NỘI DUNG CƠ BẢN MÔN THỦ TỤC HÀNH CHÍNH

NỘI DUNG CƠ BẢN MÔN THỦ TỤC HÀNH CHÍNH I Chương 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH 1 Khái niệm của thủ tục hành chính Thủ tục hành chính là một loại quy phạm pháp luật quy định, trình tự, các.

NỘI DUNG CƠ BẢN MÔN THỦ TỤC HÀNH CHÍNH

I Chương 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN VỀ THỦ TỤC HÀNH CHÍNH

1 Khái niệm của thủ tục hành chính

Thủ tục hành chính là một loại quy phạm pháp luật quy định, trình tự, cách thứcgiải quyết công việc của các cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong mối quan

hệ nội bộ hành chính và mối quan hệ giữa các cơ quan nhà nước với các tổ chức

và cá nhân công dân

+ Quy phạm nội dung là những quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn,

cơ cấu tổ chức của các cơ quan hành chính nhà nước, quyền và nghĩa vụ của các

tổ chức xã hội, của công dân

+ Quy phạm thủ tục là những quy định về trình tự, thủ tục, cách thức tiến hànhcông việc nhằm thực hiện quy phạm nội dung Thiếu quy phạm này việc thựcthi pháp luật sẽ gặp khó khăn, thậm chí không có khả năng đi vào đời sống thựctế

- Thủ tục hành chính được điều chỉnh bởi quy phạm thủ tục được biểu hiện cụthể như thế nào?

+ Mọi hoạt động quản lý hành chính nhà nước phải được tiến hành theo nhữngthủ tục nhất định Nếu thiếu các thủ tục cần thiết thì quyền và nghĩa vụ của cácbên tham gia trong hoạt động quản lý sẽ không được đảm bảo thực hiện

+ Hoạt động quản lý hành chính nhà nước chủ yếu là hoạt động áp dụng phápluật Các hành vi áp dụng pháp luật này được tiến hành theo những thủ tục hànhchính nhất định Thiếu thủ tục hành chính việc thực thi luật pháp sẽ gặp khókhăn, thậm chí không có khả năng đi vào đời sống thực tế.

+ Thủ tục hành chính là nhân tố bảo đảm cho sự hoạt động chặt chẽ, thuận lợi

và đúng chức năng quản lý của cơ quan nhà nước vì nó là chuẩn mực hành vicho công dân và công chức nhà nước để họ tuân theo và thực hiện nghĩa vụ củamình đối với Nhà nước

+ Lấy ví dụ minh họa cho đặc điểm thủ tục hành chính là quy phạm có tính thủtục để đưa pháp luật vào đời sống thực tế

Ví dụ: Nhà nước muốn thu thuế thì cần có thủ tục để người dân thực hiện vànộp thuế Còn muốn quản lý an toàn giao thông thì cần có thủ tục để hưởng dẫnngười dân tham gia giao thông tuân theo

2.2 Thủ tục hành chính do cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền quy định:

- Các cơ quan nhà nước không được tùy tiện xây dựng và ban hành các quy định

về thủ tục hành chính Không phải tất cả các cơ quan nhà nước, tất cả các cán

bộ, công chức đều có thẩm quyền được xây dựng và ban hành các quy định vềthủ tục hành chính Chỉ những cơ quan nhà nước và người có thẩm quyển mớiđược xây dựng và ban hành các quy định về thủ tục hành chính

- Theo quy định của Nghị định số: 63/2010/NĐ-CP ngày 08 tháng 6 năm 2010của Chính phủ về kiểm soát thủ tục hành chính, thủ tục hành chính phải đượcquy định trong văn bản quy phạm pháp luật Do do thẩm quyền quy định TTHC

và văn bản quy phạm pháp luật có chứa nội dung TTHC gồm:

+ Thẩm quyền của Quốc hội: Luật, nghị quyết

+ Uỷ ban thường vụ Quốc hội: Pháp lệnh, nghị quyết

+ Thẩm quyền của Chính phủ: Nghị định + Thẩm quyền của Thủ tưởng Chínhphủ: Quyết định

+ Thẩm quyền của bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ (Nếu được giao theoquy định): Thông tư + Thẩm quyền của Uỷ ban nhân dân tỉnh, thành phố trựcthuộc Trung ương (Nếu được giao theo quy định): Quyết định

- Ví dụ: dẫn chứng Luật, Nghị định, thông tư quy định về thủ tục đăng ký kếthôn

2.3 Thủ tục hành chính được thực hiện một cách thống nhất:

- Thủ tục hành chính được thực hiện thống nhất trong phạm vi cả nước

- Thủ tục hành chính được thực hiện thống nhất từ trung ương tới địa phương

- Thủ tục hành chính được thực hiện thống nhất trong tất cả các lĩnh vực của đờisống xã hội

