Trường THCS Hòa Lâm Năm học 2014 2015 Giáo dục ý thức tiết kiệm năng lượng trong dạy học vật lí 1/26 ĐỀ TÀI GIÁO DỤC Ý THỨC TIẾT KIỆM NĂNG LƯỢNG TRONG DẠY HỌC VẬT LÍ PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ 1 Lí do chọn đề[.]
Trang 1ĐỀ TÀI: GIÁO DỤC Ý THỨC TIẾT KIỆM NĂNG LƯỢNG
về nhu cầu đó thì ngoài yếu tố về tiềm lực con người, một yếu tố có vai trò quan trọng không thể thiếu được là nguồn tài nguyên năng lượng Năng lượng không thể thiếu trong sản xuất, sinh hoạt và hầu hết là mọi hoạt động của cuộc sống Sự thiếu hụt năng lượng trong một thời gian dài sẽ là nhân tố kìm hãm sự phát triển liên tục của nền kinh tế quốc dân , gây hiệu ứng xấu đến tăng trưởng kinh tế và phát triển xã hội
Ngược lại với chu trình phát triển của xã hội loài người để tìm hiểu nguyên nhân của các cuộc chiến tranh giữa các nước, chúng ta đều nhận thấy nguyên nhân xâu xa tiềm ẩn trong nó đều có liên quan đến vấn đề về năng lượng Ví như việc Pháp xâm chiếm Việt Nam (năm 1858) vì rất nhiều nguyên nhân, nhưng nguyên nhân đầu tiên là do Việt Nam là một nước giàu tài nguyên khoáng sản và nhân lực Như vậy cũng đủ thấy mục đích của chúng là năng lượng
Trong tình hình hiện này, vấn đề về Biển Đông ngày càng trở lên căng thẳng khi Trung Quốc liên tục đưa ra biển những giàn khoan thăm dò dầu khí và hạ đặt trái phép vào các vùng đặc quyền kinh tế của một số nước trong đó có Việt Nam
Giàn khoan trung quốc thăm dò dầu khí trên Biển Đông
Trang 2Như vậy , những vấn đề về năng lượng luôn là đề tài nóng hổi được mọi
người dân ở các nước đặc biệt quan tâm
Chúng ta đã biết, năng lượng là một dạng tài nguyên vật chất trên Trái đất có nguồn gốc chủ yếu là mặt trời và năng lượng tàn dư trong lòng đất Năng lượng mặt trời tồn tại chính là các dạng như : Bức xạ mặt trời, năng lượng sinh học dưới dạng khối, năng lượng chuyển động khí quyển gió, bão, sóng, các dòng chảy sông suối Ngoài ra năng lượng tàn dư trong lòng đất các dạng như nước nóng, năng lượng núi lửa, than dầu Hiện nay, năng lượng tiêu thụ phổ biến trong các gia đình thường tập trung vào các loại năng lượng : Điện, xăng dầu, rơm rạ, chấu, than củi Năng lượng tiêu thụ trong gia đình thuộc dạng năng lượng không tái tạo, có nguy cơ cạn kiệt Trong khi đó, nhu cầu sử dụng năng lượng của con người ngày một gia tăng
nhanh chóng cùng với sự phát triển kinh tế xã hội Do đó, tiết kiệm năng lượng là cách tốt nhất để chúng ta bảo vệ nguồn tài nguyên Chính vì vậy
việc sử dụng năng lượng tiết kiệm có hiệu quả đang là vấn đề cần thiết và cấp bách hiện nay không chỉ của một cá nhân, một trường học quan tâm mà
đó là vấn đề của cả nước Việt Nam nói riêng và toàn thế giới nói chung Như vậy, cần giáo dục con người nhận thức việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và nhà trường là nơi lí tưởng phát huy vấn đề này
Cuộc thi rung chuông vàng chủ đề tiết kiệm điện trong trường học
Các em HS là những chủ nhân tương lai của đất nước, tài nguyên đất nước sẽ được chính các em khai thác và sử dụng Chính vì vậy, việc giáo dục ý thức tiết kiệm cho các em sẽ giúp đất nước có được nguồn tài nguyên bền vững
