PHẦN MỞ ĐẦU Vấn đề quyền lực nói chung và quyền lực chính trị nói riêng luôn là vấn đề quan tâm hàng đầu của mọi giai cấp, mọi đảng phái trong xã hội có giai cấp – xã hội được tổ chức thành nhà nước Q[.]
Trang 1là quyền lực nhà nước.
Quyền lực chính trị cũng như hình thức tổ chức thực hiện quyền lực đó được quyđịnh bởi bản chất giai cấp; bởi tương quan lực lượng giữa các giai cấp; bởi cơ cấu giaicấp xã hội thích ứng với cơ cấu của nền kinh tế; bởi trình độ phát triển của sản xuất,của kinh tế, bởi trình độ phát triển của khoa học- kỹ thuật và công nghệ, bởi trình độvăn hóa chung đặc biệt là trình độ văn hóa chính trị của người dân… các nhân tố vừanêu thì luôn thay đổi Quan niệm như vậy trở thành điểm xuất phát để nghiên cứu sựtiến hóa của quyền lực chính trị cũng như các hình thức tổ chức thực hiện nó trongcác giai đoạn phát triển khác nhau của xã hội có giai cấp
Và trong điều kiện cải cách và đổi mới hệ thống chính trị, việc tìm hiểu quyềnlực chính trị và các hình thức thể hiện nó trong các xã hôi có giai cấp có ý nghĩa tíchcực Bởi vì, không thể đổi mới và hoàn thiện hệ thống chính trị khi không biết kế thừa
và phát triển những nhân tố hợp lí đã có của nhân loại Do vây, tôi xin chọn đề tài
"Quyền lực chính trị, những đặc trưng cơ bản của quyền lực chính trị và các hình thức tổ chức thực hiện quyền lực ấy trong các xã hội có giai cấp" lam tiểu luận hết
môn Chính trị học
Trang 2mà còn có ở cả trong giới tự nhiên vô cơ Thời trung cổ, các nhà thần học tôn vinh
“quyền lực thượng đế” lên hàng đầu Song, bên trong cái “vỏ thánh thần” đó S.Oguýtxtanh khẳng định: “con người thì cần một xã hội mà xã hội thì cần một quyền uy”.Thời Phục Hưng và Khai Sáng các nhà không tưởng và Bách khoa toàn thư chủtrương đánh đổ quyền lực phong kiến để xác lập quyền lực tư sản, nhưng chỉ nhấn
mạnh nhà nước là “vương quốc của lí trí” Thời hiện đại, qua những thăng trầm của
lịch sử nhân loại, Bertrand Russel rút ra nhận xét: “lòng đam mê quyền lực và danhvọng là những ước muốn vô hạn của con người Nó chính là nguồn gốc sinh ra mọiđổi thay” hay “quyền lực là khả năng tạo ra những sản phẩm một cách có chủ ý
Nhà chính trị học Mỹ Robert Dahl cho rằng: quyền lực là cái mà nhờ đó ngườikhác phải phục tùng Còn LebicLipson thì xem quyền lực là khả năng đạt tới kết quảnhờ một hành động phối hợp A.Toffler thì khẳng định: “quyền lực là cái buộc ngườikhác phải hành động theo ý của ta”
Bách khoa triết hoc Liên Xô định nghĩa: quyền lực là khả năng thực hiện ý chícủa mình, có tác động đến hành vi của người khác nhờ một phương tiện nào đó như
uy tín, sức mạnh
Qua những định nghĩa trên cho thấy, các nhà khoa học đã nêu ra quan niệmchung nhất về quyền lực Song, ở đây còn giới hạn xem xét vấn đề quyền lực trongquan hệ cá nhân mà chưa thấy được quan hệ quyền lực là quan hệ giữa các giai cấp;giai cấp này có thể chi phối giai cấp khác là do có địa vị ưu thế trong hệ thống sảnxuất xã hội và trong thực tế còn cho thấy quan hệ quyền lực giữa các cá nhân thường
Trang 3gắn với quan hệ quyền lực giữa các giai cấp, các lực lượng xã hội, các quốc gia dântộc… mà họ đại diện.