- Thủ tục hành chính được thực hiện thống nhất về mặt nội dung, thống nhất vềcách thức thực hiện, thống nhất về mặt hồ sơ, giấy tờ, thống nhất về văn bản ápdụng

- Ví dụ minh họa

2.4 Thủ tục hành chính có tính đa dạng, phức tạp:

- Thủ tục hành chính phong phú, đa dạng và phức tạp vì:

+ Xuất phát từ hoạt động quản lý đặc thù của hành chính nhà nước

+ Xuất phát từ chủ thể có thẩm quyền giải quyết thủ tục hành chính

+ Xuất phát từ đối tượng giải quyết thủ tục hành chính

- Những biểu hiện cụ thể của thủ tục hành chính đa dạng, phức tạp:

+ Thủ tục hành chính được thực hiện bởi nhiều cơ quan và công chức nhà nước.+ Thủ tục hành chính là thủ tục giải quyết công việc của Nhà nước và công việcliên quan đến quyền chủ thể và nghĩa vụ pháp lý của công dân

+ Thủ tục hành chính chủ yếu là hoạt động định hướng, cho phép, trong một số trường hợp đặc biệt thì thủ tục hành chính mang tinh cưỡng chế

+ Nền hành chính Nhà nước chuyển từ hành chính cai trị sang hành chính phục

- Cho 1 ví dụ minh họa

2.5 Thủ tục hành chính có sự linh hoạt theo yêu cầu triển khai pháp luật vào đời sống:

- Sự thay đổi, thích nghi, linh hoạt của hệ thống thủ tục hành chính để hiện thựchóa quy định pháp luật trong đời sống

- Quy phạm thủ tục là quy phạm để đưa quy phạm nội dung vào đời sống

- Thủ tục hành chính do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền quy định để giảiquyết công việc

- Thủ tục hành chính cẩn thay đổi linh hoạt phù hợp với thực tế khách quan,phục vụ cuộc sống Cần loại bỏ những thủ tục hành chính rườm rà, thiếu tínhkhả thi, lạc hậu, không còn phù hợp với tình hình thực tế

- Cho ví dụ minh họa cho đặc điểm này

- Thủ tục hành chính biểu hiện trình độ văn hóa, văn hóa giao tiếp, văn hóa điềuhành, mức độ văn minh của nền hành chính

- Lấy ví dụ minh hoạ thể hiện ý nghĩa của thủ tục hành chính

4 Phân loại thủ tục hành chính

- Nếu khái niệm thủ tục hành chính và nếu được các tiêu chỉ phân loại thủ tụchành chính

4.1 Phân loại dựa trên quan hệ công tác của cơ quan hành chính nhà

a) Mục đích phân loại thủ tục hành chính dựa trên quan hệ công tác Đặc điểmcủa các thủ tục này là gắn liền với hoạt động cụ thể của các cơ quan, phản ánhtính đặc thù trong quá trình vận dụng các thủ tục đó vào thực tiễn

Cách phân loại này có ý nghĩa thực tiễn quan trọng, giúp cho các chủ thể thủ tụchành chính định hướng dễ dàng và chính xác hơn trong giải quyết các công việc

có liên quan

b) Các loại thủ tục hành chính phân loại theo quan hệ công tác Cách phân loạinày còn thường được gọi là phân loại theo tinh chất quan hệ thủ tục hành chính.Theo cách phân loại này, có ba nhóm thủ tục sau đây:

- Thủ tục hành chính nội bộ:

Thủ tục hành chính nội bộ là thủ tục thực hiện các công việc nội bộ trong cơquan Nhà nước, trong hệ thống cơ quan Nhà nước

Thủ tục hành chính nội bộ thường là các thủ tục:

+ Thủ tục ban hành quyết định quy phạm

+ Thủ tục ban hành quyết định nội bộ cả biệt

+ Thủ tục khen thưởng kỷ luật,

+ Thủ tục lập các tổ chức và thi tuyển, bổ nhiệm cán bộ

Các thủ tục này thể hiện quan hệ giữa lãnh đạo với nhân viên; quan hệ hợp tác,phối hợp giữa các cơ quan cùng cấp Chúng bao gồm các thủ tục quan hệ lãnhđạo, kiểm tra của các cơ quan nhà nước cấp trên với cơ quan nhà nước cấp dưới;quan hệ hợp tác, phối hợp giữa các cơ quan cùng cấp, ngang cấp, ngang quyền;quan hệ công tác giữa chính quyền cấp tỉnh với các Bộ, cơ quan ngang bộ, cơquan chuyên môn của UBND cấp trên