Giáo dục ý thức sử dụng tiết kiệm năng lượng trong trường Trung học cơ
Trang 3sở (THCS) là một quá trình tạo dựng cho học sinh (HS) những nhận thức và mối quan tâm đối với các nguồn năng lượng như về các loại năng lượng, ý nghĩa to lớn của nó, tình trạng khai thác và sử dụng hiện nay và những nguy
cơ làm cạn kiệt các nguồn năng lượng…sao cho các em có đủ kiến thức, thái
độ, động cơ và kĩ năng để có thể hoạt động một cách độc lập hoặc biết cách tìm ra giải pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm trong hiện tại và tương lai Qua một số năm giảng dạy, tôi đã có một số kinh nghiệm giáo dục HS sử dụng năng lượng sao cho tiết kiệm mà vẫn đạt hiệu quả sử dụng Việc giáo dục cho các em HS về ý thức tiết kiệm năng lượng cũng giúp tôi có ý thức
và trách nhiệm hơn trong việc sử dụng năng lượng của mình, cũng như ý thức nhắc nhở mọi người xung quanh cùng thực hiện Tiết kiệm năng lượng cũng là cách để thể hiện tình yêu quê hương đất nước vì năng lượng là
nguồn tài nguyên quí giá của quốc gia Giáo dục các em tiết kiệm cũng là
thực hiên theo lời dạy của Bác về “ cần kiệm liêm chính” Chính vì vậy , tôi
chọn đề tài “Giáo dục học sinh ý thức tiết kiệm năng lượng” làm đề tài
nghiên cứu
2 Mục đích nghiên cứu
- Mục tiêu đề tài hướng tới nhằm giúp các em HS có sự liên hệ giữa bài học
và thực tế , từ đó giáo dục ý thức sử dụng năng lượng tiết kiệm để giữ gìn nguồn tài nguyên quốc gia
- Rèn cho các em sự nhận thức, chủ động trong các hành vi tưởng chừng như đơn giản trong đời sống nhưng lại có hiệu quả thiết thực (ví dụ việc tắt quạt, đèn trước khi tra khỏi phòng)
- Nhằm thực hiện mục tiêu của giáo dục THCS là giúp các em có học vấn phổ thông ở trình độ cơ sở và những hiểu biết ban đầu về kĩ thuật và hướng nghiệp để tiếp tục học trung học phổ thông, trung cấp học nghề hoặc đi vào cuộc sống lao động
- Nghiên cứu, tìm hiểu các năng lực của HS để giáo viên kịp điều chỉnh và hình thành phát triển những năng lực cần thiết khác
3 Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu lí luận về vấn đề năng lượng và tiết kiệm năng lượng nhằm giáo dục ý thức của HS
- Nghiên cứu các biện pháp đã và đang thực hiện trong giáo dục ý thức cũng như kiến thức bộ môn và vấn đề dùng kiến thức liên môn để giải quyết các tình huống thực tiễn
- Từ thực tế trên, người viết sẽ mạnh dạn đề xuất các ý kiến về giáo dục ý thức giữ gìn nguồn tài nguyên đất nước, nhất là vấn đề năng lượng
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu là giáo viên đang giảng dạy bộ môn Vật lí 9, HS khối 9, ý thức của HS trong việc sử dụng năng lượng ở trường, ở nhà và ở mọi lúc, mọi nơi
- Phạm vi nghiên cứu : Chương trình sách giáo khoa vật lí 9, sách bài tập vật lí 9 và các sách tham khảo
Trang 45 Các phương pháp nghiên cứu
Nhằm tập trung nghiên cứu vấn đề giáo dục ý thức sử dụng năng lượng tiết kiệm trong dạy học vật lí cấp THCS, đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu sau:
- Phương pháp nghiên cứu chương trình nội dung sách giáo khoa và các tài liệu liên quan: giúp thu thập các tư liệu, phân loại các bài học để sử dụng hợp lí các biện pháp đã đề ra
