UBND QUẬN THỐT NỐT TRƯỜNG MẪU GIÁO THUẬN AN CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập Tự do Hạnh phúc BÀI THUYẾT TRÌNH “Giải pháp gây sự hứng cho trẻ 5 6 tuổi tham gia tốt các hoạt động làm quen ch[.]
Trang 1UBND QUẬN THỐT NỐT
TRƯỜNG MẪU GIÁO THUẬN AN
CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
BÀI THUYẾT TRÌNH
“Giải pháp gây sự hứng cho trẻ 5-6 tuổi tham gia tốt các hoạt động
làm quen chữ viết”
1 Lý do chọn đề tài
Viết là một hình thức của giao tiếp Cho trẻ mẫu giáo 5 tuổi làm quen với chữ viết (LQCV) không chỉ nhằm giúp trẻ biết được các mặt chữ cái để phát âm chính xác khi nói
mà còn tạo ra cho trẻ hứng thú học tiếng mẹ đẻ, làm tiền đề cho trẻ thích ứng với việc đọc, viết ở lớp Một
Thông qua việc cho trẻ LQCV, vốn từ của trẻ được nâng cao, trẻ được tập nghe để phân biệt và tập phát âm các âm của tiếng việt, được làm quen với hình dáng cách sắp xếp các chữ thành từ, cách phát âm được chữ cái ghi lại bằng chữ cái Cho trẻ LQCV và chữ cái còn giúp trẻ hình thành và rèn luyện một số kỹ năng như cầm bút, cầm sách, mở từng trang sách, tư thế ngồi của học sinh Nhờ vậy, trẻ được hình thành dần một số kỹ năng cần thiết cho việc học Tiếng Việt ở lớp Một
Một vài năm gần đây, hiện tượng cha mẹ cho con đang ở độ tuổi chuẩn bị vào lớp Một (5 -6 tuổi) đến học công khai tại các "lò" dạy thêm Vì sao lại có hiện tượng đó? Thứ nhất là một phần do nhu cầu các bậc cha mẹ Với tâm lý lo lắng thái quá, muốn chuẩn bị kỹ càng cho con trước khi đi học nên một số người đã cho con đi học sớm Và sau đó nhiều người khác cũng lo sợ con mình bị tụt hậu, không theo kịp bạn đã biết chữ Thứ hai là một
số giáo viên tiểu học hiện nay mặc nhiên cho rằng trẻ vào lớp 1 là đã biết đọc, biết viết và làm được một số phép tính cộng trừ đơn giản
Trước thực trạng đó, ngày 28 tháng 6 năm 2013, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành Chỉ thị số 2325/CT trong đó yêu cầu “Tuyệt đối không tổ chức dạy trước chương trình lớp một cho trẻ, không yêu cầu trẻ tập tô, tập viết chữ” Chỉ thị được ban hành, nhiều ý kiến đưa ra Có ý kiến đồng thuận, cho rằng trẻ 5- 6 tuổi đang tuổi ăn, tuổi chơi tại sao lại bắt trẻ học đọc viết sớm Nên hoàn toàn ủng hộ việc cấm dạy trẻ tập tô, tập viết chữ Nhưng có ý kiến cho rằng giáo dục mầm non là giai đoạn quan trọng trong giáo dục Trong giai đoạn này trẻ sẽ phát triển mạnh về nhận thức và trẻ học rất nhanh trong giai đoạn này Vậy tại sao lại cấm dạy trẻ tập tô viết chữ?
