Tiểu luận phan 9 hcm, phong cách tư duy hồ chí minh với việc xây dựng phong cách tư duy cho cán bộ lãnh đạo, quản lý hiện nay

MỤC LỤC Trang PHẦN MỞ ĐẦU 2 PHẦN NỘI DUNG 3 I NHẬN THỨC CHUNG VỀ PHONG CÁCH VÀ PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH 3 1 Khái niệm về phong cách 3 2 Phong cách Hồ Chí Minh 5 3 Đặc điểm hình thành phong cách tư duy H[.]

3 Đặc điểm hình thành phong cách tư duy Hồ Chí Minh 6

II NỘI DUNG PHONG CÁCH TƯ DUY HỒ CHÍ MINH 9

1 Phong cách tư duy độc lập, tự chủ và sáng tạo 9

2 Những nguyên tắc trong phong cách tư duy Hồ Chí

Minh

15

3 Bản lĩnh trong tư duy Hồ Chí Minh 17 III VẬN DỤNG PHONG CÁCH TƯ DUY HỒ CHÍ

MINH TRONG VIỆC XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ

LÃNH DẠO, QUẢN LÝ HIỆN NAY

20

1 Thực trạng tư duy lý luận của cán bộ lãnh đạo, quản lý

nước ta hiện nay.

20

2 Giải pháp xây dựng phong cách tư duy cho cán bộ lãnh

đạo, quản lý theo phong cách tư duy Hồ Chí Minh.

22

TÀI LIỆU THAM KHẢO 28

PHẦN MỞ ĐẦU

Phong cách tư duy Hồ Chí Minh là một bộ phận quan trọng trong disản tư tưởng của Người Nói đến phong cách tư duy Hồ Chí Minh là nóiđến một trong những nét riêng, độc đáo của Hồ Chí Minh Nhưng đó cũng

là phong cách chứa đựng tính dân tộc, khoa học, cách mạng nên có thểnghiên cứu, học tập và vận dụng phong cách ấy vào mỗi người, nhất là cán

bộ lãnh đạo, quản lý Nét đặc sắc nhất trong phong cách tư duy Hồ ChíMinh là tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo Phong cách tư duy ấy xa lạ vớimọi khuôn sáo, khước từ sự sao chép, rập khuôn giáo điều, cứng nhắc.Phong cách ấy từ bỏ các định đề “tuyệt đối”, “vĩnh cửu” của lối tư duy siêuhình sẵn sàng vượt qua những lối suy nghĩ quen thuộc, cứng nhắc của cácquan niệm bất biến vĩnh cửu trên con đường truy tìm bản chất của sự vật.Phong cách ấy giúp con người luôn có cách nhìn mới mẻ, trong sáng mộtcách suy nghĩ độc lập, tự chủ, vững vàng

Nghiên cứu, học tập phong cách tư duy Hồ Chí Minh là một côngviệc có ý nghĩa rất quan trọng, vừa cấp bách, vừa lâu dài đối với nhiệm vụbồi dưỡng và hoàn thiện nhân cách của mỗi người Nó góp phần khắc phụccăn bệnh kinh nghiệm chủ nghĩa, giáo điều, duy ý chí trong cán bộ, đảngviên nói chung, cán bộ lãnh đạo quản lý nói riêng; đồng thời, góp phần từngbước xây dựng phong cách tư duy khoa học, nâng cao trình độ lú luận chocán bộ đảng viên nhằm vận dụng sáng tạo, thành công chủ nghĩa Mác-lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh trong sự nghiệp đổi mới Với ý nghĩa tầmquan trọng đó, qua học tập, nghiên cứu học phần VIII (phương pháp cách

mạng Hồ Chí Minh và phong cách Hồ Chí Minh) tôi chọn đề tài: “” làm

tiểu luận kết thúc phần học Trong quá trình nghiên cứu và viết tiểu luận,mặc dù tác giả đã rất cố gắng, song do trình độ và thời gian hạn chế , vì vậy

sẽ không tránh khỏi những thiếu sót, rất mong quý thầy, cô giáo sữa chữa

bổ sung để tiểu luận hoàn chỉnh hơn Xin trân trọng cảm ơn

PHẦN NỘI DUNG

I NHẬN THỨC CHUNG VỀ PHONG CÁCH VÀ PHONG CÁCH HỒ CHÍ MINH

1 Khái niệm về phong cách

Khái niệm phong cách được bàn đến từ lâu ở cả phương Đông vàphương Tây Phong cách bao giờ cũng gắn với con người hoặc cộng đồngngười, được hiểu nhất quán theo hai nghĩa:

Theo nghĩa hẹp, phong cách là cách thức riêng của một tác giả, mộtnghệ sỹ biểu hiện trong sáng tạo các tác phẩm, công trình văn hóa, nghệthuật Đó là những biểu hiện mang tính chất hệ thống về tư tưởng và nghệthuật, những đặc trưng thẩm mỹ ổn định về nội dung và hình thức thể hiện,tạo nên những giá trị độc đáo của tác giả

Theo nghĩa rộng, phong cách là phong thái, phong độ và phẩm cách

đã trở thành nề nếp, ổn định của một con người hoặc một lớp người, đượcthể hiện trong tất cả các hoạt động sống của chủ thể như tư duy, diễn đạt,hành động, tạo nên những giá trị riêng, những đặc trưng của họ

Nói cách khác, phong cách được hiểu như các nguyên tắc điều chỉnhhành vi của con người và trở thành thói quen, nề nếp, ổn định khi suy nghĩ,diễn đạt và hoạt động thực tế

Với nghĩa rộng này, chúng ta có thể nói đến phong cách của bất kỳngười nào từ người bình thường đến lãnh tụ, vĩ nhân hoặc phong cách củamột lớp người nhất định như phong cách nhà nho, phong cách lãnh đạo,phong cách quân nhân…

Phong cách hình thành và chịu sự tác động của các điều kiện tựnhiên, môi trường xã hội, văn hóa, kinh tế, chính trị Ở các thời kỳ phát

triển của lịch sử, phong cách người Việt Nam không giống phong cáchngười Trung Hoa và cũng khác với người Pháp, người Mỹ Ngay trongnước, phong cách của những người ở những vùng khác nhau cũng khônggiống nhau.

Đối với một người thì phong cách của họ gắn với đặc điểm truyềnthống, thói quen, hoàn cảnh sống quy định, đồng thời mang dấu ấn của cánhân rất rõ Mỗi người có thể tiếp thu những truyền thống tốt, tập quán đẹp

và khắc phục những thói quen xấu ở mức độ nào là hoàn toàn phụ thuộcvào trình độ và khí chất của người đó Cùng một hoàn cảnh sống như nhaunhưng ở từng người có phong cách không hoàn toàn giống nhau

Thế giới quan, nhân sinh quan tiên tiến, cách mạng ảnh hưởng rất lớnđến việc hình thành và hoàn thiện phong cách của con người Xây dựng thếgiới quan và nhân sinh quan đúng đắn ở mỗi con người là đã giải quyết tốtvấn đề phục vụ ai, vì ai mà hành động, lao động, chiến đấu Trong khi thựchiện trách nhiệm với cuộc đời, con người sáng tạo ra những giá trị mới chocuộc đời, hoàn thiện nhân cách và phong cách của con người Do đó thếgiới quan và nhân sinh quan có mối liên hệ mật thiết với con người

Ở thời đại chúng ta, mỗi người, nhất là cán bộ đảng viên thì phongcách của họ có liên quan mật thiết với tư tưởng, đường lối, chủ trương vàphương pháp cách mạng của Đảng

Phong cách có liên quan chặt chẽ đến dạo đức con người, nhưngphong cách không phải là dạo đức mà lả những chuẩn mực đạo đức đượcnhận thức và được thể hiện ra trong hoạt động sống của con người Nói mộtngười có phong cách khiêm tốn, giản dị chính là chuẩn mực đạo đức cần,

kiệm, liêm, chính được con người nhận thức và thể hiện trong cuộc sốngđời thường.

Tác phong là bộ phận của phong cách Đó là phong cách hoạt động.Đây là một bộ phận rất quan trọng của phong cách con người, là bộ phận

mà người khác dễ nhận ra phong cách của mình và cũng là cái đại biểu chocon người tham gia vào quan hệ xã hội

2 Phong cách Hồ Chí Minh

Phong cách Hồ Chí Minh mà chúng ta nghiên cứu ở đây hiểu theonghĩa rộng, tức là tìm hiểu những giá trị, những nét riêng biệt và những đặcđiểm thể hiện tính ổn định, nề nếp trong các mặt hoạt động của Người

Phong cách Hồ Chí Minh là phong cách người Việt Nam Song, đây

là phong cách của một con người với cái tâm trong sáng, cái đức cao đẹp,cái trí mẫn tuệ, cái hành mực thước, phong cách của một lãnh tụ, một chiến

sỹ cộng sản chân chính, công dân số một của Việt Nam Đó là phong cáchcủa người anh hùng giải phóng dân tộc, của một bậc đại trí, đại nhân, đạidũng, đồng thời cũng là nhà văn hóa lớn của thế giới Phong cánh Hồ ChíMinh không phải chỉ đễ mọi người ca ngợi, chiêm ngưỡng, sùng bái mà làtấm gương đễ mọi người noi theo, học tập Không phải chỉ người ViệtNam, từ người lao động chân tay đến người lao động trí óc, từ già đến trẻ,

từ miền ngược đến miền xuôi, từ người tu hành đến các chính khách,thương gia đều nhìn thấy ở Hồ Chí Minh phong cách của chính mình, mà

cả người nước ngoài ở phương Đông hay phương Tây cũng cảm thấy gầngũi, không xa lạ với phong cách Hồ Chí Minh

Phong cách Hồ Chí Minh không phải chỉ thấy có những gì thuộc vềdân tộc, về truyền thống của con người Việt Nam, không chỉ có quá khứ và

hiện tại mà còn cả tương lai Ôxíp Manđenstam phát hiện từ năm 1923rằng: từ Nguyễn Ái Quốc chúng ta hiểu biết về “một dân tộc rất lịch thiệp

và độ lượng, rất ghét những gì thái quá”, “đang tỏa ra một cái gì thật lịchthiệp và tế nhị”, “như thấy sự yên tĩnh mênh mông của tình hữu ái toàn thếgiới”, “Từ Nguyễn Ái Quốc đã tỏa ra một thứ văn hóa, không phải văn hóachâu Âu, mà có lẽ là nền văn hóa tương lai” Đavít Hambuốcxtam viếttrong tác phẩm “Hồ” (Nxb Rangdôm haosơ – 1971): “Hồ Chí Minh là mộttrong những nhân vật kỳ lạ của thời đại – hơi giống Găngđi, hơi giốngLênin, hoàn toàn Việt Nam” Hồ Chí Minh đã thuyết phục, chinh phục mọingười bằng chính phong cách của mình khi người còn sống và vẫn tiếp tụckhi Người đã đi xa Đồng chí Phiđen Caxtrô ca ngợi: “ Cuộc đời của HồChí Minh là một tấm gương sáng chói những phẩm chất cách mạng và nhânđạo cao cả nhất…Đồng chí Hồ Chí Minh thuộc lớp những người đặc biệt

mà cái chết là mầm mống của sự sống và là nguồn cổ vũ đời đời bất diệt!”.Những lời đánh giá cao của các nhân vật kiệt xuất đại diện cho các châu lụcnói trên đã khẳng định sự bất tử của Hồ Chí Minh trong trái tim nhân loại.Hiếm có một vĩ nhân ở thời đại chúng ta, ngay từ sinh thời cũng như saukhi đã qua đời, tên tuổi và sự nghiệp lại được biết đến rộng rãi, được đánhgiá cao, được ca ngợi không chút dè dặt, bằng những lời đẹp đẽ và cao quýnhư loài người tiến bộ đã dành cho Chủ tịch Hồ Chí Minh, lãnh tụ thiên tài

và kính yêu của giai cấp công nhân và nhân dân Việt Nam

Hồ Chí Minh vĩ đại nhưng không phải là siêu nhân Siêu nhân là mộtđối tượng chỉ đễ ca ngợi, chiêm ngưỡng và sùng bái chứ không phải đễ mọingười học tập, noi theo Lãnh tụ, vĩ nhân vẫn phải là con người bình thườngvới những vui buồn, yêu ghét như mọi con người lương thiện khác Phong

cách Hồ Chí Minh không phải ở tầm cao không thể vươn tới, mà luôn ởphía trước cho chúng ta noi theo, học tập.