- Phương pháp nêu và giải quyết vấn đề: giúp phát triển năng lực tự lực, năng lực sáng tạo của người học, phát huy cao vai trò cố vấn của giáo viên
- Phương pháp thuyết trình vấn đáp: nhằm giải thích rõ hơn những hiện tượng mà HS chưa hiểu, những vấn đề mà các em gặp trong đời sống
- Phương pháp nghiên cứu kết quả hoạt động: giúp giáo viên nắm được thực trạng việc thực hiện các biện pháp để điều chỉnh cho phù hợp với từng bài và từng nội dung trong bài học
- Phương pháp tổ chức trò chơi, làm thí nghiệm: giúp nắm được tinh thần thái độ học tập của HS, kĩ năng ứng biến, vận dụng kiến thức bộ môn để giải quyết tình huống thực tế
- Phương pháp khai thác kinh nghiệm thực tế với hoạt động thực tiễn và
kĩ năng sống: khai thác những hiện tượng sử dụng năng lượng tiết kiệm hay chưa, các kĩ năng từ chối những hành vi không tiết kiệm để từ đó nên học tập hay phê phán
Trang 5PHẦN II- GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ 1/ Cơ sở lí luận
1.1 Cơ sở pháp lí
+ Nghị định số 102/2003/NĐ-CP của Chính phủ về “sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả” Điều 18 về chương trình mục tiêu quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả nêu : yêu cầu giáo dục, đào tạo, phổ biến thông tin, tuyên truyền cộng đồng trong lĩnh vực phát triển, thúc đẩy sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, bảo vệ môi trường + Pháp lệnh số 02/1998/PL-UBTVQH10 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội
về thực hành tiết kiệm, chống lãng phí: quy định các tổ chức, cá nhân quản
lý, sử dụng tài nguyên thiên nhiên phải thực hành tiết kiệm, chống lãng phí + Luật Điện lực (2005), quy định về tiết kiệm trong phát điện, truyền tải và phân phối điện nhằm tiết kiệm, nâng cao hiệu quả sử dụng các nguồn năng lượng, bảo vệ môi trường sinh thái Điều 6 của Luật yêu cầu tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về điện lực và trường học tổ chức phổ biến, giáo dục và hướng dẫn sử dụng an toàn, tiết kiệm, có hiệu quả và chấp hành nghiêm chỉnh các quy định pháp lệnh về điện lực + Chương trình mục tiêu quốc gia về “Sử dụng năng lượng tiết kiệm
và hiệu quả” theo Quyết định số 79/2006/QĐ-TTg-CP của Thủ tướng Chính phủ Đề án thứ ba của Chương trình là: Đưa các nội dung về giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả vào hệ thống giáo dục quốc gia, trong
đó qui định rõ: Xây dựng nội dung, giáo trình, phương pháp giảng dạy lồng ghép các kiến thức về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả vào các môn học, phù hợp với từng cấp học từ tiểu học đến trung học phổ thông + Đề án “Đưa các nội dung giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả vào hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2006 - 2010” của Bộ Giáo dục và Đào tạo với mục tiêu: “Đưa các nội dung giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả vào các chương trình giáo dục của các cấp học, các trình độ đào tạo của hệ thống giáo dục quốc dân nhằm trang bị cho học sinh, sinh viên những hiểu biết về vấn đề năng lượng, tình hình sử dụng năng lượng và các biện pháp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả, nhằm phát triển bền vững đất nước
