Đường lối lãnh đạo và bài học kinh nghiệm của đảng ta về đối ngoại và hội nhập kinh tế quốc tế trong thời kỳ đổi mới

Bìa MỤC LỤC MỤC LỤC i A MỞ ĐẦU 1 B NỘI DUNG 2 I Đường lối của Đảng về đối ngoại và hội nhập kinh tế quốc tế trong thời kỳ đổi mới 2 1 1 Đường lối đối ngoại 2 1 2 Đường lối hội nhập kinh tế quốc tế 5 I. MỤC LỤCMỤC LỤCiA. MỞ ĐẦU1B. NỘI DUNG2I. Đường lối của Đảng về đối ngoại và hội nhập kinh tế quốc tế trong thời kỳ đổi mới21.1. Đường lối đối ngoại21.2. Đường lối hội nhập kinh tế quốc tế5II. Thực tiễn hoạt động đối ngoại và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam92.1. Những dấu ấn trong hoạt động đối ngoại của Việt Nam92.1.1. Về hình ảnh vị thế Việt Nam trong mắt cộng đồng bạn bè quốc tế92.1.2. Bảo vệ lãnh thổ biên giới, chủ quyền, quyền chủ quyền biển, đảo102.1.3. Về nội dung chủ trương, chính sách, đường lối đối ngoại102.2. Những kết quả đạt được trong hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam122.2.1. Thành tựu122.2.2. Hạn chế13III. Một số bài học kinh nghiệm.14IV. Giải pháp thúc đẩy hoạt động đối ngoại và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam trong giai đoạn tới.154.1. Đối với hoạt động đối ngoại154.2. Đối với tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế17C. KẾT LUẬN21D. TÀI LIỆU THAM KHẢO22  A. MỞ ĐẦU Đường lối đối ngoại là một bộ phận của đường lối lãnh đạo chung của Đảng ta, ở mỗi giai đoạn cách mạng có mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ cụ thể và góp phần phục vụ đường lối đối nội. Qua 35 năm đổi mới, đất nước ta đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng có ý nghĩa lịch sử trên các lĩnh vực của đời sống xã hội: Kinh tế tăng trưởng khá, chính trị ổn định, quốc phòng an ninh được tăng cường, văn hóa xã hội có bước phát triển mới; đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân được cải thiện; quan hệ đối ngoại ngày càng mở rộng, đi vào chiều sâu, vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế được nâng cao. Quan hệ đối ngoại của Đảng không ngừng được mở rộng và tăng cường với các chính đảng ở các nước khác nhau trên thế giới theo hướng đa phương và đa dạng hóa các quan hệ. Công tác đối ngoại của Đảng cùng ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân kết hợp hài hòa đã tạo nên những thắng lợi to lớn trên mặt trận ngoại giao, góp phần phát triển đất nước trong những năm qua.Trong 35 năm thực hiện công cuộc đổi mới, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế sâu rộng, Việt Nam đã đạt được những thắng lợi trong công tác đối ngoại. Trước bối cảnh tình hình khu vực, thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường, công tác đối ngoại cần tiếp tục kiên trì nắm vững nhiệm vụ, mục tiêu, tôn chỉ nhằm giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, vì lợi ích quốc gia dân tộc. Nắm bắt được tính thời sự về vấn đề trên, tác giả đã chọn đề tài “ Đường lối lãnh đạo và bài học kinh nghiệm của Đảng ta về đối ngoại và hội nhập kinh tế quốc tế trong thời kỳ đổi mới” nhằm có cái nhìn sâu và rộng hơn về vấn đề đồng thời đưa ra một số kiến nghị, giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả Đối ngoại và Hội nhập quốc tế. B. NỘI DUNG I. Đường lối của Đảng về đối ngoại và hội nhập kinh tế quốc tế trong thời kỳ đổi mới1.1. Đường lối đối ngoạiTháng 22021 vừa qua, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII của Đảng đã thành công rực rỡ, thông qua Nghị quyết Đại hội và các văn kiện quan trọng, tổng kết các thành tựu và bài học của nhiệm kỳ qua cũng như 35 năm đổi mới, đề ra tầm nhìn, mục tiêu tổng quát và các mục tiêu cụ thể của đất nước từ nay đến năm 2045.Văn kiện Đại hội đã khẳng định những điểm nổi bật về phương hướng đối ngoại, đó là:Một là, Tiếp tục phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại trong việc tạo lập và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, huy động các nguồn lực bên ngoài để phát triển đất nước.Đây là bước phát triển rất mới trong tầm nhìn chiến lược của Đảng ta, vừa là sự nhìn nhận vai trò quan trọng của đối ngoại, vừa đặt ra những nhiệm vụ rất nặng nề cho giai đoạn tới. “Vai trò tiên phong của đối ngoại” không chỉ có ngoại giao mà cả quốc phòng, an ninh và các binh chủng khác, trong sự phối hợp liên ngành dưới sự chỉ đạo và quản lý thống nhất của Đảng và Nhà nước. Trong thời bình, công tác đối ngoại sẽ tiếp tục là một mặt trận quan trọng, cùng với quốc phòng an ninh đóng vai trò tiên phong, góp phần bảo vệ an ninh, độc lập và chủ quyền đất nước.Hai là, Bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia dân tộc trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế, bình đẳng, hợp tác, cùng có lợi.Lợi ích quốc gia dân tộc đã, đang và sẽ tiếp tục là kim chỉ nam, tiêu chí cao nhất trong triển khai hoạt động đối ngoại. Không những vậy, Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII còn xác định đây là một trong những quan điểm chỉ đạo cao nhất nhằm thực hiện tầm nhìn và định hướng phát triển của đất nước. Đồng thời, Việt Nam không theo chủ nghĩa dân tộc vị kỷ, hẹp hòi mà thúc đẩy lợi ích quốc gia dân tộc trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, bình đẳng, hợp tác, cùng có lợi.Ba là, Chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, giải quyết tốt mối quan hệ giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế;Cần thúc đẩy hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, linh hoạt, hiệu quả vì lợi ích quốc gia dân tộc, bảo đảm độc lập, tự chủ, chủ quyền quốc gia. Độc lập, tự chủ là cơ sở, tạo ra sức mạnh nội sinh để nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế và chủ động, tích cực hội nhập quốc tế. “Hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng” nghĩa là hội nhập đầy đủ trên các lĩnh vực, các tầng nấc khác nhau với mức độ tham gia, đóng góp thực chất hơn, cam kết và đan xen lợi ích cao hơn. Hội nhập quốc tế cũng phải bám sát, gắn chặt và phục vụ trực tiếp nhiệm vụ phục vụ phát triển với việc “Tích cực triển khai các cam kết khu vực và quốc tế, lồng ghép với các chiến lược, chính sách, kế hoạch và chương trình phát triển kinh tế xã hội”.Bốn là, tư duy về đối ngoại song phương và đa phương có những bước phát triển mới. Về song phương, chúng ta cần tiếp tục đưa các mối quan hệ đối ngoại song phương đi vào chiều sâu, đồng thời cần “tạo thế đan xen lợi ích” và “tăng độ tin cậy”. Đối ngoại đa phương cần chủ động tham gia, tích cực đóng góp, nâng cao vai trò của Việt Nam trong xây dựng, định hình các thể chế đa phương và trật tự chính trị kinh tế quốc tế” và “trong những vấn đề, các cơ chế quan trọng, có tầm chiến lược đối với lợi ích Việt Nam, phù hợp với khả năng và điều kiện cụ thể. Đây là bước phát triển quan trọng về lý luận và thực tiễn từ Đại hội XII và Chỉ thị 25 của Ban Bí thư (882018). Điều này phù hợp thế và lực mới của đất nước cũng như những đòi hỏi thực tiễn mới đối với công tác đối ngoại. Tư duy về không gian và các trọng điểm chiến lược của đất nước cũng được thể hiện rất rõ, đó là các nước láng giềng, khu vực tiểu vùng Mê Công, ASEAN, châu Á Thái Bình Dương, các nước lớn và các đối tác quan trọng… Năm là, đối ngoại được giao trọng trách tham gia cùng quốc phòng, an ninh và cả hệ thống chính trị vào việc bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định của đất nước, giữ nước từ sớm, từ xa.Về an ninh quốc gia, văn kiện nêu rõ cần kiên quyết, kiên trì đấu tranh, làm thất bại mọi âm mưu, hành động can thiệp của các thế lực thù địch vào công việc nội bộ, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, an ninh quốc gia và ổn định chính trị đất nước. Về bảo vệ chủ quyền, biển đảo nêu rõ tiếp tục thúc đẩy giải quyết các vấn đề trên biển, an ninh, an toàn hàng hải, hàng không trên cơ sở luật pháp quốc tế, nhất là Công ước của Liên hợp quốc về Luật Biển năm 1982. Củng cố đường biên giới hòa bình, an ninh, hợp tác và phát triển; giải quyết các vấn đề còn tồn tại liên quan đến đường biên giới trên bộ với các nước láng giềng. Đối ngoại cũng phải tăng cường công tác nghiên cứu, dự báo, tham mưu chiến lược về đối ngoại, không để bị động, bất ngờ. Sáu là, sự quan tâm và quan điểm của Đảng và Nhà nước về cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Văn kiện nêu rõ cần hỗ trợ để người Việt Nam ở nước ngoài có địa vị pháp lý vững chắc, phát triển kinh tế và đời sống, hòa nhập xã hội nước sở tại. Nâng cao hiệu quả công tác bảo hộ công dân, quản lý lao động, du học sinh… Tạo điều kiện để đồng bào giữ gìn tiếng Việt, bản sắc văn hóa dân tộc, nâng cao lòng tự hào, tự tôn dân tộc. Làm tốt công tác thông tin tình hình trong nước, giúp đồng bào hướng về Tổ quốc, nhận thức và hành động phù hợp với lợi ích quốc gia dân tộc, có chính sách thu hút nguồn lực của người Việt Nam ở nước ngoài đóng góp tích cực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đây sẽ là phương hướng để xây dựng những chủ trương, chính sách nhằm hỗ trợ, tạo thuận lợi cho bà con hội nhập với xã hội sở tại, đồng thời tiếp tục giữ gìn văn hóa, bản sắc dân tộc và đóng góp vào xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.Bảy là, Xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại với ba trụ cột là đối ngoại đảng, ngoại giao nhà nước và đối ngoại nhân dân.Tính “toàn diện” thể hiện trên các chủ thể, địa bàn, cả song phương và đa phương, trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, thông tin đối ngoại, công tác về người Việt Nam ở nước ngoài, bảo hộ công dân…, qua đó phát huy hiệu quả sức mạnh của tất cả các binh chủng. Đặc biệt, nhằm phục vụ mục tiêu phát triển của đất nước, ngoại giao sẽ không chỉ triển khai các nhiệm vụ chính trị lớn ở tầm vĩ mô, mà còn phục vụ trực tiếp các địa phương, doanh nghiệp, người dân, tranh thủ mạng lưới quan hệ đối tác chiến lược và đối tác toàn diện để mở rộng địa bàn, thị trường, tranh thủ nguồn ngoại lực cho phát triển của đất nước. Đây sẽ là trọng tâm lớn của công tác đối ngoại những năm tới. Tính “hiện đại” của ngoại giao được thể hiện ở việc xây dựng ngành, phát triển và nâng tầm phương thức triển khai công tác đối ngoại, tổ chức bộ máy, cơ sở hạ tầng, công nghệ và trang thiết bị… đạt trình độ khu vực và vươn tầm quốc tế, qua đó phục vụ tốt mục tiêu phát triển của đất nước.Tám là, Cán bộ là cái gốc của mọi công việc. Văn kiện Đại hội XIII đã nêu Nâng cao bản lĩnh, phẩm chất, năng lực, phong cách chuyên nghiệp, đổi mới sáng tạo của đội ngũ cán bộ làm công tác đối ngoại và hội nhập quốc tế; chủ động thích ứng trước chuyển biến của tình hình. Qua đó nhấn mạnh phẩm chất, năng lực của cán bộ đối ngoại là yếu tố quyết định, mang tính đột phá nhằm bảo đảm đáp ứng được các yêu cầu nhiệm vụ ngày một cao hơn trong tình hình mới.1.2. Đường lối hội nhập kinh tế quốc tếVăn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIII đã đánh giá toàn diện kết quả công tác, bài học kinh nghiệm của nhiệm kỳ qua. Trong đó, đối ngoại là một trong các lĩnh vực nhận được sự quan tâm cao. Về thành tựu công tác đối ngoại, Đại hội đã đánh giá: “Quan hệ đối ngoại và hội nhập quốc tế tiếp