Phát hiện Chlamydia Trachomatis bằng kỹ thuật khuếch đại gen trên bệnh nhân viêm khớp phản ứng Bạch Khánh Hòa 1 , Trần Thị Minh Hoa 2 1 Trường Đại học Y Hà Nội 2 Bệnh viện Bạch Mai V
Trang 1Phát hiện Chlamydia Trachomatis bằng kỹ thuật khuếch đại gen trên bệnh nhân viêm khớp phản ứng
Bạch Khánh Hòa (1)
, Trần Thị Minh Hoa (2)
(1)
Trường Đại học Y Hà Nội
(2) Bệnh viện Bạch Mai Viêm khớp phản ứng (VKPƯ) là một bệnh viêm màng hoạt dịch khớp vô khuẩn thường xẩy ra sau một nhiễm khuẩn nào đó trong cơ thể Cơ chế bệnh sinh chưa rõ, hiện nay có nhiều nghiên cứu đề cập đến vai trò của các kháng nguyên vi khuẩn như yersinia, Salmonella, Shigella, Chlamydia trachomatis trong khởi phát và duy trì bệnh VKPƯ Để tìm hiểu mối liên quan của Chlamydia trachomatis với bệnh VKPƯ, chúng tôi tiến hành xét nghiệm PCR trong dịch khớp và nước tiểu của 52 bệnh nhân VKPƯ được khám và điều trị tại khoa khớp bệnh viện Bạch mai từ tháng 8/2001 đến tháng 8/2003 Kết quả nghiên cứu ADN của CT đã được xác định trong 53,8% mẫu bệnh phẩm dịch khớp và 42,2% ở nước tiểu của các bệnh nhân nghiên cứu So sánh với tỷ lệ kháng nguyên lipopolyarcaride (LPS) dương tính 38.5 % mẫu nước tiểu,kháng thể IgG đặc hiệu với Chlamydia trachomatis(CT) dương tính 44.2% trong huyết thanh và 34.6% trong dịch khớp Như vậy xét nghiệm AND của CT ở dịch khớp có độ nhạy cao trong chẩn đoán bệnh VKPƯ
I Đặt vấn đề
Viêm khớp phản ứng (VKPƯ) là tình
trạng viêm màng hoạt dịch khớp vô
khuẩn thường xuất hiện sau một nhiễm
khuẩn ở một cơ quan nào đó của cơ thể
Viêm khớp phản ứng là bệnh hay gặp
nhất trong nhóm bệnh lý cột sống thể
huyết thanh âm tính [1,2,6] Bệnh sinh
của bệnh VKPƯ chưa rõ nhưng có nhiều
bằng chứng chứng tỏ một số kháng
nguyên vi khuẩn (Chlamydia trachomatis,
yersinia, Salmonella ) giữ vai trò quan
trọng trong bệnh nguyên và được coi là
một trong những tác nhân khởi động và
duy trì phản ứng viêm khớp mạn tính
trong bệnh viêm khớp phản ứng [4,7]
Hiện nay bệnh VKPƯ được quan tâm
nghiên cứu ở các nước Tây Âu và Mỹ do
tỷ lệ các bệnh lý lây truyền qua đường
tình dục ngày càng tăng [4,9] ở nước ta,
viêm khớp phản ứng cũng khá thường
gặp trong nhóm bệnh lý cột sống và
chiếm tỷ lệ 5.4% bệnh nhân khớp đến
khám và điều trị tại khoa Khớp bệnh viện
Bạch mai Tỷ lệ nhiễm chlamydia trachomatis đường tiết niệu sinh dục ở bệnh nhân VKPƯ là 38.1%, cao hơn hẳn nhóm bệnh nhân viêm cột sống dính khớp là 29%, nhóm các bệnh khớp khác
là 5.4% và ở người bình thường là 3.3% [2] Chúng tôi tiến hành nghiên cứu đề tài này nhằm mục đích bước đầu tìm hiểu mối liên quan của CT đối bệnh nhân VKPƯ và đưa ra xét nghiệm chẩn đoán
có độ nhạy cao giúp cho các bác sỹ lâm sàng có chỉ định sớm và chính xác trong
điều trị bệnh VKPƯ
II Phương pháp nghiên cứu
Trong đề tài này chúng tôi nghiên cứu
52 bệnh nhân VKPƯ được khám, chẩn
đoán và điều trị nội trú hoặc ngoại trú tại khoa Khớp bệnh viện Bạch mai từ tháng 8/2001 đến tháng 8/2003 Các bệnh nhân được chẩn đoán theo tiêu chuẩn chẩn đoán của Amor (4)