1.2 Cơ sở thực tiễn
- Vai trò của năng lượng đối với con người: Năng lượng có vai trò sống còn đối với cuộc sống con người, nó quyết định sự tồn tại, phát triển và chất lượng cuộc sống con người Ngày nay có thể thấy rõ các vấn đề khủng hoảng năng lượng thường có tác động rất lớn tới kinh tế và xã hôị của các nước trên thế giới Các cuộc chiến tranh xâm lược, vấn đề chủ quyền lãnh thổ tuy được lí giải nguyên nhân bởi nhiều khía cạnh nhưng xét cho cùng đều có liên quan tới cuộc chiến năng lượng Do vậy, nhiều nước đã đưa vấn
đề năng lượng thành quốc sách, đặt thành vấn đề “ an ninh năng lượng” đối với sự phát triển của quốc gia
Trang 6Cách đây hàng triệu năm người nguyên thủy trung bình một ngày chỉ sử dụng khoảng 200calo/ người ( calo là đơn vị đo năng lượng ) dưới dạng thức
ăn nguyên khai Sau khi phát sinh ra lửa, con người sử dụng khoảng 500calo/người, sang thế kỷ XX là 1000calo/người/ngày Hiện nay, mức độ tiêu thụ trung bình về năng lượng của một người trên thế giới là khoảng 2300calo/người/ngày Việc sử dụng năng lượng của con người tăng lên nhanh chóng đã ảnh hưởng rất lớn đến năng lượng, đến nguồn tài nguyên, gây ô nhiễm Do đó, tiết kiệm năng lượng là cách tốt nhất để chúng ta bảo tồn nguồn tài nguyên Bởi lẽ việc gia tăng khai thác và sử dụng các nguồn tài nguyên năng lượng hiện nay đã dẫn đến nguồn tài nguyên không tái sinh như than, dầu lửa, khí đốt đang bị cạn kiệt Dân số toàn cầu cuối năm 2015 theo thống kê là 7,3 tỉ người, dự đoán năm 2050, dân số thế giới là 10 tỷ người Nhu cầu về lượng năng lượng sơ cấp (là các nguồn năng lượng có sẵn trong thiên nhiên như than, dầu thô, khí tự nhiên, năng lượng nguyên tử, thuỷ năng, củi gỗ) sẽ tương đương hơn 25 tỷ 340 triệu tấn dầu, tương đương
29 tỷ tấn than nguyên chất Vì vậy , muốn duy trì sự phát triển của xã hội cần khai thác được các nguồn tài nguyên lớn trong đó có tài nguyên năng lượng Việc tiếp tục thăm dò có thể giúp phát hiện thêm các nguồn năng lượng than, dầu khí mới Tuy nhiên về lâu dài, các nguồn năng lượng hóa thạch sớm muộn cũng sẽ cạn kiệt
Tuyến đường chật cứng người do dân số tăng và sự tiêu hao năng lượng
do ùn tắc giao thông
Trang 7Mặt khác, các nguồn năng lượng hóa thạch thường nằm sâu trong lòng đất
Vì vậy, việc khai thác chúng thường phải xây dựng hầm mỏ (trong khai thác than), tiến hành việc khoan, bơm qui mô lớn (trong khai thác dầu khí), xây dựng các nhà máy điện … đều ảnh hưởng đến môi trường sinh thái và làm gia tăng hiệu ứng nhà kính … gây ra các hậu quả là biến đổi khí hậu Trái đất ngày càng bộc lộ rõ : Thời tiết bất thường, bão lụt và khô hạn thường xuyên xảy ra…
Biến đổi khí hậu khiến đất đai khô hạn và sinh vật không thể tồn tại
Biến đổi khí hậu gây lũ lụt tràn qua khiến những chiếc ô tô ngập nước
Nhà trường là nơi đào tạo, giáo dục, hình thành nhân cách thế hệ trẻ để họ trở thành những công dân xây dựng và bảo vệ tổ quốc Giáo dục ở nhà trường được thực hiện thông qua hoạt động dạy học Các hoạt động dạy học dựa trên các chương trình giáo dục, được xây dựng khoa học và chặt chẽ, bao gồm các thành tố: mục tiêu, nội dung, phương pháp và hình thức tổ chức