tục được mở rộng và đi vào chiều sâu, tạo khuôn khổ quan hệ ổn định và bền vững với các đối tác. Chủ động tham gia xây dựng các nguyên tắc, chuẩn mực trong các thể chế đa phương khu vực và toàn cầu; xử lý đúng đắn, hiệu quả quan hệ với các nước láng giềng, các nước lớn, các đối tác chiến lược, đối tác toàn diện và các đối tác khác. Văn kiện Đại hội đã khẳng định những điểm nổi bật về phương hướng đối ngoại, đó là:Một là, Tiếp tục phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại trong việc tạo lập và giữ vững môi trường hoà bình, ổn định, huy động các nguồn lực bên ngoài để phát triển đất nước. Đây là bước phát triển rất mới trong tầm nhìn chiến lược của Đảng ta, vừa là sự nhìn nhận vai trò quan trọng của đối ngoại, vừa đặt ra những nhiệm vụ rất nặng nề cho giai đoạn tới. “Vai trò tiên phong của đối ngoại” không chỉ có ngoại giao mà cả quốc phòng, an ninh và các binh chủng khác, trong sự phối hợp liên ngành dưới sự chỉ đạo và quản lý thống nhất của Đảng và Nhà nước. Trong thời bình, công tác đối ngoại sẽ tiếp tục là một mặt trận quan trọng, cùng với quốc phòng an ninh đóng vai trò tiên phong, góp phần bảo vệ an ninh, độc lập và chủ quyền đất nước.Hai là, Bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia – dân tộc, trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản Hiến chương Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế, bình đẳng và cùng có lợi.Lợi ích quốc gia dân tộc đã, đang và sẽ tiếp tục là kim chỉ nam, tiêu chí cao nhất trong triển khai hoạt động đối ngoại. Không những vậy, Nghị quyết Đại hội lần thứ XIII còn xác định đây là một trong những quan điểm chỉ đạo cao nhất nhằm thực hiện tầm nhìn và định hướng phát triển của đất nước. Đồng thời, Việt Nam không theo chủ nghĩa dân tộc vị kỷ, hẹp hòi mà thúc đẩy lợi ích quốc gia – dân tộc trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, bình đẳng, hợp tác, cùng có lợi.Ba là, Chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, giải quyết tốt mối quan hệ giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế. Độc lập, tự chủ là cơ sở, tạo ra sức mạnh nội sinh để nâng cao hiệu quả hợp tác quốc tế và chủ động, tích cực hội nhập quốc tế. “Hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng” nghĩa là hội nhập đầy đủ trên các lĩnh vực, các tầng nấc khác nhau với mức độ tham gia, đóng góp thực chất hơn, cam kết và đan xen lợi ích cao hơn. Hội nhập quốc tế cũng phải bám sát, gắn chặt và phục vụ trực tiếp nhiệm vụ phục vụ phát triển với việc “tích cực triển khai các cam kết khu vực và quốc tế, lồng ghép với các chiến lược, chính sách, kế hoạch và chương trình phát triển kinh tếxã hội”.Bốn là, Tư duy về đối ngoại song phương và đa phương có những bước phát triển mới. Về song phương, chúng ta cần tiếp tục đưa các mối quan hệ đối ngoại song phương đi vào chiều sâu, đồng thời cần “tạo thế đan xen lợi ích” và “tăng độ tin cậy”. Đối ngoại đa phương cần “chủ động tham gia, tích cực đóng góp, nâng cao vai trò của Việt Nam trong xây dựng, định hình các thể chế đa phương và trật tự chính trị kinh tế quốc tế”, và “trong những vấn đề, các cơ chế quan trọng, có tầm chiến lược đối với lợi ích Việt Nam, phù hợp với khả năng và điều kiện cụ thể”. Điều này phù hợp với thế và lực mới của đất nước cũng như những đòi hỏi thực tiễn mới đối với công tác đối ngoại. Tư duy về không gian và các trọng điểm chiến lược của đất nước cũng được thể hiện rất rõ, đó là các nước láng giềng, khu vực tiểu vùng Mekong, ASEAN, châu Á – Thái Bình Dương, các nước lớn và các đối tác quan trọng…Năm là, đối ngoại được giao trọng trách tham gia cùng quốc phòng, an ninh và cả hệ thống chính trị vào việc bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định của đất nước. Về an ninh quốc gia, văn kiện nêu rõ Kiên quyết, kiên trì đấu tranh, làm thất bại mọi âm mưu, hành động can thiệp của các thế lực thù địch vào công việc nội bộ, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, an ninh quốc gia và ổn định chính trị đất nước. Về bảo vệ chủ quyền, biển đảo cần tiếp tục thúc đẩy giải quyết các vấn đề trên biển, an ninh, an toàn hàng hải, hàng không trên cơ sở luật pháp quốc tế, nhất là Công ước của Liên Hợp Quốc và Luật Biển năm 1982. Củng cố đường biên giới hòa bình, an ninh, hợp tác và phát triển; giải quyết các vấn đề còn tồn tại liên quan đến đường biên giới trên bộ với các nước láng giềng”. Đối ngoại cũng phải “tăng cường công tác nghiên cứu, dự báo, tham mưu, chiến lược về đối ngoại, không để bị động, bất ngờ.Sáu là, văn kiện khẳng định sự quan tâm và quan điểm của Đảng và Nhà nước về cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Văn kiện nêu rõ cần hỗ trợ để người Việt Nam ở nước ngoài có địa vị pháp lý vững chắc, phát triển kinh tế và đời sống, hội nhập xã hội nước sở tại. Nâng cao hiệu quả công tác bảo hộ công dân, quản lý lao động, du học sinh… Tạo điều kiện để đồng bào giữ gìn tiếng Việt, bản sắc văn hóa dân tộc, nâng cao lòng tự hào, tự tôn dân tộc. Làm tốt công tác thông tin tình hình trong nước, giúp đồng bào hướng về Tổ quốc, nhận thức và hành động phù hợp với lợi ích quốc gia – dân tộc, có chính sách thu hút nguồn lực của người Việt Nam ở nước ngoài đóng góp tích cực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Đây sẽ là phương hướng để xây dựng những chủ trương, chính sách nhằm hỗ trợ, tạo thuận lợi cho bà con hội nhập với xã hội sở tại, đồng thời tiếp tục giữ gìn văn hóa, bản sắc dân tộc và đóng góp vào xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Bìa