3 Đặc điểm hình thành phong cách tư duy Hồ Chí Minh

Truyền thống gia đình, quê hương, đất nước ảnh hưởng rất lớn đếnphong cách Hồ Chí Minh Hồ Chí Minh sinh ra trong một gia đình nhà Nhoyêu nước, gần gũi với nhân dân Cụ phó bảng Nguyễn Sinh Sắc, thân phụcủa Người là một nhà Nho giàu lòng yêu nước, thương dân sâu sắc, laođộng cần cù, có ý chí kiên cường vượt qua gian khổ, khó khăn để đạt đượcmục tiêu, chí hướng Chủ trương lấy dân làm hậu thuẫn cho mọi cải cáchchính trị - xã hội của cụ Phó bảng Sắc đã có ảnh hưởng sâu sắc đối với sựhình thành tư tưởng chính trị và nhân cách của Hồ Chí Minh Nghệ Tĩnh –quê hương của Hồ Chí Minh là mảnh đất giàu truyền thống yêu nước,chống ngoại xâm, đã nuôi dưỡng nhiều anh hùng nổi tiếng trong lịch sửViệt Nam Những tội ác của bọn thực dân và thái độ ương hèn, bạc nhượccủa bọn quan lại Nam triều đã thôi thúc Người ra đi tìm một con đườngcách mạng mới để cứu dân, cứu nước

Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam gắn liền với cuộc đấu tranh dựngnước giữ nước của nhân dân ta, dân tộc ta Bởi vậy, ở mỗi người dân ViệtNam gắn mình với vận mệnh của Tổ quốc, của dân tộc thì chủ nghĩa yêunước ấy lại nhân sức mạnh của bản thân, biến thành một sức mạnh thúc đẩymình vượt qua mọi khó khăn, nguy hiểm, mọi thử thách gian nan Nguyễn

Ái Quốc được hun đúc bởi chủ nghĩa yêu nước ấy, đã có thể vượt lên mọikhó khăn, vươn lên hoàn thành sứ mệnh mà lịch sử giao phó Chính sứcmạnh của chủ nghĩa yêu nước Việt Nam đã góp phần hình thành nên phongcách Hồ Chí Minh Song chủ nghĩa yêu nước Việt Nam lại là chủ nghĩa yêunước của một cộng đồng và mang tính cộng đồng Ở mỗi người trong cộng

đồng ấy, cộng đồng dân tộc Việt Nam, trừ những kẻ từ bỏ cộng đồng ấy,dân tộc ấy đều có tinh thần yêu nước thương nòi Ở Hồ Chí Minh chủ nghĩayêu nước kết hợp với chủ nghĩa Mác – Lênin đã nhanh chống trở thành chủnghĩa yêu nước chân chính phù hợp với thời đại, hình thành thế giới quan

và nhân sinh quan cách mạng, khoa học, Người trở thành lãnh tụ của phongtrào cách mạng, âm điểm quy tụ những người cách mạng Việt Nam trongsuốt quá trình tiến triển của lịch sử hiện đại nước ta

Đặc điểm về hoàn cảnh và môi trường sống Hồ Chí Minh đã đinhiều nước, biết nhiều thứ tiếng, nắm được nhiều phong tục tập quán vàtruyền thống văn hóa của nhiều dân tộc trên thế giới Hồ Chí Minh đã làmnhiều nghề để sống, hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau của phongtrào cách mạng, giữ các nhiệm vụ và trọng trách khác nhau của cách mạng.Trong khoảng thời gian từ năm 1911 đến khi gặp được chủ nghĩa Mác -Lênin, Hồ Chí Minh chăm chỉ và ham tìm hiểu những điều mới lạ Ngườiham đọc văn thơ, am hiểu tứ thứ, ngũ kinh; rồi Người học quốc ngữ, tiếpxúc với văn hóa phương Tây Hồ Chí Minh đã lao động, học tập và hoạtđộng thực tiễn Tham gia các buổi diễn thuyết của nhiều nhà chính trị vàtriết học Người tiếp xúc với văn hóa và các danh nhân văn hóa, chính trịcủa Pháp; tiếp xúc với những tư tưởng nhân văn qua văn học Pháp, Nga,Anh, Mỹ Có thể nói, Ở Hồ Chí Minh, hội tụ nhiều mẫu người khác nhau;

từ người thợ, người lính, thầy giáo, học viên, nhà báo, nhà văn, nhà thơ,nhà tâm lý, nhà đạo đức học, cho đến nhà quân sự, nhà ngoạigiao.v.v.nhưng quan trọng nhất là một nhà cách mạng chuyên nghiệp – mộtlãnh tụ vĩ đại của giai cấp công nhân và của dân tộc Việt Nam