Trang 8giáo dục, đánh giá kết quả giáo dục Trong đó nội dung dạy học phải phản ánh được những vấn đề đang được cả loài người quan tâm, trong đó có vấn
đề sử dụng tiết kiệm năng lượng
Giáo dục nhà trường thông qua các hoạt động phong phú đa dạng và hỗ trợ lẫn nhau như: vui chơi, lao động, hoạt động xã hội, thông qua sinh hoạt tập thể, tự tu dưỡng Vì vậy, giáo dục phổ thông hoàn toàn có khả năng, điều kiện thực hiện các yêu cầu về việc giáo dục sử dụng tiết kiệm năng lượng Nhà trường đóng vai trò quan trọng đối với giáo dục sử dụng tiết kiệm năng lượng vì ngoài đối tượng học sinh và thông qua học sinh có thể tác động một cách rộng rãi lên các thành viên khác trong xã hội, trước hết là các thành viên trong gia đình học sinh và các mối quan hệ của HS với các thành viên khác Vì vậy, thực hiện giáo dục sử dụng tiết kiệm năng lượng trong nhà trường là một trong các biện pháp hữu hiệu nhất, kinh tế nhất và có tính bền vững nhất
2/ Thực trạng vấn đề
2.1 Thuận lợi
- Bản thân tôi là một giáo viên dạy vật lí cùng với đặc trưng của bộ môn là môn khoa học thực nghiệm giúp có những kiến thức gần gũi với đời sống thực tế Do vậy, việc hướng dẫn, giáo dục các em trong quá trình thực hiện
đề tài có những thuận lợi nhất định Như việc giúp các em hiểu năng lượng
là gì, có các dạng năng lượng nào, sự chuyển hóa năng lượng và sự hình thành các nguồn năng lượng, vai trò của năng lượng đối với đời sống con người…Thường xuyên có những mô hình, những thí nghiệm, những trò chơi thu hút, lôi cuốn, phù hợp với tâm lí các em
- Nhờ sự phát triển hiện đại của công nghệ thông tin, giúp tôi có thêm hiểu biết và công cụ hỗ trợ trong quá trình giáo dục các em
- Tập thể nhà trường nơi tôi công tác là một khối đoàn kết, có Ban giám hiệu thường xuyên chỉ đạo sao sát về chuyên môn, dự giờ thăm lớp và hướng dẫn giáo viên thực hiện nội dung giáo dục sử dụng về vấn đề tiết kiệm năng lượng
- Đa số các giáo viên đã có nhận thức đúng đắn về tầm quan trọng của việc
sử dụng tiết kiệm năng lượng (TKNL)
2.2 Khó khăn
- Do phụ huynh chủ yếu là nông thôn nhiều công việc và phải đi làm ăn xa , đa số chưa có thời gian quan tâm đến con em nhất là việc giáo dục cho các
em những hành vi sử dụng TKNL
- Số HS chưa có kiến thức hành vi sử dụng TKNL trong lớp còn khá đông
- Suy nghĩ của việc dùng chung (điện) ở nơi tập thể (trường, lớp) thì không ảnh hưởng đến mình, mình không phải lo ngại…đã khiến những hành động
vô thức về việc sử dụng tiết kiệm năng lượng vẫn khó sửa đổi
Do vậy, từ những thực trạng trên tôi đã suy nghĩ và tìm ra một số biện pháp để giáo dục ý thức TKNL cho HS THCS nơi tôi đang công tác
3 Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề
Để giải quyết vấn đề “ Giáo dục ý thức tiết kiệm năng lượng”, trước tiên
Trang 9chúng ta cần hiểu về một số các cụm từ sau đây:
- Giáo dục : Theo nghĩa chung là hình thức học tập theo đó kiến thức, kỹ
