TƯ TƯỞNG CỦA C. MÁC- PH.ĂNGGHEN VỀ ĐẤU TRANH CHỐNG CHỦ NGHĨA CƠ HỘI “HỮU KHUYNH” VÀ “TẢ KHUYNH” QUA CÁC TÁC PHẨM NGHIÊN CỨU.

II TƯ TƯỞNG CỦA C TƯ TƯỞNG CỦA C MÁC PH ĂNGGHEN VỀ ĐẤU TRANH CHỐNG CHỦ NGHĨA CƠ HỘI “HỮU KHUYNH” VÀ “TẢ KHUYNH” QUA CÁC TÁC PHẨM NGHIÊN CỨU 1/ Cuộc đấu tranh chống các trào lưu tư tưởng đối lập *Cuộc[.]

TƯ TƯỞNG CỦA C MÁC- PH.ĂNGGHEN VỀ ĐẤU TRANH CHỐNG CHỦ NGHĨA CƠ HỘI “HỮU KHUYNH” VÀ “TẢ KHUYNH” QUA CÁC TÁC PHẨM NGHIÊN CỨU.

1/ Cuộc đấu tranh chống các trào lưu tư tưởng đối lập.

*Cuộc đấu tranh chống phái Pruđông:

Phái Pruđông chủ trương bảo vệ và ủng hộ chủ nghĩa tư bản Pháinày chỉ muốn xoá đi cái “không tốt” của chủ nghĩa tư bản và xây dựngcái “tốt” đẹp nhằm duy trì vĩnh viễn chế độ tư hữu Mặt khác, họ cònchống lại phương thức đấu tranh chính trị của giai cấp công nhân,chống lại việc tổ chức bãi công, coi việc thành lập các hợp tác xã lànhiệm vụ chủ yếu của phong trào công nhân, bảo vệ quyền tư hữuruộng đất, phủ nhận đấu tranh chính trị và mọi hình thức nhà nước, cảchuyên chính vô sản Cho nên đấu tranh chống chủ nghĩa Pruđông làyêu cầu bức thiết nhằm giác ngộ và nâng cao ý thức tổ chức đấu tranhcủa giai cấp công nhân Cuộc đấu tranh này diễn ra gây gắt và chiếmnhiều thời gian trong chương trình nghị sự của hai đại hội đầu tiêntrong Quốc tế I C.Mác cho rằng những người theo phái này thường họchỉ biết “lấy tài ba cá nhân của họ để thay thế hoạt động xã hội; lấynhững điều kiện tưởng tượng thay cho những điều kiện lịch sử của sựgiải phóng; đem một tổ chức xã hội do bản thân họ hoàn toàn tạo ra,thay thế cho sự tổ chức một cách tuần tự và tự phát của giai cấp vô sảnthành giai cấp Đối với họ, tương lai của thế giới sẽ được giải quyếtbằng cách tuyên truyền và thực hành những kế hoạch tổ chức xã hội củahọ”1

*Đấu tranh chống chủ nghĩa Công đoàn Anh:

1 C.Mác- Ph.Ăgghen: tuyển tập, Nxb Sự thật, HN- 1980, tập I, tr581.

Đồng thời với việc chống lại phái Pruđông, C,Mác – Ph.Ăgghencòn phải đấu tranh chống lại bọn thủ lĩnh cơ hội của Công đoàn Anh.Trong giai đoạn này kinh tế tư bản chủ nghĩa khá phát triển đã làm chomột số công nhân có tay nghề giỏi được trả lương cao và những ngườinày biến thành tầng lớp trên của giai cấp công nhân, đó là tầng lớp

“công nhân quý tộc” Do bị mua chuộc nên các lãnh tụ Công đoàn Anhkhông muốn tiếp tục đưa quần chúng đi theo con đường đấu tranh cáchmạng; các Công đoàn chủ yếu mang tính chất tổ chức liên hợp giữa cácnghề nghiệp trong phạm vi hẹp, ít đoàn kết với nhau Các hoạt động ởđây chủ yếu nhằm vào mục tiêu kinh tế, chưa quan tâm nhiều đến đấutranh chính trị và chỉ dừng lại ở việc đấu tranh giành quyền bầu cử,chống lại một vài đạo luật đàn áp công nhân; và hoạt động nhằm đưa lạiquyền lợi cho tầng lớp công nhân quý tộc

