Bài giảng Lý thuyết tài chính tiền tệ: Chương 2.1 và 2.2 - Nguyễn Thị Bích Nguyệt

Bài giảng Lý thuyết tài chính tiền tệ: Chương 2.1 và 2.2 - Nguyễn Thị Bích Nguyệt được biên soạn bao gồm các nội dung chính sau: Khái niệm lãi suất; Vai trò lãi suất; Phân loại lãi suất; Sự hình thành của lãi suất. Mời các bạn cùng tham khảo bài giảng.

Trang 1

LÝ THUYẾT TÀI CHÍNH TIỀN TỆ

Nguyễn Thị Bích Nguyệt C9.208 - Bộ môn Kinh tế học Nguyet.nguyenthibich@hust.edu.vn

MÃ HỌC PHẦN EM 3510

Trang 2

NỘI DUNG HỌC PHẦN

CHƯƠNG 1 – KHÁI QUÁT CHUNG VỀ TÀI CHÍNH VÀ TIỀN TỆ

CHƯƠNG 2 – LÃI SUẤT

CHƯƠNG 3 – THỊ TRƯỜNG TÀI CHÍNH

CHƯƠNG 4 – CÁC TRUNG GIAN TÀI CHÍNH

CHƯƠNG 5 – TÀI CHÍNH CÔNG

CHƯƠNG 6 – TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP - TÀI CHÍNH CÁ NHÂN

CHƯƠNG 7 – NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG VÀ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ

CHƯƠNG 8 – TÀI CHÍNH QUỐC TẾ

Trang 3

Monetary and Financial Theories 3

LÃI SUẤT

CHƯƠNG 2

10/21/2021

Trang 4

NỘI DUNG CHƯƠNG 2

2.1 KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA LÃI SUẤT

2.2 PHÂN LOẠI LÃI SUẤT

2.3 ĐO LƯỜNG, SO SÁNH LÃI SUẤT VÀ LÃI SUẤT HOÀN VỐN 2.4 CẤU TRÚC CỦA LÃI SUẤT

Trang 5

10/21/2021 Monetary and Financial Theories 5

2.1 KHÁI NIỆM VÀ VAI TRÒ CỦA LÃI SUẤT

Lãi suất là gì?

Khi bạn có tiền nhàn rỗi, bạn sẽ làm gì?

- Gửi tiền vào ngân hàng

- Đầu tư vào thị trường tài chính

-

Trang 6

Lãi suất là gì?

Tiền nhàn rỗi là tài sản của người cho vay - người tiết kiệm

Là nợ đối với người đi vay: Người đi vay phải trả một khoản tiền lãi → Lãi vay

Trang 7

Là khoản tiền mà người vay vốn phải trả cho người cho vay khi sử dụng vốn của người cho vay trong một thời kỳ nhất định

- Phân chia lợi ích

- Chênh lệch giá của tiền theo thời gian

Trang 8

a Khái niệm:

- Lãi suất là tỷ lệ phần trăm giữa lãi vay và tiền vốn

- Lãi suất là giá cả (giá đơn vị) mà người đi vay phải trả cho người cho vay đểđược sử dụng khoản tiền vay trong một kỳ hạn nhất định

- Lãi suất được xác định theo công thức:

Ví dụ: Khoản vay 100 triệu.; kỳ hạn 1 năm, trả lãi 10 triệu khi hết hạn vay

Trang 9

Thời đoạn phát biểu lãi suất

- Lãi suất được tính trong một khoảng thời gian nhất định (tháng, quý, năm…),thường tính theo năm

- Khoảng thời gian cụ thể để tính lãi suất được gọi là thời đoạn phát biểu lãi suất

Trang 10

Phân biệt kỳ hạn của công cụ nợ (vay) và thời đoạn phát biểu lãi suất

VD: Khoản vay có kỳ hạn 3 năm, lãi suất 8%/năm; trả lãi hàng năm

Kỳ hạn vay Thời đoạn phát

biểu lãi suất

2.1.1 LÃI SUẤT

Trang 11

Lãi suất cho vay

- Lãi suất tái chiết khấu

- Lãi suất tái cấp vốn

Lãi suất liên ngân hàng

- Lãi suất cơ bản

Lãi suất tiền gửi

“Cơ cấu tổ chức” của lãi suất

2.1.1 LÃI SUẤT

Trang 12

Tác động của lãi suất

Lạm phát

Gửi tiền

Tỷ giá - Dự trữ ngoại hối - Đầu tư trực tiếp

- Đầu tư gián tiếp

- Nhập khẩu

- Nợ công, xuất khẩu

2.1.1 LÃI SUẤT

Trang 13

2.1.2 VAI TRÒ CỦA LÃI SUẤT

Lãi suất là công cụ kích thích lợi ích vật chất để thu hút các khoản tiền nhànrỗi trong xã hội tập trung vào quỹ tín dụng

Ảnh hưởng của lãi suất ở tầm vĩ mô

- Tác động tới các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô: GDP, lạm phát, nợ công, XNK