MỤC LỤC

MỤC LỤC i

A MỞ ĐẦU 1

B NỘI DUNG 2

I Đường lối của Đảng về đối ngoại và hội nhập kinh tế quốc tế trong thời kỳ đổi mới 2

1.1 Đường lối đối ngoại 2

1.2 Đường lối hội nhập kinh tế quốc tế 5

II Thực tiễn hoạt động đối ngoại và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam 9

2.1 Những dấu ấn trong hoạt động đối ngoại của Việt Nam 9

2.1.1 Về hình ảnh vị thế Việt Nam trong mắt cộng đồng bạn bè quốc tế 9

2.1.2 Bảo vệ lãnh thổ biên giới, chủ quyền, quyền chủ quyền biển, đảo 10

2.1.3 Về nội dung chủ trương, chính sách, đường lối đối ngoại 10

2.2 Những kết quả đạt được trong hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam 12

2.2.1 Thành tựu 12

2.2.2 Hạn chế 13

III Một số bài học kinh nghiệm 14

IV Giải pháp thúc đẩy hoạt động đối ngoại và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam trong giai đoạn tới 15

4.1 Đối với hoạt động đối ngoại 15

4.2 Đối với tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế 17

C KẾT LUẬN 21

D TÀI LIỆU THAM KHẢO 22

A MỞ ĐẦU

Đường lối đối ngoại là một bộ phận của đường lối lãnh đạo chung củaĐảng ta, ở mỗi giai đoạn cách mạng có mục tiêu, yêu cầu, nhiệm vụ cụ thể vàgóp phần phục vụ đường lối đối nội Qua 35 năm đổi mới, đất nước ta đã đạtđược nhiều thành tựu quan trọng có ý nghĩa lịch sử trên các lĩnh vực của đờisống xã hội: Kinh tế tăng trưởng khá, chính trị ổn định, quốc phòng - an ninhđược tăng cường, văn hóa - xã hội có bước phát triển mới; đời sống vật chất,tinh thần của nhân dân được cải thiện; quan hệ đối ngoại ngày càng mở rộng,