Mọi yếu tố khách quan dù quan trọng mấy cũng không thể tự nhiênhình thành ở Hồ Chí Minh những tư tưởng lớn có tầm cỡ làm biến đổi cả

bản đồ thế giới trong thế kỷ XX này Phải thông qua những yếu tố chủ quancủa bản thân Hồ Chí Minh như tư chất, bản lĩnh, phong cách, thiên tư vốn

có đã được tôi luyện trong hoạt động thực tiễn, những yếu tố khách quanmới được nhận thức, tiếp thu, kế thừa và phát triển Hồ Chí Minh là mộtngười đại trí, am hiểu Đông, Tây, kim, cổ Người nghiên cứu và tiếp thu cóphê phán, chọn lọc cả những học thuyết của Khổng Tử, Giê Su, Tôn DậtTiên tất cả những hiểu biết ấy đã góp phần quan trọng vào việc hìnhthành tư tưởng và phong cách Hồ Chí Minh Có thể nói tư tưởng Hồ ChíMinh là sự “vượt gộp”, gộp tất cả những gì tốt đẹp, tinh túy đã có trướcmình để rồi vượt lên phía trước nhằm phục vụ sự nghiệp giải phóng dântộc, giải phóng xã hội và giải phóng con người

Nếu tư tưởng Hồ Chí Minh chỉ là con số cộng tư tưởng của quá khứ

và đương thời, dù đó là tư tưởng của Mác, Lênin, thì chắc chắn không thểtrở thành ngọn cờ dẫn đường cho cách mạng Việt Nam đi đến thắng lợi Kếthừa nhưng phải sáng tạo, phải phát triển, phải vượt lên phía trước thì HồChí Minh mới có thể đưa ra những câu trả lời chính xác, đáp ứng yêu cầucủa cách mạng Việt Nam, của phong trào giải phóng dân tộc, của cáchmạng thế giới, phù hợp với xu thế của thời đại trước những biến động hếtsức phức tạp của thế kỷ XX

Những dữ kiện để hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh cũng không thểchỉ khuôn vào lĩnh vực tư tưởng, không chỉ dừa vào tư tưởng của nhữngngười đi trước Thực tiễn sống động của phong trào cách mạng ở Việt Nam

và trên thế giới là căn cứ xuất phát để suy nghĩ, để hình thành tư tưởng HồChí Minh, Người đã đặt dữ kiện tư tưởng trên mãnh đất thực tiễn ấy đểtừng bước xác lập một hệ tư tưởng, luận điểm có ý nghĩa quyết định vậnmệnh của dân tộc và đống góp to lớn vào phong trào cách mạng thế giới

II NỘI DUNG PHONG CÁCH TƯ DUY HỒ CHÍ MINH

1 Phong cách tư duy độc lập, tự chủ và sáng tạo

Mục đích tư duy của Hồ Chí Minh là suy nghĩ trên những cứ liệuthực tiễn Việt nam, di sản tư tưởng của những người lớp trước và đươngthời để xác định hệ tư tưởng của mình Tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quảcủa một quá trình tư duy khoa học Trong đó, phong cách tư duy có vai tròtrực tiếp dẫn đến việc xác lập tư tưởng Hồ Chí Minh Song, căn cứ để tìmhiểu phong cách tư duy Hồ Chí Minh lại chính là hệ tư tưởng của Ngườiđược thể hiện trong các di cảo và các hành vi bất thành văn Đồng thờicũng cần tìm hiểu phong cách tư duy Hồ Chí Minh thông qua quan điểm,đường lối của Đảng cộng sản, qua tư tưởng và phong cách của những họctrò, những người gần gũi với Người, đã quán triệt tư tưởng và học tậpphong cách Hồ Chí Minh để đưa cách mạng Việt Nam đến thắng lợi

Nội dung đặc sắc nhất, cái bản chất nhất trong phong cách tư duy HồChí Minh, đó là phong cách tư duy độc lập, tự chủ và sáng tạo Với Hồ ChíMinh độc lập là không lệ thuộc, không phụ thuộc, không bắt chước, khôngtheo đuôi, giáo điều Tự chủ là chủ động suy nghĩ và làm chủ suy nghĩ củamình, làm chủ bản thân và công việc của mình, tự chịu trách nhiệm trướcdân, trước nước, biết làm chủ bản thân và công việc Sáng tạo là sẵn sàng từ

bỏ những cái cũ đã được thực tiễn kiểm nghiệm là không đúng, những gìlạc hậu, những gì lỗi thời, những cái cũ đã đúng trước kia nhưng đến naykhông còn phù hợp Sáng tạo là vận dụng đúng quy luật chung cho phù hợp

với cái riêng, cái đặc thù Đồng thời sáng tạo cũng là tìm tòi, đề xuất những

cái mới mà có thể trả lời được những đòi hỏi của cuộc sống đặt ra Cái mớisáng tạo của Hồ Chí Minh là cái mới phù hợp với quy luật khách quan củacách mạng Việt Nam, đồng thời phù hợp với quy luật phát triển chung của

xã hội loài người Cái mới có thể bao hàm giá trị của cái cũ nhưng vượt lêntrên và bổ sung giá trị mới Cái cũng là cái chưa có trong tiền lệ lịch sử.

Nhờ có phong cách tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo của Hồ Chí Minh

mà những quy luật của cách mạng Việt Nam được phát hiện Chính các quyluật đó đã xác lập nên hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh

Tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo đã có trong phong cách tư duy HồChí Minh từ rất sớm, lúc Người còn thiếu thời và mới bước vào tuổi thanhniên Nó phát triển và trở thành sáng tạo khi Hồ Chí Minh tiếp nhậnphương pháp tư duy khoa học của chủ nghĩa Mác – Lênin với hạt nhân cơbản là phép biện chứng duy vật Bằng phương pháp tư duy độc lập, tự chủ,sáng tạo, Hồ Chí Minh và Đảng ta đã tìm ra cách đánh địch chưa hề cótrong từ điển, cũng như kinh nghiệm quân sự của thế giới, đã tạo ra cácphương thức đấu tranh có thể coi là kinh điển trong phong trào đấu tranhgiải phóng dân tộc, đã làm nên những thắng lợi có ý nghĩa thời đại, làm sụp

đổ chủ nghĩa thực dân cũ và mở đầu sự thất bại của chủ nghĩa thực dân mớitrên phạm vi toàn thế giới Cũng chính bằng tư duy độc lập, tự chủ, sángtạo, Hồ Chí Minh đã đưa Việt Nam, một nước kinh tế kém phát triển đi lênchủ nghĩa xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa trong điều kiện thế giớiđầy biến động