Quan hệ quyền lựcthể hiện ở hành vi ít nhất là hai chủ thể: chi phối vàbị chi phốihay chỉ huy ra lệnh và tuân thủ phục tùng Có thể nói, đó là đặc trưng cơ bản của quan
hệ quyền lực và để thực hiện được điều đó chủ thể đó phải có hai điều kiện:
Có sức mạnh hơn chủ thể khác
Có địa vị xã hội ưu thế hơn chủ thể khác
Từ sự phân tích trên có thể định nghĩa: quyền lực là mối quan hệ giữa các chủ thểhành động của đời sống xã hội, trong đó chủ thể này có thể chi phối hoặc buộc chủthể khác phải phục tùng ý chí của mình nhờ có sức mạnh, vị thế nào đó trong quan hệ
xã hội
1.1.2 Quyền lực chính trị:
Quyền lực chính trị là phạm trù cơ bản của chính trị học nói lên thực chất hoạtđộng chính trị của mọi giai cấp, mọi đảng phái trong xã hội có giai cấp Mọi phạm trùcòn lại của chính trị học đều có thể được xem là những phạm trù phát sinh, cụ thể hóa
và làm sáng tỏ các phương diện khác nhau của chính trị Nói tới quyền lực chính trị,quyền lực nhà nước là nó tới quyền lực của một giai cấp này dùng quyền lực để trấn
áp giai cấp khác
Sự hình thành các khái niệm về quyền lực chính trị trong xã hội loài người đã trảiqua một quá trình lịch sử lâu dài Khái niệm đầu tiên về quyền lực và quyền lực chínhtrị được Arixtốt nghiên cứu trong tác phẩm “chính trị Aten” từ thời cổ đại ThờiTrung cổ các nhà tư tưởng xem quyền lực chính trị, quyền lực nhà nước như là thứquyền lực của Thượng đế Các nhà Khai Sáng và bách khoa thời Phục Hưng ở châu
Âu lại quan niệm quyền lực chính trị là quyền lực nhà nước như là vương quốc của lítrí và đặt vấn đề xác lập quyền lực chímh trị của giai cấp tư sản như là một thứ quyềnlực siêu giai cấp và phi giai cấp
Trên quan điểm duy vật biện chứng và duy vật lịch sử, chủ nghĩa Mác- Lênin đã
có một cách tiếp cận mới mang tính khoa hoc và cách mạng về quyền lực và quyềnlực chính trị Quyền lực chính trị, theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, là
Trang 4quyền lực của một giai cấp hay một liên minh giai cấp, tập đoàn xã hội hoặc của nhândân – trong điều kiện của chủ nghĩa xã hội Nó nói lên khả năng của một giai cấp thựchiện lợi ích của mình Quyền lực chính trị theo đúng nghĩa của nó, là bạo lực có tổchức của một giai cấp để trấn áp một giai cấp khác Quyền lực chính trị của giai cấpcầm quyền được tổ chức thành nhà nước Quyền lực nhà nước là quyền lực của giaicấp thống trị được thực hiện bằng cả một hệ thống chuyên chính do giai cấp đó đặt ra.Quyền lực chính trị là khả năng để một giai cấp hoặc một liên minh giai cấp thực hiệnlợi ích khách quan của mình Quyền lực nhà nước được tổ chức thành cả một hệ thốngthiết chế và có khả năng vận dụng các công cụ của nhà nước để buộc các giai cấp,tầng lớp xã hội khác phục tùng ý chí của giai cấp thống trị.
II QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ VÀ CÁC HÌNH THỨC TỔ CHỨC THỰC HIỆN QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ TRONG LỊCH SỬ:
2.1 Quyền lực chính trị và các hình thức tổ chức thực hiện nó trong xã hội chiếm hữu nô lệ:
Trong xã hội có giai cấp, sự biến đổi của cơ sở kinh tế và cùng với nó là sự biếnđổi của cơ cấu xã hội giai cấp cũng như vị trí lịch sử của các tầng lớp, giai cấp màquyền lực chính trị cũng không ngừng biến đổi Quyền lực chính trị được tập trungchủ yếu vào quyền lực nhà nước, nghĩa là chủ yếu là quyền lực của giai cấp thống trị.Chế độ chủ nô dựa trên cơ sở xã hội phân chia thành hai giai cấp cơ bản: chủ nô
và nô lệ cùng với một số tầng lớp lao động khác (nông dân, thợ thủ công…) Cơ sở xãhội cho sự thống trị đó là xã hội chiếm hữu nô lệ, cơ sở kinh tế là tư liệu sản xuất cơbản nằm trong tay giai cấp chủ nô Sự ra đời của chế độ chiếm hữu nô lệ đánh dấuthời điểm xuất hiện của loại quyền lực chính trị đầu tiên trong lịch sử – quyền lực củachủ nô là chủ thể sở hữu ruộng đất , nông cụ, súc vật và cả người nô lệ, chủ nô trởthành chủ thể duy nhất của quyền lực chính trị Nô lệ chỉ là những “công cụ biết nói”
và phụ thuộc hoàn toàn vào chủ nô kể cả sự tồn vong về thể xác
Trang 5Quyền lực chính trị của chủ nô chủ yếu được thực hiện bằng nhà nước chủ nôdưới hình thức quân chủ cộng hòa dân chủ chủ nô hoặc cộng hòa quý tộc chủ nô.Nhìn một cách khái quát đặc trưng cơ bản về quyền lực chính trị và các hình thứcthể hiện, thực hiện quyền lực ấy trong xã hội chiếm hữu nô lệ có một số điểm cơ bảnsau:
Quyền lực chính trị trong xã hội chiếm hữu nô lệ, thực chất là quyền lực nhànước với hình thức chính thể chủ yếu là quân chủ Quyền lực ấy là quyền lực có tổchức chỉ của giai cấp chủ nô được thực hiện chủ yếu bằng bộ máy nhà nước, lựclượng chủ yếu của bộ máy nhà nước chủ nô là quân đội và cảnh sát
Bộ máy quyền lực nhà nước lúc đầu còn đơn giản, chức năng chủ yếu là công cụtrấn áp Chủ nô nắm toàn bộ quyền lực, vừa tự đặt ra pháp luật, vừa tổ chức thực hiện,vừa xét xử và vừa là người lãnh đạo quân sự Tổ chức quyền lực còn đơn sơ Sau này,cùng với sự phát triển của chế độ chiếm hữu nô lệ bộ máy nhà nước của chủ nô đượctăng cường và có bước phát triển hơn, lực lượng vũ trang và các cơ quan xét xử táchrời nhau và được tổ chức độc lập
Công cụ để điều hành và quản lý xã hội của nhà nước chủ nô chủ yếu là bạo lực
để trấn áp nô lệ Tính chất quân phiệt, tàn bạo với đại bộ phận dân cư là đặc trưng phổbiến Tuy nhiên ở các nhà nước chủ nô phương Tây các phương pháp thực hiện quyềnlực nhà nước ít nhiều có tính dân chủ hơn Trong khi đó hệ thống quyền lực chủ nôphương Đông chủ yếu mang tính độc tài, chuyên chế
Hình thức tổ chức quyền lực chính trị tối cao phổ biến là quân chủ chuyên chế Ở
đó đứng đầu quyền lực tối cao thuộc về một người Người đó được mệnh danh là “contrời” thể theo lòng trời mà làm vua, không chịu trách nhiệm pháp lý trước ai cả
Nhìn chung, quyền lực chính trị của chủ nô được thiết lập trên nền tảng xã hội ởtrình độ thấp, lực lượng sản xuất chưa phát triển, các mối quan hệ xã hội còn đơngiản, nên hình thức tổ chức quyền lực nhà nước chưa chặt chẽ, phạm vi tác động vàđiều chỉnh còn hẹn hẹp
2.2 Quyền lực chính trị và các hình thức tổ chức thực hiện nó trong xã hội phong kiến:
Trang 6Để hiểu đặc trưng của quyền lực chính trị phong kiến cũng như hình thức tổ chứcthực hiện nó cần phải làm sáng tỏ đặc điểm của cơ sở kinh tế và kết cấu giai cấp xãhội trong xã hội đó.
