Một số kết quả điều tra bệnh chết nhanh hại hồ tiêu tại Đak Nông pptx

Bệnh chết nhanh cây hồ tiêu do nấm Phytophthora gây nên phát triển thích hợp trong điều kiện mát, độ ẩm và lượng mưa cao.. Trong năm 2006 và 2007, chúng tôi tiến hành điều tra tại các v

Một số kết quả điều tra bệnh chết nhanh hại hồ tiêu tại Đak Nông

SURVEY RESULTS ON THE QUICK WILT DISEASE OF BLACK PEPPER IN

DAKNONG

Phạm Ngọc Dung, Ngô Vĩnh Viễn, Trần Ngọc Khánh, Nguyễn Thị Ly, Lê Thu

Hiền,

CN Vũ Phương Bình và CTV (1)

Hồ Gấm (2) , Nguyễn Quang Tuấn (3)

Abstract

Black pepper is one of the most mainly crops and is the second largest export income earner in DakNong province A survey of the quick wilt disease of black pepper was conducted in seven districts of DakNong province in 2006 – 2007 The surveyed and research results showed that the disease mainly caused by

Phytophthora capsici which seriously damaged on black pepper

The disease has been found in all black pepper growing areas of DakNong province The severity of quick wilt disease increases during periods of rainfall

in the rainy season with highest incidence occurs in September, October, up to 28.9% of plants Other factors contribute to the severity of the disease include inadequate supply of organic matter and other nutrients such as calcium, magnesium and potassium, but high in nitrogen supply and not well-drained and flooding Disease incidence was related to plant age, with plants more than 6 years old being most susceptible The best post holding of the vine for black

pepper are alive-tree of Leucaena sp., Adenanthera povonina, Erythrina inerana and Wrightia annamenis

Key words: Quick wilt, black pepper

I đặt vấn đề Đăk Nông là tỉnh thuộc cao nguyên

Nam Trung Bộ, diện tích tự nhiên

651.345 ha Diện tích trồng tiêu khoảng

6.544 ha, năng suất trung bình đạt 2,62 tấn/ha, tuy nhiên sản lượng năm 2005 bị giảm đi so với năm 2004 từ 11.188 tấn xuống 9.684 tấn

Diện tích tiêu của tỉnh năm 2005 giảm so với năm 2004 khoảng 1.200

ha, một trong những nguyên nhân quan trọng là hiện tượng chết nhanh, chết chậm cây hồ tiêu Theo Chi cục Bảo vệ

1 Viện Bảo vệ thực vật

2 Sở khoa học công nghệ Tỉnh Đăk

Nông)

3 Chi cục bảo vệ thực vật tỉnh Đăk

thực vật, năm 2005, tỷ lệ bệnh chết

nhanh khoảng: 10 – 15 % Bệnh gây

hại nặng nhất ở 2 xã Đăk Sin và Đạo

Nghĩa của huyện Đắk R'Lấp, có những

vườn tỷ lệ thiệt hại lên tới 80 – 90 %

Bệnh chết nhanh cây hồ tiêu do nấm

Phytophthora gây nên phát triển thích

hợp trong điều kiện mát, độ ẩm và

lượng mưa cao Tại Đăk Nông, nhiệt

độ trung bình năm là 22,0 – 25,00C

Lượng mưa tập trung trong 6 tháng

mùa mưa, nơi có lượng mưa cao nhất

là khu vực Gia nghĩa và Đắk R'Lấp:

