MỞ ĐẦU Sinh thời, chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng dạy “ Dao có mài, mới sắc Vàng có thui, mới trong Nước có lọc, mới sạch Người có tự phê bình mới tiến bộ Đảng cũng thế”[footnoteRef 1] [1 Hồ Chí Minh toà[.]
Trang 1MỞ ĐẦU
Sinh thời, chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng dạy:
“ Dao có mài, mới sắc Vàng có thui, mới trong Nước có lọc, mới sạch.Người có tự phê bình mới tiến bộ Đảng cũng thế”1
Từ ngày thành lập đến nay, Đảng ta luôn coi trọng tự phê bình và phêbình, coi đó là quy luật tồn tại, phát triển Đảng, là vũ khí tư tưởng sắc bén đểxây dựng Đảng, làm cho tổ chức đảng trong sạch, vững mạnh, góp phần nângcao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của Đảng Nhờ có đường lối cách mạngđúng đắn, sáng tạo, Đảng đã lãnh đạo nhân dân làm cách mạng giải phóngdân tộc, kháng chiến chống ngoại xâm thắng lợi, tiến lên xây dựng chủ nghĩa
xã hội, thực hiện thắng lợi công cuộc đổi mới Trong quá trình lãnh đạo cáchmạng, bên cạnh những thành quả đạt được, Đảng ta cũng có những sai lầm,khuyết điểm Đảng ta không che giấu khuyết điểm, sai lầm đó Đảng côngkhai thừa nhận những sai lầm, khuyết điểm ấy, đánh giá đúng những gì đãlàm được và chưa làm được và đề ra những biện pháp sửa chữa, khắc phụcnhằm không ngừng xây dựng và chỉnh đốn Đảng, vun đắp niềm tin của cán
bộ, đảng viên và của nhân dân Một trong những biện pháp có tác dụng tíchcực phát hiện những sai lầm, khuyết điểm và sửa chữa kịp thời trong Đảng làthực hiện dân chủ, đẩy mạnh tự phê bình và phê bình, dựa vào dân để xâydựng và chỉnh đốn đảng
Tuy nhiên, hiện nay, trong thực tế, do nhiều nguyên nhân khác nhau, cả
về nhận thức và cách tiến hành, nên việc thực hiện tự phê bình và phê bình cònnhiều yếu kém,chưa phát huy được hết ý nghĩa to lớn của nó trong xây dựng
đảng Trước thực tế đó, trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc”, Hồ Chí Minh đã
chỉ rõ những sai lầm, khuyết điểm mà cán bộ, đảng viên đang mắc phải,nguyênnhân của nó và chỉ đạo việc thực hiện tự phê bình và phê bình , sửa chữa thườngxuyên, nề nếp và có hiệu quả trong đảng Hơn một nửa thế kỉ trôi qua, nhưng
1 Hồ Chí Minh toàn tập,NXB Chính trị quốc gia,Hà Nội,2002,tập 6, trang 209.
Trang 2những lời căn dặn ấy của Người vẫn còn vẹn nguyên giá trị,mang tính thời sự vàmang tính thực tiễn sâu sắc cho công tác của các cán bộ, đảng viên nói chung vàbản thân tôi trong các công tác, phong trào nói riêng.
Tâm huyết với vấn đề trên nên tôi đã chọn đề tài: “Vấn đề tự phê bình
và phê bình trong tác phẩm Sửa đổi lối làm việc của Hồ Chí Minh” làm đề
tài nghiên cứu của mình Nhằm mục đích tiếp cận nghiên cứu khoa học, rènluyện khả năng vận dụng những kiến thức vào trong thực tiễn, bằng phươngpháp nghiên cứu logic học, phương pháp lịch sử, phương pháp nghiên cứu tàiliệu, phương pháp tổng- phân- hợp, tôi đã đi sâu giải quyết vấn đề với nhữngnội dung chính như sau:
Chương 1: Giới thiệu về tác giả, hoàn cảnh ra đời tác phẩm, mục đích,
kết cấu của tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc”.
Chương 2: Nội dung tự phê bình và phê bình trong đảng trong tác
phẩm “Sửa đổi lối làm việc” của Hồ Chí Minh.