năng, và thói quen của một nhóm người được trao truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác thông qua giảng dạy, đào tạo, hay nghiên cứu Giáo dục thường diễn ra dưới sự hướng dẫn của người khác, nhưng cũng có thể thông qua tự học Bất cứ trải nghiệm nào có ảnh hưởng đáng kể lên cách mà người ta suy nghĩ, cảm nhận, hay hành động đều có thể được xem là có tính giáo dục
- Ý thức theo định nghĩa của triết học Mác - Lênin là một phạm trù song
song với phạm trù vật chất, theo đó ý thức là sự phản ánh thế giới vật chất khách quan vào bộ óc con người và có sự cải biến và sáng tạo
+ Ý thức là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan: Thể hiện rằng nội dung của ý thức do thế giới khách quan quy định vì nó nằm trong bộ não con người Ý thức là cái phản ánh thế giới khách quan nhưng nó là cái thuộc phạm vi chủ quan, là thực tại chủ quan
+ Ý thức là sự phản ánh sáng tạo thế giới: Ý thức là sự phản ánh hiện thực khách quan vào trong bộ óc con người, là hình ảnh chủ quan của thế giới khách quan Tuy nhiên, không phải cứ thế giới khách quan tác động vào bộ
óc người là tự nhiên trở thành ý thức Ngược lại, ý thức là sự phản ánh năng động, sáng tạo về thế giới, do nhu cầu của việc con người cải biến giới tự nhiên quyết định và được thực hiện thông qua hoạt động lao động
“Ý thức chẳng qua chỉ là vật chất được đem chuyển vào trong đầu óc con người và được cải biến đi trong đó” (theo Các Mác)
- Tiết kiệm, hiểu theo nghĩa phổ thông, là hành vi giảm thiểu các lãng phí Tiết kiệm, trong kinh tế học, là phần thu nhập có thể sử dụng không được
chi vào tiêu dùng
Ngoài ra, tiết kiệm còn được hiểu theo nghĩa rộng hơn là giảm kinh phí cho
mọi người, mọi gia đình và cũng là tiết kiệm cho quốc gia
- Năng lượng theo từ điển Tiếng việt và từ điển vật lí phổ thông là “ Đại
lượng đặc trưng cho khả năng sinh công của một vật”
Việc phân loại năng lượng phụ thuộc vào mục đích khác nhau:
+ Theo vật lí kĩ thuật : gồm cơ năng, nội năng, điện năng, quang năng, năng lượng hạt nhân
+ Theo nguồn gốc năng lượng: có năng lượng từ nhiên liệu hoá thạch (như than bùn, than đá, dầu mỏ, khí thiên nhiên…); năng lượng tái sinh (năng lượng mặt trời, gió, song biển, thủy triều…); năng lượng không tái sinh (than bùn, than đá, dầu mỏ, khí thiên nhiên…); năng lượng sinh khối ( bioga); năng lượng cơ bắp (sức người, sức trâu , bò…)
+ Theo dòng biến đổi năng lượng: năng lượng sơ cấp ( than, dầu thô, khí
tự nhiên…); năng lượng thứ cấp ( điện năng, sản phẩm cracking dầu mỏ); năng lượng cuối cùng ( là năng lượng cuối cùng sau khâu truyền tải tới người sử dụng)
Như vậy , “Giáo dục ý thức tiết kiệm năng lượng” là quá trình học tập
nhằm phản ánh thế giới khách quan vào bộ óc con người về hành vi giảm thiểu các lãng phí của việc thực hiện công của vật Hiểu một cách đơn giản
Trang 10là sự hình thành thói quen về hành vi sử dụng năng lượng phù hợp với mục đích, không lãng phí, sử dụng những thiết bị ít tiêu hao năng lượng
Giáo dục ý thức tiết kiệm năng lượng làm cho người được giáo dục trở lên
có sự hiểu biết, khả năng nhận thức và tính tự giác trong việc sử dụng năng lượng sao cho tiết kiệm nhất mà vẫn đảm bảo hiệu quả tối ưu của mục đích
sử dụng