2.500 – 2.700 mm/năm Bệnh đang có

xu hướng gia tăng rất nhanh

Trong năm 2006 và 2007, chúng tôi

tiến hành điều tra tại các vùng trồng

tiêu chính của tỉnh Đăk Nông để xác

định qui luật diễn biến và một số yếu

tố ảnh hưởng đến bệnh chết nhanh cây

hồ tiêu

II Phương pháp nghiên cứu

1 Phương pháp điều tra diễn biễn

của bệnh

- Địa điểm điều tra: ĐakNia-Thị xã

Gia nghĩa

Chọn 5 vườn đại diện cho vùng, với

tổng số cây: 500 – 1000 trụ/ vườn

- Thời gian điều tra: định kỳ 1

tháng/lần

- Phương pháp điều tra: áp dụng

phương pháp điều tra 5 điểm trên 2

đường chéo góc, hoặc 5 điểm theo

băng hàng trồng đại diện cho vườn

Mỗi điểm chọn 50 cây để điều tra

Quan sát triệu chứng héo trên cây kết

hợp với kiểm tra mẫu ở trong phòng

theo phương pháp xác định nhanh

bằng sử dụng bẫy nấm Phytophthora

từ rễ và đất cây hồ tiêu

- Phương pháp thu thập mẫu xác định nấm Phytophthorra

Lấy mẫu đất: Mẫu đất lấy ở vùng rễ cây bị bệnh, chiều sâu của mẫu đất theo chiều sâu của bộ phận rễ cây bị bệnh và cách bộ phận bị bệnh không quá 15 - 20 cm, lấy cách bề mặt 10 cm Mỗi cây lấy 3 mẫu đất theo góc tam giác đều mà gốc cây là trung tâm, sau

đó trộn lại thành 1 mẫu Khối lượng mẫu lấy là 500g/mẫu

Lấy mẫu rễ: Chọn rễ có triệu chứng cắt thành từng đoạn phần giáp ranh giữa mô bệnh và mô khoẻ

2 Chỉ tiêu theo dõi

Số cõy bị hại

Tỷ lệ cõy bị hại(%) =

x 100

Số cây điều tra III Kết quả và thảo luận

1 Mức độ gây hại của bệnh chết nhanh tại một số địa điểm trồng khác nhau

Chúng tôi tiến hành điều tra bệnh

chết nhanh do nấm Phytophthora

capsici gây hại vào cuối mùa mưa, tỷ

lệ bệnh được xác định dựa vào triệu chứng trên đồng ruộng và kết quả phân tích nhanh mẫu bệnh bằng phương pháp bẫy cánh hoa Qua kết quả cho thấy: Bệnh chết nhanh gây hại ở các vùng điều tra khác nhau ở những vùng trồng chuyên canh và trồng lâu năm

với diện tích lớn, tỷ lệ bệnh thường

phát sinh nặng như: Đăk Rlấp, thị xã

Gia Nghĩa Vùng đất thịt nặng và

không dốc như ở Nam Đà- Krông Nô cũng bị nặng do đất thoát nước kém (bảng 1)

Bảng 1 Tỷ lệ bệnh chết nhanh tại một số địa điểm trồng tiêu Đak Nông

TT Vùng điều tra

Tỷ lệ bệnh (%) chết nhanh Thỏng

9/2006

Thỏng 9/

2007

3 Đăk Nia - Thị xó Gia

Nghĩa

4 Nghĩa Trung - Gia Nghĩa 13,9 21,1

9 Eatling- Cư Jut 9,8 14,8

2 Diễn biến của bệnh chết nhanh

trên đồng ruộng

Biểu đồ 1 Diễn biến lượng mưa và tỷ lệ bệnh

qua các tháng năm 2006 tại Đăk Nia - Đak

Nông

0

100

200

300

400

500

600

700

800

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12

Tháng

0.0 5.0 10.0 15.0 20.0 25.0

Lm (mm) TLB

Biểu đồ 2 Diễn biến lượng mưa và tỷ lệ bệnh

qua các tháng năm 2007 tại Đak Nia - Đăk

Nông

qua các tháng năm 2007 tại ĐakNia-ĐăkNông

0 100 200 300 400 500 600 700

Tháng

0.0 5.0 10.0 15.0 20.0 25.0 30.0 35.0

Lượng mưa (mm) TLB (%)

