Bài soạn giảng tên bài giảng bài tập tình huống về công tác đảng

GIÁO ÁN BÀI GIẢNG 1 GIỚI THIỆU Tên bài giảng Bài tập tình huống về công tác đảng Thời gian 04 tiết Dùng cho đối tượng các lớp trung cấp lý luận chính trị Số lượng sinh viên 40 50 sinh viên 2 MỤC ĐÍCH[.]

GIÁO ÁN BÀI GIẢNG1- GIỚI THIỆU:

- Tên bài giảng: Bài tập tình huống về công tác đảng

- Thời gian : 04 tiết

- Dùng cho đối tượng: các lớp trung cấp lý luận chính trị

- Số lượng sinh viên : 40-50 sinh viên

2- MỤC ĐÍCH BÀI GIẢNG:

Nghiên cứu bài tình huống về công tác đảng giúp cho người hoạt động vềcông đảng nhận thức đúng và biết cách xử lý khi tình huống về công tác đảngxảy ra, có phương pháp tiếp cận đúng, nắm vững các nguyên tắc, quy trình giảipháp và kỹ năng xử lý phù hợp với những tình huống về công tác đảng cụ thể Đặc biệt bài giảng sẽ trang bị cho các cán bộ lãnh đạo thêm khả năng chủđộng phòng ngừa để không xảy ra tình huống về công tác đảng gây tổn hại chođời sống xã hội

3- TÀI LIỆU:

- Tài liệu bắt buộc:

+ Giáo trình trung cấp lý luận chính trị – Xây dựngđảng

- Tài liệu tham khảo: + Tạp chí Xây dựng đảng

+ Tài liệu bồi dưỡng lý luận chính trị dùng chođảng viên mới

4- PHƯƠNG PHÁP: THUYẾT TRỠNH, NỜU VẤN đề, giải thích, phân tích 5- PHƯƠNG TIỆN GIẢNG DẠY: + Dùng thiết bị máy tính, trình chiếu các nội

dung quan trọng và đưa ra một số hình ảnh minh hoạ cho bài giảng

6- TIẾN TRÌNH BÀI GIẢNG.

I- QUAN NIỆM, ĐẶC TRƯNG VÀ PHÂN LOẠI

+ Quan niệm thứ nhất cho rằng:

Tình huống là: tất cả các sự kiện, các biến cố diễn ra trong đời sống mà con người phải nhận thức và tìm cách giải quyết đều gọi là tình huống.

+ Quan niệm thứ hai cho rằng:

Tình huống là: những sự kiện, những biến cố diễn ra không bình thường, có

vấn đề gay cấn, phức tạp, đòi hỏi con người phải nhận thức và xử lý bằng những giải pháp không bình thường, giải pháp đặc biệt mới gọi là tình huống.

Quan niệm thứ nhất có những điểm hợp lý Nhưng nếu theo quan niệm nàythì tất cả mọi hoạt động của con người đều là xử lý tình huống, không phân biệtnhững sự kiện, biến cố bình thường cần áp dụng những giải pháp bình thường vớinhững sự kiện, biến cố gay cấn, phức tạp đòi hỏi có giải pháp đặc biệt

Quan niệm thứ hai hợp lý hơn, vì hoạt động xử lý tình huống của con ngườichỉ nên giới hạn ở những giải pháp đặc biệt đối với các sự kiện, biến cố không bìnhthường Một xử lý tình huống chỉ nghiên cứu giúp cho những người hoạt động thựctiễn có giải pháp đúng trong những trường hợp gay cấn, phức tạp Phương thức, giảipháp xử lý ở đây cũng không thể giống như cáchgiải quyết những công việc bìnhthường hàng ngày Quan niệm thứ hai tạo cơ sở tiến tới những quan điểm đúng vềtình huống trong công tác đảng

Trên cơ sở chúng ta vừa nghiên cứu hai quan niệm về tình huống sau đâychúng ta nghiên cứu quan niệm tình huống về công tác Đảng.

b- Quan niệm Tình huống về công tác Đảng.

Tình huống về công tác Đảng là những sự việc diễn ra không bình thường, rất gay cấn, phức tạp, thường bất lợi cho Đảng, cáp bách đòi hỏi phải đối phó, giải quyết bằng những biện pháp đặc biệt, để kịp thời ngăn ngừa, hạn chế, khắc phục những hậu quả của nó

Thực tế, cho thấy, mọi hoạt động thực tiễn về công tác đảng, xét về ý nghĩanào đó đều là những hoạt động giải quyết những vấn đề nảy sinh, xử lý những tìnhhuống trong sinh hoạt nội bộ Đảng và trong hoạt động lãnh đạo của Đảng

Nhưng chỉ được coi là tình huống về công tác Đảng khi có sự việc, diễn biến bất thường, thực sự gay cấn, phức tạp, đòi hỏi cấp uỷ phải cấp bách dùng những biện pháp đặc biệt để xử lý Do vậy, không nênđồng nhất tình huống về

công tác Đảng với các hoạt động thực tiễn, thường ngày của công tác xây dựngĐảng

2 Những dấu hiệu đặc trưng chủ yếu:

- Những sự việc diễn ra gay cấn, phức tạp, nếu không kịp thời giải quyết sẽ gây

ra những hậu quả khôn lường.

- Những sự việc diễn ra gay cấn, phức tạp nhưng cấp uỷ ở đó bất lực không còn

đủ khả năng giải quyết.

- Những sự việc diễn ra gay cấn, phức tạp, trong đó bộ phận tiêu cực lấn át, thậm chí khống chế lực lượng trung kiên.

- Những sự việc diễn ra gay cấn, phức tạp trong nội bộ Đảng, nhưng tác động tiêu cực đến dân, gây bất bình trong nhân dân.

- Những sự việc sai phạm của các cấp uỷ, hoặc người đứng đầu cấp uỷ, nhưng đảng viên và tổ chức đảng ở đó không thể giải quyết.

- Những việc làm vi phạm dân chủ, trái nguyên tắc trong bầu cử gây hậu quả xấu đến cơ cấu, chất lượng cấp uỷ.

- Những việc làm sai trái gây tổn hại nghiêm trọng đến tính tổ chức, kỷ luật đảng, tư cách đảng viên, uy tín thanh danh của Đảng.

- Những sai phạm trong công tác bảo vệ Đảng, gây hậu quả xấu, nghiêm trọng.

3- Phân loại tình huống.

a- Phân loại theo đối tượng:

- Tình huống xảy ra trong cơ quan lãnh đạo của một đảng bộ.

- Tình huống xảy ra trong các cơ quan chức năng, tham mưu của cấp uỷ.

- Tình huống xảy ra trong một chi bộ.

- Tình huống xảy ra liên quan đến cá nhân cán bộ, đảng viên, hoặc do bản thân cán bộ, đảng viên gây ra.

b- Phân loại theo nội dung:

- Các tình huống xảy ra liên quan đến vai trò lãnh đạo của đảng.

- Các tình huống diễn ra trong bầu cử: nhân sự, chấp hành các thủ tục, nguyên tăc bầu cử.

- Các tình huống mất đoàn kết xảy ra trong cấp uỷ, chi uỷ, chi bộ, đảng bộ.

- Các tình huống trong chấp hành chủ trương, đường lối, nghị quyết của đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước.

- Các tình huống trong công tác cán bộ.

- Các tình huống trong công tác đảng viên.

- Các tình huống xảy ra trong việc chấp hành các chế độ, nề nếp sinh hoạt đảng, nguyên tắc lãnh đạo của đảng.

- Các tình huống xảy ra trong công tác bảo vệ đảng, hoạt động kiểm tra, giám sát, thi hành kỷ luật đảng.

Qua việc phân loại các tình huống giúp chúng ta làm cơ sở để cấp uỷ phâncông, tổ chức lực lượng chuẩn bị nội dung và lựa chọn các phương án để xử lý chophù hợp và hiệu quả.

