Tieu luan cao hoc, tư tưởng của c mác – ph ăngghen về đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội (hữu khuynh và tả khuynh) trong chính đảng của giai cấp công nhân qua các tác

TIỂU LUẬN ĐỀ TÀI TƯ TƯỞNG CỦA C MÁC – PH ĂNGGHEN VỀ ĐẤU TRANH CHỐNG CHỦ NGHĨA CƠ HỘI (HỮU KHUYNH VÀ TẢ KHUYNH) TRONG CHÍNH ĐẢNG CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN QUA CÁC TÁC PHẨM ĐÃ GIỚI THIỆU, NGHIÊN CỨU PHỤ LỤ[.]

TIỂU LUẬN

ĐỀ TÀI:

TƯ TƯỞNG CỦA C.MÁC – PH.ĂNGGHEN VỀ ĐẤU TRANH CHỐNG CHỦ NGHĨA CƠ HỘI (HỮU KHUYNH VÀ TẢ KHUYNH) TRONG CHÍNH ĐẢNG CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN QUA CÁC TÁC PHẨM ĐÃ GIỚI THIỆU, NGHIÊN CỨU.

1

PHỤ LỤC

Trang

Phần I : MỞ ĐẦU 3

Phần II: NỘI DUNG 6

I-CHỦ NGHĨA CƠ HỘI HỮU KHUYNH VÀ TẢ KHUYNH: 6

1/ Tìm hiểu các khái niệm liên quan 6

2/ Đặc điểm của chủ nghĩa cơ hội 8

3/ Nguồn gốc xuất hiện chủ nghĩa cơ hội 10

4/ Bản chất, biểu hiện và tác hại của chủ nghĩa cơ hội 12

II-TƯ TƯỞNG CỦA C MÁC- PH.ĂNGGHEN VỀ ĐẤU TRANH CHỐNG CHỦ NGHĨA CƠ HỘI “HỮU KHUYNH” VÀ “TẢ KHUYNH” QUA CÁC TÁC PHẨM NGHIÊN CỨU 17

1/Cuộc đấu tranh chống các trào lưu tư tưởng đối lập 17

2/Tư tưởng của C.Mác-Ph.Ăgghen đối với một số trào lưu xã hội chủ nghĩa 20

III-GIẢI PHÁP VÀ Ý NGHĨA LÝ LUẬN, THỰC TIỄN TRONG ĐẤU TRANH CHỐNG CHỦ NGHĨA CƠ HỘI 34

1/ Giải pháp đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội 34

2/ Ý nghĩa lý luận, thực tiễn trong đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội 36

Phần III: KẾT LUẬN 39

PHẦN I: MỞ ĐẦU

Ngày 05/05/1818, ở thành Phố Trier cổ kính Miền Tây nước Đức đã sinh ramột con người mà cuộc đời và sự nghiệp sẽ sống mãi trong trái tim, khối óc củahàng triệu, hàng triệu con người yêu tự do, hoà bình, công lý và chính nghĩa, mộtcon người mà chính kẻ thù tư tưởng phải nghiêng mình kính phục trước đạo đứcsáng ngời và trí tuệ uyên bát Con người ấy chính là Các Mác C.Mác –Ph.Ăgghen

là hai người đầu tiên đảm đương sứ mệnh lịch sử vĩ đại là xây dựng lý luận cách

mạng cho giai cấp công nhân; qua đó “Làm cho giai cấp công nhân hiểu rõ địa vị của mình và đem khoa học thay thế cho mộng tưởng”

Gần hai thế kỷ đã đi qua, lịch sử nhân loại đã có nhiều đổi thay nhưng cáchọc thuyết mang tên nhà sáng lập C.Mác vẫn luôn tồn tại và không ngừng bổ sung,phát triển Nhân loại mãi mãi ghi nhớ công lao to lớn của hai nhà lãnh tụ thiên tàicủa giai cấp vô sản và chính hai ông là những người đặt nền móng cho hệ thống lýluận khoa học soi sáng con đường đấu tranh giải phóng giai cấp, giải phóng dântộc, giải phóng con người khỏi áp bức, bóc lột; từ đó chúng ta thấy rằng một sựnghiệp vô cùng vĩ đại, cách mạng và khoa học như vậy làm sao tránh khỏi khônggây thù hằn đối với các thế lực thù địch, cũng như những người bảo vệ trật tự củachủ nghĩa tư bản Qua nhiều thập kỷ, học thuyết Mác đã chứng minh rằng sự giảiphóng của nhân loại thống nhất với sự giải phóng giai cấp công nhân, coi giai cấpcông nhân là “trái tim của sự giải phóng” Cho nên, Mác –Ph Ăgghen đã dànhnhiều tâm huyết cho việc giáo dục, tổ chức giai cấp công nhân; làm cho giai cấp

ấy có ý thức về những điều kiện, phương tiện giải phóng mình đồng thời giảiphóng toàn nhân loại đưa cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân và nhân dân laođộng từ đấu tranh tự phát lên đấu tranh tự giác Phong trào đấu tranh của giai cấp

công nhân chống lại sự bóc lột của giai cấp tư sản đã xuất hiện từ lâu và “ đã đến

3

lúc những người cộng sản phải công khai trình bày trước toàn thế giới những quan điểm, mục đích, ý đồ của mình” 1 Điều đó chẳng những làm thức tĩnh, giác

ngộ quần chúng công nhân và nhân dân lao động về mục tiêu lý tưởng cộng sản

mà còn làm cho họ phân biệt được Đảng cộng sản với các thế lực chống cộng sản,với các Đảng công nhân khác

Không chỉ dừng lại ở những giá trị đó, hai ông còn để lại nhiều tư tưởng quýbáu cho nhân loại như những nguyên lý vê xây dựng Đảng, về Đảng công sản, vềgiai cấp công nhân… Mà đến nay vẫn còn nguyên giá trị lý luận của nó Xuấtphát từ những tư tưởng giá trị to lớn ấy mà chúng ta phải gìn giữ, bảo vệ và pháttriển lên một tầm cao mới; qua thời gian với nhiều vấn đề thực tiễn đang đặt ra đòihỏi lý luận phải có câu trả lời phù hợp và được vận dụng một cách linh hoạt, sángtạo trong từng điều kiện, hoàn cảnh cụ thể Để đủ sức luận giải, làm rõ những vấn

đề lý luận tránh sự xuyên tạt của các thế lực thù địch trong xây dựng chính Đảngcủa giai cấp công nhân, cũng như xây dựng Đảng nói chung; từ thực tế đó yêu cầuchúng ta phải nghiên cứu các tác phẩm kinh điển của C.Mác –Ph Ăgghen từ trongcội nguồn, xuất phát điểm của nó, tránh sự sai lệch trong nghiên cứu các phiênbản để hiểu rõ, nắm bắt một cách sâu sắc các tư tưởng về xây dựng Đảng đủ sứcchống lại bọn cơ hội, chủ nghĩa cơ hội và cũng như sự phá hoại của kẻ thù