Trang 2Tuy nhiên, chúng ta phải hiểu rõ chỉ thị của Bộ Giáo dục là “Tuyệt đối không tổ chức dạy trước chương trình lớp một cho trẻ, không yêu cầu trẻ tập tô, tập viết chữ” Tức là chúng ta vẫn có thể dạy chữ cho trẻ Như trong chương trình giáo dục mầm non hiện nay
có nội dung giúp trẻ hình thành những thành tố cơ sở cho viết chữ và đọc, đó là: nhận dạng chữ cái, làm quen với hướng đọc, hướng viết, tô, đồ các nét chữ, sao chép một số ký hiệu, chữ cái, tên của mình….các hoạt động để phát triển của các cơ tạo sự vận động khéo léo của bàn tay… Đây là những kỹ năng cần thiết để trẻ sẵn sàng vào lớp 1, tôi cho rằng nên dạy trẻ những kỹ năng trên, hình thành cho trẻ sự hứng thú với đọc, viết
Vậy làm thế nào đề gây sự hứng cho trẻ để trẻ tham gia tốt các hoạt động làm quen chữ viết và đó cũng là lí do tôi chọn đề tài “Giải pháp gây sự hứng cho trẻ 5-6 tuổi tham gia tốt các hoạt động làm quen chữ viết”
2 Thực trạng của vấn đề
Khi được ban giám hiệu phân công dạy lớp lá 2 Qua một thời gian giảng dạy và khảo sát tôi nhận thấy được các trẻ ở lớp tôi thường thụ động, trong hoạt động LQCV chưa thực sự hứng thú khi tham gia vào hoạt động Một số trẻ chưa mạnh dạn, trẻ còn nói ngọng, trẻ nhận dạng và phát âm chữ cái thì vẫn rất nhiều hạn chế Nhận thức của trẻ chênh lệch nhau nên việc truyền thụ kiến thức gặp rất nhiều khó khăn
Bảng khảo sát kết quả trên trẻ vào đầu năm học 2022-2023
Trước khi thực hiện Tổng số trẻ đạt Tỷ lệ %
1 Trẻ tích cực hứng thú tham gia vào hoạt động 3/17 17,6%
2 Trẻ nhận biết và phát âm đúng các chữ cái đã
3 Trẻ tô viết trùng khít lên chấm mờ hoàn
4 Kỹ năng tô viết, tư thế ngồi, cách cầm bút 3/17 17,6%
2.1 Thuận lợi
Được sự quan tâm giúp đỡ tận tình của Ban giám hiệu nhà trường tham gia góp ý để tôi có cơ hội nâng cao về trình độ chuyên môn cũng như phương pháp giảng dạy, kĩ năng
sư phạm của bản thân
Trang 3Phòng học rộng, thoáng và đầy đủ điều kiện để hoạt động.
Môi trường chữ cái phong phú, hấp dẫn để lôi cuốn trẻ
Bản thân tôi là một giáo viên đã nhiều năm công tác, có kinh nghiệm dạy lớp mẫu giáo lớn hiểu tâm lí của trẻ lứa tuổi mầm non
2.2 Khó khăn
Bên cạnh những thuận lợi tôi còn không gặp không ít những khó khăn như:
Trẻ ở lớp tôi thường thụ động, trong hoạt động LQCV chưa thực sự hứng thú khi tham gia vào hoạt động
Một số trẻ chưa mạnh dạn, trẻ còn nói ngọng, trẻ nhận dạng và phát âm chữ cái thì vẫn rất nhiều hạn chế
Nhận thức của trẻ về lĩnh vực phát triển ngôn ngữ không đồng đều
Nhiều phụ huynh chưa nhận thức được đầy đủ về việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ và việc cho trẻ làm quen với các mặt chữ viết
* Căn cứ để thực hiện các biện pháp
Căn cứ Chỉ thị 2325/CT- BGDĐT- Hà Nội ngày 28/6/2013 về việc chấn chỉnh tình trạng dạy học trước chương trình lớp 1
Căn cứ Văn bản hợp nhất Thông tư 01/VBHN-BGDĐT ngày 13/4/2021 của Bộ GDĐT ban hành Chương trình mầm non
Căn cứ tình hình thực tế tại lớp tôi đang phụ trách
3 Giải pháp thực hiện
3.1 Khảo sát kỹ năng Nghe – Nói – Đọc – Viết của trẻ
3.2 Gây hứng thú cho trẻ trên hoạt động làm quen với chữ viết
3.3 Tạo môi trường chữ viết phong phú
3.4 Chú ý đến giáo dục cá nhân
3.5 Dạy trẻ mọi lúc mọi nơi
3.6 Công tác tuyên truyền giáo dục với phụ huynh
3.1 Khảo sát kỹ năng Nghe – Nói – Đọc – Viết của trẻ