Trong đấu tranh chống phái cơ hội chủ nghĩa Công đoàn Anh làthái độ đối với phong trào giải phóng dân tộc Ailen; đây là điều kiệnđầu tiên để giải phóng giai cấp công nhân Anh góp phần nâng cao tinhthần quốc tế vô sản của công nhân, ngăn ngừa sự ảnh hưởng lôi kéo củagiai cấp tư sản đối với một bộ phận công nhân Nhưng bọn thủ lĩnh cơhội chủ nghĩa Công đoàn Anh đi theo chính sách phản động, biện hộcho việc nô dịch C.Mác đã khái quát sự che đậy của bọn cơ hội nhưsau: “Các ngài quý tộc ấy đã giương cái bị ăn mày lên làm cờ để lôi kéonhân dân theo họ, nhưng nhân dân vừa chạy lại thì trông thấy ngaynhững huy chương Phong kiến cũ đeo sau lưng họ, thế là nhân dân liềntản đi và phá lên cười một cách khinh bỉnh Một bộ phận của phái chínhthống Pháp và phái nước Anh trẻ đã diễn tấu hài kịch ấy” 2

2 C.Mác- Ph.Ăgghen: Tuyển tập, tập I, Nxb Sự thật, HN- 1980, tr571.

*Đấu tranh chống phái Bacumin:

Cuộc đấu tranh của C.Mác- Ph.Ăgghen chống chủ nghĩa vô chínhphủ của Bacumin diễn ra vô cùng quyết liệt và gây gắt Bởi vì chủnghĩa Bacumin phản ánh quan điểm, tư tưởng của những người tiểu tưsản đã bị phá sản không còn hy vọng để vớt được, trong họ biểu lộ tâmtrạng bất mãn, tuyệt vọng của tầng lớp thợ thủ công, tiểu tư sản thànhthị Chủ nghĩa Bacumin lên án tất cả mọi chính Phủ, coi Chính Phủ vàtôn giáo là nguồn gốc mọi sự đau khổ của loài người Họ đòi xoá bỏmọi hình thức chính quyền, kể cả chuyên chính vô sản bằng các cuộcbạo động có tính chất âm mưu, khước từ mọi hoạt động chính trị củagiai cấp công nhân, ngoài ra còn chủ trương thực hiện nguyên tắc cánhân ngự trị hoàn toàn với khẩu hiệu “Tất cả vì cá nhân” và thật là sailầm khi họ cho rằng giải phóng cá nhân là điều kiện để giải phóng quầnchúng; xóa bỏ quyền thừa kế là biện pháp thủ tiêu chủ nghĩa tư bản

Chủ nghĩa Mác chủ trương thực hiện chuyên chính vô sản, giaicấp công nhân đấu tranh để thủ tiêu các giai cấp bóc lột còn chủ nghĩaBacumin thì phất lên ngọn cờ vô chính phủ và đưa ra khẩu hiệu :bìnhđẳng giữa các giai cấp” từ chổ đối lập đã đi đến phủ nhận Chủ nghĩaMác C.Mác cho rằng giai cấp công nhân là lực lượng lãnh đạo cáchmạng xã hội chủ nghĩa thông qua chính Đảng của mình thì Bacumin lại

đi tìm lực lượng của siêu nhiên, tôn giáo…

*Cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa cơ hội cực đoan (E.Becxtanh).

Becxtanh là thủ lĩnh của chủ nghĩa cơ hội cực đoan của Đảng dânchủ - Xã hội Đức và Quốc tế II, là nhà lý luận của chủ nghĩa xét lại,chủ nghĩa cải lương Từ lập trường cánh hữu, Becxtanh đã trở thành kẻ

xét lại những nguyên lý triết học, kinh tế và chính trị của chủ nghĩaMác Becxtanh đã tuyên bố nhiệm vụ cơ bản của phong trào công nhân

là đấu tranh cho những cải cách nhằm cải thiện hoàn cảnh kinh tế dướichế độ tư bản chủ nghĩa

Công thức cơ hội chủ nghĩa của Becxtanh nêu lên: “Phong trào làtất cả, còn mục đích cuối cùng chẳng là gì cả” Chính từ quan điểm đó

mà C.Mác-Ph.Ăgghen kịch liệt phê phán quan điểm cơ hội tả khuynhcủa chúng, vì đó chỉ là lời hô hào, sáo rỗng, nói suông, không tính đếnhiệu quả của phong trào cách mạng