Những tư tưởng về đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh và tảkhuynh trong chính Đảng của giai cấp công nhân được thể hiện qua một số tácphẩm của C.Mác –Ph Ăgghen như: Điều lệ của liên đoàn những người cộng sản;Phê phán Cương lĩnh Gôta; Tuyên ngôn của Đảng cộng sản Qua các tác phẩmnày, hai ông đã dựa trên những quan điểm khoa học và kinh nghiệm thực tiễn đểđấu tranh, vạch trần quan điểm cơ hội, xét lại, bảo thủ của phái Pruđông,Bacumin, Látxan; chủ nghĩa xã hội phong kiến, tiểu tư sản và chủ nghĩa xã hội tưsản Những nội dung chính của tác phẩm đã soi đường, định hướng cho phong trào

1 C.Mác- Ph.Ăgghen tuyển tập, tập 4, Nxb Sự thật, Hà Nội 1983, tr595.

công nhân giúp cho hoạt động của giai cấp công nhân không ngừng phát triểnthông qua đội tiền phong của mình là Đảng cộng sản.

Đảng cộng sản Việt Nam lấy Chủ nghĩa Mác – Lênin và tư tưởng Hồ ChíMinh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho mọi hành động, kiên định với conđường và sự nghiệp của nhân dân đã lựa chọn Nếu trong Đảng có kẻ cơ hội thìchúng sẽ làm cho Đảng xa rời quần chúng, xa rời nền tảng tư tưởng, lợi ích củadân tộc, xa rời lý tưởng cao đẹp nhằm mưu cầu lợi ích cho cá nhân và như vậysớm hay muộn, Đảng sẽ làm mất niềm tin trong nhân dân và ngay trong chính nềntảng tư tưởng của giai cấp

Với bản thân tôi là một người cán bộ Đoàn, cán bộ làm công tác phong trào,tuyên truyền vận động đoàn viên thanh niên, thanh thiếu niên thực hiện tốt chủtrương, đường lối của Đảng và chính sách pháp luật của nhà nước thì tôi càng phảinghiên cứu các tác phẩm kinh điển của C.Mác – Ăgghen, tiếp cận tác phẩm gốc để

có sự nhìn nhận, nghiên cứu sâu sắc các tư tưởng đầy giá trị lý luận và thực tiễnnhằm phục vụ tốt cho công tác của mình, nói đúng, làm đúng, đủ trình độ tri thứcvới lý luận sắc bén đấu tranh chống lại sự phá hoại của kẻ thù Với những kiếnthức nền tảng tiếp thu được qua nghiên cứu các tác phẩm của C.Mác –Ph Ăgghen

sẽ giúp mỗi chúng ta có đủ sức đề kháng trước sự chống phá, xuyên tạt của bọn cơhội, chủ nghĩa cơ hội… từ những cơ sở nêu trên tôi xin mạnh dạn trình bày những

hiểu biết của mình về “Tư tưởng của C.Mác- Ph.Ăgghen trong đấu tranh chống

chủ nghĩa cơ hội (hữu khuynh và tả khuynh) trong chính Đảng của giai cấp công nhân qua các tác phẩm đã nghiên cứu, giới thiệu”.

5

PHẦN II: NỘI DUNG

I-CHỦ NGHĨA CƠ HỘI HỮU KHUYNH VÀ TẢ KHUYNH:

1/ Tìm hiểu các khái niệm liên quan:

a) Chủ nghĩa cơ hội:

Có rất nhiều định nghĩa khác nhau về chủ nghĩa cơ hội như sau:

-Trong cuốn Từ điển Tiếng Việt năm 1977, nhà xuất bản Khoa học xã hội:Chủ nghĩa cơ hội là chủ trương chính trị lìa bỏ con đường chân chính, lánh

xa quần chúng để tuỳ cơ thỏa hiệp với kẻ thù; là chủ nghĩa của những ngườikhông có chứng kiến hẳn hoi, hễ thấy lợi là bám chặt lấy

-Theo Đại từ điển Tiếng Việt năm 1999, Nhà xuất bản Thông tin- Văn hóa,

do Giáo sư.PTS Nguyễn Như Ý chủ biên:

Chủ nghĩa cơ hội là chủ nghĩa của những người chủ trương và hành động vônguyên tắc, hi sinh cái cơ bản để đặt lợi ích cục bộ trước mắt, sẵn sàng thỏa hiệpchính trị

-Trong cuốn Từ Điển Chính Trị của Liên Xô thì định nghĩa như sau:

Chủ nghĩa cơ hội là chính sách tuỳ thời, thỏa hiệp giai cấp thù địch với Chủnghĩa Mác – Lênin Trong phong trào công nhân, chủ nghĩa cơ hội biểu hiện trongviệc từ bỏ các biện pháp đấu tranh cách mạng hợp tác với các Chính Phủ Tư bảnchủ nghĩa và Đế quốc chủ nghĩa

-Theo Từ Điển tiếng việt năm 2001, của nhà xuất bản Đà Nẳng:

Chủ nghĩa cơ hội (danh từ): là quan điểm, chủ trương lợi dụng cơ hội, mưucầu những lợi ích trước mắt và cục bộ, bất kể việc làm đúng hay sai; là khuynh

hướng tư tưởng- chính trị trong phong trào công nhân, chủ trương chính sách tuỳthời, thỏa hiệp.

Chủ nghĩa cơ hội là thái độ chính trị không theo một đường hướng rõ rệt,không có chính tuyến và hay ngả nghiêng để mưu cầu lợi ích trước mắt

Chủ nghĩa cơ hội là đứng ở trung gian giữa quan điểm cách mạng và quanđiểm phản cách mạng, là hiện tượng phổ biến tồn tại với phong trào cộng sản vàcông nhân Quốc tế, nó làm cho phong trào cộng sản và công nhân quốc tế có lúclâm vào khủng hoảng

Vậy chủ nghĩa cơ hội là hệ thống quan điểm, quan niệm được thể hiện thôngqua các trào lưu xã hội, phản ánh tư tưởng và lợi ích của tầng lớp tiểu tư sản trongphong trào công nhân, hướng phong trào công nhân đi vào con đường cải lương xãhội ngược lại những giá trị của Chủ nghĩa Mác – Lênin

b) Chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh:

-Trong cuốn từ điển Chính trị của Liên Xô đưa ra định nghĩa sau:

Chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh là lý thuyết và sách lược của lớp công nhânquý tộc đã tư sản hóa, các tầng lớp trung gian trong xã hội Tư bản, ủng hộ phongtrào tự phát của công nhân, chối từ cách mạng xã hội chủ nghĩa và sự cần thiếtphải giành chính quyền về tay giai cấp công nhân

-Theo từ điển tiếng việt năm 2001 của nhà xuất bản Đà Nẵng:

Chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh là chủ nghĩa cơ hội kết hợp lý thuyết của chủnghĩa cải lương với phương châm sách lược thỏa hiệp Chủ nghĩa cơ hội hữukhuynh có xu hướng chính trị thiên về bảo thủ, thỏa hiệp, làm cách mạng khôngtriệt để, đối lập với tả khuynh

Chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh là sùng bái tính tự phát, theo khuynh hướngcải lương Nó hy vọng chủ nghĩa tư bản biến thành chủ nghĩa xã hội; chủ nghĩa cơhội hữu khuynh nó dung hòa các quan điểm chính trị khác nhau trong Đảng, trong

xã hội

7

c) Chủ nghĩa cơ hội tả khuynh:

-Trong cuốn từ điển Chính trị của Liên Xô:

Chủ nghĩa cơ hội tả khuynh là quan điểm cách mạng cực đoan và phiêu lưucủa các tiểu chủ bị phá sản và các phần tử mất bản chất giai cấp; giữ, nhận địnhtuỳ tiện về sức mạnh vạn năng của bạo lực cách mạng mưu toan đẩy phong tràocông nhân vào con đường phưu lưu chính trị

-Theo từ điển tiếng việt năm 2001 của nhà xuất bản Đà Nẵng:

Chủ nghĩa cơ hội tả khuynh là chủ nghĩa cơ hội mà bản chất được che đậy,biểu hiện bên ngoài là một sự hỗn hợp những nguyên lý cách mạng cực đoan vớinhững phương châm sách lược phiêu lưu dựa trên ý chí luận

Cơ hội “tả” khuynh là sự hỗn tạp của các phương châm cách mạng cực đoan,dựa trên cơ sở duy ý chí, đề cao vai trò bạo lực cách mạng, tuyệt đối hóa bạo lựccách mạng Nó đẩy phong trào cách mạng sang con đường phưu lưu mạo hiểm

d)Giai cấp công nhân:

Theo quan điểm của C.Mác –Ph Ăgghen: Giai cấp công nhân là một tậpđoàn người ra đời và phát triển cùng với sự ra đời và phát triển của nền đại côngnghiệp, họ là những người lao động trong lĩnh vực công nghiệp sản xuất vật chất

và dịch vụ, trực tiếp tham gia vào quá trình tạo ra giá trị vật chất cho xã hội, làgiai cấp đại biểu cho phương thức sản xuất tiên tiến nhất trong thời đại ngày nay,

có sứ mệnh lãnh đạo xây dựng xã hội mới trong thực tế; là lực lượng chủ yếu củatiến trình lịch sử quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội

2/ Đặc điểm của chủ nghĩa cơ hội:

Chủ nghĩa cơ hội thường thể hiện lập trường trung dung đứng giữa, nhữngngười theo chủ nghĩa cơ hội thường tránh thể hiện lập trường của mình trước côngluận Đó là những người đứng giữa, rất khó hiểu

Chủ nghĩa cơ hội rất khó phát hiện, những kẻ cơ hội luôn tìm mọi cách thíchnghi với mọi vấn đề, mọi lĩnh vực làm sao có lợi nhất cho cá nhân họ; luôn làm

vừa lòng cấp dưới, đẹp lòng cấp trên, lập trường ngả nghiêng, thiếu kiên định…con đường phấn đấu của những người này không phải là ở uy tín, năng lực, trình

độ trí tuệ; không phải là huy động sức mạnh của quần chúng mà là bằng conđường nịnh bợ, luồng cuối, thấp hèn miễn sao giúp họ đạt được mục tiêu, là những

kẻ ném đá dấu tay đứng phía sau bức màn để kích động, xúi dục người khác;những đối tượng này ít bày tỏ quan điểm, lập trường, chứng kiến rõ ràng, cái gìcũng thể hiện chung chung mà ở đâu cũng đúng; gió chiều nào họ sẽ chuyển theochiều đó

Khi buộc phải tỏ rõ quan điểm, chủ nghĩa cơ hội thường biểu hiện ở haidạng:

+ Chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh

+ Chủ nghĩa cơ hội “tả” khuynh

Chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh thường công khai bộc lộ khuynh hướng đầuhàng, thoả hiệp với giai cấp tư sản chống lại giai cấp vô sản; còn thể hiện sự run

sợ trước sức mạnh của các phe đối lập, thiếu quyết đoán, kiên quyết, không dámhành động, sợ rệt Những người theo chủ nghĩa này thường rất bảo thủ, trì trệ, có

sự chùn bước trước sức mạnh của kẻ thù dẫn đến thủ tiêu giai cấp, phủ nhậnnguyên lý của Chủ nghĩa Mác –Lênin; họ luôn muốn giữ nguyên hiện trạng, ítchịu thay đổi, không thích va chạm, đảo lộn, dù cho đó là việc làm có lợi cho cáchmạng Cho nên làm cho cách mạng giẫm chân tại chổ, không phát triển được, thậmchí có lúc còn gây thất bại nặng nề

Chủ nghĩa cơ hội hữu khuynh tiêu biểu là Béctanh (E.Benrstein) và Kauxky

đã tồn tại trong các Đảng công nhân thời kỳ Quốc tế II cho đến nay; về sau nócàng phát triển, biến đổi thành một thứ chủ nghĩa xét lại hữu khuynh Chủ nghĩa

cơ hội về thực chất là thứ chủ nghĩa cơ hội không thừa nhận chuyên chính vô sản,

đề cao đấu tranh nghị trường, không thừa nhận liên minh công nông

9

Chủ nghĩa cơ hội “tả” khuynh thường biểu hiện sự nóng vội, muốn đốt cháygiai đoạn mà không tính đến khả năng, điều kiện thực tiễn khách quan cho phépnên dễ thất bại Về thực chất, đây là thứ chủ nghĩa cơ hội không xét đến điều kiệnkhách quan của cách mạng mà dùng những lý lẻ thiếu căn cứ, sáo rỗng để lừaphỉnh nhân dân đó thể hiện sự yếu kém về mặt lý luận Chủ nghĩa cơ hội “tả”khuynh thường nêu những khẩu hiệu cách mạng cực đoan, cách mạng đầu lưỡi,làm ra vẻ cách mạng hơn cả những người Mác- xít chân chính nhưng lại dẫn cáchmạng đi đến con đường tổn thất nặng nề và thất bại.