- Tác động trực tiếp đến lượng cung tiền (tín dụng)

- Tác động đến đồng nội tệ, điều tiết tỷ giá

- Tăng trưởng kinh tế

- Điều chỉnh cơ cấu ngành, cơ cấu khu vực

…

Trang 14

Ảnh hưởng của lãi suất ở tầm vi mô

- Lãi suất tác động đến tiết kiệm (S) và chi tiêu (C) hộ gia đình

- Lãi suất tác động đến đầu tư (I)

- Tác động đến hoạt động các trung gian tài chính

2.1.2 VAI TRÒ CỦA LÃI SUẤT

Trang 15

- Khi việc vay mượn vốn được thực hiện trên thị trường tự do thì lãi suất là lãisuất thị trường, do cung cầu thị trường quyết định Lãi suất được xem là loạigiá cơ bản của thị trường tài chính và có ảnh hưởng quan trọng đến các hoạtđộng kinh tế và tài chính

- Lãi suất được hình thành trên thị trường do cung cầu về tiền, về vốn trên thịtrường tiền, thị trường vốn

- Trong ngắn hạn lãi suất hình thành do cung cầu về tiền; trong dài hạn lãi suấthình thành dựa trên cung cầu về vốn

2.1.3 HÌNH THÀNH LÃI SUẤT

Trang 16

Cung cầu về tiền

i

Lượng Tiền

Các nhân tố ảnh hưởng đến lãi suất

Theo mô hình cung cầu về tiền (trong ngắn hạn)

Trang 17

Phía cung vốn:

- Tiền gửi tiết kiệm của các hộ gia đình

- Nguồn vốn tạm thời nhàn rỗi của các doanh nghiệp

- Các khoản thu chưa sử dụng đến của NSNN

- Nguồn vốn của các chủ thể nước ngoài

Trang 18

Phía cầu:

- Cầu về vốn vay của các doanh nghiệp, hộ gia đình

- Cầu về vốn của khu vực chính phủ

- Cầu về vốn vay của chủ thể nước ngoài

Trang 19

- Lãi suất càng cao thì cung vốn càng

lớn (tỷ lệ thuận)

- Lãi suất thấp thì nhu cầu về vốn càng

tăng lên (tỷ lệ nghịch)

- Giao điểm của cung và cầu về vốn sẽ

xác định mức lãi suất cân bằng

Trang 20

Các yếu tố làm dịch chuyển đường cung vốn cho vay :

- Thu nhập, của cải

- Thu nhập kỳ vọng của trái phiếu so với các TS khác

- Rủi ro của khoản vay

- Tính thanh khoản của khoản vay

Trang 21

Các yếu tố làm dịch chuyển đường cầu vốn cho vay:

- Khả năng sinh lời của các cơ hội đầu tư

Trang 22

Các yếu tố làm ảnh hưởng tới lãi suất cân bằng thị trường

- Tăng trưởng kinh tế

- Lạm phát

- Thâm hụt ngân sách

- Cung cầu vốn trên thị trường tài chính quốc tế

Các yếu tố khác tác động đến lãi suất

- Rủi ro vỡ nợ

- Kỳ hạn thanh toán

2.1.2 HÌNH THÀNH LÃI SUẤT

Trang 23

Lãi suất có rất nhiều loại khác nhau Có thể phân loại lãi suất theo một số tiêuchí như tính chất khoản vay, giá trị thực của tiền, tính linh hoạt của lãi suất,…Các tiêu chí phân loại:

- Căn cứ vào nghiệp vụ ngân hàng

- Căn cứ vào giá trị của tiền lãi

- Căn cứ vào tính linh hoạt của lãi suất

- Căn cứ vào loại tiền cho vay

- Căn cứ vào nguồn tín dụng trong nước hay quốc tế

2.2 PHÂN LOẠI LÃI SUẤT

Trang 24

2.2.1 CĂN CỨ VÀO NGHIỆP VỤ NGÂN HÀNG

Trang 25

- Lãi suất cơ bản: Là lãi suất được các ngân hàng sử dụng làm cơ sở để ấn định mức lãi suất kinh doanh của mình.

- Lãi suất tái chiết khấu của ngân hàng trung ương : Áp dụng khi ngân hàng trung ương cho các ngân hàng trung gian vay dưới hình thức chiết khấu lại thương phiếu hoặc giấy tờ có giá ngắn hạn chưa đến hạn thanh toán của các ngân hàng này

- Lãi suất chiết khấu ngân hàng: Áp dụng khi ngân hàng cho khách hàng vay dưới hình thức chiết khấu thương phiếu hoặc giấy tờ có giá khác chưa đến hạn thanh toán của khách hàng.