Cuối những năm 80 của thế kỷ XIX, phong trào công nhân pháttriển mạnh mẽ, các Đảng xã hội chủ nghĩa thành lập ở nhiều nước Lúcnày quốc tế II được thành lập để đáp ứng nguyện vọng của phong tràocông nhân Trong quá trình lãnh đạo, C.Mác-Ph.Ăgghen đã đấu tranhrất mạnh mẽ, kiên quyết chống chủ nghĩa cơ hội Bacumin và các phần

tử cơ hội khác chui vào quốc tế I và cũng đã xử lý, khai trừ một số phần

tử ra khỏi Đảng C.Mác viết : “Công khai đứng ngoài quốc tế, nhữngcon người đó không nguy hiểm, nhưng là những phần tử thù địch nằmtrong quốc tế thì chúng sẽ phá vỡ phong trào ở tất cả những nước màchúng tìm được đất hoạt động”3

*Cuộc đấu tranh chống phái Látxan ở Đức:

Ở Đức, năm 1863 có một tổ chức công nhân với tên gọi là “Tổnghội Liên hợp công nhân Đức” do Phecđinăng Latxan cầm đầu Latxan làngười Mác đã quen biết trước đây và sớm nhận ra ông theo chủ nghĩa

cơ hội, có tư tưởng cải lương muốn thay đổi chế độ xã hội Đức đươngthời Bixmác bằng việc phổ thông đầu phiếu và muốn có một nhà nướcphi giai cấp Chủ nghĩa Látxan thực chất là chủ nghĩa xã hội dân tộc

3 C.Mác-Ph.Ăgghen, toàn tập, Nxb chính trị Matxcơva, tập 33, tr496.

tiểu tư sản, mang tính chất cải lương, thỏa hiệp; không dám tiến hànhcách mạng xã hội- cách mạng vô sản và cũng không dám thực hiệnchuyên chính vô sản.

Cuộc đấu tranh của C.Mác-Ph.Ăgghen chống lại chủ nghĩa Látxan

đã có tác dụng làm giác ngộ thúc đẩy phong trào công nhân Đức thànhlập nên một Đảng hoàn toàn khác với kiểu của Látxan Do đó đến năm

1869, Đảng công nhân dân chủ xã hội Đức được thành lập ở Aidơnách.Tức là giai đoạn này ở Đức có hai tổ chức của công nhân: một lấy tên làTổng hội liên hiệp công nhân Đức do Látxan cầm đầu và Đảng xã hộidân chủ Đức (gọi là Đảng Aidơnách) do Liếpnếch, Bêben lãnh đạo Saukhi nước Đức thống nhất, vấn đề thống nhất hai tổ chức giai cấp côngnhân cũng được đặt ra C.Mác- Ph.Ăgghen đã nhắc nhở các nhà lãnhđạo Đảng Aidơnách đừng nên nóng vội liên hiệp hay hợp nhất Nhưngcác nhà lãnh đạo của Đảng công nhân dân chủ xã hội Đức đã không làmtheo lời nhắc nhở của C.Mác-Ph.Ăgghen mà họ tiến hành hợp nhất vôđiều kiện

Tháng 5/1875, Đại hội đại biểu đảng liên hiệp đã được triệu tập ởGotha Mà người chủ chốt thảo ra cương lĩnh hợp nhất là Liếpnếch, khiLiếpnếch dự thảo cương lĩnh C.Mác không biết, sau khi viết xong mớichuyển bản dự thảo cho Mác Mác rất bất bình và phẩn nộ trước sựphản bội lại các nguyên tắc của chủ nghĩa cộng sản khoa học được thểhiện trong cương lĩnh và sự nhượng bộ của Đảng Aidơnách trước pháiLátxan một cách nhục nhã C.Mác-Ph.Ăgghen rất quan tâm đến nguyệnvọng thống nhất lực lượng giai cấp công nhân ở Đức, hai ông cũngkhông phản đối việc hai tổ chức của giai cấp công nhân cần hợp nhất đểtạo nên sức mạnh vì sự nghiệp chung nhưng với điều kiện là pháiLátxan phải từ bỏ những quan điểm phản động của họ và phải tiếp nhận

cương lĩnh của Đảng Aidơnách Theo C.Mác: Đảng Aidơnách khôngcần phải học gì ở phái Látxan cả nhưng những người lãnh đạo đảng lạiquá nóng vội muốn hợp nhất Ngoài ra, Mác còn phê phán: toàn bộcương lĩnh là những mớ hỗn độn, những luận điểm mơ hồ, không khoahọc, không cách mạng, hoàn toàn đáng vứt bỏ… trong Đảng suy thoái.Cương lĩnh bao gồm những tín điều phản động cũ rích được látxan nêulại trước đó 10 năm, mang những yêu sách dân chủ tư sản tầm thường,bóp méo xuyên tạc nội dung của “Tuyên ngôn của Đảng công sản”.