2.1 Lâm sàng: theo tiêu chuẩn chẩn
đoán của Amor
Trang 22.2 Xét nghiệm:
Bệnh nhân được xét nghiệm xác định
kháng nguyên LPS của CT theo phương
pháp Hexagon [8]
(Immunochromatographic), tìm kháng thể
IgG đặc hiệu CT trong huyết thanh và
dịch khớp của bệnh nhân VKPƯ Chúng
tôi chọn những bệnh nhân có phản ứng
dương tính với các xét nghiệm trên để tiến
hành xét nghiệm ADN trong dịch khớp và
nước tiểu
*Kỹ thuật PCR xác định ADN của CT
trong bệnh phẩm dịch khớp và nước tiểu
của bệnh nhân nghiên cứu (10)
- Tách ADN bằng kit Quiagen (Đức)
cho cả dịch khớp và nước tiểu
- Phản ứng PCR: Thành phần cho
một mẫu 25àl gồm: dNTP 200àM,
10mM Tris-HCL, 50mM KCL, 1,5mM
MgCl2, 2UI Taq ADN polymerase, 1àl mồi
xuôi và 1àl mồi ngược, 3àl ADN cần xét
nghiệm
- Trình tự mồi:
5’CTGCAGCCTCCGTAGAGTCTGGGCAGTGTC 3’
Kháng thể IgG đặc hiệu CT dương tính ở 23/52 mẫu bệnh phẩm huyết thanh bệnh nhân chiếm tỷ lệ 44.2%, và tỷ lệ này
ở bệnh phẩm dịch khớp là 34.6% (15/52 trường hợp) Trong đó có 17 bệnh nhân (32.5%) có kháng thể IgG đặc hiệu cho
CT dương tính trong cả 2 loại bệnh phẩm
là huyết thanh và dịch khớp (biểu đồ 1) Xét nghiệm PCR cho thấy có 28/52 xác
định được sự có mặt của trong mẫu bệnh phẩm dịch khớp chiếm tỷ lệ 53,2% trong khi đó chỉ có 22/52 (42,2%) xác định
được ADN của CT trong nước tiểu
5’ AAGCTTTTCTTAACAATGCAAATGAGATAG 3’
C, 35
C/
1phút, cuối cùng là 72 oC/ 10 phút và 4 oC
- Điện di sản phẩm PCR trên gen agarose
2%, kích thước của sản phẩm là 96bp
III Kết quả
Trong thời gian từ tháng 8/2001 đến
tháng 8/2003, chúng tôi đã tiến hành thu
thập được 52 bệnh nhân được chẩn đoán
VKPƯ tại khoa khớp, bệnh viện Bạch
mai Tuổi trung bình của nhóm bệnh
nhân nghiên cứu là 28.8 ± 10.5 tuổi (bệnh
nhân ít tuổi nhất là 12 tuổi và bệnh nhân
nhiều tuổi nhất là 57 tuổi), bệnh nhân
nam giới chiếm tỷ lệ 57,7%
Hình ảnh điện di sản phẩm PCR của các mẫu ADN tách từ dịch khớp và nước tiểu: 1 mẫu gồm a: dịch khớp; b: nước tiểu
Thời gian bị bệnh trung bình là 17.4 +12.5 tháng (bệnh nhân có thời gian mắc bệnh ngắn nhất là 1tháng, và bệnh nhân
có thời gian mắc bệnh dài nhất là 4 năm)
IV Bàn luận
Tỷ lệ kháng nguyên LPS dương tính 38.5% ở bệnh phẩm nước tiểu, kết quả này cũng tương tự như các nghiên cứu của Ferris D G [8,9], và Dougados [5]
Tỷ lệ này cao hơn hẳn trong các bệnh khớp khác là 5.4% và người bình thường
là 3.3% (2) Tỷ lệ kháng thể IgG đặc hiệu với CT trong bệnh phẩm huyết thanh và trong dịch khớp của bệnh nhân VKPƯ là 44,.2%, và 34.6% Bệnh nhân VKPƯ ở nhóm có CT dương tính chủ yếu xẩy ra ở
Trang 3bệnh nhân nam giới, có thời gian mắc
bệnh kéo dài hơn, có tiền sử nhiễm khuẩn
đường tiết niệu sinh dục cũng như biểu
hiện viêm đường niệu dục tại thời điểm
nghiên cứu nhiều hơn và bệnh ở giai
đoạn hoạt động so với nhóm bệnh nhân
CT âm tính Điều này gợi ý CT có vai trò
nhất định nào đó trong quá trình khởi phát
và duy trì bệnh VKPƯ Đặc biệt có 53,2%
mẫu bệnh phẩm dịch khớp của bệnh
nhân nghiên cứu xác định được sự có mặt