II- PHƯƠNG PHÁP XỬ LÝ TÌNH HUỐNG VỀ CÔNG TÁC ĐẢNG

Xử lý tình huống về công tác Đảng là nhiệm vụ rất phức tạp, đòi hỏi chủ thểgiải quyết tình huống phải có bản lĩnh chính trị vững vàng, sự nhạy bén sáng suốt,trình độ chuyên môn nghiệp vụ và sự am hiểu sâu sắc tình hình thực tiễn và phải cónăng lực sáng tạo, biết sử dụng linh hoạt các hình thức, biện pháp giải quyết phùhợp với tình huống

Để giải quyết tốt các tình huống về công tác Đảng, đòi hỏi chúng ta cần phảinắm vững một số vấn đề sau:

Ví dụ 1: Ngày 8/9/2006, Cơ quan CSĐT-C14 (CQĐT), Bộ Công an đó chớnh

thức chuyển hồ sơ đề nghị truy tố 8 bị can trong vụ án một nhóm cầu thủ U.23 bán

độ sang Vụ 1A-Viện KSND Tối cao để làm cáo trạng Cùng ngày, CQĐT cũng đó

cú bỏo cỏo ban đầu về hành vi cố ý làm trỏi và tham nhũng của cỏc bị can NguyễnViệt Tiến, Bựi Tiến Dũng, Phạm Tiến Dũng tại cỏc dự ỏn của PMU 18 Đó cú một

số tỡnh tiết mới trong các vụ án này được hé lộ

Nếu trong sự việc trên, cấp uỷ chính quyền nếu sớm phát hiện và xử lý những tiêu cực của cán bộ , đảng viên sẽ giảm tối thiểu thất thoát tiền trong các

dự án, uy tín đảng sẽ được nâng cao.

Ví dụ 2:

Sỏng 10/4/2004, khoảng hàng ngàn đồng bào người dân tộc thiểu số gồm người già, thanh niên và trẻ em nam nữ thuộc các thôn của 39 xó của 17 huyện tại cỏc tỉnh Đắk Lắk, Gia Lai và Đắk Nông đó dựng hơn 350 máy cày, máy kéo và hàng trăm xe máy, mang theo hung khí, gậy gộc và đá kéo đến các địa điểm trung tâm của các địa phương nói trên để thực hiện cuộc gây rối với quy mô lớn Tại Đắk Lắk, những người đi gây rối chuẩn bị các thức ăn, nước uống trên xe, từ 30 thôn của các huyện Chư M'Ga, Krông Ana, và thành phố Buôn Mê Thuột, chia làm 4 hướng tiến về trung tâm thành phố, chứng tỏ cuộc đi gây rối có tổ chức khá chặt chẽ Tại Gia Lai, những người đi gây rối tập trung vào các công sở của các xó và huyện Dọc đường đi và tại điểm đến, những phần tử quá khích trong những người đi gây rối

đó vào cỏc chợ, trường học và nhà dân đập phá và cướp bóc lương thực thực phẩm,

xô xát với dân chúng trong vùng và tấn công người thi hành công vụ Những người gây rối đó tạo ra tỡnh hỡnh hết sức căng thẳng, đe dọa cuộc sống bỡnh yờn và gõy ảnh hưởng xấu đến công cuộc làm ăn của dân lành Trước tỡnh hỡnh đó, lónh đạo chính quyền địa phương đó cử cỏn bộ đến các điểm nóng để lắng nghe ý kiến và kiờn trỡ giải thớch nhằm ổn định trật tự Các lực lượng bảo vệ an ninh trật tự cũng đó cú nhiều nỗ lực nhằm ổn định tỡnh hỡnh và kiờn trỡ kiềm chế trong việc ngăn chặn những hành vi quá khích của những người gây rối Thế nhưng đài BBC ngay lúc đó đó phỏt một bản tin xuyờn tạc sự thật, trong đó nêu

có "hàng chục đến hàng trăm người chết" Sau đó, chính đài này phải cải chính bằng cách rút lại bản tin đó phỏt Một số phương tiện thông tin đại chúng nước ngoài nhân

đó đó dựng đứng lên cái gọi là vụ "đàn áp người Thượng theo đạo Tin lành" ở Tây Nguyên.

Nếu chúng ta sớm phát hiện, xử lý tốt các hiện tượng trên chúng ta sẽ :

- Hạn chế những yếu kém của hệ thống chính trị các cấp trong quá trìnhthực hiện các chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước

- Không để kẻ thù lợi dung, chia rã, kích động đồng bào

- Gây mất ổn định về an ninh chính trị, khó khăn về kinh tế

b Phải quán triệt và tuân thủ đúng Điều lệ Đảng, các nguyên tắc tổ chức, sinh hoạt và hoạt động của Đảng.

Xử lý tình huống để nhằm giữ vững, bảo vệ quan điểm, đường lối của Đảng,các nguyên tắc tổ chức sinh hoạt và hoạt động của Đảng

Do đó yêu cầu trong quá trình xử lý các tình huống:

Phải sáng tạo, linh hoạt.

Biết sử dụng tổng hợp những hình thức, biện pháp cụ thể.

Trong quá trình xử lý tình huống luôn chú ý đến bám sát các nguyên tắc,nhưng cũng cần phải chú ý đến các phương pháp thuyết phục, vận động và chấn ápkhi cần thiết Nếu xa rời vi phạm nguyên tắc, luật pháp, sẽ không đem lại hiệu quảthiết thực, gây nên những hậu quả nghiêm trọng

Ví dụ: Trong quá trình xử lý tình huống tại Tây Nguyên.

Để góp phần giữ vững sự ổn định về tỡnh hỡnh an ninh chớnh trị, tư tưởng, phát triển kinh tế - xó hội trong thời gian tới, cụng tỏc tư tưởng ở Tây Nguyên cần chú ý tập trung vào những giải phỏp cơ bản sau:

Một là, nõng cao nhận thức của cỏc cấp uỷ, chớnh quyền và toàn xó hội về vai trũ của cụng tỏc tư tưởng hiện nay.

Hai là, công tác tư tưởng phải thực sự thúc đẩy phát triển kinh tế - xó hội, nõng cao đời sống vật chất và tinh thần, kết hợp giải quyết tốt các vấn đề dân tộc và tôn giáo cho đồng bào các dân tộc

Ba là, đổi mới phương thức lónh đạo, chỉ đạo của Đảng về công tác tư tưởng Bốn là, kiện toàn đội ngũ cán bộ làm công tác tư tưởng phù hợp với đặc điểm địa bàn Tây Nguyên

c Xử lý tình huống phải nhằm củng cố, nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng, xây dựng tổ chức đảng trong sạch vững mạnh, thực sự xứng đáng và làm tròn vai trò lãnh đạo thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chính trị của địa phương, đơn vị.

Đây cũng là phương hướng, mục tiêu của công tác xây dựng Đảng Xử lý tìnhhuống về công tác Đảng là nhiệm vụ của công tác xây dựng Đảng, vì vậy, trong mọitrường hợp, phải luôn luôn quán triệt và thực hiện mục tiêu nâng cao năng lực lãnhđạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng, xây dựng tổ chức đảng trong sạch vững mạnh,thực sự xứng đáng và làm tròn vai trò lãnh đạo thực hiện thắng lợi nhiệm vụ chínhtrị của địa phương, đơn vị

Ví dụ: Trong quá trình xử lý vụ tiêu cực tại PMU 18.

Phải chú ý xử lý dứt điểm các hiện tượng tiêu cực: tham ô, đánh bạc nhưngphải chú ý đến việc nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng,tránh gây mất đoàn kết, chia rẽ nội bộ, đánh mất uy tín của tổ chức đảng trước vớquần chúng Đồng thời qua quá trình xử lý tình huống cũng cần phải nâng cao trình

độ, nghiệp vụ cho các đối tượng làm công tác giải quyết vụ việc, xây dựng bản lĩnhchính trị vững vàng cho đội ngũ cán bộ đảng viên

d Phải bảo đảm củng cố sự đoàn kết thống nhất của tổ chức đảng, sự đoàn kết giữa các tổ chức trong hệ thống chính trị, tăng cường mối liên hệ giữa Đảng với nhân dân.

+ Củng cố khối đoàn kết thống nhất của Đảng là một nguyên lý và là một nộidung cốt lõi trong xây dựng Đảng

+ Từ khi thành lập Đảng đến nay, đoàn kết là truyền thống quý báu của đảng ta,

là nhân tố nội lực, tạo nên sức mạnh của Đảng, của dân tộc

Quá trình đổi mới tư duy lý luận của Đảng ta về vấn đề đại đoàn kết toàn dântộc bắt đầu từ sự nhận thức đúng vị trí của yếu tố lợi ích Nghị quyết Hội nghị Trungương 8 khoá VI về Đổi mới công tác quần chúng của Đảng, tăng cường mối quan hệgiữa Đảng và nhân dân đã nêu quan điểm: “Động lực thúc đẩy phong trào quầnchúng là đáp ứng lợi ích thiết thực của nhân dân và kết hợp hài hoà các lợi ích thốngnhất quyền lợi và nghĩa vụ công dân.”Cùng với việc giải quyết đúng đắn, hợp lýquan hệ lợi ích, phát huy chủ nghĩa yêu nước, thực hiện dân chủ là yếu tố quan trọnghàng đầu để củng cố và phát triển đại đoàn kết toàn dân

+ Trong bối cảnh quốc tế và tình hình đất nước ta vừa gia nhập WTO, đoàn kếttrở thành vấn đề chính trị hết sức quan trọng Chínhvì vậy trong quá trình xử lý cáctình huống, chủ thể giải quyết các tình huống cũng nên tập trung chú ý đến các nội

dung này, để tránh hiện tượng: khiếu kiện, bãi công, đình công, gây mất đoàn kếtnội bộ

+ Vì vậy, quá trình xử lý tình huống, phải hướng vào bảo vệ giữ vững khốiđoàn kết thống nhất trong Đảng, sự đoàn kết giữa Đảng với nhân dân, củng cố mốiliên hệ gắn bó giữa Đảng và nhân dân Đại hội X của Đảng ta đã chỉ rõ:

Lấy mục tiêu giữ vững độc lập, thống nhất tổ quốc, vì dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh làm điểm tương đồng để gắn bó đồng bào các dân tộc, các tôn giáo, các tầng lớp nhân dân ở trong nước và người VIệt Nam định cư ở nước ngoài.