Látxan tuyên bố theo chủ nghĩa Mác nhưng ông lại là ngườichống chủ nghĩa Mác, vì vậy ông được nhà nước quân chủ chuyên chếĐức rất ủng hộ C.Mác đã nhận xét như sau: Lassalle thuộc làu cuốn

“Tuyên ngôn của Đảng cộng sản”, cũng như các tín đồ của ông ta thuộcnhững thánh thư do ông ta viết ra Sở dĩ ông ta xuyên tạc cuốn “Tuyênngôn” một cách thô bỉ như thế thì đó chỉ là để biện hộ cho sự liên minhcủa ông ta với những kẻ thù chuyên chế và phong kiến chống giai cấp

tư sản… “Đây chỉ là một sự láo xược và thật ra là một sự láo xượctuyệt nhiên không làm cho ông Bismarck khó chịu; đây là một trongnhững điều thô bỉ rẻ tiền mà vị Marat thành Béclin vẫn thường nặn ra”.4

Bất chấp sự phê phán gây gắt của C.Mác-Ph.Ăgghen về bảncương lĩnh, Đại hội đại biểu liên hiệp Gotha vẫn tiến hành hợp nhất,vẫn thông qua bản cương lĩnh đó- gây bất lợi cho giai cấp công nhânthế giới Chính sự thoả hiệp này đã trở thành một trong những nguyênnhân của sự thoái hóa, biến chất của Đảng xã hội dân chủ Đức và saunày đẻ ra chủ nghĩa cơ hội Phái Látxan trở thành tiền thân của chủnghĩa cơ hội trong Đảng xã hội dân chủ Đức và những tư tưởng củaphái Látxan trở thành một trong những nguồn gốc lý luận của chủ nghĩa

4 C.Mác-Ph.Ăgghen: Tuyển tập Nxb Sự thật, Hà Nội- 1983, tập IV, tr483.

cơ hội Chính trong những điều kiện nêu trên mà C.Mác viết tác phẩm

“Phê phán Cương lĩnh Gotha” để chống lại những người theo chủ nghĩa

cơ hội, chủ nghĩa cải lương Sau đây là những tư tưởng chính của tácphẩm:

Lý luận của chủ nghĩa Látxan xoay quanh 4 vấn đề chính:-Quy luật sắt về tiền công

-Thành lập các hội sản xuất với sự giúp đỡ của nhà nướcquân chủ chuyên chế

-Đối lập với giai cấp công nhân các giai cấp khác hợp thànhmột khối phản động

-Liên minh với giai cấp quý tộc, phong kiến để chống lạigiai cấp tư sản

+C.Mác đã phê phán cái gọi là “qui luật sắt về tiền công”, tức lànhững người thảo ra bản cương lĩnh đã thừa nhận cái gọi là “qui luật sắt

về tiền công” của phái Lát xan Cương lĩnh nêu vấn đề xóa bỏ qui luậtsắt về tiền công, chính là mặc nhiên thừa nhận cái qui luật ấy tồn tại,

mà trên thực tế nó không tồn tại thì lấy cái gì để xoá bỏ Lát xan dựavào thuyết “nhân khẩu thừa” của Mantuýt cho rằng dân số trong xã hộibao giờ cũng thừa và tư liệu sinh hoạt tăng lên chậm hơn mức tăng củanhân khẩu, do đó công nhân chỉ có thể thu được tiền công với mức thấpnhất và tự gọi là “qui luật sắt về tiền công”; theo Mantuýt tình trạngbần cùng hóa giai cấp công nhân là không tránh khỏi vì trên trái đấtvĩnh viễn có nạn “nhân khẩu thừa”nên bao giờ cũng có tình trạng nghèokhổ và chết đói; công nhân thì ngày càng đông lên tình trạng nghèo khổcủa họ là tất nhiên Do đó, công nhân có đấu tranh đòi tăng lương cũng

vô ích, các tổ chức công đoàn có đứng ra bảo vệ quyền lợi của giai cấpcông nhân cũng vô ích Tính chất phản động của thuyết Mantuýt và cái

gọi là qui luật sắt về tiền công là ở chổ đó C.Mác cho rằng điều đóhoàn toàn là do sự bịa đặt của phái Látxan chứ không có qui luật nàocủa kinh tế tư bản chủ nghĩa như vậy Song trong cương lĩnh Gotha lạinêu, chính đảng của giai cấp công nhân phải xoá bỏ hệ thống tiền côngtheo qui luật sắt của tiền công Vậy chẳng khác gì cương lĩnh của Đảng