Tìm hiểu diễn biến lượng mưa và sự phát sinh gây hại của bệnh chết nhanh

hồ tiêu và mối quan hệ của chúng trên đồng ruộng qua các tháng trong năm

2006 và 2007 tại Đăk Nia – Đăk Nông

Kết quả cho thấy bệnh phát sinh và gây hại liên quan chặt chẽ với lượng mưa, những tháng vào cuối mùa khô (tháng 2, 3, 4, 5) bệnh chết nhanh hầu

như không xuất hiện, bệnh xuất hiện

vào giữa mùa mưa và đạt đỉnh cao

nhất vào cuối mùa mưa (tháng 10), tỷ

lệ bệnh lên tới: 28,9% Bệnh chết

nhanh gây ra bởi nấm Phytophthora là

một nấm thuỷ sinh, phát triển mạnh

trong điều kiện có nguồn nước Bệnh

xâm nhiễm vào giữa mùa mưa, nhưng

cuối mùa mưa cây mới chết hàng loạt

Qua đồ thị cho thấy tỷ lệ bệnh chết

nhanh vào năm 2007 cao hơn năm

2006

3 Kết quả điều tra một số yếu tố

ảnh hưởng đến sự phát sinh, phát

triển của bệnh chết nhanh trên đồng

ruộng

a) ảnh hưởng của các nọc tiêu khác

nhau đến bệnh chết nhanh

Kết quả điều tra cho thấy: tỷ lệ bệnh

trên vườn sử dụng nọc chết là cao hơn

hẳn so với các loại nọc khác Có thể

do vườn nọc gỗ thường trồng tập trung

lâu năm với diện tích lớn, nên mức độ

tích luỹ các tác nhân gây bệnh cũng

như mức độ lây lan của bệnh cao hơn,

đạt trung bình 34,3% Nọc bê tông và

xây gạch vào mùa khô cây bị mất nước

nhanh, vì vậy cho cây sinh trưởng phát

triển kém, nên khả năng nhiễm bệnh

cao Đối với những vườn trồng sử

dụng nọc sống như: cây lồng mức, keo

dậu, muồng đen…, bón phân đầy đủ,

cây tiêu là cây ưa bóng, nọc sống giúp

giảm được ánh sáng trực xạ và khả

năng thoát hơi nước mạnh vào mùa

khô, vì vậy cây sinh trưởng mạnh, khả

năng kháng bệnh cao, tỷ lệ bệnh nhiễm

thấp chỉ đạt trung bình 10,5% Đồng thời sử dụng nọc sống giúp giảm chi phí đầu tư ban đầu, tránh không chặt phá rừng bảo vệ môi trường rất tốt (bảng 2)

b) ảnh hưởng của việc sử dụng các loại phân bón khác nhau đến bệnh chết nhanh

Trong quá trình sinh trưởng cây hồ tiêu rất cần có chế độ chăm sóc tốt, đặc biệt, phân bón là nguồn dinh dưỡng để cung cấp cho cây Điều tra ảnh hưởng của việc sử dụng các loại phân bón khác nhau đến khả năng phát sinh, phát triển của bệnh trên đồng ruộng

Kết quả điều tra cho thấy, ở các vườn được bón phân hữu cơ và phân

vi sinh cây sinh trưởng tốt, tỷ lệ nhiễm bệnh thấp hơn hẳn, chỉ 1,7% Trong khi các diện tích chăm sóc kém chỉ bón phân vô cơ và bón với lượng quá thấp, cây sinh trưởng kém tỷ lệ nhiễm bệnh cao, tỷ lệ bệnh trung bình đến 46,2 – 48,8% (bảng 3)

Bảng 2 ảnh hưởng của việc sử dụng

các loại nọc tiêu khác nhau đến bệnh

chết nhanh tại Đăk Nia

T

T

Cỏc loại nọc tiờu

Số nọc điều tra

Tỷ lệ bệnh v (%) T10/20

06

Tỷ lệ bệnh (%) T10/20

07

1 Nọc sống 2000

(5hộ)