Cả hai dạng trên dù là “hữu” hay “tả” khuynh cũng đều sai lầm như nhau vàsớm hay muộn nó cũng hợp nhất lại “dưới ngọn cờ của chủ nghĩa chống cộngsản”

Dưới thời kỳ hoạt động của C.Mác –Ph.Ăgghen, các ông chưa phân loại thật

rõ chủ nghĩa cơ hội như Lênin mà xác định có các trường phái cần phải chống lại.Đặc điểm chính của các phái này như sau:

+Phái chủ nghĩa xã hội tiểu tư sản của Pruđông chủ trương bảo vệ và ủng hộchủ nghĩa tư bản Họ chỉ muốn xóa đi những cái không tích cực trong xã hội tưbản chủ nghĩa và xây dựng những cái tốt đẹp nhằm duy trì vĩnh viễn chế độ tưbản

+Phái chủ nghĩa Công đoàn Anh, hoạt động chỉ nhằm mục tiêu kinh tế, ítquan tâm đến chính trị, do chịu ảnh hưởng của các chính Đảng tư sản phục vụ cholợi ích của công nhân quý tộc

+Phái chủ nghĩa xã hội quân chủ Phổ của Látxan, nêu vấn đề “Luật sắc vềtiền lương” để phủ nhận đấu tranh bãi công, đấu tranh kinh tế phủ nhận tổ chứcCông đoàn

+Phái chủ nghĩa vô chính phủ của Bacumin, thể hiện tư tưởng của nhữngngười tiểu tư sản bị phá sản không còn hy vọng để cứu vớt được Họ lên án tất cả

mọi chính Phủ, coi chính phủ và tôn giáo là nguồn gốc của mọi sự đau khổ trong

xã hội loài người

3/ Nguồn gốc xuất hiện chủ nghĩa cơ hội:

Chủ nghĩa cơ hội xuất hiện vào thời kỳ phong trào công nhân chống giai cấp

tư sản phát triển mạnh mẽ Là hệ thống ý thức, tư tưởng, quan điểm phản ánhnhững ảnh hưởng của hệ tư tưởng tư sản trong phong trào công nhân Chúng tacần xem xét ở hai gốc độ khác nhau, đó là nguồn gốc giai cấp và nguồn gốc xãhội

Về nguồn gốc giai cấp:

Trong cuộc đấu tranh gây gắt giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản sẽ xuấthiện những phần tử, giai cấp không theo tư sản hay vô sản, có thể là tầng lớptrung gian Nguồn gốc giai cấp của chủ nghĩa cơ hội xuất hiện từ giai cấp chiếm

số đông trong xã hội và đang tồn tại ở hầu hết các nước trên thế giới Đó là giaicấp tiểu tư sản, họ vừa là bạn đồng minh của giai cấp vô sản, vừa là người sẳnsàng tiếp tay cho giai cấp tư sản, chống lại giai cấp vô sản khi quyền lợi của cánhân họ bị xâm phạm

Do vị trí xã hội của giai cấp tiểu tư sản là tầng lớp đệm, trung gian trong xãhội Tư bản, nó đứng giữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sản Xét ở khía cạnh kinh

tế thì giai cấp tiểu tư sản là lực lượng của nền sản xuất nhỏ, nền sản xuất có xuhướng tự phát theo khuynh hướng tư bản chủ nghĩa Nhưng khi gặp rủi ro trongsản xuất, đứng trước nguy cơ bị phá sản thì họ rơi vào hàng ngũ vô sản và trởthành “bạn đường của giai cấp vô sản”; những người bạn đường này còn có thể trởthành những tầng lớp đa dạng khác trong xã hội như nhà “hàn lâm tiểu tư sản”,

“Trí thức” tiểu tư sản… và đem tâm lý tiểu tư sản ấy thâm nhập vào giai cấp côngnhân, các Đảng cộng sản Khi giai cấp công nhân đã trở thành giai cấp cầm quyền,

ở các nước xã hội chủ nghĩa vẫn còn tồn tại những yếu tố tàn dư của nền kinh tếtiểu nông, mà phần đông đảng viên của chúng ta xuất thân từ tầng lớp nông dân,

11

tiểu tư sản Đó chính là nguyên nhân sâu xa xuất hiện những khuynh hướng tưtưởng đối lập với học thuyết cách mạng, khoa học của giai cấp vô sản, cũng từ đâychủ nghĩa cơ hội xuất hiện.

Về nguồn gốc xã hội:

Cơ sở xã hội của chủ nghĩa cơ hội là những phần tử tiểu tư sản, trí thức,những công nhân quý tộc đã đầu hàng giai cấp tư sản trong nước hoặc đế quốcthực dân bên ngoài Nguyên nhân xuất hiện các tầng lớp trung gian là do nhữngthủ đoạn, chính sách thống trị của giai cấp tư sản và sự phồn vinh tạm thời củachủ nghĩa tư bản Ở xã hội tư bản lúc đó, dưới những hành động đàn áp khốc liệtcủa giai cấp tư sản đối với giai cấp vô sản và nhân dân lao động đã làm cho một

bộ phận nhân dân vô cùng kinh sợ, có tâm lý dao động, cầu an, an phận, cam chịu,thờ ơ…sẽ rẽ sang khuynh hướng đầu hàng chủ nghĩa tư bản Mặt khác, chủ nghĩa

tư bản còn dùng những thủ đoạn mị dân, mua chuộc, lôi kéo tầng lớp trung gianđứng về phía mình và chính từ đây xuất hiện những công nhân quý tộc nhữngcông nhân quan liêu ngay trong giai cấp công nhân hiện đại Giai cấp công nhânđấu tranh không chỉ để cải thiện điều kiện sống mà phải đạt được mục đích là thủtiêu giai cấp tư sản và chế độ tư bản chủ nghĩa

4/ Bản chất, biểu hiện, tác hại của chủ nghĩa cơ hội:

a) Bản chất của chủ nghĩa cơ hội:

Bản chất của chủ nghĩa cơ hội chính là những dòng tư tưởng xuất hiện tronglòng chủ nghĩa Mác, lúc đầu là tâm trạng, sự hoài nghi, đòi lật lại vấn đề pháttriển trở thành một tổ chức chống phá các chính Đảng của giai cấp vô sản; bảnchất của chủ nghĩa cơ hội còn là sự vụ lợi Chủ nghĩa cơ hội có mặt ở bất cứ đâu,bất cứ chỗ nào nếu như ở đó có quyền, có lợi Nơi nào càng tập trung nhiều quyềnlực thì nơi đó càng có nhiều lợi ích vật chất thì chủ nghĩa cơ hội càng nhiều, càngphát triển Đây là thứ chủ nghĩa lấy chủ trương hoạt động vô nguyên tắc, lấy hànhđộng vô nguyên tắc làm định hướng cho con đường đi của mình, lấy lợi ích của

chính mình đặt lên trên lợi ích của tập thể, của nhân dân Chúng sẵn sàng thoảhiệp với mọi thế lực để mưu cầu cho lợi ích cá nhân Những kẻ cơ hội chủ nghĩahay tìm đến những người cho họ "cơ hội": "cơ hội" làm giàu bất hợp pháp, "cơhội" giữ vị trí này vị trí nọ trong Ðảng và trong xã hội, "cơ hội" chạy tội khi phạmtội