đã tiếp thu quan điểm của phái Látxan đồng thời lại công nhận luônthuyết Mantuýt Thật là hoang đường bởi trong thực tế làm gì có thứqui luật sắt về tiền công như vậy; theo học thuyết giá trị thặng dư củaC.Mác, muốn xóa bỏ hệ thống tiền công cần xóa bỏ lao động làm thuê,

có nghĩa là phải xóa bỏ hệ thống kinh tế tư bản chủ nghĩa Cho nên,việc xóa bỏ tiền công được đề ra như một điều chủ yếu và độc lập làkhông đúng, do đó đưa ra cái gọi là “Qui luật sắt về tiền công” vàotrong cương lĩnh của Đảng lại càng phản khoa học, đi ngược lại nguyên

lý của chủ nghĩa cộng sản khoa học

+C.Mác cho rằng những người thảo ra cương lĩnh Gotha đã khôngnhận thức rõ mối quan hệ giữa lao động và điều kiện vật chất để laođộng Do đó không nêu ra được yêu cầu tư liệu sản xuất phải thuộc vềngười lao động Những người lao động ở đây trước hết phải nói đếnnhững công nhân làm thuê hoàn toàn không có tư liệu sản xuất và phảibán sức lao động cho giai cấp tư sản- giai cấp chiếm hữu các tư liệu laođộng để dựa trên đó bóc lột người lao động, nhưng tình hình kinh tế củanước Đức lúc bấy giờ không chỉ có giai cấp tư sản mà cả giai cấp địachủ cũng là kẻ chi phối nguồn sinh sống của người lao động bởi họ lànhững người sở hữu ruộng đất: “ Trong xã hội hiện nay, tư liệu laođộng là độc quyền của bọn địa chủ (sự độc quyền về sở hữu ruộng đấtthậm chí còn là cơ sở của sự độc quyền tư bản)5…Chỉ công kích giai

5 C.Mác-Ph.Ăgghen: Tuyển tập Nxb Sự thật, Hà Nội- 1983, tập IV, tr474.

cấp các nhà tư bản thôi, chứ không công kích bọn địa chủ Ở Anh,thường nhà tư bản lại không phải là người sở hữu miếng đất trên đóxưởng máy của hắn được xây dựng”

Vậy mà trong Cương lĩnh lại bàn suông về lao động và tách rờilao động với những điều kiện vật chất, coi “lao động là nguồn gốc củamọi của cải và mọi văn hóa” C.Mác đã phê phán quan điểm phiến diệnnày đồng thời khẳng định, lao động không phải là nguồn gốc duy nhấtcủa giá trị sử dụng mà nó tạo ra “Giới tự nhiên, cũng như lao động, lànguồn gốc của những giá trị sử dụng … và bản thân lao động cũng chỉ

là biểu hiện của một sức tự nhiên, sức lao động của con người” Từ đóchúng ta thấy rằng lao động phải kết hợp với đối tượng lao động và tưliệu sản xuất mới tạo ra được của cải; vậy mà một bản cương lĩnh tầm

cỡ lại đưa ra những câu nói tư sản rỗng tuếch, phản khoa học

C.Mác không dừng lại ở đó mà còn tiếp tục khẳng định: “Chỉtrong chừng mực mà con người ngay từ đầu đối xử với giới tự nhiên-nguồn gốc đầu tiên của mọi tư liệu lao động và đối tượng lao động- với

tư cách là kẻ sở hữu; chừng nào mà con người đối xử với giới tự nhiêncoi đó là một vật thuộc về mình thì chừng ấy, lao động của con ngườimới trở thành nguồn gốc của các giá trị sử dụng, do đó mới trở thànhnguồn gốc của của cải”6