Xoá bỏ mọi mặc cảm, định kiến khác nhau không trái với lợi ích của dân tộc.

Tôn trọng những ý kiến khác nhau không trái với lợi ích của dân tộc.

Đề cao truyền thống nhân nghĩa, khoan dung, xây dựng tinh thần cơi mở, tin cậy lẫn nhau vì sự ổn định chính trị và đồng thuận xã hội.

+ Nếu trong quá trình xử lý tình huống chúng ta xa rời mục đích này, việc xử lýtình huống sẽ không có tác dụng và hiệu quả cao

Ví dụ: Trong quá trình xử lý các hiện tượng lấn chiếm đất đai, xây dựng nhà

cao tầng trái pháp luật

Nếu các cơ quan luật pháp, các tổ chức đảng không làm tốt sẽ gây ảnh hưởngrất lớn lòng tin của dân vào Đảng, nhà nước sẽ giảm, kỷ cương phép nước khôngđược thực hiện triệt để

đ Quá trình xử lý tình huống phải nhằm củng cố, phát huy vai trò, năng lực, hiệu quả quản lý của chính quyền, và phát huy vai trò sức mạnh của các đoàn thể nhân dân.

Trong điều kiện Đảng cầm quyền, năng lực lãnh đạo của Đảng phụ thuộc mộtcách quyết định vào năng lực, hiệu lực quản lý của chính quyền, vì vậy trong quátrình xử lý các tình huống về công tác Đảng phải chú ý đến:

Củng cố, phát huy vai trò, năng lực hiệu lực quản lý của chính quyền

Củng cố phát huy sức mạnh của các đoàn thể nhân dân nhằm thực sự phát huyquyền làm chủ của nhân dân, thực thi đầy đủ quyền lực của nhân dân

Trong quá trình xử lý các tình huống, cũng như để tránh xảy ra các tìnhhuống, sự việc xảy ra, Các tổ chức Đảng, chính quyền địa phương phải làm tốt quychế dân chủ đó là:

* Làm cho mọi người hiểu được những quy định quyền của mọi người ở cơ

sở là được thông tin về pháp luật, các chủ trương, chính sách của Nhà nước, nhất lànhững vấn đề liên quan trực tiếp đến đời sống và lợi ích hàng ngày của nhân dân tại

cơ sở

* Có quy chế và các hình thức để nhân dân, cán bộ được bàn bạc và thamgia ý kiến vào các chủ trương, chính sách nhiệm vụ công tác chuyên môn, công táccán bộ của chính quyền, cơ quan

* Có quy định về việc để nhân dân bàn bạc và quyết định dân chủ đối vớinhững loại việc liên quan trực tiếp đến đời sống của nhân dân ( xây dựng kết cấu hạtầng cơ sở ở địa phương, các khoản đóng góp, lập các loại quỹ )

* Tạo điều kiện để nhân dân làm tốt các công tác kiểm tra giám sát tại cơ sở

Chính trị là một trong những lĩnh vực hoạt động cơ bản của con người trong xãhội có giai cấp Nếu trong điều kiện bình thường, hoạt động của các chủ thể cầmquyền sẽ diễn ra theo quy trình: ra quyết định, triển khai thực hiện, tổng kết, rút kinhnghiệm và chuẩn bị ra quyết định mới… Các quá trình sau lại tiếp tục diễn ra nhưvậy Tuy nhiên, thực tế cho thấy, không phải lúc nào các chủ thể cầm quyền cũngtuân theo một quy trình như vậy mà trong quá trình triển khai các bước, họ có thểcòn gặp phải những trở ngại như các hiện tượng: nhân dân khiếu kiện, biểu tìnhchống đối; lực lượng phản động gây bạo loạn hoặc âm mưu gây bạo loạn; bản thâncác chủ thể cầm quyền thoái hoá, biến chất, chia bè cánh chống đối lẫn nhau… Dovậy, trong những điều kiện nhất định có thể dẫn đến tình huống thiếu chủ thể cầmquyền… Những hiện tượng này gây nên sự bất ổn định về mặt chính trị- xã hội hoặc

có khả năng trực tiếp gây nên sự bất ổn định chính trị – xã hội, đòi hỏi phải áp dụngnhững giải pháp đặi biệt để giải quyết

Trên cơ sở chúng ta đã nắm chắc các nguyên tắc về xử lý tình huống công tác Đảng, sau đây chúng ta đi vào nội dung tiếp theo, đó là:

2.Qui trình xử lý tình huống về công tác Đảng

* Bước một: Nắm tình hình, nhận dạng tình huống.

Khi có tình huống xảy ra yêu cầu:

+ Cấp uỷ có thẩm quyền phải kịp thời có mặt nơi xảy ra tình huống để tìm hiểu

và nắm tình hình về mọi mặt

Diễn biến sự việc, đối tượng, phạm vi và nội dung cơ bản của tình huống Phân tích nhận dạng tình huống, phân loại tình huống.

Tìm hiểu sơ bộ phân tích những tác động ảnh hưởng của tình huống trong nội bộ đảng và trong quần chúng nhân dân.

Trong bất kỳ tình huống nào cũng phải dựa vào dân.

+ Chủ thể giải quyết tình huống phải nêu những yêu cầu, và cần thiết thì đưa ranhững quyết định sơ bộ đối với các đối tượng có liên quan trong tình huống, nhằmkhông cho tình huống phát triển xấu thêm và bước đầu ngăn chặn, hạn chế sự lây lan

và những tác động xấu của nó

+ Chủ thể giải quyết tình huống cần phải nắm sát địa bàn, thông tin kịp thờinhững diễn biến về cơ quan cấp trên để xây dựng những biện pháp xử lý kịp thời.+ Các tình huống trên có thể diễn ra ở những cấp độ khác nhau: trong phạm vi

cơ sở, địa phương hay trên phạm vi cả nước Nó có thể diễn ra trên từng mặt, từng

bộ phận hoặc diễn ra trên tổng thể đời sống chính trị - xã hội

+ Tình huống có thể chứa đựng mâu thuẫn đối kháng hoặc không đối kháng,mức độ và sự đan xen giữa các mâu thuẫn ấy Tình huống có thể mang tính chấtnghiêm trọng hoặc không nghiêm trọng Mức độ nghiêm trọng thể hiện ở sự tổn hại

về vật chất, tinh thần, về người và của, về sự gay cấn và phức tạp của tình hình, vềnguy cơ đối với chế độ chính trị - xã hội

+ Xác định phạm vi và tính chất của tình huống có quan hệ với việc xác địnhphương thức, giải pháp bố trí lực lượng giải quyết những tình huống cụ thể

* Bước hai: Cấp uỷ có thẩm quyền tiến hành phân công, tổ chức lực lượng và

xác định tư tưởng chỉ đạo.

+ Trước hết phải thiết lập được sự lãnh đạo, chỉ huy thống nhất, phát huy hiệulực của hệ thống chính trị để giữ vững quyền lực chính trị

+ Người chỉ huy và người đứng đầu có vị trí rất quan trọng Người chỉ huy có đủbản lĩnh, có phương pháp đúng sẽ thống nhất được các quan điểm, nguyên tắc,phương châm chỉ đạo và tổ chức lực lượng thực hiện, tạo nên sự thống nhất ý chí và

hành động Thành phần các tổ tham gia giải quyết tình huống phải gồm nhữngngười có bản lĩnh, đạo đức trong sáng, có uy tín và có trình độ chuyên môn nghiệp

vụ phù hợp với từng loại tình huống Dưới sự chỉ huy của người đứng đầu cần phốihợp chặt chẽ giữa các lực lượng trong hệ thống chính trị như chính quyền, mặt trận,các đoàn thể quần chúng

Khi phân công, tổ chức lực lượng cần chú ý đến các trường hợp xử lý tìnhhuống như sau:

+ Nếu tình huống ít phức tạp, thì thường trực hoặc thường vụ phân công ngườitrực tiếp giải quyết Người phụ trách, nếu thấy cần thiết thì có thể sử dụng một vàicán bộ giúp việc Với những tình huống phức tạp, mức độ ảnh hưởng nghiêm trọng,thì cấp uỷ có thẩm quyền có thể lập tổ công tác giải quyết tình huống Tổ trưởng tổcông tác nhất thiết phải do một đồng chí trong thường trực, thường vụ hoặc uỷ viênban chấp hành đảng bộ trực tiếp phụ trách

* Bước ba: Phân tích đánh giá thực trạng, làm rõ nguyên nhân ( nguyên nhân khách quan, nguyên nhân chủ quan, nguyên nhân bên trong và nguyên nhân bên ngoài), đề xuất biện pháp giải quyết cụ thể.