Theo một dẫn chứng về việc sử dụng năng lượng tiết kiệm ở Mĩ cho thấy:
“ Tại Mĩ, việc sử dụng máy tính đạt tiêu chuẩn tiết kiệm điện năng sẽ tiết kiệm được 2 tỉ đô la điện năng mỗi năm , giảm khí thải ra môi trường tương đương với lượng khí thải của 3 triệu chiếc xe ô tô
(theo chương trình 360 độ xanh- số 8 )
Từ những mục đích và tác dụng trên, hoạt động “Giáo dục ý thức tiết kiệm năng lượng” trong nhà trường có thể được thực hiện theo các biện
sự gương mẫu, quan tâm, có ý thức trong việc sử dụng năng lượng tiết kiệm của giáo viên có vai trò quan trọng để giúp các em HS hình thành thái độ và
ý thức tiết kiệm trong cuộc sống Vì vậy, trong mọi hoạt động tôi đều chú ý như tắt bóng đèn,quạt trươc khi ra khỏi phòng, tắt các thiết bị điện khi thôi không sử dụng
Với những việc làm tuy đơn giản ở trên nhưng đã một phần nào đó giúp tôi thực hiện nội dung giáo dục tiết kiệm năng lượng đạt hiệu quả hơn
3.2 Biện pháp kiểm tra giám sát
Hàng năm vào đầu năm học, nhà trường cùng các ban nghành đoàn thể trong trường, đặc biệt là ban phụ trách đội đã luôn đưa ra những nội qui nhiệm vụ về học tập và rèn luyện yêu cầu HS các lớp tìm hiểu, đưa ra ý kiến
bổ xung và kí cam kết thực hiện Trong những nội qui nhiệm vụ ấy luôn có việc thực hiện tiết kiệm năng lượng, đặc biệt là việc tiết kiệm điện
Là một người giáo viên- thành viên ban phụ trách đội- tôi luôn nhắc nhở, kiểm tra và hướng dẫn các lớp thực hiện tiết kiệm năng lượng Các lớp cần giao cho một bạn cụ thể , luôn có trách nhiệm để ý theo dõi việc đóng ngắt điện trong lớp để tránh gây lãng phí khi không có hoặc ít người trong lớp Việc giao nhiệm vụ này cũng tránh tính trạng các em hay tranh cãi nhau để điều khiển thiết bị điện gây hỏng hóc
Trang 11Bên cạnh việc tự quản của từng lớp, các lớp trong trường cũng có trách nhiệm theo dõi chéo nhau Nếu những giờ học ngoài trời, giờ tan học … lớp nào quên không tắt điện mà bị lớp khác phát hiện thì sẽ đưa vào qui chế xếp loại, trừ điểm thi đua trong xếp loại tuần
Ngoài việc kiểm tra đối với ý thức dùng điện cần định kì kiểm tra các thiết
bị điện để thay thế những thiết bị có hiệu suất kém tránh tổn hao năng lượng
và mất an toàn
3.3 Biện pháp tuyên truyền giáo dục
3.3.1 Tuyên truyền thông qua giờ sinh hoạt tập thể : như giờ chào cờ, tiết
sinh hoạt, tiết hoạt động ngoài giờ lên lớp, tiết thực nghiệm…Bằng các văn bản cón nội dung tuyên truyền về lợi ích của việc sử dụng TKNL, tác hại của hành vi lãng phí Đồng thời trong buổi sinh hoạt này , giáo viên có thể nhận xét việc thực hiện tiết kiệm qua hành vi cụ thể của HS trong lớp, và nhận xét đánh giá, nêu những tấm gương tốt trong lớp, trong trường
Một bạn học sinh thể hiện sự hiểu biết thông qua buổi
tuyên truyền tiết kiệm điện
3.3.2 Tuyên truyền thông qua việc tổ chức các trò chơi, phát động các cuộc thi , các ý tưởng về chủ đề tiết kiệm năng lượng: Để các em dễ hiểu
đồng thời phát huy được ý thức trách nhiệm trong thực hành tiết kiệm năng lượng ở cấp THCS, không có biện pháp nào đơn giản mà đạt hiệu quả cao bằng hình thức cho các em được hoạt động vui chơi Với tâm lí lứa tuổi HS THCS, việc tiếp thu các nội dung tuyên truyền bằng hình thức game hóa sẽ giúp các em rất tập trung và nhanh nắm bắt, nhớ lâu về các nội dung tuyên