Để chứng minh thêm cho luận điểm lao động cần gắn liền vớinhững điều kiện vật chất để lao động Nếu công nhân có sức lao động

mà không có những điều kiện vật chất để lao động thì nhất định phảichịu cuộc sống nghèo khổ, vất vả, phải làm nô lệ cho những kẻ nắmtrong tay những điều kiện vật chất ấy Chính vì công nhân không phải

là người làm chủ các tư liệu sản xuất cho nên “lao động càng phát triển

6 C.Mác-Ph.Ăgghen: Tuyển tập, tập IV, Nxb sự thật, Hà Nội- 1983,tr471.

lên thành lao động xã hội và do đó trở thành nguồn của cải và của vănhóa thì sự nghèo khổ và cảnh sống vất vưởng lại càng phát triển ở phíangười lao động, còn của cải và văn hóa lại càng phát triển ở phía kẻkhông lao động”7 Người làm ra các sản phẩm ấy nhưng không đượchưởng, phải chịu nhiều khổ cực, thiệt thòi những kẻ không lao động lạithu về tay mình nhiều của cải, giá trị văn hoá Từ thực tế trên muốnthay đổi một cách căn bản tình trạng đó, không có con đường nào khác

là giai cấp vô sản phải xóa bỏ chế độ sở hữu tư sản và thay thế nó bằngchế độ công hữu Xã hội chủ nghĩa về tư liệu sản xuất nhằm giải phóngmình và giải phóng toàn xã hội Do đó, C.Mác đã đưa ra kết luận: Vìlao động là nguồn của mọi của cải, cho nên không một ai trong xã hội

có thể chiếm hữu của cải bằng cách nào khác là chiếm hữu sản phẩmcủa lao động Vậy nếu kẻ nào tự mình không lao động thì kẻ đó sốngnhờ vào lao động của người khác, và cái văn hóa của hắn, hắn cũngphải nhờ vào lao động của người khác mới có được

+C.Mác còn phê phán những yêu sách kinh tế của chủ nghĩaLátxan ghi trong cương lĩnh là thực hiện “phân phối công bằng” đòi sảnphẩm của lao động phải thuộc về mọi thành viên trong xã hội Ông chỉ

rõ cái gọi là sản phẩm toàn vẹn của lao động phải thuộc về mọi thànhviên của xã hội, yêu sách đó quả là bông long, rỗng tuếch, đó là cáchnói của những kẻ chẳng hiểu gì về khoa kinh tế học Giả sử theo cáchnói của họ thì mọi thành viên trong xã hội điều chiếu theo quyền lợibình đẳng để nhận sự thu nhập, vậy kẻ không lao động cũng hưởng thunhập sao! nếu nói rằng chỉ có những người làm việc mới hưởng thunhập thì làm sao lại lập luận rằng mọi thành viên trong xã hội đều có

“quyền lợi bình đẳng” Ngay trong bản cương lĩnh đã tự mâu thuẩn

7 C.Mác-Ph.Ăgghen: Tuyển tập, tập IV, Nxb sự thật, Hà Nội- 1983,tr473.

logic của nó Ở đây chúng ta thấy những người soạn thảo ra cương lĩnhchưa thoát khỏi ảnh hưởng của những người xã hội chủ nghĩa tầmthường mà chỉ hiểu chủ nghĩa xã hội xoay quanh vấn đề phân phối, vấn

đề quan trọng là ở phương thức sản xuất Cho nên thay đổi phương thứcsản xuất sẽ dẫn đến phân phối cũng thay đổi cho phù hợp, qua đó tathấy cương lĩnh chỉ nêu cái ngọn, không đánh vào cái gốc của nó nênkhông khả thi, không thể thực hiện được trong thực tế vấn đề ở đây làphải xóa bỏ phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa

C.Mác cho rằng ngay trong xã hội cộng sản chủ nghĩa tương laicũng không thể có cái thu nhập gọi là “toàn vẹn của lao động” màkhông bị cắt xén, trong cương lĩnh lại cho rằng: “Thu nhập của laođộng là thuộc về tất cả mọi thành viên trong xã hội một cách không bịcắt xén, theo những quyền ngang nhau”8 Trước khi phân phối số sảnphẩm cần thiết thỏa mản nhu cầu cá nhân cho mọi người, xã hội cũngcần phải khấu trừ lại một phần để bù đắp các khoản: hao mòn tư liệusản xuất, dùng cho tái sản xuất, dùng quỹ dự trữ hoặc bảo hiễm đềphòng tai nạn, các khoản dùng để thỏa mản nhu cầu chung của mọingười như y tế, trường học…,dùng làm quỹ nuôi những người không cókhả năng lao động, chi dùng trong xây dựng quốc phòng Chỉ sau khikhấu trừ những khoản đó, phần còn lại mới đem phân phối cho mọi cánhân Như vậy, trong cương lĩnh chủ nghĩa Látxan đã dựa trên cơ sởcủa kinh tế học tư sản, nó cắt rời giữa phân phối và sản xuất