Sau khi cấp uỷ đảng đã phân công các bộ phận trực tiếp giải quyết tình huống,các bộ phận này cần tiến hành các bước như sau:

+ Thu thập thông tin thông qua nhiều biện pháp, hình thức, thu thập thông tinđối với tất cả các đối tượng Chú ý đến quá trình thu thập thông tin cần dựa vào cấp

uỷ cơ sở, chi bộ, chi uỷ, các tổ chức chính quyền, đoàn thể

+ Phân tích, tổng hợp, đánh giá thực trạng: những nguyên nhân cơ bản dẫn đếnphát sinh tình huống, đưa ra những kết luận sơ bộ về mức độ ảnh hưởng, tác hại vàhậu quả, xu hướng phát triển của nó

+ Trên cơ sở đó, bộ phận giải quyết tình huống đề xuất phương án giải quyếttối ưu và phân công từng thành viên tiến hành giải quyết những công việc cụ thểtheo phương án đã được đề ra.

+ Phương châm cần lưu ý trong quá trình giải quyết: Cần phải kết hợp sự kiênđịnh về nguyên tắc với sự mềm dẻo, linh hoạt về biện pháp Về nguyên tắc chỉ đạo,

có những nguyên tắc chung về quan điểm, đường lối, có những nguyên tắc chỉ đạo

cụ thể cho từng tình huống

Bước này rất quan trọng, nếu như nhận định tình hình, đánh giá sai thì toàn

bộ nhận thức và hành động sẽ sai lầm, hậu hoạ sẽ không nhỏ, tình huống sẽ không được giải quyết mà còn có nguy cơ bùng phát lớn hơn.

* Bước bốn: Tiến hành xử lý các vụ việc, giải quyết hậu quả.

Căn cứ vào nhiệm vụ được phân công, mọi thành viên tham gia xử lý tìnhhuống cần vận dụng mọi hình thức, biện pháp có thể để tiếp cận, làm việc với từngđối tượng có liên quan, trực tiếp giải quyết các sự kiện theo thẩm quyền

Ý kiến kết luận, giải quyết vấn đề phải trên cơ sở phát huy dân chủ, khách quantrung thực, tránh áp đặt chủ quan

Cần phải kết hợp sự kiên định về nguyên tắc với sự mềm dẻo, linh hoạt về biệnpháp theo phương châm’ dĩ bất biến ứng vạn biến”

Kết luận phải đúng người đúng việc thấu tình đạt lý Phải quy rõ trách nhiệmcủa từng tổ chức, cá nhân về những vấn đề đã xảy ra, và những hậu quả, tác hại củanó

Những ý kiến kết luận của chủ thể xử lý phải được các đối tượng, có liên quanchấp nhận một cách tự giác

Về mức độ xử lý, theo thẩm quyền của mình, chủ thể xử lý phải căn cứ vàotính chất, mức độ liên đới trách nhiệm của từng đối tượng để trực tiếp ra quyết định

hoặc phải đề nghị lên cấp uỷ có thẩm quyền ra quyết định nhằm bảo vệ lẽ phải và xử

lý kiên quyết nghiêm minh với những tổ chức, cá nhân có hành vi sai trái

Với những vụ việc có dấu hiệu vi phạm pháp luật phải chuyển hồ sơ sang cơquan tư pháp để xử lý theo pháp luật hiện hành

Sau cùng cấp uỷ thông báo kết quả xử lý giải quyết tình huống với tổ chức đảngcấp dưới và quần chúng nhân dân trong địa phương, đơn vị

Hình thức thông báo nên thông qua sinh hoạt cấp uỷ, chi bộ, các cuộc họp củacác đoàn thể nhân dân

Đảm bảo thông qua các thông báo để giáo dục động viên cán bộ, đảng viên vàcác tầng lớp nhân dân vững tin vào sự lãnh đạo của đảng, nêu cao tinh thần làm chủ,thực hiện tốt quyền và nghĩa vụ công dân, tích cực tham gia xây dựng đảng, xâydựng chính quyền vững mạnh

* Bước năm: Tổ chức rút kinh nghiệm

Sau khi giải quyết dứt điểm mỗi tình huống, cấp uỷ phải kịp thời tổ chức rútkinh nghiệm về nội dung, biện pháp đã tiến hành, về công tác lãnh đạo, chỉ đạo, cácphương pháp tiến hành của cấp uỷ

Ưu nhược điểm của cán bộ lãnh đạo

Đánh giá ưu, nhược điểm của hệ thống tổ chức đảng

Dự báo tình hình và đưa ra một số giải pháp giải quyết

III- MỘT SỐ TÌNH HUỐNG CỤ THỂ:

1 Về kiểm tra tổ chức Đảng.

Tại một cuộc họp các ban của huyện uỷ bàn về nội dung và phân công đi kiểmtra việc thực hiện quy định của Điều lệ Đảng về duy trì chế độ sinh hoạt, ý thứctham gia sinh hoạt của đảng viên, việc ra nghị quyết, xây dựng chương trình hànhđộng và tổ chức thực hiện nghị quyết các cấp ở tổ chức cơ sở đảng, đồng chí B ở uỷban kiểm tra huyện uỷ cho rằng: Đấy là những nội dung thuộc nhiệm vụ của ban tổchức huyện uỷ; ban tổ chức phải xây dựng kế hoạch kiểm tra hàng tháng, quý, năm

và qua kiểm tra phát hiện những tổ chức đảng, đảng viên có dấu hiệu vi phạm thìchuyển uỷ ban kiểm tra để kiểm tra, xử lý Có ý kiến không đồng tình với đồng chí

B, cho rằng UBKT huyện uỷ có chức năng kiểm tra và thông qua kiểm tra phát hiệnnhững dấu hiệu vi phạm của đảng viên và tổ chức đảng kịp thời chỉ ra những vấn đềcần khắc phục

Vậy theo đồng chí cần giải quyết vấn đề này như thế nào?

Giải quyết tình huống:

a- Xác định tình huống : Tình huống xảy ra trong cơ quan tham mưu của cấp

uỷ

b- Nội dung cần giải quyết:

- Cần tiến hành xác định rõ chức năng và nhiệm vụ, thẩm quyền của UBKT vàban tổ chức Huyện uỷ

- Cần phải đảm bảo nguyên tắc tập trung dân chủ trong sinh hoạt.

c- Các căn cứ:

Nhiệm vụ của UBKT các cấp được quy định cụ thể tại Điều 32, Điều lệ Đảngcộng sản Việt Nam khoá X, trong đó có nêu nhiệm vụ kiểm tra tổ chức đảng cấpdưới và đảng viên, kể cả cấp uỷ viên cùng cấp khi có dấu hiệu vi phạm

Bên cạnh việc thực hiện nhiệm vụ kiểm tra tổ chức đảng cấp dưới và đảngviên có dấu hiệu vi phạm, giải quyết tố cáo đối với tổ chức đảng và đảng viên, uỷban kiểm tra còn chủ động kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ kiểm tra và thi hành kỷluật trong Đảng, kiểm tra tài chính của cấp uỷ cấp dưới và của cơ quan tài chính cấp

uỷ cùng cấp

Mặt khác UBKT còn có nhiệm vụ : Tham mưu cho cấp uỷ về nội dung, đốitượng, phương pháp, thời gian tiến hành kiểm tra; phân công nhiệm vụ cho các bancủa cấp uỷ, ban cán sự đảng, đảng đoàn; tổ chức lực lượng kiểm tra Tham gia cáccuộc kiểm tra do cấp uỷ chủ trì Khi có yêu cầu, tham gia những cuộc kiểm tra docác ban của cấp uỷ, ban cán sự đảng, đảng đoàn chủ trì

d- Kết luận: Như vậy, ngoài việc thực hiện nhiệm vụ theo quy định tại điều 32,

điều lệ đảng, UBKT còn có chức năng tham mưu giúp cấp uỷ và thực hiện cácnhiệm vụ do cấp uỷ giao, tham gia những cuộc kiểm tra do các ban của cấp uỷ chủtrì, trong đó có ban tổ chức

2- Xử lý tình huống khi chuyển giao quyền lãnh đạo giữa các thế hệ trong Đảng cộng sản cầm quyền.