Tính độc lập của tư duy đã sớm giúp Hồ Chí Minh đi đến nhữngnhận định độc lập Đầu thế kỷ XX, khi các phong trào yêu nước theo cáckhuynh nổ ra đều thất bại, con đường giải phóng dân tộc lâm vào bế tắc,Vậy, đi về đâu, hướng về đâu? nếu nhầm lẫn sẽ thành bi kịch Lúc này,nhiều người đã đặt câu hỏi: Tại sao trong khi Nhật Bản vừa đánh bại Sahoàng, uy tín của Nhật Bản trên trường quốc tế đang lên cao, Phan BộiChâu cùng lớp lớp thanh niên Việt Nam hướng về Nhật Bản với hy vọng

cùng người da vàng, Nhật Bản sẽ giúp Việt Nam đánh thực dân Pháp… thìNguyễn Tất Thành lại chọn cho mình một hướng đi khác, về phương Tây,sang “mẫu quốc” và một số nước khác xem họ làm như thế nào để về giúpđồng bào mình.

Sự lựa chọn này chứng tỏ, vào giai đoạn đó tư duy của Nguyễn TấtThành đã phát triển đến trình độ chín chắn, độc lập và sáng tạo, không hề bịbối cảnh xung quanh chi phối Bắt đầu từ đây, Người bắt đầu cuộc hànhtrình đi tìm hướng đi mới cho dân tộc và đó là quá trình tư duy độc lập, tựchủ, sáng tạo của Người tiếp tục toả sáng thể hiện trên một loạt những luậnđiểm về con đường cách mạng Việt nam Độc lập, tự chủ, sáng tạo khôngchỉ trong tư duy mà cả trong hành động cách mạng, trong kháng chiếnchống xâm lược và trong xây dựng đất nước Đây là nét đặc trưng rất HồChí Minh Năm 1949, khi trả lời các phóng viên nước ngoài về vấn đề ViệtNam có nhận được sự giúp đỡ từ bên ngoài không? Có sợ bị nước ngoàithống trị không? Hồ Chí Minh nói: “thắng lợi của Việt Nam sẽ là độc lập

và thống nhất thực sự Chúng tôi bao giờ cũng trông ở sức mình Chúng tôikhông sợ ai cả Không nước nào có thể thống trị được chúng tôi”

Khi mới đặt chân lên đất Pháp, Người đã phát hiện thấy hai nướcPháp – một nước pháp của những kẻ giàu có, của bọn tư bản đế quốc thựcdân và một nước Pháp của những người vô sản, những người lao độngnghèo khổ Khi đến Mỹ, Người không giống như nhiều người khác chỉ thấyánh sáng trên đầu Thần Tự do tỏa sáng, mà còn thấy số phận của nhữngngười da đen, những phụ nữ đang bị dẫm đạp dưới chân vị thần ấy Khi đếnĐaca và các nước thuộc địa châu Phi, trước những cảnh bọn thực dân Phápcoi thường mạng sống của những người da đen, Người không bàng quangnhư nhiều người khác, mà đã đi đến nhận định: “Đối với bọn thực dân tính

mạng của người thuộc địa, da vàng hay da đen cũng không đáng một xu”.Khi đến Anh, ông Étcốpphie khuyên Hồ Chí Minh hãy tạm gác ý nghĩ cáchmạng lại một bên để học lấy cách làm bếp, kiếm được nhiều tiền, nhưngNgười lại suy nghĩ hoàn toàn khác Trước cái chết của ông thị trưởng Coóc,một nhà đại ái quốc Ái Nhĩ Lan, Người đã trao đổi suy nghĩ của mình vớimột người đồng hương: “Một dân tộc có những người như ông Coóc sẽkhông bao giờ đầu hàng”, “Cái chết của họ làm cho Tổ quốc họ sống lại,lòng can đảm của họ trở thành bất diệt”.

Tư duy độc lập, tự chủ, sáng tạo của Hồ Chí Minh đã làm cho suynghĩ của Người rất nhanh chống phân biệt với suy nghĩ của Phan ChuTrinh, Phan Văn Trường về con đường cứu nước, tuy cả ba người đều cótấm lòng yêu nước sâu nặng Khi đã cùng nhau gặp ở Pari, các ông đã cónhiều cuộc tranh luận thâu đêm Cuối cùng Hồ Chí Minh đã tán thành Quốc

tế III, tham gia sáng lập Đảng Cộng sản Pháp, tiếp thu chủ nghĩa Mác –Lênin và đi theo con đường cách mạng tháng Mười Nga Còn Phan ChuTrinh, Phan Văn Trường thì dừng lại ở con đường cải lương, mà chính cácông sau này đã thừa nhận thất bại

Tính độc lập, tự chủ, sáng tạo của tư duy Hồ Chí Minh thực sự cóbước tiến nhảy vọt khi người bắt gặp chủ nghĩa Mác – Lênin Từ đây độclập, tự chủ mới thực sự đi đến sáng tạo Từ đây, trình độ tư duy của Người

đã đạt đến độ chính đễ đối chiếu, so sánh, lựa chọn, chắt lọc và tổng hợpnhững cứ liệu mà thực tiễn Việt Nam và thế giới đã cung cấp, những kinhnghiệm mà cuộc sống đã đem lại, những tư tưởng của những người đi trước