+Cương lĩnh đã phủ nhận vấn đề đồng minh của giai cấp vô sản

và làm lu mờ nguyên lý của chủ nghĩa quốc tế vô sản Cương lĩnhchẳng hề nói gì đến nghĩa vụ quốc tế của giai cấp vô sản Đức Chủnghĩa Mác không hề phủ định yếu tố dân tộc trong chủ nghĩa xã hội

8 C.Mác-Ph.Ăgghen: Tuyển tập, tập IV, Nxb sự thật, Hà Nội- 1983,tr475.

nhưng Mác phê phán cương lĩnh đã quá sa vào “chủ nghĩa xã hội dântộc” Đây là điểm quan trọng để bọn địa chủ quý tộc, tư sản Đức lợidụng nhằm bắt giai cấp công nhân phục tùng quyền lợi và yêu cầu củagiai cấp tư sản Lát xan cho rằng đối diện với giai cấp công nhân, cácgiai cấp khác hợp lại thành một khối phản động; ở đây người soạn thảo

đã không đứng trên lập trường của giai cấp vô sản để phân biệt rõ đâu

là bạn, đâu là kẻ thù dẫn đến cô lập giai cấp vô sản về một phía và dồntất cả các giai cấp khác về một phía đối địch với giai cấp vô sản; điều

đó đi đến phủ định khả năng cách mạng của giai cấp nông dân, tiểu tưsản, đưa giai cấp vô sản vào thế cô lập, chỉ có lợi cho giai cấp bóc lột

Sở dĩ phái Lát xan xuyên tạc “Tuyên ngôn của Đảng công sản”một cách thô bỉ như vậy cốt để tô vẽ cho sự liên minh của ông với bọnphong kiến thù địch chống lại giai cấp tư sản: “Ở đây, giai cấp tư sảnđược coi là một giai cấp cách mạng, với tư cách là kẻ đại biểu cho nềnđại công nghiệp so với bọn phong kiến và các đẳng cấp trung gian, tức

là những kẻ cố bám lấy tất cả những vị trí xã hội vốn là con đẻ củanhững phương thức sản xuất đã lỗi thời Do đó, bọn phong kiến và cácđẳng cấp trung cấp trung gian không hợp với giai cấp tư sản thành mộtkhối phản động được”.9 Vậy thì các đẳng cấp trung cấp trung gian cùngvới giai cấp tư sản, thêm vào đó là bọn phong kiến nữa chỉ hợp thànhmột khối phản động đối lập với giai cấp công nhân thì đó là một điềuphi lý

+ Mặt khác, những người thảo ra cương lĩnh đã phạm sai lầmtrong đường lối giải quyết các nhiệm vụ kinh tế-xã hội của chủ nghĩa xãhội C.Mác cho rằng đáng lý ra những người xã hội chủ nghĩa ở Đức lúcbấy giờ cần quan niệm việc tổ chức lại xã hội chủ nghĩa như là kết quả

9 C.Mác-Ph.Ăgghen: Tuyển tập, tập IV, Nxb sự thật, Hà Nội- 1983,tr482.

của một quá trình cải biến cách mạng thì lại thay vào đó bằng nhữngyêu sách cải lương, ảo vọng dựa vào sự giúp đỡ của nhà nước Đó làđiều phi lý và ảo tưởng, đó còn là những yêu sách có tính chất cảilương, thậm chí vô lý đến mức trở thành lố bịch “Tưởng rằng người ta

có thể xây dựng một xã hội mới bằng những khoản tiền giúp đỡ của nhànước cũng dễ dàng như xây dựng một con đường sắt mới thì đó quả làmột điều xứng đáng với sự tưởng tượng của lassalle”10