Chuyển giao quyền lãnh đạo trong nội bộ Đảng Cộng sản cầm quyền là mộthiện tượng tự nhiên, tất yếu, hợp quy luật trong đời sống chính trị của XHCN Hiệntượng này có tính phổ biến ở tất cả các nước XHCN, trong đó có nước ta, nơi màĐảng Cộng sản đã xác lập vị thế của một Đảng cầm quyền, có vai trò lãnh đạo xãhội, kể cả lãnh đạo nhà nước

Chuyển giao lãnh đạo của Đảng cầm quyền diễn ra trong nội bộ Đảng từ cơquan lãnh đạo cao nhất của toàn Đảng đến từng tổ chức Đảng cơ sở, thường gắn liềnvới thời điểm quan trọng trong đời sống chính trị – những nhiệm kỳ đại hội hoặcnhững bước ngoặt trong sự phát triển của Đảng Do là Đảng cầm quyền nên việcchuyển giao quyền lãnh đạo trong Đảng, tuy diễn ra trong nội bộ Đangt nhưng lạitrở thành một sự kiện chính trị nổi bật trong đời sống xã hội, ảnh hưởng trực tiếp tới

sự phát triển xã hội Sự kiện đó nhanh chóng thu hút sự chú ý của xã hội, biểu hiệnthành tâm trạng và dư luận xã hội Tính nhạy cảm của sự kiện này còn dẫn tới sựquan tâm, bình luận và đánh giá của dư luận quốc tế

Chuyển giao quyền lãnh đạo trong Đảng cầm quyền mang tính chất và ýnghĩa của chuyển giao quyền lực, đó là quyền lực chính trị, là nội dung căn bản vàquyết định của chuyển giao quyền lực chính trị, Đây là tính phổ biến đối với tât cảcác Đảng chính trị cầm quyền, còn chuyển giao quyền lãnh đạo trong nội bộ Đảngcộng sản cầm quyền lại là hình thái đặc thù của tính phổ biến đó

Việc chuyển giao này được xem xét, phân tích và xử lý như một tình huốngtrong công tác xây dựng Đảng, nó chứa đựng tiềm tàng khả năng trở thành một tìnhhuống về công tác Đảng mặc dù về mặt lý thuyết, không phải bất cứ sự chuyển giaoquyền lực nào cũng là một tình huống về công tác Đảng, tức là không được đồng

nhất giản đơn những hiện tượng này làm một Cũng về mặt lý thuyết, có thể và cần phải làm cho việc chuyển giao quyền lãnh đạo trong nội bộ Đảng Cộng sản cầm

quyền không trở thành một tình huống về công tác Đảng, đẩy xã hội tới mất ổn định,rối loạn và khủng hoảng

Ở Việt Nam, chuyển giao quyền lãnh đạo trong nội bộ Đảng Cộng sản cầmquyền là vấn đề được đặt ra, được giải quyết theo tinh thần ổn định, đổi mới, pháttriển, giữ vững định hướng XHCN, thực hiện thắng lợi những nhiệm vụ của đổimới, những mục tiêu và lý tưởng của CNXH

I CHUYỂN GIAO QUYỀN LỰC VÀ CHUYỂN GIAO QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ

1 Quan niệm và lịch sử chuyển giao quyền lực

Sự chuyển giao quyền lực nói chung trong xã hội và chuyển giao quyền lựcchính trị nói riêng trong các thể chế chính trị, tiêu biểu là trong Đảng và Nhà nước làmột hiện tượng lịch sử phức tạp, gắn liền với hoạt động của con người, với tổ chức

và các mối quan hệ xã hội, trong đó quan hệ về lợi ích và quan hệ về quyền lực giữacác chủ thể có vai trò chi phối trực tiếp

Hình thái lịch sử đầu tiên của chuyển giao quyền lực mà nhân loại được biếtđến là chế độ phụ quyền thay thế cho chế độ mẫu quyền

Lúc đầu, trong xã hội Cộng sản nguyên thuỷ xa xưa, người phụ nữ có vai trò

và vị trí ưu thế trong gia đình Đứa con chỉ biết đến người mẹ Gia đình được tổchức theo chế độ mẫu hệ: quyền của người phụ nữ là quyền tổ chức, điều khiển cáchoạt động và các quan hệ trong cuộc sống gia đình Về sau này, những biến đổitrong sản xuất kinh tế, khi nền sản xuất kinh tế chiếm đoạt từ tự nhiên, phân cônglao động xuất hiện như một tất yếu thì vị thế xã hội cũng thay đổi trong quan hệgiữa người đàn bà và người đàn ông Khi những công việc nặng nhọc trong lao độngsản xuất chỉ có những người đàn ông mới gánh vác được vai trò của họ cũng nổi bậtlên, dần dần chiếm ưu thế Biến đổi tương ứng về mặt xã hội diễn ra trong hôn nhân

và gia đình, từ tạp hôn sang quần hôn rồi đình hình chế độ một vợ một chồng.Quyền lực chuyển vào tay người đàn ông Chế độ phụ quyền thay thế chế độ mẫuquyền Bước chuyển đó trong lịch sử gia đình, những tế bào cấu thành cộng đồng xãhội vào lúc mà Nhà nước vẫn còn chưa xuất hiện được Ăng ghen đánh giá là mộtbước ngoặt, một tiến bộ vĩ đại nhưng đồng thời cũng là một thất bại lịch sử đối vớiphụ nữ Sự phụ thuộc, lệ thuộc của người phụ nữ vào người đàn ông trong gia đìnhkhi phụ quyền được xác lập vẫn tiếp tục còn những tàn dư và những ảnh hưởng tiêucực của nó trong xã hội hiện đại, đặc biệt trong các xã hội dựa trên chế độ tư hữu,bóc lột Cuộc đấu tranh vì sự nghiệp giải phóng phụ nữ, khẳng định và thực hiệnquyền bình đẳng của phụ nữ đối với nam giới trong xã hội và trong gia đình vẫn tiếptục trong xã hội hiện đại vì tiến bộ và phát triển

Khi chế độ tư hữu ra đời, giai cấp và nhà nươc xuất hiện, chế độ cộng sảnnguyên thuỷ tan rã, chế độ chiếm hữu nô lệ thay thế thì bắt đầu từ đây ra đời một

loại hình quyền lực đặc biệt là quyền lực chính trị Biểu hiện tập trung và tiêu biểucủa quyền lực chính trị là quyền lực Nhà nước Quyền lực này bao giờ cũng gắn vớimột lực lượng nhất định, đó là quyền lực thuộc về một giai cấp, giai cấp có địa vịthống trị trong Nhà nước và trong xã hội nhờ đó nắm được quyền chi phối toàn xãhội về sở hữu tư liệu sản xuất.

Chế độ tư hữu đối kháng với giai cấp là đặc trưng kinh tế và chính trị trongcác xã hội áp bức bóc lột của một thiểu số đối với đa số Quyền lực và quyền lựcchính trị trong xã hội đó chỉ thuộc về một thiểu số, tức là giai cấp nắm quyền thốngtrị Nhà nước trở thành công cụ để thực hiện lợi ích, duy trì và bảo vệ quyền lực chogiai cấp ấy Nó mâu thuẫn, xung đột với lợi ích của các giai cấp khác và với toàn xãhội Mặt khác, ngay trong nội bộ giai cấp cầm quyền trong các thể chế chính trị vànhà nước dựa trên chế độ tư hữu đó cũng thường xuyên xung đột với nhau giữa cácnhóm lợi ích Các chế độ chiếm hữu nô lệ, phong kiến và tư bản chủ nghĩa tuy thuộcvêc những trình độ phát triển khác nhau nhưng đều có cùng một bản chất ấy

Do đó, chuyển giao quyền lực trong các chế độ xã hội này thường diễn ra bởinhững cuộc đấu tranh quyền lực gay gắt, căng thẳng, thậm chí tàn khốc, không íttrường hợp trở thành nội chiến và đổ máu

Giai cấp tư sản từ khi nắm được quyền thống trị xã hội đã không ngừng củng

cố và hoàn thiện các phương tiện nhằm duy trì và bảo vệ quyền lực của nó Giai cấpcông nhân và nhân dân lao động trong các nước TBCN vẫn không phải là chủ thểquyền lực, vẫn chỉ là đối tượng khai thác, bóc lột và thống trị của CNTB