Chương 3: Vận dụng nguyên tắc tự phê bình và phê bình trong đảng
trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc” của Hồ Chí Minh vào công tác xây
dựng Đảng giai đoạn hiện nay
Trang 3“Là biểu tượng cho việc thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau giữa các dân tộc”,Chủ tịch Hồ Chí Minh đã dẫn dắt nhân dân Việt Nam thực hiện mục tiêu hòabình, thống nhất, độc lập, dân chủ và giàu mạnh, đồng thời Người cũng gópphần vào cuộc đấu tranh chung của các dân tộc trên thế giới vì hòa bình, tiến bộ.
1 Võ Nguyên Giáp, Tư tưởng Hồ Chí Minh và con đường cách mạng Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1997, trang 257.
Trang 4“Là vị anh hùng giải phóng dân tộc và nhà văn hóa kiệt xuất của ViệtNam”, cuộc đời, sự nghiệp và di sản của Người không chỉ có giá trị đối vớidân tộc Việt Nam mà còn có ý nghĩa đối với nhân dân tiến bộ thế giới ở thờiđại ngày nay
Mùa xuân năm 1930, Người đã thành lập Đảng cộng sản Việt Nam.Người đã xây dựng, rèn luyện Đảng ta thành một đảng matxit- lenin- nit kiêncường, giàu bản lĩnh và kinh nghiệm trong lãnh đạo cách mạng cũng nhưtrong xây dựng đảng trong sạch, vững mạnh Trong đó, Người đặc biệt coitrọng vấn đề đạo đức cách mạng: cái gốc, cái nền của cán bộ, Đảng viên
1.2 Hoàn cảnh ra đời tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc”.
Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân,nhân dân lao động và toàn thể dân tộc Việt Nam Đảng từ trong nhân dân,tranh đấu mà trưởng thành Để Đảng được vững mạnh, Nhà nước hoạt động
có hiệu quả, tạo niềm tin cho quần chúng, ngày 17-10-1945, trong Thư gửi Ủy
ban nhân dân các kỳ, huyện và làng, Người nhắc nhở: “…các cơ quan của
Chính phủ từ toàn quốc cho đến các làng đều là công bộc của dân, nghĩa là đểgánh việc chung cho dân, chứ không phải để đè đầu dân như trong thời kìdưới quyền thống trị của Pháp, Nhật Việc gì có lợi cho dân ta phải hết sứclàm.Việc gì có hại đến dân, ta hết sức tránh”1
Quý 1 năm 1947, Người lại gửi hai bức thư: Gửi các đồng chí Bắc Bộ
và gửi các đồng chí Trung Bộ, nghiêm khắc phê bình một số cơ quan Đảng,
nhà nước mắc bệnh : làm trái phép nước, cậy thế hủ hóa, tư tưởng chia rẽ,kiêu ngạo…Người nói: “ có đồng chí đáng phải trừng phạt, nhưng vì cảmtình nể nang chỉ phê bình, cảnh cáo qua lao cho xong chuyện Thậm chí còn
có nơi che đậy cho nhau, tha thứ lẫn nhau, lừa dối cấp trên, giấu giếm đoànthể Thi hành kỉ luật như vậy làm cho các đồng chí không những không biếtsửa lỗi mình mà còn khinh thường kỉ luật ”2
1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,1995,tập 4, trang 56-57
2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, tập 5, trang 71- 75
Trang 5Trong điều kiện cả đất nước có chiến tranh, Đảng chủ trương xây dựngcác “chi bộ tự động công tác” nhằm phát huy tính chủ động, sáng tạo tronglãnh đạo của các cấp bộ đảng Tháng 10-1947, tại Việt Bắc, với bút danh
XYZ, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã viết tác phẩm: “Sửa đổi lối làm việc” làm tài
liệu cho cán bộ, đảng viên học tập, rèn luyện, tu dưỡng đạo đức trên các mặttrận tư tưởng, đạo đức và phương pháp làm việc