Để xác định thực trạng về kỹ năng nghe, nói, "đọc" , "viết" của trẻ, ngay từ đầu năm học, tôi tiến hành khảo sát, đánh giá nhằm xây dựng kế hoạch, xác định các phương pháp, biện pháp tác động phù hợp với từng trẻ Tiến hành khảo sát nên thực hiện thông qua các hoạt động có chủ định và qua các hoạt động hàng ngày (hoạt động góc, hoạt động chiều,
…) một cách linh hoạt, nhẹ nhàng, tránh tạo tâm lý căng thẳng cho trẻ
Kĩ năng nghe: Trẻ nghe được các âm thanh, ngữ điệu, giọng nói khác nhau; độ to, nhỏ, nhanh, chậm của giọng nói, giọng đọc, các từ khái quát, từ trái nghĩa; nghe hiểu nội
Trang 4dung các câu đơn, câu ghép, thơ, truyện, ca dao, đồng dao, tục ngữ phù hợp với độ tuổi; nghe và làm theo từ 2 -3 lời chỉ dẫn liên tiếp
Kỹ năng nói: Trẻ có nói lắp, nói ngọng không? Trẻ có nói đủ câu, nói có mạch lạc không? Trẻ có biết bày tỏ tình cảm, nhu cầu và kinh nghiệm của bản thân rõ ràng, dễ hiểu bằng các câu đơn, câu ghép khác nhau không? Biết trả lời các câu hỏi về nguyên nhân, so sánh: Tại sao? Có gì giống nhau? Có gì khác nhau? Do đâu mà có? Đặt các câu hỏi: Tại sao? Như thế nào? Làm gì? Sử dụng các từ biểu cảm, có hình ảnh Trẻ tự tin khi giao tiếp không? Nói và thể hiện, cử chỉ, điệu bộ, nét mặt phù hợp với yêu cầu, hoàn cảnh giao tiếp như thế nào ?
Kỹ năng đọc: Trẻ có biết cách giở sách, có biết đọc từ trái sang phải, từ trên xuống dưới? Có biết kể lại chuyện không? Có biết đọc diễn cảm bài thơ không? Tư thế ngồi đọc ngay ngắn, đọc ngắt nghỉ sau các dấu; phân biệt phần mở đầu, kết thúc của sách; đọc truyện qua các tranh vẽ; giữ gìn, bảo quản sách cẩn thận
Kỹ năng viết: Trẻ có biết cầm bút đúng cách không? Có biết tô trùng khớp lên các nét không? Tư thế ngồi viết ngay ngắn không ? Làm quen với cách viết tiếng Việt: Hướng viết từ trái sang phải, từ dòng trên xuống dòng dưới, hướng viết của các nét chữ
3.2 Gây hứng thú cho trẻ trên hoạt động làm quen với chữ viết
Cách lên lớp của một giáo viên trong giờ làm quen chữ cái: Một yêu cầu đặt ra đối với giáo viên khi cho trẻ làm quen với chữ cái là các kiến thức khi truyền thụ đến trẻ phải hết sức ngắn gọn tuyệt đối hình thức tránh sự rập khuôn, luôn sáng tạo đổi mới vì thế trước khi lên lớp một tiết dạy làm quen với chữ cái tôi phải chuẩn bị đồ dùng soạn bài nghiên cứu kỹ bài soạn, đưa công nghệ thông tin vào trong bài dạy một cách thích hợp tạo sự hứng thú cho trẻ Nắm rõ mục tiêu của bài dạy chọn trò chơi phù hợp với nguyên tắc động tĩnh phù hợp với chủ đề Ngoài ra để tạo hứng thú thì cô phải có nghệ thuật lên lớp ngôn ngữ diễn đạt ngắn gọn để hấp dẫn trẻ vào tiết học Trước khi vào bài tôi thường kể chuyện (dựa trên chủ đề) hoặc sáng tác thơ, vè hay những trò chơi luôn cuốn hút trẻ vào thực tế để trẻ
dễ nhớ, dễ hiểu, tránh gò bó
Ngoài ra tôi tổ chức cho trẻ chơi cá trò chơi xen kẻ động tỉnh nhằm cũng cố các chữ cái một cách nhẹ nhàng
Đất nước ta hiện nay đang trong giai đoạn phát triển công nghiệp hóa, hiện đại hóa cùng với sự bùng nổ thông tin Để đáp ứng nhu cầu của xã hội, hiện nay các cấp học rất cần được ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào trong giảng dạy ở cấp học mầm non là đa dạng hóa hình thức dạy học giúp trẻ được thay đổi không khí mới, hấp dẫn trong giờ học, tạo cho trẻ niềm hứng thú, hăng say tích cực tham gia vào hoạt động, làm cho hiệu quả giáo dục đạt kết quả cao hơn Đặc