đã gợi mở, để từ đó đi đến những kết luận mới, những tư tưởng mới

Đến với chủ nghĩa Mác – Lênin, Hồ Chí Minh đã nhìn thấy ánh sángsoi đường trước hết cho hoạt động tư duy của mình Học thuyết mang tính

cách mạng và khoa học ấy mở đường ra chân trời rộng lớn cho sự sáng tạo

và đòi hỏi những người tiếp nhận nó phải sáng tạo Tư duy độc lập, tự chủ,sáng tạo của Hồ Chí Minh đã nhanh chống hòa nhập với tính cách mạngtriệt để và tính khoa học chặt chẽ của chủ nghĩa Mác – Lênin, lý luận vàphương pháp luận của một học thuyết “chân chính nhất, chắc chắn nhất,cách mạng nhất”, từ đó từng bước xác lập cả một hệ thống tư tưởng, luậnđiểm sáng tạo, ít thấy ở những nhà cách mạng đương thời Tư tưởng HồChí Minh đã bao trùm toàn bộ những vấn đề cơ bản nhất của cách mạngViệt Nam từ đường lối đến phương pháp cách mạng; từ chiến lược đến sáchlược; từ xây dựng Đảng lãnh đạo đến mặt trận đại đoàn kết dân tộc, lựclượng vũ trang nhân dân, nhà nước của dân, do dân, vì dân; từ xây dựngkinh tế, chính trị đến văn hóa xã hội, đạo đức, con người Đó là tư tưởngđoàn kết quốc tế, gắn cách mạng Việt Nam với cách mạng thế giới, gắn dântộc Việt Nam với thời đại, kết hợp lực lượng bên trong và bên ngoài, tạonên sức mạnh to lớn của của cách mạng Việt Nam Tư tưởng Hồ Chí Minh

đã được thể hiện trên một loạt các vấn đề lớn của thời đại: chủ nghĩa thựcdân và phong trào giải phóng dân tộc, quyền con người và quyền các dântộc, hòa bình và tình hữu nghị giữa nhân dân các nước Đó là tư tưởng vềmột nền văn hóa và đạo đức không những của hiện tại mà còn cả tương lai,một lối sống và nhân cách xứng đáng của con người

Trung tâm của tư tưởng Hồ Chí Minh là “không có gì quý hơn độclập tự do” “độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội” nhằm mục tiêunhất quán là giải phóng dân tộc, giải phóng xã hội và giải phóng con người

Có nhiều người nước ngoài đã coi tư tưởng Hồ chí Minh là hệ tưtưởng của phong trào giải phóng dân tộc Nhiều người khẳng định có mộtchủ nghĩa nhân văn Hồ Chí Minh Tổ chức UNESCO đánh giá tư tưởng của

Người là “ hiện thân của những khát vọng của các dân tộc trong việc khẳngđịnh bản sắc dân tộc của mình và tiêu biểu cho việc thúc đẩy sự hiểu biếtlẫn nhau”.

Từ nhiều năm trước, thế giới đã thừa nhận Hồ Chí Minh là một nhàyêu nước vĩ đại, một nhà hoạt động lỗi lạc trong phong trào giải phóng dântộc, phong trào cộng sản và công nhân quốc tế Đến cuối thế kỷ này, thếgiới lại suy tôn Người là anh hùng giải phóng dân tộc và là danh nhân vănhóa lớn Đối với những người mácxít, Hồ Chí Minh là một trong số rất ítlãnh tụ cách mạng trong thế kỷ XX đã vận dụng và phát triển sáng tạo chủnghĩa Mác – Lênin trên nhiều mặt Điều quan trọng nhất là tư tưởng Hồ ChíMinh đã được thực tiễn cách mạng Việt Nam và phong trào giải phóng dântộc kiểm nghiệm, khẳng định

Hồ Chí Minh đã có những luận điểm sáng tạo về con đường đưa mộtnước nông nghiệp lạc hậu vốn là thuộc địa nữa phong kiến, đi lên chủ nghĩa

xã hội bỏ qua chế độ tư bản chủ nghĩa Có những vấn đề Người không cóthời gian điều kiện giải quyết, nhưng tư tưởng của Người là những tiền đề

lý luận và phương pháp luận hết sức quan trọng để định hướng cho sự pháttriển hợp quy luật của đất nước Vấn đề có ý nghĩa quyết định là tư tưởng

Hồ Chí Minh đã trở thành cơ sở cho việc hoạch định đường lối cách mạngđúng đắn, cho việc xây dựng những nhân tố bảo đảm thắng lợi của cáchmạng Việt Nam, để Đảng Cộng sản và nhân dân Việt Nam vượt qua mọithử thách, vững bước đi theo con đường đã lựa chọn – con đường đi tớithắng lợi hoàn toàn của độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

2 Những nguyên tắc trong phong cách tư duy Hồ Chí Minh

Thứ nhất, tư duy trên những cứ liệu thực tế Việt Nam.

Mọi trăn trở suy nghĩ của Hồ Chí Minh đều nhằm cái đích là cứunước, cứu dân, là làm sao cho dân giàu, nước mạnh, ai cũng có cơm ăn áomặc, ai cũng được học hành, mọi người dân sống tự do, ấm no, hạnh phúc.Tuy nhiên tư duy của Hồ Chí Minh không chỉ dừng lại ở chỗ tìm con đườnggiải phóng dân tộc mà còn tìm cách hiện thực hóa con đường đã tìm thấycho cách mạng Việt Nam.

Việc tìm đường và dẫn đường cách mạng Việt Nam của Hồ Chí Minhđều xuất phát từ thực tế Việt Nam Đó là đã được nhận thức đúng đắn, gạt

bỏ những tính phiến diện, bề ngoài, sai lệch mà tư duy thường ngày dễ mắcphải Đó là thực tế đã được nhận thức dưới ánh sáng của chủ nghĩa Mác –Lênin, bằng phương pháp biện chứng duy vật để phân tích Thực tế mà HồChí Minh cần nắm được là thực tế với bản chất bên trong của nó, với nhữngđặc điểm, mâu thuẫn nội tại và sự phát hiện ra những quy luật vận động củađất nước, dân tộc để hoạch định đường lối, chủ trương đúng và tổ chức thựchiện thành công đường lối, chủ trương đó Xuất phát từ thực tế Việt Nam

để tư duy đã làm cho phong cách tư duy Hồ Chí Minh vượt lên so với cácnhà yêu nước thuộc thế hệ trước và cùng với thời Hồ Chí Minh