Chủ nghĩa cơ hội chính là những tư tưởng và khuynh hướng chính trị đốiđịch với những nguyên lý cách mạng, khoa học của chủ nghĩa Mác; sự tồn tại củanhững tàn dư của hệ tư tưởng tư sản, tiểu tư sản và phong kiến vẫn còn trongphong trào cộng sản, công nhân quốc tế Chừng nào Chủ nghĩa Mác còn phát huytác dụng, sức ảnh hưởng của nó trong phong trào công nhân thì chủ nghĩa cơ hộicàng ra sức chống lại học thuyết Mác một cách mạnh mẽ, quyết tâm “đào sâu,chôn chặt” học thuyết này Qua quá trình nghiên cứu chúng ta đã biết sứ mệnh củachủ nghĩa Mác là góp phần vào việc lật đổ xã hội tư bản chủ nghĩa, tham gia vàoviệc giải phóng giai cấp vô sản hiện đại, tức là thủ tiêu giai cấp tư sản- kẻ đại diệncho sự áp bức giai cấp Chính vì vậy mà khó có thể trông chờ vào lòng khoandung của giai cấp tư sản đối với chủ nghĩa Mác, như vậy thì thật là ảo tưởng khi

mà chúng ta lại không tự phòng vệ mình trước sự phá hoại của các phe đối lập;những kẻ vốn bài xích, xuyên tạc với nhiều luận điệu cho rằng chủ nghĩa Mác đãlỗi thời, đang giãi chết…bọn cơ hội đã núp sau chủ nghĩa Mác để lừa dối giai cấpcông nhân và nhân dân lao động Trong tác phẩm Phê phán Cương lĩnh Gotha,C.Mác viết: “Những yêu sách chính trị của bản cương lĩnh chẳng chứa đựng cái gìkhác hơn là bài kinh dân chủ mà mọi người đều biết: quyền đầu phiếu phổ thông,quyền lập pháp trực tiếp, dân quyền, dân vệ….những yêu sách đó chỉ là tiếngvọng của Đảng nhân dân tư sản, của tổ chức Liên đoàn vì hòa bình và tự do Đótoàn là những yêu sách nếu không phải bị cường điệu lên thành những quan niệm

kỳ dị thì cũng là những yêu sách đã được thực hiện rồi”2 Từ câu phê phán trên để

2 C.Mác-Ph.Ăgghen: tuyển tập, Nxb sự thật, HN-1983, tập 4, tr491.

13

thấy rõ những kẻ cơ hội đã dựng lên bức màn che đậy cho những hành vi củamình và đứng đằng sau nó cho thật công chính ngôn thuận là đưa ngay vào bảnCương lĩnh chính trị của Đảng làm cho mọi người tin tưởng, công nhận họ thậtchân chính, khoa học vì lợi ích của đa số nhưng thực tế thì trái ngược.

Chủ nghĩa cơ hội tìm cách sửa chữa chủ nghĩa Mác bằng cách lấy từ Chủnghĩa Mác những điều mà giai cấp tư sản cho là chấp nhận được nhưng lại vứt bỏ

đi các nguyên lý cách mạng khoa học, linh hồn sống của Chủ nghĩa Mác Do đó,chúng ta phải luôn luôn cảnh giác trước những âm mưu chống phá của chủ nghĩa

cơ hội để xây dựng nên chính Đảng cách mạng của giai cấp công nhân ngày càngphát triển ngang tầm thời đại

b) Biểu hiện của chủ nghĩa cơ hội:

Ngày nay, chủ nghĩa cơ hội biểu hiện rất đa dạng và phức tạp, núp dướinhiều hình thức khác nhau nhưng chung quy lại là không vì lợi ích tập thể, lợi íchquốc gia, dân tộc mà vì lợi ích của cá nhân hay một nhóm người có quyền lực.Biểu hiện của chủ nghĩa cơ hội có thể khái quát ở những dạng như sau:

+ Hy sinh lợi ích của giai cấp công nhân, đem lợi ích của giai cấp công nhânphục vụ cho lợi ích của giai cấp tư sản

+ Phản bội sự nghiệp của giai cấp công nhân, từ bỏ phương pháp cách mạng

Những biểu hiện của chủ nghĩa cơ hội từ cổ chí kim, thời nào cũng có,nhưng thường xuất hiện công khai và phát triển vào lúc cách mạng gặp khó khăn

và khi các quan hệ xã hội có những biến đổi Nhưng chủ nghĩa cơ hội ngày naykhác với chủ nghĩa cơ hội “cổ điển” ở chỗ nó khôn khéo hơn, ngụy trang kỹ lưỡnghơn, cho nên dễ lẫn lộn hơn Tuy nhiên, chúng cũng có những đặc điểm giốngnhau là, trong mọi hành vi và quan hệ đều xuất phát từ động cơ vụ lợi, nó biểuhiện cụ thể trên các mặt như:

Về mặt chính trị, đó là sự dao động về mục tiêu lý tưởng và nguyên tắc xâydựng Đảng; tê liệt ý chí chiến đấu, thiếu bản lĩnh, không dám đấu tranh với cácquan điểm và hành vi trái Cương lĩnh, Điều lệ Đảng và pháp luật của Nhà nước.Con người cơ hội là người không theo một đường lối nào rõ rệt, khi ngã theo phenày, khi lại ngã theo phe kia, cốt là có lợi cho cá nhân mình

Trong công việc, kẻ cơ hội thường đùn đẩy cho người khác những việc khókhăn, những việc không “chấm mút” được gì, và chỉ nhận những việc nhẹ nhàng,

dễ “kiếm chác”, nhưng lại dễ nổi danh được nhiều người biết đến Càng tệ hại hơn

là, họ sẽ đổ lỗi cho người khác khi có sai lầm, khuyết điểm, nhưng khi có cônglao, thành tích thì họ vơ tất cả vào mình, xung phong nhận lĩnh thành tựu

Trong quan hệ xã hội, kẻ cơ hội thường hay “ba phải”, thấy đúng không dámcông khai ủng hộ, bảo vệ, thấy sai không dám mạnh dạng đấu tranh, phê phán,sống theo kiểu xuê xoa “dĩ hòa vi quý” Gặp ai, kẻ cơ hội cũng vui vẻ tươi cườirất thân tình đồng chí, đồng đội; cởi mở làm cho nhiều người lầm tưởng họ hiềnlành, có quan hệ quần chúng tốt Nguy hiểm hơn là kẻ cơ hội tùy thời, gió chiềunào che chiều ấy, sống theo kiểu nữa vời, không có lập trường quan điểm rõ ràng