Trang 5biệt giúp giảm bớt đồ dùng không cần thiết, giảm bớt sức lao động của giáo viên và giảm bớt chi phí
Việc ứng dụng công nghệ thông tin vào hoạt động làm quen chữ cái mục đích: Trẻ được làm quen và nhận biết, phát âm các chữ cái,được tham gia vào các trò chơi trên máy tính như sử dụng chuột, bấm chuột, di chuột để chọn chữ Kết hợp với những âm thanh sống động kích thích trẻ tham gia vào hoạt động tốt nhất Trẻ được tiếp cận với máy tính rất thích Vì thế ngoài tiết dạy theo kiểu truyền thống tôi còn sử dụng máy tính để soạn giáo án điện tử để dạy trẻ
Tôi lựa chọn nội dung và phương pháp, hình thức tổ chức sau đó kết hợp với phần mềm tin học đã được cài đặt sẵn trong máy cùng với khai thác tài liệu trên mạng Internet
để lựa chọn hình ảnh, phông nền, kiểu chữ cho phù hợp với chủ đề và nội dung bài dạy
3.3 Tạo môi trường chữ viết phong phú
Môi trường giáo dục trong lớp có tác dụng tốt đến quá trình giáo dục trẻ Để trẻ được làm quen với chữ ở mọi góc trong và ngoài lớp, cô giáo cần tạo môi trường chữ viết phong phú, hấp dẫn trẻ Các góc chơi nên dành không gian cho việc trưng bày các sản phẩm của trẻ Riêng góc học tập, số lượng và chủng loại sách được lựa chọn phù hợp với trẻ, luôn dành các mảng tường mở với các bài tập sáng tạo, tái tạo để cho trẻ được làm các bài tập theo khả năng, sở thích của mình; trẻ tự in, tô vẽ các chữ đã học, được tự ghi tên mình, tự vẽ các câu chuyện theo trí tưởng tượng sáng tạo và kể cho các bạn nghe
Việc tạo môi trường trong lớp nên bám sát nội dung giáo dục của các chủ đề sẽ tạo điều kiện cho giáo viên trong việc tận dụng môi trường để tổ chức các hoạt động giáo dục trẻ
Môi trường ngoài lớp học như: Tranh tuyên truyền, cây cối, đồ chơi ngoài trời, bậc cầu thang lên xuống, có gắn các chữ cái cũng là điều kiện cho trẻ được củng cố, khắc sâu về chữ viết và mở rộng vốn từ
Tạo góc học tập mới hấp dẫn trẻ: Thường thay đổi tên gọi hình ảnh và các góc cho phù hợp với từng chủ điểm, tạo sự mới mẻ khoảng không gian hấp dẫn mỗi khi trẻ đến lớp:
Ở góc học tập luôn thay đổi, học xong chữ cái nào, viết lại 4 kiểu chữ (viết thường, viết hoa, in thường, in hoa) treo ở góc học tập để trẻ thường xuyên được củng cố lại
Môi trường chữ của lớp
Hàng ngày, các cô phải tổ chức cho trẻ tiếp xúc nhiều với chữ viết, tạo nên tính thân thuộc, gần gũi Ví dụ: Trang trí chữ viết lên các giá, kệ ở các góc, tên của trẻ trên các vật dụng cá nhân, gắn tên cây cối, đồ dùng, đồ chơi ở cả trong và ngoài lớp học Các bài thơ,
ca dao, đồng dao, các thành ngữ đơn giản kèm với hình ảnh, để trẻ được “tắm mình” trong môi trường ngôn ngữ tiếng Việt
Trang 6Để phát huy hiệu quả các cô giáo cần trang trí môi trường chữ với nhiều màu sắc, đa dạng phong phú các kiểu chữ to, nhỏ, kiểu dáng khác nhau. Hay với các góc khác cũng vậy, cô và trẻ cùng đàm thoại, thoải mái trao đổi để đặt tên như: “Kiến trúc sư tí hon”; “Bé tập làm thợ xây
Xây dựng góc thư viện trong và ngoài lớp học phong phú đa dạng đầu sách thu hút được trẻ tham gia Đối với trẻ mẫu giáo, việc tiếp xúc với sách sẽ giúp trẻ phát triển tốt khả năng “nghe” “nói”
Trẻ tự trải thảm ngồi đọc sách
Tăng cường cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học thiếu nhi phù hợp với khả năng của trẻ, các tác phẩm văn học: truyện, thơ, ca dao, đồng dao Từ đó, trẻ sẽ tích
cực khám phá, sử dụng, hình thành thói quen đọc sách.