đi vào chiều sâu, vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế được nângcao Quan hệ đối ngoại của Đảng không ngừng được mở rộng và tăng cườngvới các chính đảng ở các nước khác nhau trên thế giới theo hướng đa phương

và đa dạng hóa các quan hệ Công tác đối ngoại của Đảng cùng ngoại giaoNhà nước và đối ngoại nhân dân kết hợp hài hòa đã tạo nên những thắng lợi

to lớn trên mặt trận ngoại giao, góp phần phát triển đất nước trong những nămqua

Trong 35 năm thực hiện công cuộc đổi mới, chủ động và tích cực hộinhập quốc tế sâu rộng, Việt Nam đã đạt được những thắng lợi trong công tácđối ngoại Trước bối cảnh tình hình khu vực, thế giới tiếp tục diễn biến phứctạp, khó lường, công tác đối ngoại cần tiếp tục kiên trì nắm vững nhiệm vụ,mục tiêu, tôn chỉ nhằm giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, vì lợi ích quốcgia - dân tộc Nắm bắt được tính thời sự về vấn đề trên, tác giả đã chọn đề tài

“ Đường lối lãnh đạo và bài học kinh nghiệm của Đảng ta về đối ngoại và hội nhập kinh tế quốc tế trong thời kỳ đổi mới” nhằm có cái nhìn sâu và

rộng hơn về vấn đề đồng thời đưa ra một số kiến nghị, giải pháp nhằm nângcao hiệu quả Đối ngoại và Hội nhập quốc tế

B NỘI DUNG

I Đường lối của Đảng về đối ngoại và hội nhập kinh tế quốc tế trong thời

kỳ đổi mới

1.1 Đường lối đối ngoại

Tháng 2-2021 vừa qua, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII củaĐảng đã thành công rực rỡ, thông qua Nghị quyết Đại hội và các văn kiệnquan trọng, tổng kết các thành tựu và bài học của nhiệm kỳ qua cũng như 35năm đổi mới, đề ra tầm nhìn, mục tiêu tổng quát và các mục tiêu cụ thể củađất nước từ nay đến năm 2045

Văn kiện Đại hội đã khẳng định những điểm nổi bật về phương hướngđối ngoại, đó là:

Một là, Tiếp tục phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại trong việc tạo lập và giữ vững môi trường hòa bình, ổn định, huy động các nguồn lực bên ngoài để phát triển đất nước.

Đây là bước phát triển rất mới trong tầm nhìn chiến lược của Đảng ta,vừa là sự nhìn nhận vai trò quan trọng của đối ngoại, vừa đặt ra những nhiệm

vụ rất nặng nề cho giai đoạn tới “Vai trò tiên phong của đối ngoại” khôngchỉ có ngoại giao mà cả quốc phòng, an ninh và các binh chủng khác, trong sựphối hợp liên ngành dưới sự chỉ đạo và quản lý thống nhất của Đảng và Nhànước Trong thời bình, công tác đối ngoại sẽ tiếp tục là một mặt trận quantrọng, cùng với quốc phòng - an ninh đóng vai trò tiên phong, góp phần bảo

vệ an ninh, độc lập và chủ quyền đất nước

Hai là, Bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia - dân tộc trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế, bình đẳng, hợp tác, cùng có lợi.

Lợi ích quốc gia - dân tộc đã, đang và sẽ tiếp tục là kim chỉ nam, tiêuchí cao nhất trong triển khai hoạt động đối ngoại Không những vậy, Nghị

quyết Đại hội lần thứ XIII còn xác định đây là một trong những quan điểm chỉđạo cao nhất nhằm thực hiện tầm nhìn và định hướng phát triển của đất nước.Đồng thời, Việt Nam không theo chủ nghĩa dân tộc vị kỷ, hẹp hòi mà thúcđẩy lợi ích quốc gia - dân tộc trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật phápquốc tế, bình đẳng, hợp tác, cùng có lợi.

Ba là, Chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, giải quyết tốt mối quan

hệ giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế;

Cần thúc đẩy hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng, linh hoạt, hiệu quả

vì lợi ích quốc gia - dân tộc, bảo đảm độc lập, tự chủ, chủ quyền quốc gia.Độc lập, tự chủ là cơ sở, tạo ra sức mạnh nội sinh để nâng cao hiệu quả hợptác quốc tế và chủ động, tích cực hội nhập quốc tế “Hội nhập quốc tế toàndiện, sâu rộng” nghĩa là hội nhập đầy đủ trên các lĩnh vực, các tầng nấc khácnhau với mức độ tham gia, đóng góp thực chất hơn, cam kết và đan xen lợiích cao hơn Hội nhập quốc tế cũng phải bám sát, gắn chặt và phục vụ trựctiếp nhiệm vụ phục vụ phát triển với việc “Tích cực triển khai các cam kếtkhu vực và quốc tế, lồng ghép với các chiến lược, chính sách, kế hoạch vàchương trình phát triển kinh tế - xã hội”

Bốn là, tư duy về đối ngoại song phương và đa phương có những bước phát triển mới

Về song phương, chúng ta cần tiếp tục đưa các mối quan hệ đối ngoạisong phương đi vào chiều sâu, đồng thời cần “tạo thế đan xen lợi ích” và

“tăng độ tin cậy” Đối ngoại đa phương cần chủ động tham gia, tích cực đónggóp, nâng cao vai trò của Việt Nam trong xây dựng, định hình các thể chế đaphương và trật tự chính trị - kinh tế quốc tế” và “trong những vấn đề, các cơchế quan trọng, có tầm chiến lược đối với lợi ích Việt Nam, phù hợp với khảnăng và điều kiện cụ thể Đây là bước phát triển quan trọng về lý luận và thựctiễn từ Đại hội XII và Chỉ thị 25 của Ban Bí thư (8-8-2018) Điều này phùhợp thế và lực mới của đất nước cũng như những đòi hỏi thực tiễn mới đối

với công tác đối ngoại Tư duy về không gian và các trọng điểm chiến lượccủa đất nước cũng được thể hiện rất rõ, đó là các nước láng giềng, khu vựctiểu vùng Mê Công, ASEAN, châu Á - Thái Bình Dương, các nước lớn và cácđối tác quan trọng…

Năm là, đối ngoại được giao trọng trách tham gia cùng quốc phòng,

an ninh và cả hệ thống chính trị vào việc bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định của đất nước, giữ nước từ sớm, từ xa.