Cơ sở kinh tế của nhà nước phong kiến là sở hữu của địa chủ phong kiến đối vớiruộng đất cũng như những tư liệu sản xuất khác và sở hữu cá thể của nông dân trong
sự lệ thuộc vào địa chủ
Bước sang xã hội phong kiến, cấu trúc xã hội phức tạp hơn Ngoài hai giai cấpchính là địa chủ và nông dân còn có thương nhân, thợ thủ công và tầng lớp quý tộcđang sa sút Đặc trưng của chế độ phong kiến là cấu trúc thứ bậc trong chiếm hữuruộng đất và đứng ở vị trí cao nhất của hệ thống thứ bậc đó là vua hoặc quốc vương.Người nông dân sống trên lãnh địa của phong kiến và lao động cho phong kiến.Ngoài ra, họ còn là những người sản xuất nhỏ họ có mảnh ruộng, nhà ở, công cụ canhtác… đây được xem là một ưu thế của phương thức sản xuất phong kiến so vớiphương thức sản xuất chiếm hữu nô lệ Tuy nhiên, sự bóc lột của địa chủ phong kiếnđối với nông dân còn rất nặng nề
Ngoài ra, ở thời kỳ Trung cổ, sự xuất hiện của thành phố và các trung tâmthương mại đóng vai trò quan trọng đối với đời sống kinh tế – chính trị của các quốcgia phong kiến và cùng với sự phát triển của thủ công nghiệp mâu thuẫn xã hội trongphường hội cũng hình thành và phát triển
Với một cơ sở kinh tế và kết cấu xã hội khá phức tạp đó của xã hội phong kiến
đã quy định bản chất của quyền lực chính trị trong các nhà nước phong kiến Dựa vàosức mạnh của bộ máy nhà nước, quyền lực chính trị trong xã hội phong kiến chủ yếu
là quyền lực nhà nước Nhà nước là tổ chức cơ bản nhất để thực hiện quyền lực chínhtrị của giai cấp phong kiến Đó là sức mạnh chuyên chính của địa chủ phong kiếnchống lại những người sản xuất nhỏ: nông dân và thợ thủ công
Thích ứng với trạng thái kinh tế và cơ cấu xã hội giai cấp nêu trên, hình thứcquân chủ trở thành phương thức tổ chức quyền lực chính trị tối cao trong nhà nướcphong kiến.Trong quá trình phát triển hệ thống quyền lực phương Tây trải qua haigiai đoạn: cát cứ và tập quyền
Trang 7Ở giai đoạn cát cứ, bộ máy quyền lực nhà nước với người đứng đầu là lãnh chúa.Bên cạnh lãnh chúa là những người giúp việc và lực lượng vũ trang, vua được xem làlãnh chúa lớn nhất Ở giai đoạn này quyền lực chính trị lại được thể hiện ở quyền lựccủa các lãnh chúa ở các địa phương, trở thành các lực lượng cát cứ, gây cản trở cho sựphát triển lực lượng sản xuất và làm suy yếu trung ương Toàn bộ nước phong kiến cómột quyền lưc chính trị tối cao ở trung ương nhưng yếu Thực chất của quyền lực tốicao này là sự liên hợp của nhiều quyền lực độc lập hoặc hầu như độc lập
Tùy theo điều kiện mỗi nước, các chính thể và hình thức tổ chức có những biếndạng nhất định, song có điểm không thay đổi là: ở đâu tồn tại hình thức cát cứ thì ôngvua chỉ nắm quyền trên danh nghĩa Nhưng các chúa phong kiến có trách nhiệm phảithần phục vua và phải có nghĩa vụ đối với vua Tuy nhiên, những chúa phong kiến lớnthường tìm cách bành trướng để hạn chế việc tăng cường quyền lực của chính quyềntrung ương
Trong giai đoạn tập quyền: do sự phát triển của kinh tế hàng hóa – sự trưởngthành của các đô thị và tầng lớp thị dân đòi hỏi phải gạt bỏ các trở ngại do tình trạngcát cứ gây nên Đòng thời các địa chủ vừa và nhỏ, tầng lớp thị dân ủng hộ việc tậptrung quyền lực vào chính quyền trung ương, xóa bỏ các đặc quyền của lãnh chúa ởcác lãnh địa để họ dễ dàng tiêu thụ sản phẩm nông nghiệp, tìm sức lao động… mặtkhác, do sự đàn áp bóc lột của các lãnh chúa phong kiến, các cuộc khởi nghĩa củanông dân ngày càng lớn mạnh cũng khiến cho các chúa đất thấy cần phải có nhà nướctrung ương tập quyền mạnh với quân đội thường trực mới có thể giữ được chínhquyền của chúng Ngoài ra, ở một số nước, do yêu cầu về phòng vệ chống ngoại xâmcũng là một yếu tố đòi hỏi phải hình thành nhà nước quân chủ trung ương tập quyền Trong thời kỳ này, quyền lực tập trung tuyệt đối vào triều đình, triều đình trởthành trung tâm sinh hoạt chính trị của nhà nước, ông vua có quyền lực tối cao làngười nắm quyền thống trị về mặt chính trị, vua không bị ai hoặc tổ chức nào hạn chế
và ràng buộc về quyền lực, nhân dân chỉ là thần dân, là con vua Do vậy, vua có thểban phát cho bất kỳ ai và với mức độ nào theo ý mình Ở phương Đông trong suốt quátrình phát triển chế độ phong kiến, quyền lực chính trị tập trung cao độ vào bộ máy
Trang 8nhà nước trung ương, vua là “con trời”, “thế thiên hành đạo”, bộ máy nhà nước dovua lập ra để bảo vệ chế độ chuyên chế Tuy nhiên có những ông vua cũng có tưtưởng thân dân, coi dân như con và tạo điều kiện cho dân phát triển kinh tế – xã hộiđược hưởng một số quyền tự trị nhất định.