Kẻ cơ hội xu nịnh cấp trên hết mực và ngược lại ức hiếp cấp dưới không thươngtiếc; kẻ cơ hội thường “làm thì láo, báo cáo thì hay”, thổi phồng thành tích củabản thân, đơn vị, lừa gạt cấp trên, dối cấp dưới

c) Tác hại của chủ nghĩa cơ hội:

15

Tác hại của chủ nghĩa cơ hội vô cùng nguy hiểm, tai hại là nó sẽ làm giảmsút vai trò, uy tín của một chính Đảng, một nhà nước chân chính; là kẽ hở để kẻthù lợi dụng kích động, xuyên tạc và phá hoại thành quả cách mạng, kẻ phá hoạiđất nước, nó không bộc lộ quan điểm rõ ràng, rất khó phát hiện và phân định; khichúng ta phát hiện được bản chất cơ hội thực sự của nó thì việc đấu tranh chốnglại lúc này thật không dễ dàng bởi có thể nói lúc đó chủ nghĩa cơ hội đã gây dựngthành một cơ sở đủ mạnh công khai tuyên chiến với các chính Đảng của giai cấpcông nhân

Chính nghĩa bao giờ cũng thuộc về đại đa số quần chúng đông đảo trong xãhội, mà những người cộng sản chân chính luôn luôn tỏ rõ lập trường, quan điểm

cụ thể theo hệ tư tưởng của giai cấp mình Đó là điểm mạnh của chúng ta nhưnglại là điểm kẻ thù lợi dụng để phá hoại chúng ta Song những người cơ hội thườngrất khôn khéo, họ luôn tìm mọi cách nguỵ trang cho bản thân họ một lớp “vỏ bộcđường” đầy quyến rủ để mọi người lầm tưởng họ đầy nhiệt huyết đang ủng hộchúng ta, là đồng đội của chúng ta, đã là đồng đội, anh em phải đối xử với nhauthật chân tình, đúng mực, có nghĩa có tình, thương yêu giúp đỡ lẫn nhau… nhưngthực tế thì trái ngược, những người cộng sản chân chính các bạn đã quá nhầm rồi!thật thiếu cảnh giác với bọn cơ hội, chủ nghĩa cơ hội; có gì đau lòng bằng khichính đồng đội mình lại sẳn sàng hạ gục mình để bước lên “đỉnh vinh quang” Ởđâu có chủ nghĩa cơ hội thì ở đó không còn tình nghĩa, công lý mà chỉ là sự vụ lợi,lợi dụng lẫn nhau mà thôi Quả thật rất đáng sợ khi xung quanh chúng ta, ở đâu đóđang còn những kẻ cơ hội tồn tại và sẽ ra những đòn bất ngờ mà chúng ta khôngthể ngờ tới được

Chủ nghĩa cơ hội chui sâu vào các chính Đảng, vào các cơ quan nhà nước đểtranh giành quyền lực Khi có quyền lực rồi thì chúng sẽ tác oai tác quái, chia bèkéo cánh, cục bộ bản vị, biến cái tốt thành cái xấu; với các thủ đoạn, báo cáo sai,nói một đằng làm một nẻo, bao che cho kẻ xu nịnh, che chắn cho kẻ có tội, tìm

mọi cách đưa những người trung thực ra khỏi guồng máy của tổ chức đảng, nhànước Chủ nghĩa cơ hội là con cáo khoác da con thỏ, kẻ cướp khoác áo thầy tu, kẻphản bội mang mặt nạ tàng hình Tệ tham nhũng, hối lộ, chia chác, khai gian,không trung thực… và tất cả những tệ nạn hại dân, hại nước đều có nguyên nhân

từ đây Và cũng từ đó mà làm cho lòng dân bất ổn, mất niềm tin vào chính Đảngcủa giai cấp công nhân, vào chế độ Chủ nghĩa cơ hội càng leo cao chui sâu, càng

có quyền lực thì sự nguy hại cho tổ chức Đảng, cho nhân dân, cho đất nước cànglớn Vì khi có quyền lực, có tiền, chúng càng lũng đoạn nhiều hơn, phá hoại đấtnước nhiều hơn Kẻ phá hoại tổ chức Đảng của giai cấp công nhân không ai khác,chính là những kẻ có tư tưởng chủ nghĩa cơ hội

Chủ nghĩa cơ hội có tác hại ảnh hưởng vô cùng to lớn đến sự hưng thịnh,suy vong của một tổ chức, một chính Đảng, một chế độ xã hội, một quốc gia dântộc và những kẻ cơ hội sẳn sàng rời bỏ lập trường, quan điểm của mình để hợp tácvới phe đối lập miễn sao có lợi cho cá nhân những người đó

Ngày nay chủ nghĩa cơ hội ngày càng phát triển rất tinh vi, phức tạp và đadạng dưới nhiều hình thức khác nhau, rất khó phân biệt rõ đâu là bạn, đâu là thù,rất dễ nhầm lẫn trách oan người ngay thẳng, trung thực Vì lẻ đó mà trong quyểnsách :“Việt Nam và thế giới trong thế kỷ XX ” Ông Nguyễn Khắc Huỳnh đã viết :

“ Ngưòi ta lớn tiếng phê phán nhau “cơ hội” đến mức không phân biệt được ai

“cơ hội”, ai đúng đắn; và cũng thường dễ thấy – như ở Việt Nam hiện nay – Kẻ

cơ hội lại cao giọng phê phán người có tâm huyết là cơ hội ”

Chính chủ nghĩa cơ hội lại sinh ra bệnh cá nhân chủ nghĩa nó thể hiện ranhư việc ngại gian khổ, khó khǎn, sa vào tham ô, hủ hoá, lãng phí, xa hoa, khôngthích làm việc chỉ thích hưởng thụ; họ tham danh trục lợi, thích địa vị quyền hành

Họ tự cao tự đại, coi thường tập thể, xem khinh quần chúng, độc đoán, chuyênquyền; xa rời quần chúng, xa rời thực tế, mắc bệnh quan liêu mệnh lệnh, không cótinh thần vượt khó vươn lên, không chịu học tập để tiến bộ Cũng do cá nhân chủ

17

nghĩa mà gây ra mất đoàn kết nội bộ, thiếu tính tổ chức, tính kỷ luật, thiếu tinhthần trách nhiệm trong công việc, không chấp hành đúng chủ trương, đường lối,chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước, làm hại đến lợi ích của cáchmạng, của nhân dân Chủ nghĩa cá nhân là việc gì cũng chỉ lo cho lợi ích riêng tưcủa mình , không quan tâm đến lợi ích của tập thể, cộng đồng Cho nên có thể coinhư "Nó là mẹ đẻ ra tất cả mọi thói hư tật xấu của con người: lười biếng, so bì,kiêu căng, kèn cựa, địa vị, nhút nhát, lãng phí, tham ô v.v và nó là kẻ thù củachủ nghĩa xã hội".