Họ không thể tiếp nhận sự chuyển giao quyền lực của giai cấp tư sản mà chỉ

có thể tiến hành đến cùng sự nghiệp đấu tranh tự giải phóng mình, giành lấy quyềnlực về tay giai cấp công nhân và nhân dân lao động chính là lô gic và tính tất yếucủa cuộc cách mạng xã hội chống CNTB, tiến tới CNXH, là phủ định nền Dân chủ

Tư sản để hình thành và phát triển nền dân chủ XHCN Lịch sử đang tiếp tục vậnđộng theo lôgíc tất yếu đó

Khi giai cấp thống trị nắm quyền lực chính trị bằng Nhà nước, không phải làđại biểu và đại diện đích thực cho lợi ích và quyền lực của nhân dân, của xã hội, mà

trái lại, nó đối lập với lợi ích và quyền lực chung thì trên thực tế không diễn ra sựchuyển giao quyền lực cho dân chúng Giai cấp thống trị không tự nguyện chuyểngiao quyền lực mà nó đang nắm giữ cho một chủ thể khác Nó và quyền lực của nóchỉ có thể bị xoá bỏ, bị tước đoạt để giành cho một chủ thể khác, đại biểu chân chính

và thể hiện cho lợi ích của toàn xã hội, đó là giai cấp công nhân Thể chế chính trị

và nhà nước Tư sản không tự biến đổi mình thành thể chế của CNXH mà chỉ cócách mạng xã hội, trước hết là cách mạng chính trị giành quyền để thiết lập chế độXHCN với nhà nước XHCN của dân, do dân, vì dân mới thực hiện được mục tiêu vĩđại của lịch sử là quyền lực thuộc về nhân dân

Đó là phương diện thứ nhất của vấn đề chuyển giao quyền lực trong điều kiện

thể chế quyền lực dựa trên nền tảng chế độ tư hữu, đối kháng giai cấp và áp bức bóclột

Phương diện thứ hai sẽ xem xét hiện tượng này trong nội bộ giai cấp thống trị

qua các thiết chế tổ chức bộ máy cầm quyền của giai cấp ấy mà nhà nước tư sản làđiển hình

Như đã nói ở trên, trong nội bộ giai cấp thống trị cũng thường xuyên nảy sinhmâu thuẫn và xung đột giữa các tập đoàn, nhóm phái, phe đảng xoay quanh vấn đềlợi ích và quyền lực Chúng có thể thống nhất và liên minhvới nhau vì cùng có mụcđích là bóc lột và thống trị xã hội Song chúng cũng tìm mọi cách để đạt lấy ưu thế

về phía mình bằng cách loại bỏ những các thế lực từ phía khác Cuộc đấu tranhgiành quyền lực là một đấu thường xuyên trên sân khấu chính trị của giới cầmquyền trong các thể chế mà dân chủ chỉ giành cho một số ít Các thủ đoạn chính trịtrong tình hình đó được huy động phục vụ cho mục tiêu quyền lực, từ thoả hiệp khitương quan lực lượng giữa các phe phái chưa ngã ngũ thế mạnh thuộc về phía nàocho đến các hành vi đảo chính để tiếm quyền, đoạt quyền, từ những chiến dịch tuyêntruyền, kích động tâm lý dư luận xã hội bằng các công cụ, phương tiện thông tin, tácđộng tới ý thức, những biện pháp xuyên tạc và bôi nhọ các đối thủ cho đến nhữngtrò gian lận trong bầu cử, tranh cử, thậm chí cả những vụ việc thanh toán và lật đổlẫn nhau một cách tàn bạo Ở các nước TBCN có trình độ phát triển cao – nơi vẫn

thường được coi là có nhà nước pháp quyền mạnh, có truyền thống dân chủ vànhững đảm bảo hợp hiến, hợp pháp cho việc chuyển giao quyền lực – song trên thực

tế, đấu tranh giành quyền lực vẫn xảy ra triền miên giữa các thế lực chính trị màđứng đằng sau những thế lực này lại chính là các thế lực kinh tế, những tập đoànkinh tế và những tổ hợp quân sự xuyên quốc gia với những sức mạnh khổng lồ vềtài chính – kỹ thuật và công nghệ

Trong lịch sử các thể chế chính trị thì thể chế chính trị phong kiến và thể chếchính trị tư sản có sự khác nhau căn bản về hình thức chuyển giao quyền lực chínhtrị

Chế độ phong kiến là một chế độ chuyên chế, độc tài, xa lạ với dân chủ Đó làchế độ mà trật tự đẳng cấp, thứ bậc được quy định rất chặt chẽ và bền vững Quyềnlực tập trung vào tay nhà vua, đó là thứ quyền lực tối thượng Mệnh lệnh và quyền

uy của nhà vua là tuyệt đối trong triều đình và trong xã hội, một xã hội mà dânchúng là thần dân chứ không phải công dân như trong xã hội và nhà nước tư sản saunày

Quyền lực thống trị trong xã hội phong kiến được chuyển giao theo kiểu chatruyền con nối, theo dòng họ

Sẽ xảy ra hai trường hợp sau đây:

Thứ nhất, nếu nhà vua là một đấng minh quân, có tư tưởng tiến bộ, có đầu ócsáng suốt và có phẩm hạnh (biết lo cho giang sơn xã tắc, có lòng yêu thương dânchúng, biết trọng kẻ hiền tài…) thì trong thời gian trị vì đã biết lo củng cố những cơ

sở quyền lực, lựa chọn và đào tạo nhân tài, chủ động giao quyền cho người kế vị cótài, có đức nhờ được giáo dục, huấn luyện công phu từ trước Khi đó, triều chính giữđược ổn định, không xảy ra những rối loạn do tranh chấp quyền lực

Thứ hai, nếu nhà vua là kẻ tham vọng quyền lực, cố bám giữ ngôi báu, ưa kẻ

xu nịnh, gạt bỏ hiền tài, không trọng lẽ phải, lại tham tàn bạo ngược thì triều chính

sẽ rối loạn, những tranh chấp quyền lực sẽ xảy ra công khai hoặc ngấm ngầm trongnội bộ hoàng tộc Lịch sử các triều đại phong kiến đã từng chứng kiến những vụ án

thảm khốc, những cuộc nội chiến đẫm máu, những đổ vỡ thể chế chỉ vì tranh chấpquyền lực và chuyển giao quyền lực không đúng lúc, đúng chỗ, đúng người.

Trong xã hội tư sản, quyền lực được chuyển giao qua bầu cử theo những quyđịnh được ghi trong hiến pháp và luật pháp của thể chế tư sản Đó là một bước tiến

bộ lớn dù nó vẫn bị hạn chế trong khuôn khổ của luật pháp và nền dân chủ tư sản.Việc quy định thời hạn cho một nhiệm kỳ nắm giữ một chức vụ, một cương vị nào

đó trong bộ máy quyền lực đồng thời hình thành cơ chế kiẻm soát quyền lực đối vớinhững người nắm quyền, khả năng có thể bị bãi chức, miễn chức ngay trong thờigian đang tại nhiệm đối với bất cứ một quan chức nào nếu họ có hành vi phạm luậthoặc mất phẩm cách đã ngăn chặn có hiệu quả hiện tượng lạm dụng quyền lực Đây

là sự ngăn chặn tính vô hạn và vô định của quyền lực và thực thi quyền lực mà thểchế tư sản tỏ ra kinh nghiệm trong hoạt động quản lý mà thể chế tư sản tỏ ra kinhnghiệm trong hoạt động quản lý nhà nước và quản lý xã hội Chế độ bẩu cử trực tiếpbằng phổ thông đầu phiếu, những thông tin rộng rãi về các ứng cử viên và cươnglĩnh tranh cử đã tạo ra khả năng khách quan cho đông đảo cử tri quyền lựa chọntrong các cuộc bầu cử Mặc dù vậy, vẫn thường xảy ra những va chạm và xung độtgiữa các thế lực để giành giật quyền lực, những mánh lới và thủ đoạn, những trògian lận trong bầu cử, những biện pháp kích động, mị dân xung quanh các lá phiếubầu Việc tranh giành quyền lực nhiều khi gay gắt, việc bầu cử để thực hiện chuyểngiao quyền lực nhiều khi đã trở thành những tình huống chính trị phức tạp, thậm chídẫn tới khủng hoảng

Sự phức tạp này biểu hiện rõ nhất và tập trung nhất trong chuyển giao quyềnlực chính trị vì nó liên quan tới sự tồn tại của thể chế, sự ổn định hay mất ổn địnhcủa toàn xã hội Do đó, chuyển giao quyền lực chính trị chứa đựng nhiều khả năng,tiềm tàng tình huống chính trị, mất ổn định chính trị, thậm chí nổ ra khủng hoảngchính trị

Việc chuyển giao quyền lực chính trị càng diễn ra trong những thời điểmphức tạp của tình hình và bối cảnh xã hội (như khủng hoảng, suy thoái kinh tế, xã

hội rối loạn, mất ổn định, nội bộ giới cầm quyền mâu thuẫn, xung đột và phân liệt,chiến tranh …) thì càng có nhiều nguy có trở thành một tình huống chính trị.