Thứ hai, rộng mở tư duy trên cơ sở nghiên cứu nắm bắt các tư tưởng

và học thuyết đã có

Trước khi đến với chủ nghĩa Mác – Lênin, Hồ Chí Minh đã theo họcNho học, tiếp cận Phật giáo, Thiên chúa giáo, làm quen với các nhà khaisáng và cách mạng tư sản Tây Âu Sau khi đến với chủ nghĩa Mác – Lênin,

Hồ Chí Minh còn tìm hiểu chủ nghĩa Tam dân của Tôn Trung Sơn (TrungQuốc), thuyết bất bạo động của Găngđi (Ấn Độ)

Ở Hồ Chí Minh không có sự thành kiến đối với bất kỳ tư tưởng, họcthuyết nào Trung tâm sự suy nghĩ Hồ Chí Minh là rút ra những gì cần thiếtcho cách mạng Việt Nam, phù hợp với dân tộc Việt Nam, giúp cho sựnghiệp giải phóng dân tộc và phát triển đất nước Người suy ngẫm, so sánh,chắt lọc điều hay lẽ phải, phân biệt đúng sai, hay dở, tiến bộ hay lạc hậu,phù hợp hay không phù hợp với Việt Nam trên cơ sở phương pháp luậnmácxít và quan điểm lập trường của giai cấp công nhân, vì lợi ích của nhândân và Tổ quốc Việt Nam Hiếm có một nhà lý luận mácxít nào, hơn nữa lại

là một lãnh tụ cộng sản đã có những nhận xét chính xác về những họcthuyết lớn trong lịch sử tư tưởng nhân loại như Hồ Chí Minh

Theo Hồ Chí Minh: “Học thuyết của Khổng tử có ưu điểm của nó là

sự tu dưỡng đạo đức cá nhân, tôn giáo Giêsu có ưu điểm của nó là lòngnhân ái cao cả Chủ nghĩa Mác có ưu điểm có của nó là phương pháp làmviệc biện chứng Chủ nghĩa Tôn Dật Tiên có ưu điểm là chính sách của nóphù hợp với điều kiện nước ta” Song Người cũng chỉ rõ rằng, đạo Phật, tôngiáo Giêsu, đạo Khổng đều là những học thuyết không cách mạng Bởi vì,tuy các học thuyết đó rất giàu tình thương yêu con người, nhưng khôngvạch ra cho con người con đường tự giải phóng mà khuyên họ cam chịu,trói buộc họ trong trật tự đương thời, thậm chí còn phát ngôn bênh vựcnhững kể bóc lột, chống lại những người bị áp bức Phải có một tư duy mởrộng, không định kiến mới có những nhận xét xác thực như vậy Ở thế kỷ

XX, Hồ Chí Minh là người biết sử dụng các nhân tố hợp lý trong các họcthuyết lớn của nhân loại làm cơ sở cho hệ thống lý luận của mình

Thứ ba, hướng tới cái mới, cái tiến bộ, mở rộng tầm nhìn ra thế giới

để tư duy

Cái mới, cái tiến bộ là tài sản chung của nhân loại không thuộc sởhữu của riêng ai Để nắm bắt được nó đòi hỏi mỗi người cần có vốn tri thứcnhất định, nhất là để sử dụng, ứng dụng cái mới, cái tiến bộ vào cuộc sốngthì vốn kiến thức ngày càng phong phú, da dạng và sâu rộng Khi không đủtrình độ tiếp cận với cái mới, cái tiến bộ mà lại muốn sử dụng, ứng dụng nó

sẽ dẫn đến làm hỏng cái mới và phá hoại cái hiện có Hồ Chí Minh chỉ rõ:

Sự ngu dốt này sẽ dẫn đến sự ngu dốt khác, hơn nữa dốt nát cũng là một thứgiặc, cũng là một kẻ địch cần phải tiêu diệt Để thắng được sự dốt nát chỉ cócon đường duy nhất là không ngừng học tập nâng cao trình độ mọi mặt củacon người Hồ Chí Minh nhiều lần căn dặn mọi người hãy nhớ lời Lênin:

“học, học nữa, học mãi” Đối với Hồ Chí Minh, học trong các trường chỉ làkhởi đầu, cái ảnh hưởng đến phong cách tư duy của Người là học trongtrường đời Hồ Chí Minh vừa hoạt động thực tiễn vừa tự học, vừa từngbước đi đến đỉnh cao của trí tuệ, của văn minh Từ một người yêu nước,một người cộng sản, Hồ Chí Minh đã trở thành nhà văn hóa kiệt xuất củanhân loại thông qua con đường tự học là chủ yếu Việc biết nhiều ngoạingữ, trong đó có những tiếng thông thạo gần như tiếng mẹ đẻ đã giúp HồChí Minh mở rộng tầm nhìn ra thế giới và nhìn suốt lịch sử văn hóa – vănminh nhân loại

Ba nguyên tắc trên là những điều kiện, cơ sở để phong cách tư duy

Hồ Chí Minh trở thành phong cách tư duy độc lập tự chủ, sáng tạo Ở HồChí Minh những nội dung này cố kết, gắn bó chặt chẽ với nhau, đan xen,không tách rời nhau, làm tiền đề cho nhau trong quá trình tư duy để hìnhthành những tư tưởng mới đầy tính sáng tạo

3 Bản lĩnh trong tư duy Hồ Chí Minh

Độc lập, tự chủ, sáng tạo là bản chất, bản sắc phong cách tư duy HồChí Minh Điều đó cũng thể hiện bản lĩnh của chủ thể tư duy Hồ Chí Minh.Tuy nhiên, Những tư tưởng ấy được phát biểu bằng ngôn từ và được địnhhình bằng văn tự còn đòi hỏi ở chủ thể tư duy một bản lĩnh vững vàng, mộttinh thần dũng cảm, dám chịu trách nhiệm trước kết quả tư duy của mình,