Về an ninh quốc gia, văn kiện nêu rõ cần kiên quyết, kiên trì đấu tranh,làm thất bại mọi âm mưu, hành động can thiệp của các thế lực thù địch vàocông việc nội bộ, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnhthổ, an ninh quốc gia và ổn định chính trị đất nước Về bảo vệ chủ quyền,biển đảo nêu rõ tiếp tục thúc đẩy giải quyết các vấn đề trên biển, an ninh, antoàn hàng hải, hàng không trên cơ sở luật pháp quốc tế, nhất là Công ước củaLiên hợp quốc về Luật Biển năm 1982 Củng cố đường biên giới hòa bình, anninh, hợp tác và phát triển; giải quyết các vấn đề còn tồn tại liên quan đếnđường biên giới trên bộ với các nước láng giềng Đối ngoại cũng phải tăngcường công tác nghiên cứu, dự báo, tham mưu chiến lược về đối ngoại, không

quốc Đây sẽ là phương hướng để xây dựng những chủ trương, chính sáchnhằm hỗ trợ, tạo thuận lợi cho bà con hội nhập với xã hội sở tại, đồng thờitiếp tục giữ gìn văn hóa, bản sắc dân tộc và đóng góp vào xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc

Bảy là, Xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại với ba trụ cột là đối ngoại đảng, ngoại giao nhà nước và đối ngoại nhân dân.

Tính “toàn diện” thể hiện trên các chủ thể, địa bàn, cả song phương và

đa phương, trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, thông tin đối ngoại,công tác về người Việt Nam ở nước ngoài, bảo hộ công dân…, qua đó pháthuy hiệu quả sức mạnh của tất cả các binh chủng Đặc biệt, nhằm phục vụmục tiêu phát triển của đất nước, ngoại giao sẽ không chỉ triển khai các nhiệm

vụ chính trị lớn ở tầm vĩ mô, mà còn phục vụ trực tiếp các địa phương, doanhnghiệp, người dân, tranh thủ mạng lưới quan hệ đối tác chiến lược và đối táctoàn diện để mở rộng địa bàn, thị trường, tranh thủ nguồn ngoại lực cho pháttriển của đất nước Đây sẽ là trọng tâm lớn của công tác đối ngoại những nămtới Tính “hiện đại” của ngoại giao được thể hiện ở việc xây dựng ngành, pháttriển và nâng tầm phương thức triển khai công tác đối ngoại, tổ chức bộ máy,

cơ sở hạ tầng, công nghệ và trang thiết bị… đạt trình độ khu vực và vươn tầmquốc tế, qua đó phục vụ tốt mục tiêu phát triển của đất nước

Tám là, Cán bộ là cái gốc của mọi công việc

Văn kiện Đại hội XIII đã nêu Nâng cao bản lĩnh, phẩm chất, năng lực,phong cách chuyên nghiệp, đổi mới sáng tạo của đội ngũ cán bộ làm công tácđối ngoại và hội nhập quốc tế; chủ động thích ứng trước chuyển biến của tìnhhình Qua đó nhấn mạnh phẩm chất, năng lực của cán bộ đối ngoại là yếu tốquyết định, mang tính đột phá nhằm bảo đảm đáp ứng được các yêu cầunhiệm vụ ngày một cao hơn trong tình hình mới

1.2 Đường lối hội nhập kinh tế quốc tế

Văn kiện Đại hội Đảng lần thứ XIII đã đánh giá toàn diện kết quả côngtác, bài học kinh nghiệm của nhiệm kỳ qua Trong đó, đối ngoại là một trongcác lĩnh vực nhận được sự quan tâm cao Về thành tựu công tác đối ngoại, Đạihội đã đánh giá: “Quan hệ đối ngoại và hội nhập quốc tế tiếp tục được mởrộng và đi vào chiều sâu, tạo khuôn khổ quan hệ ổn định và bền vững với cácđối tác Chủ động tham gia xây dựng các nguyên tắc, chuẩn mực trong các thểchế đa phương khu vực và toàn cầu; xử lý đúng đắn, hiệu quả quan hệ với cácnước láng giềng, các nước lớn, các đối tác chiến lược, đối tác toàn diện và cácđối tác khác Văn kiện Đại hội đã khẳng định những điểm nổi bật về phươnghướng đối ngoại, đó là:

Một là, Tiếp tục phát huy vai trò tiên phong của đối ngoại trong việc tạo lập và giữ vững môi trường hoà bình, ổn định, huy động các nguồn lực bên ngoài để phát triển đất nước

Đây là bước phát triển rất mới trong tầm nhìn chiến lược của Đảng ta,vừa là sự nhìn nhận vai trò quan trọng của đối ngoại, vừa đặt ra những nhiệm

vụ rất nặng nề cho giai đoạn tới “Vai trò tiên phong của đối ngoại” không chỉ

có ngoại giao mà cả quốc phòng, an ninh và các binh chủng khác, trong sựphối hợp liên ngành dưới sự chỉ đạo và quản lý thống nhất của Đảng và Nhànước Trong thời bình, công tác đối ngoại sẽ tiếp tục là một mặt trận quantrọng, cùng với quốc phòng - an ninh đóng vai trò tiên phong, góp phần bảo

vệ an ninh, độc lập và chủ quyền đất nước

Hai là, Bảo đảm cao nhất lợi ích quốc gia – dân tộc, trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản Hiến chương Liên Hợp Quốc và luật pháp quốc tế, bình đẳng và cùng có lợi.