Chuyển giao quyền lực chính trị gắn với tổ chức chính trị và con người chínhtrị – những chính khách, những thủ lĩnh với những nhân cách chính trị của họ

2 Tính tất yếu quy định việc chuyển giao quyền lực chính trị

Việc chuyển giao này là một tất yếu, một xu hướng không thể cưỡng lại đượctrong hoạt động chính trị, trong sự vận động và phát triển của xã hội Tính tất yếu đónổi bật ở 2 điểm sau:

Một là, cá nhân người lãnh đạo, cầm quyền là một thực thể sinh vật – xã hội,cũng như bất cứ một con người nào trong đời sống hiện thực Con người là một thựcthể hữu hạn Dù là vĩ nhân, lãnh tụ, chính khách đi nữa, họ cũng không thể vượt quađược giới hạn của sức khoẻ, tuổi tác, tức là sự chế ước của quy luật sinh học buộc

họ phải rời khỏi chính trường, cũng phải trao quyền lực vào một người khác

Hai là, người cầm quyền dù có tài ba, lỗi lạc, xuất chúng đến đâu đi nữa, họcũng là sản phẩm của một thời đại, một hoàn cảnh lịch sử nhất định Năng lực củangười cầm quyền không phải là vô hạn, toàn năng Xã hội vận động, biến đổi luônluôn, yêu cầu mới buộc họ phải có năng lực mới đáp ứng Sẽ là trái với tự nhiên vàphản dân chủ nếu quyền lực cứ nắm giữ suốt đời Chuyển giao quyền lực do đó làmột tất yếu

Hai điều tất yếu nói trên của việc chuyển giao quyền lự là sự chi phối, chếước của quy luật sinh học và quy luật phát triển của xã hội đối với quyền lực vàngười cầm quyền Nó là tất yếu và phổ biến đối với mọi thời đại lịch sử, mọi chế độ

xã hội, kể cả trong CNXH và trong Đảng Cộng sản cầm quyền

Tự giác nhận thức được quy luật và hành động đúng như quy luật, Ăngghennói, đó là tự do Trong trường hợp đó, việc thực hiện chuyển giao quyền lực sẽ diễn

ra hợp lý, hợp tự nhiên Đó cũng là đạo lý và văn hoá trong ứng xử và quyết địnhchính trị Ngược lại, mọi tham vọng nắm giữ mãi quyền lực tất sẽ sinh ra những hậuquả không lành mạnh trong nhân cách của người cầm quyền, trong tổ chức thể chế,

sự trì trệ và ách tắc của hoạt động chính trị mà cuối cùng thì xã hội và dân chúng

phải gánh chịu hậu quả, tổn hại tới sự phát triển của kinh tế, xã hội, của đời sốngdân chúng và sớm muộn xã hội vẫn buộc phải tìm thấy những sự thay đổi.

Từ những điều trình bày trên đây, có thể rút ra một nhận xét: Chuyển giaoquyền lực chính trị tuy là một hiện tượng phức tạp, luôn luôn tiềm tàng khả năng trởthành một tình huống chính trị, có thể dẫn tới xung đột và khủng hoảng chính trịsong vẫn có thể được xử lý một cách khoa học, chủ động, tự giác, giảm thiểu tớimức thấp nhất những sự phức tạp chính trị và tổn thương xã hội, đảm bảo cho thểchế hoạt động bình thường, ổn định và phát triển

Đảng Cộng sản cầm quyền và thể chế chính trị trong CNXH phải chứng tỏtrong thực tiễn khả năng xử lý thành công vấn đề đó để chứng tỏ bản chất ưu việtcủa Đảng Cộng sản và của CNXH Tuy nhiên, lịch sử Đảng Cộng sản cầm quyền vàlịch sử xây dựng của CNXH hiện thực còn ngắn và còn mới mẻ, kinh nghiệm thựctiễn để giải quyết thành công vấn đề này còn ít ỏi Đây là vấn đề còn phải nghiêncứu, thể nghiệm và tổng kết thực tiễn

Giải quyết thành công vấn đề này đòi hỏi rất nhiều điều kiện và nhân tố quy

định Một trong những điều kiện và nhân tố đó là trình độ văn hoá, nhân cách chính trị của người cầm quyền ở mọi cấp, khả năng và bản lĩnh chính trị, đạo đức của họ

chiến thắng được mọi tham vọng quyền lực, là động cơ và trách nhiệm cao cả của

họ trước xã hội Cùng với phẩm chất cá nhân đó của người cầm quyền, còn là trình

độ trưởng thành văn hoá chính trị trong toàn Đảng, là sức mạnh và hiệu quả của dân chủ trong Đảng, của cơ chế tuyển chọn cán bộ, thực thi và kiểm soát quyền lực

để đảm bảo việc chuyển giao quyền lực chính trị trong nội bộ Đảng cộng sản cầmquyền diễn ra một cách lành mạnh, dân chủ, hợp quy luật, hợp đạo lý xã hội và vănminh chính trị, đáp ứng tốt nhất sự chờ đợi của dân chúng và yêu cầu phát triển xãhội

II ĐẢNG CỘNG SẢN CẦM QUYỀN VỚI VẤN ĐỀ CHUYỂN GIAO QUYỀN LÃNH ĐẠO TRONG NỘI BỘ ĐẢNG.

1 Bước ngoặt lịch sử khi Đảng Cộng sản trở thành Đảng cầm quyền

Trở thành Đảng cầm quyền, có trọng trách lãnh đạo Nhà nước và xã hội làmột bước ngoặt trong sự trưởng thành của Đảng Đó là sự trưởng thành về chính trị,

tư tưởng và tổ chức Nhờ đó, Đảng với tư cách là đội tiên phong của giai cấp côngnhân đã lãnh đạo giai cấp và dân tộc tiến hành thắng lợi cuộc cách mạng chính trịgiành quyền về tay giai cấp công nhân và nhân dân lao động, xác lập thể chế chínhtrị XHCN và nhà nước kiểu mới, đưa nhân dân lao động mà nòng cốt là khối liênmịnh công – nông – trí thức mới thực sự là chủ thể quyền lực, nền dân chủ XHCNmới thực sự là dân chủ của đa số

Nhà nước kiểu mới mang bản chất giai cấp công nhân là nhà nước của dân, dodân và vì dân Đảng Cộng sản cầm quyền mà Lênin gọi là Đảng chấp chính, lãnhđạo xã hội, lãnh đạo nhà nước Đó là những bộ phận cốt yếu, chủ đạo, quan trọngnhất của hệ thống chính trị Đảng và Nhà nước là người đại biểu, người thể hiệntrung thành nhất lợi ích, quyền lực và ý chí của đông đảo quần chúng nhân dân, củadân tộc và của xã hội

Quyền lực của Đảng Cộng sản cầm quyền tiêu biểu cho quyền lực chính trịtrong xã hội XHCN Quyền lực ấy được thể hiện và thực hiện bởi vai trò và chứcnăng lãnh đạo của Đảng Là lực lượng dẫn đạo xã hội tới CNXH, Đảng vạch rađường lối và chiến lược, quyết định những chủ trương, đường lối và chính sách ởtầm chiến lược phát triển xã hội Đảng đảo tạo, bố trí cán bộ, đảng viên của Đảngvào các vị trí quan trọng trong thể chế ở mọi cấp, mọi ngành, Đảng đồng thời còntiến hành giáo dục, tuyên truyền sâu rộng hệ tư tưởng của chủ nghĩa Mác - Lênin,của CNXH khoa học vào trong các tầng lớp dân chúng, làm cho hệ tư tưởng đó củagiai cấp công nhân trở thành hệ tư tưởng chủ đạo của xã hội Tất cả những quanđiểm, tư tưởng của Đảng được thể chế hoá thành luật, đảm bảo không ngừng nângcao uy tín, ảnh hưởng của Đảng trong xã hội và làm cho đường lối, nghị quyết củaĐảng đi vào cuộc sống, trở thành hiện thực ở trong xã hội Đó là quyền lực củaĐảng, thể hiện thành quyền lực chính trị Đảng khởi xướng Đổi mới, lãnh đạo theonhững định hướng XHCN, quy tụ mọi sức mạnh của xã hội, dẫn dắt xã hội tới mụctiêu của Đổi mới: dân giầu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh Đó là

trọng trách lịch sử của Đảng trước xã hội mà cũng là quyền lực chính trị Ở nước ta,trong điều kiện nhất nguyên chính trị và một Đảng duy nhất cầm quyền, chỉ có ĐảngCộng sản mới là lực lượng tiêu biểu nhất cho quyền lực chính trị đó.