Trang 12truyền Từ đó sẽ vận dụng có hiệu quả trong các hành vi hàng ngày, ở mọi lúc, mọi nơi
Ví dụ về các hình thức: Tổ chức thành cuộc thi “Rung chuông vàng” cuộc thi sắm vai diễn kịch, cuộc thi vẽ tranh cổ động, thi sáng tạo đồ dùng (chơi chong chóng, thả diều để vận dụng năng lượng gió)… chủ đề TKNL
Các bạn học sinh trong cuộc thi lắp ráp mô hình năng lượng mặt trời 3.3.3 Tuyên truyền bằng hành động cụ thể như:
- Viết dán các khẩu hiệu ở các khu phòng học các khu vệ sinh với nội dung như: “Tắt điện khi ra khỏi phòng”, “tiết kiệm nước”, “ khóa vòi sau khi dùng xong”…
- Kêu gọi toàn trường thực hiện, hưởng ứng tham gia chương trình “Giờ Trái Đất”, biến chương trình đó thành chương trình “ Giờ nhà trường” bằng cách vào sáng thứ 2 đầu tuần mỗi tháng, các phòng học, các phòng ban trong trường sẽ cùng tắt điện trong một giờ để thực hành và nhắc nhở, giáo dục ý thức tiết kiệm năng lượng Có thể lợi dụng ánh sáng mặt trời (là nguồn sáng tự nhiên tốt cho mắt) thay cho việc thắp sáng bằng các bóng đèn bằng cách mở các cửa phòng học trong những ngày thời tiết thuận lợi
- Giáo dục HS tham gia bảo vệ môi trường, sử dụng an toàn năng lượng, tái tạo sử dụng các nguồn năng lượng mới cũng là cách để giáo dục TKNL: Đó
là việc giáo dục cho các em biết cách sử dụng an toàn năng lượng, có ý thức giữ gìn môi trường, chống biến đổi khí hậu Môi trường cung cấp cho hành
tinh một nguồn năng lượng xanh rất hữu ích Năng lượng xanh( hay năng
lượng tái tạo) là loại năng lượng mà khi được sản xuất, nó có ít tác động tiêu
cực đến môi trường hơn so với năng lượng hóa thạch
Những loại năng lượng xanh mà ngày nay người ta thường đề cập đến là :
Trang 13năng lượng mặt trời, năng lượng gió, năng lượng sóng và năng lượng địa nhiệt Ngoài ra còn có rất nhiều loại năng lượng được cho là “ xanh” , thậm chí cả năng lượng hạt nhân vì trong trạng thái hoạt động an toàn, nó sản sinh
ra lượng chất thải thấp hơn nhiều lần so với việc sử dụng than đá hoặc dầu Đây là những nguồn năng lượng còn không phải “nhập khẩu” như vậy cũng tiết kiệm được rất nhiều
HS đang nhặt rác, trồng cây vào bồn hoa trong trường
- Tuyên truyền giáo dục thông qua việc phối hợp với các ban nghành đoàn thể và phụ huynh HS: để việc tiết kiệm năng lượng trở thành thói quen , thì ngoài nhà trường, gia đình là nơi các em thường xuyên thực hiện các sinh hoạt liên quan đến việc sử dụng năng lượng (điện, nước…) Vì thế, thông qua những buổi họp phụ huynh, ngoài thời gian trao đổi về kết quả học tập, giáo viên cũng nên bàn với phụ huynh về việc sử dụng năng lượng trong các gia đình, và có thông báo đây cũng là một nội dung giáo dục bắt buộc trong trường học, là một trong những căn cứ xếp loại đạo đức HS
3.4 Biện pháp tích hợp giải quyết các tình huống thực tiễn trong học tập
- HS hiểu được nguồn gốc sinh ra các dạng năng lượng, các máy và hoạt động tiêu thụ năng lượng, hiệu suất của quá trình và vận dụng để nâng cao hiệu suất sử dụng và tiết kiệm năng lượng trong đời sống cũng như khoa học