Lợi ích quốc gia - dân tộc đã, đang và sẽ tiếp tục là kim chỉ nam, tiêuchí cao nhất trong triển khai hoạt động đối ngoại Không những vậy, Nghịquyết Đại hội lần thứ XIII còn xác định đây là một trong những quan điểm chỉ

đạo cao nhất nhằm thực hiện tầm nhìn và định hướng phát triển của đất nước.Đồng thời, Việt Nam không theo chủ nghĩa dân tộc vị kỷ, hẹp hòi mà thúcđẩy lợi ích quốc gia – dân tộc trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản của luật phápquốc tế, bình đẳng, hợp tác, cùng có lợi.

Ba là, Chủ động và tích cực hội nhập quốc tế, giải quyết tốt mối quan

hệ giữa độc lập, tự chủ và hội nhập quốc tế.

Độc lập, tự chủ là cơ sở, tạo ra sức mạnh nội sinh để nâng cao hiệu quảhợp tác quốc tế và chủ động, tích cực hội nhập quốc tế “Hội nhập quốc tếtoàn diện, sâu rộng” nghĩa là hội nhập đầy đủ trên các lĩnh vực, các tầng nấckhác nhau với mức độ tham gia, đóng góp thực chất hơn, cam kết và đan xenlợi ích cao hơn Hội nhập quốc tế cũng phải bám sát, gắn chặt và phục vụ trựctiếp nhiệm vụ phục vụ phát triển với việc “tích cực triển khai các cam kết khuvực và quốc tế, lồng ghép với các chiến lược, chính sách, kế hoạch và chươngtrình phát triển kinh tế-xã hội”

Bốn là, Tư duy về đối ngoại song phương và đa phương có những bước phát triển mới

Về song phương, chúng ta cần tiếp tục đưa các mối quan hệ đối ngoạisong phương đi vào chiều sâu, đồng thời cần “tạo thế đan xen lợi ích” và

“tăng độ tin cậy” Đối ngoại đa phương cần “chủ động tham gia, tích cựcđóng góp, nâng cao vai trò của Việt Nam trong xây dựng, định hình các thểchế đa phương và trật tự chính trị - kinh tế quốc tế”, và “trong những vấn đề,các cơ chế quan trọng, có tầm chiến lược đối với lợi ích Việt Nam, phù hợpvới khả năng và điều kiện cụ thể” Điều này phù hợp với thế và lực mới củađất nước cũng như những đòi hỏi thực tiễn mới đối với công tác đối ngoại Tưduy về không gian và các trọng điểm chiến lược của đất nước cũng được thểhiện rất rõ, đó là các nước láng giềng, khu vực tiểu vùng Mekong, ASEAN,châu Á – Thái Bình Dương, các nước lớn và các đối tác quan trọng…

Năm là, đối ngoại được giao trọng trách tham gia cùng quốc phòng,

an ninh và cả hệ thống chính trị vào việc bảo đảm môi trường hòa bình, ổn định của đất nước

Về an ninh quốc gia, văn kiện nêu rõ Kiên quyết, kiên trì đấu tranh, làmthất bại mọi âm mưu, hành động can thiệp của các thế lực thù địch vào côngviệc nội bộ, xâm phạm độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ, anninh quốc gia và ổn định chính trị đất nước Về bảo vệ chủ quyền, biển đảocần tiếp tục thúc đẩy giải quyết các vấn đề trên biển, an ninh, an toàn hànghải, hàng không trên cơ sở luật pháp quốc tế, nhất là Công ước của Liên HợpQuốc và Luật Biển năm 1982 Củng cố đường biên giới hòa bình, an ninh,hợp tác và phát triển; giải quyết các vấn đề còn tồn tại liên quan đến đườngbiên giới trên bộ với các nước láng giềng” Đối ngoại cũng phải “tăng cườngcông tác nghiên cứu, dự báo, tham mưu, chiến lược về đối ngoại, không để bịđộng, bất ngờ

Sáu là, văn kiện khẳng định sự quan tâm và quan điểm của Đảng và Nhà nước về cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.

Văn kiện nêu rõ cần hỗ trợ để người Việt Nam ở nước ngoài có địa vịpháp lý vững chắc, phát triển kinh tế và đời sống, hội nhập xã hội nước sở tại.Nâng cao hiệu quả công tác bảo hộ công dân, quản lý lao động, du học sinh…Tạo điều kiện để đồng bào giữ gìn tiếng Việt, bản sắc văn hóa dân tộc, nângcao lòng tự hào, tự tôn dân tộc Làm tốt công tác thông tin tình hình trongnước, giúp đồng bào hướng về Tổ quốc, nhận thức và hành động phù hợp vớilợi ích quốc gia – dân tộc, có chính sách thu hút nguồn lực của người ViệtNam ở nước ngoài đóng góp tích cực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổquốc Đây sẽ là phương hướng để xây dựng những chủ trương, chính sáchnhằm hỗ trợ, tạo thuận lợi cho bà con hội nhập với xã hội sở tại, đồng thờitiếp tục giữ gìn văn hóa, bản sắc dân tộc và đóng góp vào xây dựng và bảo vệ