7,4

10,5

2 Nọc chết 2000

(5hộ)

26,4

34,3

3 Nọc xõy

gạch

2000 (5hộ)

15,8

21,0

4 Nọc bờ tụng

2000 (5hộ)

22,8

31,8

Bảng 3 ảnh hưởng của chế độ phân bón đến sự phát triển bệnh chết nhanh

tại Đắk R'Lấp-ĐăkNông

T

T Chế độ phân bón

Số hộ điều tra

Số nọc điều tra

Tỷ lệ bệnh(

%) 10/200

6

Tỷ lệ bệnh(% ) 10/2007

1

cơ(10-15kg/năm/nọc)

5 hộ nụng

kg/năm/nọc)

300g N+500P205+300K20

2 Phân Komic (2- 3 kg/năm) 5 hộ nụng

300g N+500P205+200K20

3 400g N+600P205+250K20 5 hộ nụng

4 200g N+300P205+100K20 5 hộ nụng

c) ảnh hưởng của các giống tiêu

khác nhau đến bệnh chết nhanh

Kết quả điều tra các giống với tuổi

5-7 năm cho thấy: ở các vùng trồng

tiêu trọng điểm của tỉnh Đăk Nông,

diện tích trồng giống tiêu sẻ lớn và có

tuổi thọ trung bình cao nhất, vì vậy

khả năng tích luỹ nguồn bệnh lớn, mức

độ nhiễm bệnh cao hơn so với các

giống khác, tỷ lệ nhiễm trung bình lên

tới 29,3 % Giống tiêu Vĩnh Linh trồng

sau với diện tích nhỏ hơn nhưng khả

năng nhiễm bệnh chết nhanh cũng khá

cao, đạt 23,6% Giống tiêu trâu sinh trưởng tốt có khả năng kháng bệnh cao, nhưng cho năng suất thấp, một số vùng như: Đăk R’Lấp, thị xã Gia Nghĩa, Đăk Song cho quả rất ít

d) ảnh hưởng độ tuổi của cây tiêu khác nhau đến bệnh chết nhanh

Kết quả điều tra cho thấy: ở các vườn có độ tuổi cây càng cao thì khả năng nhiễm bệnh càng lớn, do sự tích luỹ nguồn bệnh ở trong đất theo thời gian càng tăng, đất cạn dinh dưỡng, cây sinh trưởng kém, sức kháng bệnh

giảm nhanh, có vườn tỷ lệ bệnh điều

tra được lên tới 75% ở các vườn tuổi

nhỏ nếu trồng trên đất mới khai thác

thì hầu như không nhiễm bệnh (bảng

4)

Bảng 4 Mức độ gây hại của bệnh chết

nhanh, chết chậm trên các cây hồ tiêu

có độ tuổi khác nhau tại Đăk Nia –

tháng 9/2006)

T

T Tuổi cõy

Tổng số nọc điều tra

Tỷ lệ bệnh (%)

1 Cõy 2

2 Cõy 3

3 Cõy 4

4 Cõy 5

5 Cõy > 6

e) ảnh hưởng của địa hình đất trồng

đến bệnh chết nhanh

Tiến hành điều tra bệnh hại ở các

vị trí đỉnh đồi, lưng đồi, chân đồi,

khu bằng và khu trũng Kết quả cho

thấy: bệnh chết nhanh xuất hiện và

gây hại phụ thuộc rất nhiều vào địa

hình vườn hồ tiêu Bệnh gây hại nặng

nhất ở các khu trũng và khu chân đồi

tỷ lệ bệnh ghi nhận được là 37,8 %

Bệnh gây hại ít dần từ khu lưng đồi,

khu bằng và bệnh nhẹ nhất ở khu

đỉnh đồi tỷ lệ bệnh chỉ là: 6,6 %

Nguyên nhân của sự khác biệt về tỷ

lệ bệnh ở các địa thế đất là do các vườn hồ tiêu ở khu trũng và ở chân đồi thường bị đọng nước do mưa chảy dồn về, khó tiêu thoát, tạo độ