II-TƯ TƯỞNG CỦA C MÁC- PH.ĂNGGHEN VỀ ĐẤU TRANH CHỐNG CHỦ NGHĨA CƠ HỘI “HỮU KHUYNH” VÀ “TẢ KHUYNH” QUA CÁC TÁC PHẨM NGHIÊN CỨU.

1/ Cuộc đấu tranh chống các trào lưu tư tưởng đối lập.

*Cuộc đấu tranh chống phái Pruđông:

Phái Pruđông chủ trương bảo vệ và ủng hộ chủ nghĩa tư bản Phái này chỉmuốn xoá đi cái “không tốt” của chủ nghĩa tư bản và xây dựng cái “tốt” đẹp nhằmduy trì vĩnh viễn chế độ tư hữu Mặt khác, họ còn chống lại phương thức đấu tranhchính trị của giai cấp công nhân, chống lại việc tổ chức bãi công, coi việc thànhlập các hợp tác xã là nhiệm vụ chủ yếu của phong trào công nhân, bảo vệ quyền tưhữu ruộng đất, phủ nhận đấu tranh chính trị và mọi hình thức nhà nước, cả chuyênchính vô sản Cho nên đấu tranh chống chủ nghĩa Pruđông là yêu cầu bức thiếtnhằm giác ngộ và nâng cao ý thức tổ chức đấu tranh của giai cấp công nhân Cuộcđấu tranh này diễn ra gây gắt và chiếm nhiều thời gian trong chương trình nghị sựcủa hai đại hội đầu tiên trong Quốc tế I C.Mác cho rằng những người theo pháinày thường họ chỉ biết “lấy tài ba cá nhân của họ để thay thế hoạt động xã hội; lấynhững điều kiện tưởng tượng thay cho những điều kiện lịch sử của sự giải phóng;đem một tổ chức xã hội do bản thân họ hoàn toàn tạo ra, thay thế cho sự tổ chứcmột cách tuần tự và tự phát của giai cấp vô sản thành giai cấp Đối với họ, tương

lai của thế giới sẽ được giải quyết bằng cách tuyên truyền và thực hành những kếhoạch tổ chức xã hội của họ”3.

*Đấu tranh chống chủ nghĩa Công đoàn Anh:

Đồng thời với việc chống lại phái Pruđông, C,Mác – Ph.Ăgghen còn phảiđấu tranh chống lại bọn thủ lĩnh cơ hội của Công đoàn Anh Trong giai đoạn nàykinh tế tư bản chủ nghĩa khá phát triển đã làm cho một số công nhân có tay nghềgiỏi được trả lương cao và những người này biến thành tầng lớp trên của giai cấpcông nhân, đó là tầng lớp “công nhân quý tộc” Do bị mua chuộc nên các lãnh tụCông đoàn Anh không muốn tiếp tục đưa quần chúng đi theo con đường đấu tranhcách mạng; các Công đoàn chủ yếu mang tính chất tổ chức liên hợp giữa các nghềnghiệp trong phạm vi hẹp, ít đoàn kết với nhau Các hoạt động ở đây chủ yếunhằm vào mục tiêu kinh tế, chưa quan tâm nhiều đến đấu tranh chính trị và chỉdừng lại ở việc đấu tranh giành quyền bầu cử, chống lại một vài đạo luật đàn ápcông nhân; và hoạt động nhằm đưa lại quyền lợi cho tầng lớp công nhân quý tộc

Trong đấu tranh chống phái cơ hội chủ nghĩa Công đoàn Anh là thái độ đốivới phong trào giải phóng dân tộc Ailen; đây là điều kiện đầu tiên để giải phónggiai cấp công nhân Anh góp phần nâng cao tinh thần quốc tế vô sản của côngnhân, ngăn ngừa sự ảnh hưởng lôi kéo của giai cấp tư sản đối với một bộ phậncông nhân Nhưng bọn thủ lĩnh cơ hội chủ nghĩa Công đoàn Anh đi theo chínhsách phản động, biện hộ cho việc nô dịch C.Mác đã khái quát sự che đậy của bọn

cơ hội như sau: “Các ngài quý tộc ấy đã giương cái bị ăn mày lên làm cờ để lôikéo nhân dân theo họ, nhưng nhân dân vừa chạy lại thì trông thấy ngay những huychương Phong kiến cũ đeo sau lưng họ, thế là nhân dân liền tản đi và phá lên cườimột cách khinh bỉnh Một bộ phận của phái chính thống Pháp và phái nước Anhtrẻ đã diễn tấu hài kịch ấy” 4

3 C.Mác- Ph.Ăgghen: tuyển tập, Nxb Sự thật, HN- 1980, tập I, tr581.

4 C.Mác- Ph.Ăgghen: Tuyển tập, tập I, Nxb Sự thật, HN- 1980, tr571.

19

*Đấu tranh chống phái Bacumin:

Cuộc đấu tranh của C.Mác- Ph.Ăgghen chống chủ nghĩa vô chính phủ củaBacumin diễn ra vô cùng quyết liệt và gây gắt Bởi vì chủ nghĩa Bacumin phảnánh quan điểm, tư tưởng của những người tiểu tư sản đã bị phá sản không còn hyvọng để vớt được, trong họ biểu lộ tâm trạng bất mãn, tuyệt vọng của tầng lớp thợthủ công, tiểu tư sản thành thị Chủ nghĩa Bacumin lên án tất cả mọi chính Phủ,coi Chính Phủ và tôn giáo là nguồn gốc mọi sự đau khổ của loài người Họ đòixoá bỏ mọi hình thức chính quyền, kể cả chuyên chính vô sản bằng các cuộc bạođộng có tính chất âm mưu, khước từ mọi hoạt động chính trị của giai cấp côngnhân, ngoài ra còn chủ trương thực hiện nguyên tắc cá nhân ngự trị hoàn toàn vớikhẩu hiệu “Tất cả vì cá nhân” và thật là sai lầm khi họ cho rằng giải phóng cánhân là điều kiện để giải phóng quần chúng; xóa bỏ quyền thừa kế là biện phápthủ tiêu chủ nghĩa tư bản

Chủ nghĩa Mác chủ trương thực hiện chuyên chính vô sản, giai cấp côngnhân đấu tranh để thủ tiêu các giai cấp bóc lột còn chủ nghĩa Bacumin thì phất lênngọn cờ vô chính phủ và đưa ra khẩu hiệu :bình đẳng giữa các giai cấp” từ chổ đốilập đã đi đến phủ nhận Chủ nghĩa Mác C.Mác cho rằng giai cấp công nhân là lựclượng lãnh đạo cách mạng xã hội chủ nghĩa thông qua chính Đảng của mình thìBacumin lại đi tìm lực lượng của siêu nhiên, tôn giáo…

*Cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội cực đoan (E.Becxtanh).