Trang 26

- Lãi suất tiền gửi ngân hàng: Là lãi suất ngân hàng trả cho các khoản tiền gửivào ngân hàng

- Lãi suất tín dụng ngân hàng: Là lãi suất mà người đi vay phải trả cho ngânhàng khi đi vay từ ngân hàng

- Lãi suất liên ngân hàng: Là lãi suất mà các ngân hàng áp dụng khi cho nhauvay trên thị trường liên ngân hàng

Trang 27

- Lãi suất danh nghĩa: Là mức lãi suất được quy định trong hợp đồng tíndụng và cố định suốt toàn bộ thời gian hợp đồng

Ví dụ:

- Món vay đơn trị giá 100 triệu kỳ hạn 1 năm, lãi suất 10%/năm →10%/năm

là lãi suất danh nghĩa

- Trái phiếu chính phủ mệnh giá 100.000đ, kỳ hạn 5 năm, lãi suất coupon trảhàng năm là 10%/năm →10%/năm là lãi suất danh nghĩa

10/21/2021 Monetary and Financial Theories

2.2.2 CĂN CỨ VÀO GIÁ TRỊ CỦA TIỀN LÃI

Trang 28

10/21/2021 Monetary and Financial Theories

2.2.2 CĂN CỨ VÀO GIÁ TRỊ CỦA TIỀN LÃI

Trang 29

- Lãi suất cố định: Là mức lãi suất được quy định chính xác trong suốt thờigian của hợp đồng tín dụng

VD: Khung lãi suất huy động tiền gửi tiết kiệm cố định của ngân hàng

- Lãi suất thả nổi: Là mức lãi suất của hợp đồng tín dụng được dựa vào mộtlãi suất nào đó trên thị trường nhưng bản thân lãi suất đó không cố định

VD: Quy định lãi suất hợp đồng tín dụng là lãi suất LIBOR 6 tháng cùng kỳcộng 0,05% Vì bản chất LIBOR là biến đổi liên tục nên lãi suất dựa theo đócũng là thả nổi

2.2.3 CĂN CỨ VÀO TÍNH LINH HOẠT CỦA LÃI SUẤT

Trang 30

- Lãi suất nội tệ: Là lãi suất cho vay và đi vay đồng nội tệ

- Lãi suất ngoại tệ : Là lãi suất cho vay và đi vay đồng ngoại tệ

Mối liên hệ giữa hai loại lãi suất này được thể hiện qua phương trình sau:

Trong đó:

i D: lãi suất nội tệ

i F: lãi suất ngoại tệ

ΔE e : mức tăng giá dự tính của tỷ giá hối đoái hay đồng ngoại tệ

2.2.4 CĂN CỨ VÀO LOẠI TIỀN CHO VAY

iD = iF + ΔEe

Trang 31

- Lãi suất trong nước hay lãi suất quốc gia:

Là lãi suất áp dụng trong các hợp đồng tín

dụng trong một quốc gia

- Lãi suất quốc tế: Là lãi suất áp dụng trong

các hợp đồng tín dụng quốc tế

2.2.5 CĂN CỨ VÀO NGUỒN TÍN DỤNG TRONG NƯỚC HAY QUỐC TẾ

Trang 32

Trong những năm 1990 và đầu những năm 2000, mức lãi suất của đồng Yên Nhật(JPY) trở nên thấp nhất trên thế giới Vào tháng 11/1998, một sự kiện hy hữu đãxảy ra: Lãi suất tín phiếu kho bạc Nhật với kỳ hạn 6 tháng trở nên ÂM nhẹ

→ Tại sao mức lãi suất đồng JPY lại giảm xuống mức thấp như vậy?

TÌNH HUỐNG

Trang 33

Các nhân tố tác động đến lãi suất đồng JPY giai đoạn 1990-2000

- Nền kinh tế Nhật rơi vào suy thoái “thập kỷ mất mát’’

→Giảm các cơ hội đầu tư sinh lời → Giảm nhu cầu vay vốn → Đường cầu vềvốn dịch chuyển sang trái → Lãi suất giảm

→Của cải và tiết kiệm giảm → Giảm nguồn cung ứng vốn → Đường cung vốndịch chuyển sang trái → lãi suất tăng

???? Vậy lãi suất cân bằng sẽ TĂNG hay GIẢM ?

TÌNH HUỐNG

Trang 34

Các nhân tố tác động đến lãi suất đồng JPY giai đoạn 1990-2000

Hiệu ứng giảm cầu vốn đầu tư do suy thoái kinh tế diễn ra nhanh hơn hiệu ứnggiảm cung do vốn của cải tích lũy và tiết kiệm giảm

→ Lãi suất GIẢM ?

TÌNH HUỐNG

Trang 35

Tìm hiểu về các chính sách lãi suất của Việt Nam qua các giai đoạn

CÂU HỎI TỰ TÌM HIỂU NGHIÊN CỨU

Trang 36

Tiêu đề	Chương 2.1 và 2.2 - Nguyễn Thị Bích Nguyệt
Người hướng dẫn	Nguyễn Thị Bích Nguyệt
Trường học	Đại học Kinh tế Quốc dân
Chuyên ngành	Lý thuyết tài chính tiền tệ
Thể loại	Bài giảng
Năm xuất bản	2021
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	36
Dung lượng	1,29 MB