ẩm cao là điều kiện thuận lợi cho

nấm Phytophthora lây lan, phát sinh

và gây bệnh cho cây hồ tiêu Chính vì vậy mà biện pháp thoát nước đọng trên vườn là biện pháp cần được tiến hành không chỉ với cây hồ tiêu mà còn đối với các cây trồng khác bị bệnh do nhóm nấm này gây ra như: cao su, sầu riêng, dứa (bảng 5)

Bảng 5 Tỷ lệ bệnh chết nhanh trên các

địa hình khác nhau

(Đăk Nông - tháng 10 / 2006)

Vị trí điều tra

Số cây điều tra

Số cây

bị bệnh

Tỷ lệ cây bị bệnh (%)

Chân đồi 500 189 37,8

Khu trũng 500 152 30,4

IV kết luận và kiến nghị Bệnh chết nhanh phát sinh và phát triển mạnh trong các tháng mùa mưa, bệnh gây hại nặng nhất vào tháng 9 và tháng 10 Những vườn chỉ bón phân

vô cơ, các vườn có độ tuổi của cây cao, trồng nọc chết, ở những diện tích đất trũng, thấp, chân đồi, trên các giống tiêu sẻ cho tỷ lệ bệnh gây hại

cao.Vì vậy cần phải quan tâm và chăm

sóc vườn ngay từ những tháng đầu

mùa mưa giúp làm giảm tỷ lệ gây hại

của bệnh, đào rãnh thoát nước, bón

cân đối phân vô cơ, bắt buộc phải bón

phân chuồng làm tăng độ tơi xốp của

đất giúp cho thoát nước tốt và phân vi

sinh để làm giàu thêm nguồn vi sinh

vật có ích cho đất giúp rễ cây phát

triển tốt, đề kháng được bệnh cao, đặc

biệt là ở những vườn đã trên 5 tuổi

tài liệu tham khảo

1 Phạm Văn Biên (1989) Phòng

trừ sâu bệnh hại tiêu NXB Nông

nghiệp

2 Nguyễn An Dương (2000)

Trồng tiêu NXB Nông nghiệp thành

phố Hồ Chí Minh

3 Lê Đức Niệm (2001) Cây tiêu -

kỹ thuật trồng, chăm sóc và phòng trừ

sâu bệnh NXB Lao động xã hội

4 Phan Quốc Sủng (1998) Kinh

nghiệm trồng và chăm sóc cây tiêu

NXB Nông nghiệp

5 Phan Hữu Trinh, Vũ Đình Thăng,

Trần Thị Mai (1998) Kỹ thuật trồng

tiêu NXB Nông nghiệp

6 Trung tâm khuyến nông Bình

Phước (1999) Kỹ thuật trồng tiêu

NXB Nông nghiệp thành phố Hồ Chí Minh

7 Andre Drenth and David I Guest

(2004) Diversity and Management of

Autralian Centre for International Agricultural Research Canberra 235

pp

8 Erwin, D.C and Riberrio O.K (1996) Phytophthora diseases worldwide 562 pp

Một số kết quả phân lập bệnh nấm hại trong vườn ươm cây cà phê tại Chiềng Mung

Sơn La Some findings on fungus isolation in coffee nurseries in Chiengmung, Sonla

Nguyễn Thế Quyết 2 , Nhữ Viết Cường 2 ,

Vũ Duy Thanh, Lê Thị ánh Hồng 2 , Kasem

Soytong 2

Abstract

The largest losses in coffee production cause by diseases, particularly fungal

diseases – among them the root diseases are caused many problems in coffee

production Fusarium spp., Pythium

spp and Rhizostonia spp are the

agents very dangerous not only for the coffee nursery, but also on the

1 Viện Di truyền Nông nghiệp

2 Viện Đại học King MongKoot,

Bangkok, Thai lan

ư đư w ư