Thủ tục hành chính thực hiện thẩm quyền, hay (TTHC liên hệ)

Là thủ tục tiến hành giải quyết các công việc liên quan đến quyền và lợi ích hợppháp của công dân; phòng ngừa, ngăn chặn, xử phạt các hành vi vi phạm hànhchính; trung thu, trưng mua các động sản và bất động sản của tổ chức và côngdân khi nhà nước có yêu cầu giải quyết nhiệm vụ nhất định vì lợi ích cộng đồng.Thủ tục này nói lên mối quan hệ pháp lý giữa quyền hạn và nhiệm vụ của cơquan nhà nước và của công dân

Thủ tục hành chính thực hiện thẩm quyền gồm: thủ tục cho phép, thủ tục ngăncấm hay cưỡng chế thi hành, thủ tục trưng thu, trung mua, trưng dụng

+ Thủ tục cho phép, là thủ tục giải quyết các yêu cầu, đề nghị của công dântrong trường hợp công dân muốn thực hiện các hành vi phải xin phép nhà nước.Các cơ quan nhà nước giải quyết bằng các quyết định hành chính cá biệt.

+ Thủ tục trưng thu, trưng dụng, trong một số trường hợp theo luật định, cơquan hành chính có thẩm quyền được thực hiện quyền trung thu, trưng dụng(trong tỉnh thế cấp bách), trung mua (trong trường hợp cần ưu tiên vì lợi íchcông cộng)

c) Lấy ví dụ thủ tục hành chính cụ thể (trên cổng dịch vụ công trực tuyến quốcgia)

4.2 Phân loại theo ngành, lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước

a) Mục đích phân loại thủ tục hành chính theo ngành, lĩnh vực quản lý hànhchính nhà nước

Cách phân loại này đơn giản, dễ hiểu và có khả năng áp dụng rộng rãi trongthực tiễn

Các loại thủ tục này gắn liền với hoạt động cụ thể, gắn liền với chức năng,nhiệm vụ và quyền hạn cụ thể của các cơ quan hành chính nhà nước từ Trungương tới địa phương, nó phản ánh tính đặc thù trong quá trình vận dụng các thủtục đó vào thực tiễn

Giúp xác định được tính đặc thù của từng ngành, lĩnh vực quản lý hành chínhnhà nước mình phụ trách;

Từ đó đề ra những yêu cầu xây dựng cho lĩnh vực này những thủ tục cần thiếtthích hợp, nhằm quản lý tốt những nhiệm vụ, mục tiêu của quản lý nhà nướcb) Các loại thủ tục hành chính phân loại theo theo ngành, lĩnh vực quản lý hànhchính nhà nước

- Thủ tục hành chính trong lĩnh vực nông nghiệp và phát triển nông thông

- Thủ tục hành chính trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo;

- Thủ hành chính trong lĩnh vực xây dựng; - Thủ tục hành chính trong lĩnh vựctài nguyên môi trường

- Thủ tục hành chính trong lĩnh vực khoa học và công nghề:

- Thủ tục hành chính trong lĩnh vực ngoại giao

- Thủ tục hành chính trong lĩnh vực y tế,

- Thủ tục hành chính trong lĩnh vực công thương

c) Lấy ví dụ thủ tục hành chính cụ thể (trên cổng dịch vụ công trực tuyến quốcgia)

4.3 Phân loại theo phân cấp quản lý hành chính nhà nước

a) Mục đích phân loại thủ tục hành chính theo phân cấp quản lý hành chính nhànước

Cách phân loại này được phân theo từng cấp quản lý gắn liền với hoạt động của

hệ thống hành chính nhà nước từ trung ương đến địa phương: Thông qua cáchphân loại này giúp cho ta biết được những thủ tục hành chính nào do trung ương

có thẩm quyền giải quyết và những thủ tục hành chính nào do địa phương giảiquyết,

b) Các loại thủ tục hành chính phân loại theo phân cấp quản lý hành chính nhànước

- TTHC ở trung ương: QH, UBTVQH, CP, TTgCP, Bộ trưởng, thủ trưởngCQNB

- TTHC ở địa phương: UBND tỉnh, TP trực thuộc TW

c) Lấy ví dụ thủ tục hành chính cụ thể (trên cổng dịch vụ công trực tuyến quốcgia)

II Chương 2: QUY ĐỊNH, THỰC HIỆN VÀ KIỂM SOÁT THỦ TỤC

HÀNH CHÍNH 2.1 Quy định thủ tục hành chính

2.1.1 Nguyên tắc quy định thủ tục hành chính

Nếu khái niệm thủ tục hành chính và nếu được các nguyên tắc quy định thủ tụchành chính theo quy định hiện hành (tính điểm)