Một trong những đặc trưng điển hình của quyền lực chính trị trong xã hội phongkiến là sự kết hợp chặt chẽ giữa quyền lực thế tục và quyền lực tôn giáo Sự đan xencủa hai thứ quyền lực ấy bao trùm lên toàn xã hội tạo nên sức mạnh sai khiến toàn xãhội Quyền lực nhà nước cũng như quyền lực tôn giáo được thực hiện và thể hiện theođẳng cấp tạo thành các bậc thang quyền lực Tất cả tôn ti trật tự của đẳng cấp phongkiến đè nặng lên xã hội Để bảo vệ quyền lực chính trị và trật tự đẳng cấp của quyềnlực ấy, nhà nước phong kiến đã sử dụng phương tiện pháp luật Nhưng pháp luật đóđược đặt ra không phải để bảo vệ quyền lợi của đại đa số người dân trong xã hội mà
nó là phương tiện để bảo vệ và duy trì sự thống trị của đẳng cấp phong kiến Vì vậy
có thể nói pháp luật phong kiến là pháp luật đặc quyền, quy định hình phạt tập thểmột cách phổ biến đồng thời nó còn mở rộng sự tùy tiện cho người áp dụng pháp luật.Ngoài ra, pháp luật phong kiến còn công khai thừa nhận việc sử dụng bạo lực trựctiếp để bảo vệ và củng cố quyền lực phong kiến
Như vậy, với hình thức tổ chức quyền lực tập trung tuyệt đối, đã hình thành một
bộ máy quan liêu phức tạp Chế độ đẳng cấp theo quan hệ lãnh chúa chư hầu biếnthành chế độ đẳng cấp phục vụ triều đình
Do sự phát triển của thủ công nghiệp và thương nghiệp, các thành thị hình thànhtrong nước phong kiến và hầu hết chúng phụ thuộc vào các lãnh chúa phong kiếnhoặc lệ thuộc trực tiếp vào nhà vua Tuy nhiên, cũng có những thành thị giành đượcquyền tự trị Các thành thị này tổ chức quyền lực chính trị theo chính thể cộng hòa.Người đứng đầu quyền lực nhà nước do dân cư thành thị đó bầu ra
Như vậy, chế độ phong kiến phát triển đến đỉnh cao của nó sẽ ra đời hình thứccộng hòa phong kiến Đó là sản phẩm của tương quan lực lượng giữa giai cấp phongkiến đang suy tàn với tầng lớp thị dân đang vươn lên Bước nhảy vọt trong so sánh
Trang 9lực lượng đó sẽ dẫn đến cải biến căn bản hệ thống quyền lực phong kiến Quyền lực
và hệ thống quyền lực chính trị của giai cấp tư sản ra đời
2.3 Quyền lực chính trị và các hình thức tổ chức, thực hiện nó trong xã hội
tư bản:
Kể từ khi ra đời cho đến nay, chủ nghĩa tư bản đã tiến hóa qua nhiều giai đoạn,trong đó có thể đưa ra hai giai đoạn cơ bản: giai đoạn đầu được gọi là giai đoạn chủnghĩa tư bản cổ điển, giai đoạn hai được xem là chủ nghĩa tư bản hiện đại
2.3.1 Quyền lực chính trị và các hình thức tổ chức, thực hiện nó trong xã hội
tư sản cổ điển:
Đây là giai đoạn hình thành chế độ tư hữu tư bản đối với tư liệu sản xuất là giaiđoạn phát triển cạnh tranh tự do Sự phát triển của xã hội tư bản trong giai đoạn nàychủ yếu được điều chỉnh bằng các quy luật nội tại của bản thân nó Xã hội tư sảntrong giai đoạn này được củng cố và phát triển theo chiều hướng đi lên Có thể nóiđây là bước tiến bộ vượt bậc so với các xã hội trước đó
Cơ sở xã hội của sự thống trị của giai cấp tư sản là xã hội tư bản Đặc điểm củanền sản xuất tư bản chủ nghĩa là nền sản xuất đại công nghiệp cơ khí Trong xã hội cónhiều nhóm lợi ích, nhiều tầng lớp, nhiều giai cấp và nhiều mối quan hệ đan xen phứctạp, trong đó hai giai cấp cơ bản có lợi ích cơ bản đối lập nhau là giai cấp tư sản vàgiai cấp vô sản Để đảm bảo sự thống trị của mình, giai cấp tư sản đã thiết lập nên một