1.3 Mục đích của tác phẩm.
Tác phẩm góp phần nâng cao trình độ lí luận, nâng cao tư tưởng và tìnhcảm cách mạng, nâng cao phẩm chất đạo đức, tác phong công tác của ngườicán bộ cách mạng, nâng cao năng lực lãnh đạo nhằm đáp ứng những yêu cầumới của cách mạng Trong tác phẩm, Người phê phán “chủ nghĩa cá nhân” vì
nó là thứ “vi trùng rất độc” nó sinh ra các khuyết điểm nghiêm trọng nhưbệnh tham lam, lười biếng, kiêu ngạo, ham địa vị, thiếu kỉ luật, óc hẹp hòi, ócđịa phương, óc lãnh tụ, kéo bè, kéo cánh…Đồng thời, Người chỉ rõ nguyênnhân, cách khắc phục Tác phẩm không chỉ nhằm phê phán mà chủ yếu làcách mạng Bởi vì, cách mạng mới là động lực của lịch sử Đảng là đội tiênphong, ưu tú nhất của xã hội, là đầu tàu lịch sử
1.4 Tóm tắt tác phẩm
Tác phẩm gồm có 6 phần chính như sau:
1 Phê bình và sửa chữa
Tác phẩm nêu rõ cán bộ, đảng viên cần phải học tập, sữa chữa cáckhuyết điểm để công việc ngày càng tiến bộ Phải sửa đổi lối làm việc củaĐảng nhằm khắc phục bệnh chủ quan, bệnh ích kỉ, hẹp hòi, bệnh ba hoa
2 Mấy điều kinh nghiệm
Mục này trình bày và phân tích 6 điểm cơ bản nhằm giúp cán bộ, đảngviên thực hiện tốt hơn công tác của mình
3 Tư cách và đạo đức cách mạng
Mục này phân tích rõ 12 điều thuộc về tư cách của Đảng chân chínhcách mạng, nêu rõ phận sự của ðảng viên và cán bộ,tý cách và bổn phận củaðảng viên, phải rèn luyện tính Ðảng
Trang 66 Chống thói ba hoa
Mục này phân tích rõ những biểu hiện của tính ba hoa và đồng thời nêu
ra những cách sửa chữa thói ba hoa ngay cả trong khi nói, viết và làm côngtác điều tra, nghiên cứu
Trang 7CHƯƠNG 2:
NỘI DUNG TỰ PHÊ BÌNH VÀ PHÊ BÌNH
TRONG TÁC PHẨM “SỬA ĐỔI LỐI LÀM VIỆC”.
2.1 Khái niệm tự phê bình và phê bình.
Khổng Tử từng nói: “Có lỗi, thì chứ sợ sửa đổi.”
Tăng Tử (học trò của Khổng Tử) cũng đã nói: “Mỗi ngày, tôi tự kiểmthảo ba lần.”
C.Mác và Ph.Ăngghen cho rằng: Tự phê bình là Đảng xem xét, đánhgiá những hoạt động đã qua, chỉ rõ ưu điểm, khuyết điểm, từ đó Đảng tìmcách hoạt động tốt hơn
V.I.Lênin chỉ rõ: “Tự phê bình là Đảng nói thật bệnh tật của mình ra,chuẩn đoán bệnh một cách thẳng tay và tìm phương cứu chữa”1
Trong rất nhiều bài nói và viết, Hồ Chí Minh có đề cập tới Tự phê bình
và phê bình Trong tác phẩm “Sửa đổi lối làm việc”, Người viết:
“Phê bình là nêu ưu điểm và vạch khuyết điểm của đồng chí mình
Tự phê bình là nêu ưu điểm và vạch khuyết điểm của mình
Tự phê bình và phê bình phải đi đôi với nhau Mục đích cho mọi ngườihọc lẫn ưu điểm của nhau và giúp nhau sửa chữa những khuyết điểm.”2
Sau này, Hồ Chí Minh đã đưa ra khái niệm hoàn chỉnh hơn về Tự phêbình và phê bình Người viết: “Tự phê bình là cá nhân (cơ quan hoặc đoàn thể)thật thà nhận khuyết điểm của mình để sửa chữa, để người khác giúp mình sửachữa cũng để người khác biết mà tránh những khuyết điểm mình sai phạm
Phê bình là thấy ai (cá nhân, cơ quan, đoàn thể) có khuyết điểm thìthành khẩn nói cho họ biết để họ sửa chữa, để họ tiến bộ
Mục đích của tự phê bình và phê bình đều nhằm giúp nhau sửa chữakhuyết điểm, phát huy ưu điểm, cùng nhau tiến bộ.”3
1 V.I.Lênin, Toàn tập,Nxb Tiến bộ,Matxcova, 1978, tập 8, trang366.
2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, Tập 5, trang 267.
3 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, tập 8, trang 222.
Trang 82.2 Tính tất yếu của tự phê bình và phê bình.