Trẻ ngồi đọc sách cùng cô
3.4 Chú ý đến giáo dục cá nhân
Các tác động giáo dục đối với từng cá nhân trẻ có ý nghĩa quan trọng nhằm đảm bảo đạt chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi Cô giáo có thể củng cố, bổ sung các kiến thức, kĩ năng phù hợp với khả năng, trình độ của từng trẻ Để thực hiện được việc này chúng ta phải thường xuyên theo dõi, đánh giá nắm bắt trình độ của trẻ từ đó đưa ra các biện pháp tác động phù hợp
Ví dụ: Ở lớp có khoảng 10% trẻ chưa tự tin vào bản thân, ít giơ tay phát biểu, nói nhỏ, cô có khuyến khích cũng không giơ tay, hay việc trẻ nói ngọng nói lắp
Biện pháp giải quyết: Giáo viên thường xuyên gần gũi, tâm sự và quan tâm đến trẻ nhút nhát Đặc biệt là khen các cháu trước lớp khi cháu làm được việc tốt dù rất nhỏ; động viên, khuyến khích cháu để giúp cháu đó mạnh dạn tham gia vào các hoạt động và học tập, mạnh dạn phát âm các chữ cái khi cô hỏi Cô giáo cần thường xuyên nêu gương bạn tốt cho cháu noi theo Bên cạnh đó kết hợp với gia đình động viên cháu tham gia nhiều hoạt động tập thể khác Tranh thủ các cơ hội cho các cháu được nói, phát hiện chữ cái đã học khi đi chơi,…để trẻ mạnh dạn, tự tin hơn
3.5 Dạy trẻ làm mọi lúc mọi nơi
Trẻ mầm non với đặc thù "Học bằng chơi, chơi mà học" nên việc giáo dục trẻ không chỉ chú trọng vào hoạt động học mà các hoạt động khác đều có thể giúp trẻ làm quen, củng
cố, mở rộng kiến thức, kỹ năng đã học Ví dụ:
Giờ đón, trả trẻ: Có thể gắn ảnh có tên của trẻ, cho trẻ gắn thứ ngày tháng, xem tranh ảnh, đọc đồng dao
Giờ hoạt động có chủ đích: Với tất cả các hoạt động học ở các lĩnh vực giáo dục khác, nếu có thể, đều lồng ghép thêm các chữ cái
Trang 7Giờ hoạt động góc: Các góc chơi đều có môi trường chữ cho trẻ tự tìm hiểu như làm các bài tập gắn, đính, viết và gài chữ theo mẫu,…
Giờ hoạt động ngoài trời: Cho trẻ xếp sỏi, hột, hạt thành các chữ cái
Giờ ăn: Giải thích các món ăn, nhận khăn có thêu tên trẻ
Giờ ngủ: Trước khi ngủ có thể mở nhạc, ngâm thơ, kể chuyện cho trẻ nghe
Giờ hoạt động chiều: In, tô chữ rỗng, tìm cắt chữ trong báo, sách, làm bộ sưu tập Việc sưu tầm, sáng tác được một số trò chơi sử dụng khi cho trẻ làm quen với chữ viết giúp trẻ hứng thú tiếp nhận các kiến thức, kĩ năng Việc lựa chọn trò chơi nên căn cứ vào mục đích của mỗi hoạt động giáo dục, không nên lựa chọn trò chơi nội dung chơi không giúp trẻ được củng cố, mở rộng các kiến thức, kỹ năng đã được học.