hệ thống tổ chứcquyền lực chính trị phù hợp với nhu cầu phát triển xã hội Hệ thốngquyền lực đó có kết cấu chặt chẽ và tính tập trung cao Điều đó tạo cho nhà nước củagiai cấp tư sản có đủ sức mạnh để điều chỉnh các quan hệ xã hội, điều hòa các mâuthuẫn giai cấp và khống chế sự phản kháng của các lực lượng đối lập, đăc biệt là đốivới giai cấp vô sản Trong giai đoạn này quyền lực chính trị của giai cấp tư sản được
tổ chức, củng cố và xác lập bằng các thể chế dân chủ mà các xã hội trước đó chưa có.Quyền lực nhà nước là biểu hiện tập trung của quyền lực chính trị nhưng quyềnlực nhà nước giai đoạn này dường như nó đứng ngoài hoạt động kinh tế của xã hội tưbản nó chỉ can thiệp vào một số hoạt động có biểu hiện làm lung lay chế độ tư sản.Đây chính là sự phân công tương đối rạch ròi giữa quyền lực nhà nước và quyền lực
Trang 10kinh tế của giai cấp tư sản Điều đó chứng tỏ rằng lúc này quan hệ sản xuất tư bản chủnghĩa chưa cần có sự can thiệp của nhà nước, bởi sự phát triển của chúng được điềuchỉnh bằng các quy luật của bản thân nó Lúc này nhà nước tư sản sẳn sàng bảo vệ lợiích của tất cả các chủ sở hữu, kể cả tiểu chủ đối với tư liệu sản xuất.
Bộ máy quyền lực nhà nước của giai cấp tư sản trong giai đoạn này có một sốđặc trưng cơ bản như sau:
Bộ máy quyền lực nhà nước tư sản mang tính kế thừa: xét về mặt bản chất, bộmáy nhà nước tư sản có cùng tính chất với bộ máy nhà nước phong kiến là công cụbóc lột giai cấp, duy trì sự thống trị của một giai cấp đối với số đông trong xã hội Vìvậy, cách mạng tư sản, lẽ ra phải đập tan bộ máy thống trị , xây dựng bộ máy nhànước tư sản mới thì giai cấp tư sản lại làm cho bộ máy đó hoàn thiện thêm, giai cấp tưsản sau khi giành được thắng lợi, đã kế thừa các thiết chế của chế độ cũ, cải biến vàhoàn thiện bộ máy đó để nó thích ứng với điều kiện mới và trở thành công cụ đắc lựcphục vụ cho lợi ích giai cấp tư sản
Quyền lực nhà nước tư sản được tổ chức theo nguyên tắc phân quyền: cơ sở đểtạo cho quyền lực chính trị tư sản đủ mạnh, giữ vững được sự thống trị của mình là sựphân quyền trong tổ chức quyền lực Quyền lực nhà nước được phân ra làm ba quyền:lập pháp, hành pháp và tư pháp Các quyền này chế ước, kiểm soát lẫn nhau tạo nênthế giằng co, hạn chế được sự tha hóa của quyền lực Bên cạnh đó, pháp luật còn được
sử dụng như một công cụ đắc lực của nhà nước Nó trở thành quyền lực tối thượng màngay cả hoạt động của nhà nước cũng đặt dưới quyền kiểm soát của nó
Một số bộ phận cấu thành cơ bản của quyền lực nhà nước tư sản trong giai đoạn này:
Nghị viện: có vị trí đặc biệt trong hệ thống cơ quan quyền lực trung ương của
nhà nước tư sản Về hình thức đó là cơ quan đại diện cao nhất Với tư cách là bộ phậncấu thành của bộ máy quyền lực nhà nước, lại là cơ quan quyền lực và cơ quan lậppháp của nhà nước tư sản, nghị viện thể chế hóa các quyết định chính trị quan trọng,biến ý chí của giai cấp tư sản thành pháp luật Nghị viện tư sản không còn là cơ quanchỉ nói xuông mà nó ngày càng trở thành diễn đàn đấu tranh gay gắt giữa các thế lực