Đảng ra đời, tồn tại và phát triển là để lãnh đạo cách mạng thành công
Để làm được điều đó, Đảng phải được xây dựng ngày càng vững mạnh Song:
“ tình hình khách quan thay đổi hàng giờ, hàng phút, một chủ trương hômnay của chúng ta đúng, hôm sau lại không hợp thời, nếu ta không tỉnh táokiểm điểm những tư tưởng hành vi của ta để bỏ đi những cái quá thời, saihỏng, nhất định ta sẽ không theo kịp tình thế, ta sẽ bị bỏ rơi, bị các bạn tỉnhtáo, nhanh nhẹn hơn vượt mặt ”, “không chịu tự phê bình, chỉ trích thì khôngbao giờ tấn tới được.”1
Một số ý kiến khác cho rằng: Nếu công khai thừa nhận khuyết điểm củamình thì sẽ có hại vì: kẻ địch sẽ lợi dụng để phản tuyên truyền, giảm bớt uy tíncủa đoàn thể, cơ quan, làm mất thể diện của cán bộ phạm sai lầm Như thế, là
“vạch áo cho người xem lưng”, là thò nhược điểm ra cho địch nắm mà quất vào
Nhưng Bác khẳng định: làm người thì “nhân vô thập toàn”, tức làkhông tránh khỏi sai lầm, thiếu sót Đảng ta là đội tiên phong của sự nghiệpcách mạng, là tập hợp những quần chúng ưu tú, dũng cảm, cách mạngnhất nhưng Đảng ta “không phải từ trên trời rơi xuống”, mà từ trong lòng xãhội mà ra nên không tránh khỏi những sai lầm, khuyết điểm Nhưng nếu sợ
“mất oai tín, thể diện mình” thì cũng như “ốm mà sợ thuốc Thế là không hiểu
ý nghĩa về lý luận phê bình.”
“Khuyết điểm cũng như chứng bệnh Phê bình cũng giống như uốngthuốc Sợ phê bình cũng như có bệnh mà giấu bệnh Không dám uống thuốc
Để đến nỗi bệnh ngày càng nặng, không chết cũng “lê lết quả dưa”.”2
Lênin cũng đã chỉ rõ rằng: “ Đối với đảng đang đấu tranh của giai cấptiên phong thì phạm sai lầm là không đáng sợ Điều đáng sợ là : cứ giữ mãinhững sai lầm, cứ xấu hổ hão, không chịu nhận sai lầm và sửa chữa sai lầm”3.Nếu không thấy rõ được sai lầm, khuyết điểm của mình hoặc giấu giếm
1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, tập 4, trang 26.
2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, tập 5, trang 260.
3 V.I.Lenin: Toàn tập.Nxb Tiến bộ,M,tập 34, trang 349.
Trang 9những sai lầm, khuyết điểm ấy là một trong những nguyên nhân làm giảm sứcchiến đấu của đảng.
Khuyết điểm mà không sửa chữa thì ngày càng lớn, ngày càng to,không sửa được, dẫn tới hỏng việc Từ đó sinh ra biết bao căn bệnh: tự cao, tựđại, hủ hóa, hẹp hòi, chủ nghĩa cá nhân làm cho “ Đảng xệch xoạc, ý kiếnlung tung, kỷ luật lỏng lẻo, công việc bê trễ Chính sách thì không thi hànhđược triệt để, Đảng thì xa rời quần chúng.”1
“Nói về từng người, nể nang không phê bình, để cho đồng chí mình cứ
sa vào sai lầm, đến nỗi hỏng việc Thế thì khác nào thấy đồng chí mình ốm,
mà không chữa cho họ.Nể nang mình, không dám tự phê bình, để cho khuyếtđiểm của mình cứ chất lại Thế thì khác nào mình tự bỏ thuốc độc cho mình
Nói về Đảng, một Đảng mà giấu giếm khuyết điểm của mình là mộtĐảng hỏng Một Đảng có gan thừa nhận khuyết điểm của mình, vạch rõnhững cái đó, vì đâu mà có khuyết điểm đó, rồi tìm kiếm mọi cách mà sửachữa khuyết điểm đó Như thế là một Đảng tiến bộ, mạnh dạn, chắc chắn,chân chính.”2
Như vậy, tự phê bình là tất yếu, là nguyên tắc bất di, bất dịch trong hoạtđộng bình thường của một đảng Theo Người, đó là thang thuốc “xổ bệnh” rất
có hiệu nghiệm để tẩy trừ mọi khuyết điếm trong Đảng
Lênin đã chỉ rõ: “Tất cả những đảng cách mạng đã bị tiêu vong cho tớinay, đều bị tiêu vong vi tự cao, tự đại, vì không biết nhìn rõ cái tạo nên sứcmạnh của mình, và vì sợ sệt không dám nói lên những nhược điểm của mình.Còn chúng ta, vì chúng ta không sợ nói lên những nhược điểm của chúng ta,
và những khuyết điểm đó, chúng ta sẽ học được cách khắc phục.”3
Vì vậy, “ mỗi người, mỗi ngày phải thiết thực tự kiểm điểm và kiểmđiểm dồng chí mình Hễ thấy khuyết điểm phải kiên quyết tự sửa chữa, vàgiúp đồng chí sửa chữa ”4
1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, tập 5, trang 258.