3.6 Công tác tuyên truyền giáo dục với phụ huynh
Trẻ mầm non học nhanh nhớ nhưng lại chóng quên nên việc thường xuyên củng cố các kiến thức, kĩ năng về chữ viết cần được chú trọng Để giúp trẻ học tốt thì sự cộng tác giữa giáo viên và cha mẹ trẻ là hoạt động hết sức cần thiết và đem lại hiệu quả cao Vậy làm thế nào để tuyên truyền, phối hợp với phụ huynh đạt kết quả ? Đó là một công việc không đơn giản Trong công tác tuyên truyền, phối hợp với phụ huynh, chúng ta nên thực hiện các biện pháp sau:
Hàng ngày, giáo viên trao đổi với phụ huynh về tình hình học tập của trẻ để về nhà phụ huynh kết hợp dạy thêm, cho trẻ ôn luyện
Lên kế hoạch, thông báo chương trình dạy trẻ (ghi rõ nội dung dạy vào bảng treo ngoài cửa lớp) để phụ huynh theo dõi, ôn luyện thêm cho con ở nhà
Gửi nội dung trẻ đã được học ở lớp cho phụ huynh về nhà cùng tham khảo và dạy trẻ
Giới thiệu các loại sách vở dùng cho phụ huynh để cùng phối hợp dạy trẻ
Trao đổi một số hạn chế của trẻ cần có sự phối hợp của phụ huynh để khắc phục
4 Hiệu quả mang lại
Bảng so sánh kết quả trước và sau khi áp dụng các giải pháp trên
Tổng số trẻ đạt Tỷ lệ % Tổng số trẻ đạt Tỷ lệ %
Trẻ tích cực hứng thú
Trẻ nhận biết và phát
âm đúng các chữ cái đã
Trang 8Trẻ tô viết trùng khít lên
chấm mờ hoàn thành vở
Kỹ năng tô viết, tư thế
* Về phía trẻ:
Trẻ được trải nghiệm thực tế qua nhiều hoạt động làm quen chữ cái dưới nhiều hình thức khác nhau, đa dạng phong phú về hoạt động
Trẻ hứng thú tham gia vào các hoạt động làm quen chữ cái, mạnh dạn, tự tin
Phát triển ngôn ngữ nói rõ ràng mạch lạc
Khả năng tập trung chú ý cao, tư thế ngồi, cầm bút, phát âm chữ cái chuẩn
* Về phía giáo viên:
Tự tin, có nhiều sáng tạo, linh hoạt hơn khi cho trẻ làm quen chử cái
Biết kết hợp xen kẽ các hình thức, tận dụng những cái mới lạ vào các hoạt động để các cháu hứng thú hơn
* Về phía phụ huynh:
Phụ huynh quan tâm, ôn luyện thêm các chữ cái đã học trên lớp cho các cháu khi ở nhà
Phụ huynh đã tích cực phối hợp với giáo viên, nhà trường trong việc thu gom đồ dùng, đồ chơi, phế liệu giúp các cháu trải nghiệm nhiều hơn với hoạt động làm quen chữ cái
Giải pháp “Giải pháp gây sự hứng cho trẻ 5-6 tuổi tham gia tốt các hoạt động làm quen chữ viết” rất phù hợp độ tuổi trẻ lớp tôi, phù hợp với môi trường, đơn vị tôi đang công tác và không chỉ áp dụng tại nhóm lớp của tôi mà còn có thể áp dụng nhân rộng nhiều hơn nữa, nhằm chia sẻ cho đồng nghiệp trong nhà trường ở những năm học tiếp theo
Đây là biện pháp lần đầu tiên được tôi áp dụng trên trẻ và đạt hiệu quả trong quá trình thực hiện.Bản thân sẽ tiếp tục đưa các biện pháp trên vào quá trình tổ chức các hoạt động giúp trẻ làm quen với việc học môn tạo hình phù hợp với nội dung
Xin chân thành cảm ơn!
Thuận An, ngày 24 tháng 11 năm 2022
NGƯỜI BÁO CÁO
Võ Việt Sương