ADN của CTđã góp phần vào việc nghiên
cứu vai trò của Chlamdia trachomatis
trong qua trình viêm khớp của bệnh
VKPƯ Như vậy xét nghiệm này cũng
giúp cho các nhà lâm sàng học có chẩn
đoán sớm và chính xác khi kết hợp với
các triệu chứng chính của lâm sàng
V.Kết luận
Kết quả nghiên cứu 52 bệnh nhân cho
thấy 38.5 % mẫu nước tiểu có kháng
nguyên LPS của CT Kháng thể IgG đặc
hiệu CT dương tính ở 44.2% mẫu huyết
thanh và 34.6% mẫu dịch khớp Đặc biệt
ADN của CT dương tính 53,2% trong dịch
khớp và 42,2% trong nước tiểu của các
bệnh nhân nghiên cứu Như vậy xét
nghiệm ADN của CT có tỷ lệ dương tính
cao hơn cả trong những xét nghiệm chẩn
đoán cho bệnh VKPƯ
Tài liệu tham khảo
1 Trần Ngọc Ân: Bệnh khớp Nhà
xuất bản Y học, 1991: 96-109
2 Trần Thị Minh Hoa: Tình trạng
nhiễm Chlamydia trachomatis đường tiết
niệu sinh dục ở bệnh nhân nhóm bệnh lý
cột sống thể huyết thanh âm tính Luận
văn Thạc sỹ y học, Trường đại học Y Hà nội, 2001
3 Vũ Thị Nhung: Bước đầu thăm dò
tình hình nhiễm Chlamydia trachomatis Y dươc học thành phố Hồ Chí Minh,1995 (12):44-47
4 Amor B: Reiter’s syndrome and
reactive arthritis Clin Rheumatol, 1983, 2: 315-319
5 Dougados M: The concept of
reactive arthritis Presse Medicine, 1997 Feb 22; 26(5): 204-206
6 Bas S, Cungnigham T, et al.,: The
value of isotype determination of serum antibodies against Chlamydia for the diagnosis of Chlamydia reactive arthritis British Journal of Rheumatology 1996, 35: 542-547
7 Espinoza LR, Aguilar JL, Guitierrez F: Chlamydia-induced reactive
arthritis Cli Exp Rheumatol 1997 Mar-Apr, 15 (2): 169-174
8 Ferris DG, et al.: Hexagon
Chlamydia Product Manual, Human GmbH 1997 Feb: 3-20
9 Ferris DG: Sensitivity of rapid antigen detection test for Chlamydia trachomatis screening JAMA, 1995
Mar 22-29: 273 (12): 917-918
10 Patrick JB, Herve CG, Alan PH:
Comparison of synovial tissue and synovial fluid as the source of nucleic acids for detection of Chlamydia trachomatis by polymerase chain reaction Arthritis & Rheumatism 1996,
35 (10): 1740-1746
Trang 4Summary
Detection of Chlamydia trachomatis by PCR with
reactive arthritis
Chlamydia trachomatis has been shown to be induce reactive arthritis in man specially after sexually acquired genitourinary infection To determine the connection between Chlamydia trachomatis with reactive arthritis, in this study we examined antigen Chlamydia trachomatis lipopolysarcaride, antibody IgG, and DNA chlamydia trachomatis in samples (urine, sera, and synovial fluid) from 52 patients who were diagnosed and treated in Rheumatology department, Bachmai hospital from August
2001 to August 2003 As results we found that 38.5% urine samples positve with antigen LPS, antibody IgG positive in 44.2% sera samples and 34.6% synovial fluid samples Specially DNA chlamydia trachomatis was detected in 53.2% synovial fluid samples and 42,2% urine samples positve This results will contribute to determine the role of DNA-Chlamydia trachomatis in reactive arthritis diagnostic
