thông qua các đường bằng có cao độ tương ứngbằng nhau

- Xác định các giao điểm của các đường bằng cùng cao độ

- Vẽ giao tuyến đi qua các giao điểm

Trang 17

3.1.1.7 Phương pháp xác định mặt cắt địa hình

- Xác định các giao điểm của mặt phẳng cắt với các đường đồng mức

- Gióng các các giao điểm đó về cao độ tương ứng

- Vẽ mặt cắt địa hình đi qua các giao điểm bằng đường cong trơn tựnhiên (một số trường hợp cho phép nối các giao điểm bằng các đoạn thẳng)

Trang 18

3.1.4 Bản vẽ thiết kế sơ bộ công trình đất

Trong giai đoạn thiết kế sơ bộ, bản vẽ công trình đất chỉ thể hiện cơbản về dạng hình học của công trình, chưa cần biểu diễn chi tiết đến các thông

số và yêu cầu kỹ thuật

Nội dung bản vẽ thiết kế sơ bộ công trình đất bao gồm:

- Mặt bằng: là hình chiếu có số của công trình trên mặt địa hình, thể hiệncác bộ phận, chi tiết cơ bản của công trình, giao tuyến của các mái đào, mái đắpvới nhau và với mặt địa hình, trên các mái có ký hiệu trải mái thể hiện hướngdốc Đường nét biểu diễn công trình thể hiện bằng nét cơ bản Các đường nétbiểu diễn bề mặt địa hình, các nét phụ trợ dùng nét mảnh Đường đồng mứctrong khu vực đào,đắp của công trình có thể dùng nét đứt

- Mặt cắt: thể hiện hình dạng, tương quan giữa mặt cắt công trình vàmặt cắt địa hình, trên mặt cắt ký hiệu rõ để phân biệt đất tự nhiên và các khu vựcđào,đắp của công trình Các đường nét biểu diễn công trình, mặt đất tự nhiênbiểu diễn bằng nét cơ bản, riêng đối với mặt đất tự nhiên khu vực đào biểu diễnbằng nét đứt hoặc nét ảo(nét hai chấm gạch mảnh)

Trang 19

Phương pháp chung vẽ bản vẽ thiết kế sơ bộ công trình đất

Vẽ mặt bằng:

Bước 1: Biểu diễn các bề mặt, các mái đào đắp của công trình bằng các

đường bằng có cao độ tương ứng với cao độ của các đường đồng mức trên mặtđịa hình

Bước 2: Vẽ giao tuyến của các bề mặt, các mái đào đắp với nhau và với

mặt địa hình

Bước 3: Trải mái và ghi chú các ký hiệu, thông số cần thiết.

Vẽ mặt cắt:

Bước 1: Vẽ mặt cắt qua địa hình.

Bước 2 : Vẽ mặt cắt qua công trình.

Bước 3 : Ký hiệu vật liệu và ghi chú các thông số cần thiết.

Mặt cắt có thể đặt độc lập hoặc đặt theo liên hệ gióng với mặt bằng, có thể vẽdựa trên các thông số của bản vẽ mặt bằng hoặc vẽ dựa vào bình đồ và cácthông số thiết kế trước khi vẽ mặt bằng

Trang 20

Trang 21

trên mặt địa hình, biết các

thông số thiết kế sau:

- Đập theo tuyến A-A

Trang 22

Trang 23

- Biểu diễn mái và cơ đập ở

thượng lưu thông qua các

đường bằng

Trang 24

Bước 2: Vẽ mái thượng lưu

- Xác định các giao điểm của

các đường bằng và đường

đồng mức cùng cao độ

-Nối các giao điểm để biểu

diễn giao của mái đập và mặt

địa hình

- Biểu diễn cơ đập

- Trải mái dốc theo quy ước

Trang 25

Bước 3: Vẽ mái hạ lưu

- Thực hiện các bước tương

tự mái thượng lưu

- Chú ý kHL = ∆hĐH /iHL

= 5/(2/3) = 7.5m

Trang 26

- Gióng các giao điểm về

thang cao độ tương ứng

Trang 27

- Nối các điểm trên thang

cao độ để biểu diễn mặt

cắt địa hình

-Biểu diễn giao của mặt

phẳng cắt và đỉnh đập tại

cao trình 115

Trang 28

Trang 29

Trang 30

mái đập, cơ đập dựa

theo thông số thiết kế

(cao đô, bề rộng, độ

dốc…)

Trang 31

Trang 32

Trang 33

tràn trên mặt địa hình, biết

các thông số thiết kế sau:

Trang 34

Trang 35

Trang 36

- Nối các giao điểm để biểu

diễn giao tuyến mái tràn và

mặt địa hình

- Trải mái dốc theo quy

ước

Trang 37

- Vẽ mái còn lại với các

bước tương tự và hoàn thiện

bản vẽ mặt bằng đường

tràn

Trang 38

Trang 39

- Dựa vào mặt cắt A-A để

xác định cao độ đáy tràn tại

Trang 40

theo yêu cầu thiết kế, cần

phải tiến hành đào hoặc đắp

trên mặt địa hình, tạo thành

các khu vực mái đào đắp

khác nhau

- Các thông số thiết kế cơ

bản của công trình bao gồm

hình dạng và cao trình khu

đất thiết kế, độ dốc các mái

đào đắp của công trình

Trang 41

Trang 42

- Biểu diễn các mái đào

thông qua các đường bằng

kđào = ∆hĐH/iđào = 10

- Vẽ giao tuyến giữa các

mái đào với nhau và với

mặt địa hình

Trang 43

- Biểu diễn các mái đắp

thông qua các đường bằng

kđắp = ∆hĐH/iđắp = 15

- Vẽ giao tuyến giữa các

mái đắp với nhau và với

mặt địa hình

Trang 44

- Ký hiệu trải mái dốc

theo quy ước

Trang 45

Trang 46

3.1.4.3. Bản vẽ tuyến

đường giao thông

- Để tạo nên tuyến

đường giao thông , mặt địa

hình có những khu vực

phải đào hoặc đắp theo

các yêu cầu thiết kế

- Các thông số thiết kế

sơ bộ đường giao thông

bao gồm: tuyến đường, bề

rộng con đường, độ dốc

hoặc các cao trình thiết kế

của tuyến đường, độ dốc

các mái đào đắp hai bên

con đường

Tiêu đề	Chương 3 - Trường ĐH Thủy Lợi
Trường học	Trường Đại Học Thủy Lợi
Chuyên ngành	Đồ Họa Kỹ Thuật
Thể loại	Bài giảng

Định dạng
Số trang	76
Dung lượng	17,33 MB