2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội ,2002, tập 5, trang 261.
3 V.I.Lenin: Toàn tập, Nxb Tiến bộ, M, tập 45, trang 141.
4 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, tập 5, trang233.
Trang 102.3 Nội dung của tự phê bình và phê bình.
2.3.1 Mục đích, đối tượng của tự phê bình và phê bình
Trong tác phẩm, Người cho rằng để tự phê bình và phê bình đạt đượcnhững kết quả như mong muốn, điều quan trọng là phê bình cho đúng Tức làthấy rõ được mục đích, đối tượng, cách thức, phương pháp sao cho đúng Bởicon người ai cũng có lòng tự ái, thừa nhận cái sai, cái dốt, cái kém của mình
là điều rất khó Vì họ sợ mất thể diện, uy tín và địa vị, Vì vậy, phải phê bìnhcho đúng để người bị phê bình thấy được khuyết điểm, mạnh dạn nhận khuyếtđiểm trước mặt mọi người và quyết tâm sửa chữa những khuyết điểm đó, từ
đó mà tăng sức chiến đấu cho đảng Muốn thế, trước hết phải thấy rơ đượcmục đích, đối tượng của tự phê bình và phê bình
Người chỉ rõ: “Mục đích của phê bình cốt để giúp nhau sửa chữa, giúpnhau tiến bộ Cốt để sửa đổi cách làm việc cho tốt hơn, đúng hơn Cốt đoànkết và thống nhất nội bộ.”1
Để khỏi được các bệnh: bệnh chủ quan, bệnh hẹp hòi thì: ta “phải tự phêbình ráo riết…ráo riết phê bình đồng chí mình Hai việc đó phải đi đôi với nhau”.2
Cùng với đó, “Đảng cần phải biết những ưu điểm và khuyết điểm củamình để dạy dỗ đảng viên, dạy dỗ quần chúng Sợ phê bình, tức là “quan liêuhóa”, tức là tự mãn, tự túc, tức là “mèo khen mèo dài đuôi”.”, “Đảng đượcnhư thế thì trong Đảng sẽ không có bệnh mà Đảng sẽ mạnh khỏe vô cùng”3
Như vậy, mục đích của tự phê bình và phê bình là giúp nhau cùng tiến
bộ, làm cho Đảng thêm vững mạnh, thêm sức chiến đấu Chứ không phải là
“dùng lời mỉa mai, chua cay, thâm độc” mà bôi xấu, hạ bệ danh dự của nhau,công kích nhau Mình đi phê bình người khác không phải là soi mói, “bớilông tìm vết” của đồng chí mình Cần tránh: “ Khi phê bình ai, không phải vìĐảng, không phải vì tiến bộ, không phải vì công việc, mà chỉ công kích cánhân, cãi bướng, trả thù, tiểu khí.”4
1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, tập 5, trang 23
2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, tập 5, trang 239
3 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, tập 5, trang 239
4 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quôc gia, Hà Nội, 2002, tập 5, trang 258
Trang 11Như vậy, Người đã xác định đối tượng phê bình là “phê bình việc làm,chứ không phải là phê bình người.”1 Phê bình công việc tức là phê bìnhnhững việc làm sai trái, những suy nghĩ lệch lạc, sai lầm, khuyết điểm như: “Thấy những việc có hại cho dân chúng cũng mặc kệ, không ngăn cản, khônggiải thích.”, “Làm việc không có kế hoạch, gặp sao làm vậy, làm lấy lệ, làmkhông có ngăn nắp, làm không đến nơi đến chốn.”2 Những việc làm ấy dù là
cá nhân, đảng viên hay tổ chức đều phải kiên quyết “lập tức sửa chữa” Ngườinhấn mạnh: Đối với cơ quan lãnh đạo cũng như đảng viên giữ cương vị lãnhđạo trong cơ quan Đảng, Nhà nước, đoàn thể phải hết sức gương mẫu trong tựphê bình và phê bình, tuyệt đối không “phùng mang trợn mặt”, làm thui chộttinh thần đảng viên, quần chúng Phê bình là xem xét, đánh giá công việcngười đó làm tốt hay chưa, có hiệu quả hay không chứ không phải là cơ hội
để công kích, nói xấu nhau
Như vậy, muốn thực hiện tốt và có hiệu quả tự phê bình và phê bình thìphải nhận thức được phê bình vì mục đích gì? Phê bình cái gì? mà kịp thờisửa chữa