Quyền làm chủ của nhân dân được đảm bảo bởi sự lãnh đạo của Đảng vàquản lý của Nhà nước Như vậy, mục đích và lý do duy nhất sự tồn tại của Đảng vàNhà nước chỉ là để phục vụ nhân dân và xã hội, thực hiện quyền lực chân chính củanhân dân lao động

Nhân dân là chủ thể của quyền lực Nền dân chủ cho số đông, về thực chất là

sự uỷ quyền của nhân dân vào cơ quan lãnh đạo và quản lý xã hội của mình là Đảng

và Nhà nước Tiếp nhận sự uỷ quyền đó, Đảng và Nhà nước là những chủ thể đạidiện quyền lực của nhân dân, làm tất cả những gì có thể làm đượcvì mục đích phục

vụ cuộc sống của nhân dân Hồ Chí Minh đã nói rất rõ ràng, rành mạch mối quan hệấy: Nước ta là một nước dân chủ Nhân dân là người chủ, có quyền làm chủ đồngthời cũng có nghĩa vụ của người chủ Bao nhiêu quyền lực đều là của dân Baonhiêu lợi ích cũng thuộc về dân Quyền hành và lực lượng đều ở trong dân Dân làchủ và dân làm chủ Đảng và Nhà nước phải có kế hoạch thật tốt để tổ chức và chăm

lo cuộc sống cho dân Cán bộ, đảng viên và mọi công chức nhà nước phải tận tuỵ

phục vụ nhân dân, là công bộc, đầy tớ của dân Muốn vậy, phải ra sức tu dưỡng và thực hành đạo đức cách mạng: cần kiệm liêm chính, chí công vô tư, kiên quyết đấu tranh và đánh bại chủ nghĩa cá nhân Nó là một kẻ thù nguy hiểm nhất, một thứ giặc

nội xâm ở trong mỗi con người Nó làm hư hỏng cán bộ và suy yếu tổ chức, nó đẻ ratrăm nghìn thói hư tật xấu, trở nên quan liêu, mệnh lệnh, xa rời dân chúng, biếnthành “quan chủ”, “quan cách mạng” chứ không còn phục vụ nhân dân nữa Vì thế

mà mất tín nhiệm với dân, bị dân oán ghét, không còn được dân tin, dân yêu, dânmến phục và ủng hộ nữa Người còn nhấn mạnh rằng, đã là người đại biểu của dân,thể hiện trung thành quyền lực và lợi ích của dân thì phải ra sức thực hành dân chủ,làm cho dân có ăn, làm cho dân có mặc, có nhà ở, được học hành, được tiến bộ, làmcho dân có cuộc sống ấm no, tươi vui, tự do và hạnh phúc Người đề ra phươngchâm hành động thật thiết thực và cụ thể: Phải biết tập hợp, động viên, giáo dục dân

chúng, đem tài dân, sức dân mà làm lợi cho dân, mà mưu cầu hạnh phúc cho dân,việc gì có lợi cho dân thì phải cố làm cho bằng được, việc gì có hại cho dân, dù chỉ

là một cái hại nhỏ, một điều sai trái nhỏ cũng phải quyết tránh cho bằng được Do

đó, trong mọi việc lớn, nhỏ hàng ngày, ở tất cả mọi cơ quan của Đảng và Nhà nước,trong mọi tổ chức đoàn thể của dân chúng phải thường xuyên thực hành tiết kiệm,đấu tranh chống quan liêu, tham nhũng, tham ô Phải đẩy mạnh tự phê bình và phêbình Có khuyết điểm, sai lầm phải thật thà, dũng cảm nhận lỗi trước dân và kiênquyết sửa chữa lỗi lầm ấy Đó là về phía Đảng và Nhà nước, cán bộ, đảng viên vàcác công chức, viên chức của chính phủ, từ Trung ương tới tận làng xã Còn về phíadân chúng, Hồ Chí Minh cũng nhiều lần đề nghị: Dân chúng phải đoàn kết, một lòngủng hộ Đảng và Chính phủ, góp ý với Đảng và Chính phủ để mọi kế hoạch, chủtrương, chính sách đưa ra phù hợp với tình hình, phục vụ tốt hơn cuộc sống của dân.Dân chúng phải tôn trọng và thi hành đúng pháp luật, giúp đỡ Đảng và Chính phủgiáo dục cán bộ, kịp thời uốn nắn và sửa chữa những sai sót, giới thiệu những người

có tài, có đức để Đảng và Chính phủ trọng dụng, để ngày càng có nhiều người tàigiỏi ra giúp nước, phụng sự tổ quốc, phụng sự dân chúng

Người còn căn dặn dân chúng phải thường xuyên kiểm tra công việc và hành

vi của cán bộ từ cơ sở, mạnh dạn và thẳng thắn góp ý phê bình để cán bộ thực sựsữa chữa những khuyết điểm sai lầm làm tổ chứ ngày càng vững mạnh, cán bộ ngàycàng tốt, mối liên hệ giữa Đảng, nhà nước với dân ngày càng bền chặt

Những tư tưởng nêu trên của Hồ Chí Minh có thể tìm thấy rất nhiều trong disản mà Người để lại Đó là những kiến giải sâu sắc, phong phú và hiện đại nói lênthực chất quyền lực của nhân dân, thực chất sự uỷ thác quyền lực đó của dân vàoĐảng và Nhà nước Đây chính là sự khác biệt cơ bản về chất giữa quyền lực và

quyền lực chính trị trong CNXH mà chủ thể là nhân dân lao động được giải phóng

và làm chủ với quyền lực và quyền lực chính trị trong các chế độ trước XHCN chỉ

thuộc về một thiểu số mà giai cấp thống trị đã tước đoạt từ xã hội để áp bức, bóc lột

và nô dịch trong nhân dân lao động

Do đó, xét về bản chất, việc chuyển giao quyền lực, trong đó có quyền lãnhđạo trong nội bộ Đảng Cộng sản cầm quyền là chuyển giao quyền hạn, chức trách,

nhiệm vụ từ những người lãnh đạo này sang những người lãnh đạo khác có cùng mục tiêum lý tưởng XHCN, phục vụ nhân dân, phục vụ xã hội Đó là sự chuyển tiếp giữa những đại diện xứng đáng cho sự uỷ thác quyền lực của dân để phục vụ dân chứ không phải dùng quyền lực ấy để mưu cầu danh vọng, lợi ích riêng của cá nhân.

Bản chất ấy, về mặt khách quan, đảm bảo cho sự chuyển giao quyền lựclãnh đạo trong nội bộ Đảng Cộng sản cầm quyền diễn ra với sự đoàn kết, nhất trí,tích cực, với động cơ trong sáng, lành mạnh Nó không thể và không cho phépdiễn ra trong sự mâu thuẫn, xung đột, tranh giành như vốn thường xảy ra trongcác bộ máy quyền lực của thể chế tư sản Càng thấy rõ sự sâu sắc, thâm tuý của

Hồ Chí Minh khi người định nghĩa về chính trị với hai điểm sau:

- Chính trị là đoàn kết.

- Chính trị là thanh khiết, từ việc nhỏ tới việc lớn

Nếu thực tế không diễn ra như vậy, mỗi nhiệm kỳ Đại hội Đảng các cấp,

từ Đại hội toàn quốc của Đảng để bầu ra cơ quan lãnh đạo cao nhất đến Đại hội Đảng ở các cấp địa phương và cơ sở để bầu ra các cấp uỷ, trong việc lựa chọn nhân sự, bố trí các chức vụ lãnh đạo mà không làm tăng lên sự đoàn kết và

nâng cao sức chiến đấu của Đảng, không đảm bảo lựa chọn được người ưu tú

nhất vào các chức vụ lãnh đạo… thì điều đó là trái với bản chất của CNXH và dân chủ XHCN Những biểu hiện mất đoàn kết, chia rẽ nội bộ, kéo bè kéo cánh, mưu cầu địa vị, danh lợi cá nhân đều xa lạ với đạo đức cách mạng, đều vi phạm điều lệ Đảng với nghĩa là bộ luật tối cao của toàn Đảng, đều làm tổn hại tới uy tín và thanh danh của Đảng bởi chủ nghĩa cá nhân vị kỷ và thói cơ hội chính trị Nó đặt Đảng trước nguy cơ thoái hoá, biến chất, biến dạng cả quyền lực lẫn nhân cách.

Tình hình đó cũng đã từng xảy ra ở nơi này, nơi khác với những mức độ vàhậu quả khác nhau trong các Đảng Cộng sản cầm quyền, đặc biệt là trong thời kỳ