Cương lĩnh Gotha nêu lên chủ trương “Đảng công nhân Đức yêucầu thành lập những hội sản xuất với sự giúp đỡ của nhà nước”, màkhông phải là chủ trương đấu tranh cách mạng, đánh đổ chế độ quânchủ chuyên chế sau đó là đánh bại giai cấp tư sản, xóa bỏ chế độ ápbức, bóc lột nhằm xác lập chế độ sở hữu của toàn xã hội về tư liệu laođộng; theo Mác những người lao động có khả năng làm điều đó màkhông cần đến sự giúp đỡ của nhà nước bóc lột C.Mác chỉ ra rằng:

“Công nhân muốn tạo ra những điều kiện sản xuất tập thể, trên qui môtoàn xã hội, và trước tiên là ở trong nước mình, do đó (trên) qui môquốc gia của họ thì điều đó chỉ có nghĩa là họ hoạt động để lật đổnhững điều kiện sản xuất hiện nay, và việc này không dính gì tới việcthành lập những hội hợp tác với sự giúp đỡ của nhà nước”11

Trong khi phê phán những sai lầm của bản cương lĩnh Gotha, lầnđầu tiên C.Mác đã nêu ra luận điểm thiên tài của mình về hai giai đoạncủa chủ nghĩa cộng sản, về các nguyên tắc phân phối thích hợp với haigiai đoạn ấy, như C.Mác xác định: “Cái xã hội mà chúng ta nói ở đây

không phải là một xã hội cộng sản chủ nghĩa đã phát triển trên những

cơ sở của chính nó, mà trái lại là một xã hội cộng sản chủ nghĩa vừa

10 C.Mác-Ph.Ăgghen: Tuyển tập, tập IV, Nxb sự thật, Hà Nội- 1983,tr488.

11 C.Mác-Ph.Ăgghen: Tuyển tập, tập IV, Nxb sự thật, Hà Nội- 1983,tr489.

thoát thai từ xã hội tư bản chủ nghĩa, do đó là một xã hội, về mọi

phương diện - kinh tế, đạo đức, tinh thần - còn mang những dấu vết của

xã hội cũ mà nó đã lọt lòng ra”.12 Đó là giai đoạn thấp của chủ nghĩacộng sản thường được gọi là chủ nghĩa xã hội Về nguyên tắc phân phốitheo C.Mác: “Vậy một khi đã khấu trừ các khoản đi rồi, mỗi người sảnxuất nhận được trở lại vừa đúng cái mà anh ta đã cung cấp cho xã hội,cái mà anh ta đã cống hiến cho xã hội là lượng lao động của cá nhânanh ta”13

+Cương lĩnh Gotha thể hiện sự rời bỏ tư tưởng về cách mạng vôsản và chuyên chính vô sản Đây là quan điểm rất tai hại và phản động,tính chất nguy hại của nó ở chỗ nó phủ định nguyên lý của Mác về sựcần thiết phải thiết lập chuyên chính vô sản Đối lập với học thuyếtmácxít, cương lĩnh nêu lên cái gọi là “nhà nước tự do”…C.Mác-Ph.Ăgghen đã phê phán thuyết “nhà nước tự do” cho rằng mục đích củachủ nghĩa cộng sản không phải là cái gì chung chung là “nhà nước tựdo” mà là tiêu diệt mọi nhà nước Nói đến nhà nước tự do nghĩa làmuốn nhà nước tồn tại mãi mãi và trong thực tế là lại sung bái nhà nướcđương thời Ăgghen cho rằng, giai cấp vô sản cần nhà nước chứ khôngphải là vì để tự do, mà là để trấn áp giai cấp bóc lột Trong khi đưa ra

“nhà nước tự do”, cương lĩnh Gotha không hề nhắc đến việc tiêu diệtnhà nước tư sản mà thực tế chỉ để cải tạo nhà nước đương thời : “ Chỉ

có thể giải đáp câu hỏi đó một cách khoa học mà thôi, và dù có ghép từnhân dân với từ nhà nước đến một nghìn lần thì người ta cũng khônglàm cho vấn đề nhích thêm được một chút nào” C.Mác còn khẳng định:

“ Giữa xã hội tư bản chủ nghĩa và xã hội cộng sản chủ nghĩa, là mộtthời kỳ cải biến cách mạng từ xã hội nọ sang xã hội kia Thích ứng với

12 C.Mác-Ph.Ăgghen: Tuyển tập, tập IV, Nxb sự thật, Hà Nội- 1983,tr477.

13 C.Mác-Ph.Ăgghen: Tuyển tập, tập IV, Nxb sự thật, Hà Nội- 1983,tr477.