2.3.2 Thái độ, phương pháp tự phê bình và phê bình.
Lênin đã từng nói: “Thái độ của một chính đảng trước những sai lầmcủa mình là một trong những tiêu chuẩn quan trọng nhất và chắc chắn nhất đểxem xét đảng ấy có nghiêm túc không và có thực sự làm trọn nhiệm vụ củamình đối với giai cấp mình và quần chúng lao động không.”3
Điều đó có nghĩa là: có khuyết điểm thì phải có thái độ đúng đắn vớikhuyết điểm ấy Khổng Tử đã từng dạy rằng: “Tự mình phải chính trước, mớigiúp người khác chính được Mình mà không chính, mà muốn người khác chính
là vô lý” Hồ Chí Minh đã nghiêm khắc lên án thái độ, cách xử lí không đúngđắn trước những sai lầm, khuyết điểm của tổ chức đảng, cán bộ, đảng viên
1 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, tập 5, trang 232
2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, tập 5, trang 258
3 V I Lênin, toàn tập, Nxb Tiến bộ, Matxcova, tập 26, trang 51.
Trang 12Bác đã chỉ rõ những thái độ ấy bao gồm: một số lợi dụng những sailầm, khuyết điểm để tự tư tự lợi, một số thờ ơ, mặc kệ, sao cũng được, một sốthì như hổ mang, thuồng luồng, đòi đuổi cổ bọn kia ra ngay khỏi Đảng Đó lànhững thái độ” đầu cơ”, “ươn hèn yếu ớt”, “máy móc quá” Tất cả những điều
đó sinh ra nhiều chứng bệnh như “không nói trước mặt, hục hặc sau lưng”,gây sự uất ức, thiếu đoàn kết trong Đảng, dễ bị kẻ thù lợi dụng, làm chokhuyết điểm ngày càng nhiều
Lênin đã dạy: “Khi các đồng chí nghe thấy một lời phê phán như thế,một sự phê phán để mà phê phán, thì các đồng chí hãy đề phòng, hãy tìmxem người phê phán đó có tự ái về điều gì chăng, có lẽ có điều gì đó chọc tức
họ hay chạm tới các nhân họ chăng, khiến họ đi đến chỗ đối lập bừa bãi, đốilập để mà đối lập.”1
Vì vậy, muốn cho người mắc khuyết điểm “vui lòng nhận xét để sửađổi”, thành tâm sửa chữa, không “nản chí”, “oán ghét” thì “luôn luôn dùng vàkhéo dùng tự phê bình và phê bình” Tức là phải khôn khéo trong phê bìnhnhư chiếu tấm gương soi thấu khuyết điểm của mình và để sửa chữa kịp thời.Phê bình phải rõ ràng, tránh chung chung, phải có nội dung, có địa chỉ, chỉ rõđúng, sai, tránh công kích, dung lời lẽ mỉa mai, cay độc… “phê bình mìnhcũng như phê bình người phải ráo riết, triệt để, thật thà, không nể nang, khôngthêm bớt Phải vạch rõ cả ưu điểm, khuyết điểm.”2
Sự khôn khéo trong phê bình là tôn trọng thực tế khách quan, khôngvội vàng quy kết, chụp mũ đồng chí mình, nhất là những khuyết điểm liênquan tới sinh mệnh chính trị của đồng chí mình Phê bình như thuốc chữabệnh cứu người, cho nên phải chân thành, thân ái, dựa trên tình đồng chí yêuthương, tránh biến tự phê bình và phê bình thành những cuộc cãi vã, vi phạmnhân phẩm của cán bộ, Đảng viên
Phê bình phải công khai, phân tích, xem xét, đánh giá mọi công việccủa tổ chức Đảng trước mặt cán bộ, đảng viên và tiến hành trong tổ chứcĐảng, không phê bình trước mặt, nói xấu sau lưng Phê bình phả đặt trong
1 V I Lenin, Toàn tập, Nxb Matxcova, Tập 42, trang 51.
2 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2002, tập 5, trang 232.