Tổ quốc

Bảy là, Xây dựng nền ngoại giao toàn diện, hiện đại với ba trụ cột là đối ngoại đảng, ngoại giao nhà nước và đối ngoại nhân dân

Tính “toàn diện” thể hiện trên các chủ thể, địa bàn, cả song phương và

đa phương, trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, văn hóa, thông tin đối ngoại,công tác về người Việt Nam ở nước ngoài, bảo hộ công dân…, qua đó pháthuy hiệu quả sức mạnh của tất cả các binh chủng Đặc biệt, nhằm phục vụmục tiêu phát triển của đất nước, ngoại giao sẽ không chỉ triển khai các nhiệm

vụ chính trị lớn ở tầm vĩ mô, mà còn phục vụ trực tiếp các địa phương, doanhnghiệp, người dân, tranh thủ mạng lưới quan hệ đối tác chiến lược và đối táctoàn diện để mở rộng địa bàn, thị trường, tranh thủ nguồn ngoại lực cho pháttriển của đất nước Đây sẽ là trọng tâm lớn của công tác đối ngoại những nămtới Tính “hiện đại” của ngoại giao được thể hiện ở việc xây dựng ngành, pháttriển và nâng tầm phương thức triển khai công tác đối ngoại, tổ chức bộ máy,

cơ sở hạ tầng, công nghệ và trang thiết bị… đạt trình độ khu vực và vươn tầmquốc tế, qua đó phục vụ tốt mục tiêu phát triển của đất nước

Tám là, Cán bộ là cái gốc của mọi công việc

Văn kiện Đại hội XIII đã nêu “Nâng cao bản lĩnh, phẩm chất, năng lực,tính chuyên nghiệp, hiện đại, đổi mới sáng tạo của đội ngũ cán bộ làm côngtác đối ngoại và hội nhập quốc tế; chủ động thích ứng trước chuyển biến củatình hình” Qua đó nhấn mạnh phẩm chất, năng lực của cán bộ đối ngoại làyếu tố quyết định, mang tính đột phá nhằm bảo đảm đáp ứng được các yêucầu nhiệm vụ ngày một cao hơn trong tình hình mới

II Thực tiễn hoạt động đối ngoại và hội nhập kinh tế quốc tế của Việt Nam

2.1 Những dấu ấn trong hoạt động đối ngoại của Việt Nam

2.1.1 Về hình ảnh vị thế Việt Nam trong mắt cộng đồng bạn bè quốc tế

Hình ảnh và uy tín của Việt Nam đã được nâng cao trong mắt bạn bètrong thời gian qua Việt Nam vốn được biết đến và được yêu quý, vì là đất

nước có nền văn hóa rất đặc sắc, có nhiều cộng đồng dân tộc và có lịch sử lâudài Đặc biệt người ta biết đến Việt Nam là dân tộc yêu chuộng hòa bìnhnhưng là dân tộc bất khuất và đã giành được thắng lợi trong việc bảo vệ nềnđộc lập của mình trong chiều dài lịch sử Việt Nam cũng được biết đến nhiều

về thành tựu của quá trình đổi mới, Việt Nam trở thành điểm đến của các nhàđầu tư là đối tác thương mại trên thế giới Do đó, hình ảnh Việt Nam được thếgiới rất trân trọng Lại thêm việc trong 5 năm qua, Việt Nam tạo ấn tượng rấtlớn khi đóng góp tích cực và có trách nhiệm đối với các vấn đề quốc tế, thamgia hoạt động gìn giữ hòa bình

Có thể khẳng đinh, hình ảnh Việt Nam hiện nay rất tốt đẹp đối với cộngđồng quốc tế Với những lý do như vậy, đó là thuận lợi rất lớn cho chúng ta,không chỉ trong quá trình triển khai công tác đối ngoại mà cả trong quá trìnhđổi mới, triển khai chiến lược phát triển kinh tế xã hội với những mục tiêu rấtlớn

2.1.2 Bảo vệ lãnh thổ biên giới, chủ quyền, quyền chủ quyền biển, đảo

Mục tiêu đường lối đối ngoại của Việt Nam là giữ được môi trường hòabình, ổn định cho phát triển đất nước, tranh thủ được tốt nhất điều kiện thuậnlợi cho quá trình đổi mới cũng như quá trình phát triển kinh tế xã hội Đócũng là mục tiêu nâng cao vị thế của Việt Nam trên trường quốc tế Đồng thời

đó cũng là mục tiêu làm sao đóng góp vào công việc của cộng đồng quốc tế.Một mục tiêu đã được đề ra rất quan trọng là cần kiên quyết, kiên trì giữ vữngđộc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ Điều này được khẳng định giữ vị tríhàng đầu trong đường lối đối ngoại của chúng ta trong nhiều Đại hội vừa qua,trong đại hội này, trong tổng thể thực hiện các mục tiêu đó

2.1.3 Về nội dung chủ trương, chính sách, đường lối đối ngoại

Chúng ta đã nâng cao hiệu quả và làm sâu sắc hơn quan hệ với các đốitác quốc tế, mở rộng thêm quan hệ với nhiều đối tác quốc tế, nâng số lượngđối tác chiến lược và đối tác toàn diện lên con số 30, gồm tất cả các nước là