Hồ Chí Minh có đầy đủ bản lĩnh, tinh thần ấy Tư duy xơ cứng, giáo điều làhoàn toàn xa lạ với Hồ Chí Minh Tự nhận và thật sự là học trò của C.Mác.Ph.Ănghen, V.I.Lênin nhưng Hồ Chí Minh không tự trói mình và bắt mọingười phải tuân theo câu chữ của các nhà kinh điển mácxít Trong nhữngnăm 30 của thế kỷ XX, Khi mà nhiều nhà lý luận mácxít ngại nói đến chủnghĩa dân tộc, vì sợ nó trái với tinh thần của người cộng sản quốc tế, đồngnhất chủ nghĩa dân tộc với tư tưởng hẹp hòi, phản động, thì Hồ Chí Minhvới tư duy độc lập tự chủ sáng tạo, với vốn hiểu biết thực tiễn vô cùngphong phú, đặc biệt với việc nắm bắt lập trường quan điểm, phương phápcủa chủ nghĩa Mác – Lênin, với bản lĩnh vững vàng và tinh thần dũng cảmcủa một người cách mạng chân chính, một nhà tư tưởng mở đường cho dântộc mình và cho phong trào giải phóng dân tộc trên thế giới, Đặc biệt là từthực tế Việt Nam, Hồ Chí Minh đã đưa ra những luận điểm mới hoàn toànđúng đắn và cực kỳ táo bạo:

-“Xã hội Ấn Độ - China – và tôi có thể nói: Ấn Độ hay Trung quốc

về mặt cấu trúc kinh tế, không giống xã hội phương Tây thời trung cổ, củngnhư thời cận đại, và đấu tranh giai cấp ở đó không quyết liệt như ở đây”

-“Ngày mà hàng triệu nhân dân châu Á bị tàn sát và áp bức thức tỉnh

để họ gạt bỏ sự bốc lột đê tiện của bọn thực dân lòng tham không đáy, họ sẽhình thành một lực lượng khổng lồ, và trong khi thủ tiêu một trong nhữngđiều kiện tồn tại của chủ nghĩa tư bản là chủ nghĩa đế quốc, họ có thể giúp

đỡ những người anh em mình ở phương Tây trong nhiệm vụ giải phónghoàn toàn”.

- “chủ nghĩa dân tộc là một động lực lớn của đất nước…Phát độngchủ nghĩa dân tộc bản xứ nhân danh Quốc tế Cộng sản…Giờ đây, người takhông thể làm gì được cho người An Nam nếu không dựa trên các động lực

vĩ đại, và duy nhất của đời sống xã hội của họ Khi chủ nghĩa dân tộc của

họ thắng lợi, thì đã lâu lắm rồi, phần lớn thế giới sẽ xô viết hóa và lúc đó,nhất định chủ nghĩa dân tộc ấy sẽ biến thành chủ nghĩa quốc tế” Hồ ChíMinh còn yêu cầu, phát động chủ nghĩa dân tộc bản xứ nhân danh Quốc tếCộng sản Hồ Chí Minh cho rằng; thông qua dân tộc học phương Đông sẽcủng cố thêm cơ sở lịch sử chủ nghĩa Mác – Lênin Người nói: “Mác đãxây dựng học thuyết của mình trên một triết lý nhất định của lịch sử, nhưnglịch sử nào? Lịch sử châu Âu Mà châu Âu là gì? Đó chưa phải là toàn thểnhân loại…Xem xét lại chủ nghĩa Mác về cơ sở lịch sử của nó, củng cố nóbằng dân tộc phương Đông Đó chính là nhiệm vụ mà các xô viết đảmnhận”

Đọc lại những luận điểm ấy chúng ta không khỏi ngạc nhiên trướcmột tư duy độc lập, tự chủ và sáng tạo, tư duy của Hồ Chí Minh cũng hoàntoàn phù hợp với điều Lênin nhắc nhở những người mácxít: “Chúng takhông thể coi lý luận của Mác như một cái gì đã xong xuôi hẳn và bất khảxâm phạm; trái lại, chúng ta tin rằng lý luận đó đã đặt nền móng cho mônkhoa học mà những người xã hội chủ nghĩa cần phải phát triển hơn nữa vêmọi mặt, nếu họ không muốn trở thành lạc hậu đối với cuộc sống”

GS Becnađam, trường Đại học Papau Cộng hoà Liên bang Đức,hoàn toàn có lý khi chỉ ra rằng: so với Tan Malaka (nhà quốc tế chủ nghĩaInđônêxia), Hồ Chí Minh thiết thực hơn, gắn với thực tiễn hơn, hướng về

hành động hơn và nhận thức sâu sắc hơn về thời cơ cách mạng NếuXucácnô là người truyền giáo khi tiến hành cách mạng tháng Tám - 1945 ởInđônêxia thì Hồ Chí Minh là người tổ chức, lãnh đạo cách mạng thángTám – 1945 ở Việt Nam So với Aungxan (nhà cách mạng Miến Điện) thì

Hồ Chí Minh khôn ngoan nhưng hành động thận trọng hơn” Phải chăng,một trong những yếu tố làm cho Hồ Chí Minh hơn các nhà cách mạngđương thời ở Đông Nam Á, chính là phong cách tư duy độc lập, tự chủ,sáng tạo, thiết thực, gắn với thực tiễn đất nước và thời đại của Người?

Phong cách tư duy Hồ Chí Minh đã đưa đến những tư tưởng phảnánh đúng cuộc sống, phản ánh đúng cái bất biến trong sự vạn biến sôi độngcủa cuộc sống, phản ánh đúng quy luật, do vậy những tư tưởng, kết quả của

tư duy Hồ Chí Minh không lạc hậu mà đã mở đường cho cuộc sống đi lênphía trước

III VẬN DỤNG PHONG CÁCH TƯ DUY HỒ CHÍ MINH TRONG VIỆC XÂY DỰNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ LÃNH DẠO, QUẢN