Becxtanh là thủ lĩnh của chủ nghĩa cơ hội cực đoan của Đảng dân chủ - Xãhội Đức và Quốc tế II, là nhà lý luận của chủ nghĩa xét lại, chủ nghĩa cải lương

Từ lập trường cánh hữu, Becxtanh đã trở thành kẻ xét lại những nguyên lý triếthọc, kinh tế và chính trị của chủ nghĩa Mác Becxtanh đã tuyên bố nhiệm vụ cơbản của phong trào công nhân là đấu tranh cho những cải cách nhằm cải thiệnhoàn cảnh kinh tế dưới chế độ tư bản chủ nghĩa

Công thức cơ hội chủ nghĩa của Becxtanh nêu lên: “Phong trào là tất cả, cònmục đích cuối cùng chẳng là gì cả” Chính từ quan điểm đó mà C.Mác-Ph.Ăgghenkịch liệt phê phán quan điểm cơ hội tả khuynh của chúng, vì đó chỉ là lời hô hào,sáo rỗng, nói suông, không tính đến hiệu quả của phong trào cách mạng.

Cuối những năm 80 của thế kỷ XIX, phong trào công nhân phát triển mạnh

mẽ, các Đảng xã hội chủ nghĩa thành lập ở nhiều nước Lúc này quốc tế II đượcthành lập để đáp ứng nguyện vọng của phong trào công nhân Trong quá trình lãnhđạo, C.Mác-Ph.Ăgghen đã đấu tranh rất mạnh mẽ, kiên quyết chống chủ nghĩa cơhội Bacumin và các phần tử cơ hội khác chui vào quốc tế I và cũng đã xử lý, khaitrừ một số phần tử ra khỏi Đảng C.Mác viết : “Công khai đứng ngoài quốc tế,những con người đó không nguy hiểm, nhưng là những phần tử thù địch nằm trongquốc tế thì chúng sẽ phá vỡ phong trào ở tất cả những nước mà chúng tìm đượcđất hoạt động”5

*Cuộc đấu tranh chống phái Látxan ở Đức:

Ở Đức, năm 1863 có một tổ chức công nhân với tên gọi là “Tổng hội Liênhợp công nhân Đức” do Phecđinăng Latxan cầm đầu Latxan là người Mác đãquen biết trước đây và sớm nhận ra ông theo chủ nghĩa cơ hội, có tư tưởng cảilương muốn thay đổi chế độ xã hội Đức đương thời Bixmác bằng việc phổ thôngđầu phiếu và muốn có một nhà nước phi giai cấp Chủ nghĩa Látxan thực chất làchủ nghĩa xã hội dân tộc tiểu tư sản, mang tính chất cải lương, thỏa hiệp; khôngdám tiến hành cách mạng xã hội- cách mạng vô sản và cũng không dám thực hiệnchuyên chính vô sản

Cuộc đấu tranh của C.Mác-Ph.Ăgghen chống lại chủ nghĩa Látxan đã có tácdụng làm giác ngộ thúc đẩy phong trào công nhân Đức thành lập nên một Đảnghoàn toàn khác với kiểu của Látxan Do đó đến năm 1869, Đảng công nhân dânchủ xã hội Đức được thành lập ở Aidơnách Tức là giai đoạn này ở Đức có hai tổ

5 C.Mác-Ph.Ăgghen, toàn tập, Nxb chính trị Matxcơva, tập 33, tr496.

21

chức của công nhân: một lấy tên là Tổng hội liên hiệp công nhân Đức do Látxancầm đầu và Đảng xã hội dân chủ Đức (gọi là Đảng Aidơnách) do Liếpnếch, Bêbenlãnh đạo Sau khi nước Đức thống nhất, vấn đề thống nhất hai tổ chức giai cấpcông nhân cũng được đặt ra C.Mác- Ph.Ăgghen đã nhắc nhở các nhà lãnh đạoĐảng Aidơnách đừng nên nóng vội liên hiệp hay hợp nhất Nhưng các nhà lãnhđạo của Đảng công nhân dân chủ xã hội Đức đã không làm theo lời nhắc nhở củaC.Mác-Ph.Ăgghen mà họ tiến hành hợp nhất vô điều kiện

Tháng 5/1875, Đại hội đại biểu đảng liên hiệp đã được triệu tập ở Gotha Màngười chủ chốt thảo ra cương lĩnh hợp nhất là Liếpnếch, khi Liếpnếch dự thảocương lĩnh C.Mác không biết, sau khi viết xong mới chuyển bản dự thảo cho Mác.Mác rất bất bình và phẩn nộ trước sự phản bội lại các nguyên tắc của chủ nghĩacộng sản khoa học được thể hiện trong cương lĩnh và sự nhượng bộ của ĐảngAidơnách trước phái Látxan một cách nhục nhã C.Mác-Ph.Ăgghen rất quan tâmđến nguyện vọng thống nhất lực lượng giai cấp công nhân ở Đức, hai ông cũngkhông phản đối việc hai tổ chức của giai cấp công nhân cần hợp nhất để tạo nênsức mạnh vì sự nghiệp chung nhưng với điều kiện là phái Látxan phải từ bỏ nhữngquan điểm phản động của họ và phải tiếp nhận cương lĩnh của Đảng Aidơnách.Theo C.Mác: Đảng Aidơnách không cần phải học gì ở phái Látxan cả nhưngnhững người lãnh đạo đảng lại quá nóng vội muốn hợp nhất Ngoài ra, Mác cònphê phán: toàn bộ cương lĩnh là những mớ hỗn độn, những luận điểm mơ hồ,không khoa học, không cách mạng, hoàn toàn đáng vứt bỏ… trong Đảng suythoái Cương lĩnh bao gồm những tín điều phản động cũ rích được látxan nêu lạitrước đó 10 năm, mang những yêu sách dân chủ tư sản tầm thường, bóp méoxuyên tạc nội dung của “Tuyên ngôn của Đảng công sản”

Látxan tuyên bố theo chủ nghĩa Mác nhưng ông lại là người chống chủnghĩa Mác, vì vậy ông được nhà nước quân chủ chuyên chế Đức rất ủng hộ.C.Mác đã nhận xét như sau: Lassalle thuộc làu cuốn “Tuyên ngôn của Đảng cộng