2.1.1.1 Đơn giản, dễ hiểu và dễ thực hiện

Trong thực tiễn, khi xây dựng và ban hành các quy định về thủ tục hành chính

từ trước đến nay cho thấy có rất nhiều quy định của pháp luật quá rườm rà, phứctạp Chúng ta cần phải xây dựng và ban hành các quy định Thủ tục hành chínhđơn giản, dễ hiểu và dễ thực hiện vì

+ Xuất phát từ bản chất của Nhà nước tại

+ Xuất phát từ đối tượng thực hiện Thủ tục hành chính;

+ Xuất phát từ thực tiễn đặt ra

Nguyên tắc này phản ảnh yêu cầu và nguyện vọng bức xúc của nhân dân Đơngiản: những quy định về thủ tục không thừa, không thiếu và phải lược bớtnhững thủ tục không cần thiết Dễ hiểu: có quy định cụ thể, rõ ràng về nội dung,trình tự và phạm vi áp dụng thủ tục

Dễ thực hiện: các quy định TTHC phải có khả năng thực hiện được trong thực

thực hiện, khó chấp hành, và cũng chính những loại thủ tục như thế là mảnh đấtmàu mỡ cho bệnh quan liêu, cửa quyền phát triển.

+ Thủ tục đơn giản sẽ cho phép tiết kiệm sức lực, tiền của của nhân dân trongviệc thực hiện nghĩa vụ của mình, đồng thời, cũng hạn chế việc lợi dụng chứcquyền vi phạm tự do của công dân

Theo nguyên tắc này, các thủ tục hành chính khi ban hành cần có sự giải thích

cụ thể, rõ ràng Phải chỉ rõ không những nội dung của thủ tục mà cả về phạm vi

áp dụng nó Cần tránh tình trạng thủ tục hành chính sau khi ban hành không cóđiều kiện để thực thi do đối tượng không hiểu được thủ tục một cách rõ rànghoặc do các yêu cầu đặt ra không phù hợp với thực tế Cần đảm bảo rằng mọithủ tục hành chính để được công khai cho mọi người biết để tuân thủ

- Thực trạng quy định thủ tục hành chính thể hiện sự đơn giản, dễ hiểu và dễthực hiện (tu diểm, hạn chế)

- Lấy ví dụ minh hoạ - CÁC EM TỰ LIÊN HỆ

2.1.1.2 Phù hợp với mục tiêu quản lý hành chính nhà nước.

- Hoạt động quản lý hành chính nhà nước là một bộ phận của quản lý nhà nước,

là hoạt động trung tâm nhất trong hoạt động quản lý nhà nước

- Mục tiêu của quản lý hành chính nhà nước là quản lý tốt mọi hoạt động củađời sống kinh tế xã hội, tạo điều kiện thuận lợi nhất cho công dân và tổ chứcthực hiện quyền và nghĩa vụ pháp lý của mình

- Hoạt động quản lý hành chính nhà nước là một bộ phận của quản lý nhà nước,

là hoạt động trung tâm nhất trong hoạt động quản lý nhà nước

- Muốn làm tốt được việc đó thì cơ quan hành chính nhà nước cần phải đảm bảocác yêu cầu sau:

+ Thực hiện nghiêm mọi đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luậtcủa Nhà nước;

+ Khi xây dựng và ban hành các quy định về thủ tục hành chính liên quan đếncông dân và tổ chức phải xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của cuộc sống

+ Không nên xây dựng và ban hành các thủ tục hành chính một cách chủ quan,phiến diện, hoặc có lợi cho cơ quan, tổ chức mình mà lại gây khó khăn, trở ngạicho công dân và tổ chức,

+ Thủ tục hành chính phải được xây dựng trên cơ sở nhận thức đầy đủ yêu cầukhách quan của tiến trinh phát triển kinh tế xã hội;

+ Khi xây dựng và ban hành các thủ tục hành chính liên quan đến công dân và

tổ chức thi cơ quan hành chính Nhà nước phải lấy ý kiến của các cấp các ngành,các chuyên gia và đặc biệt là phải lấy ý kiến của đối tượng chịu sự tác động trựctiếp của thủ tục hành chính

+ Thủ tục hành chính phải được xây dựng sao cho phù hợp với xu thế phát triểncủa đất nước để tạo điều kiện cho các hoạt động quản lý kinh tế, quản lý xã hộiđược thực thi hữu hiệu

- Thực trạng quy định thủ tục hành chính thể hiện sự phù hợp với mục tiêu quản

lý hành chính nhà nước (ưu điểm, hạn chế)

- Lấy ví dụ thực tế minh họa - CÁC EM TỰ LIÊN HỆ

2.1.1.3 Bảo đảm quyền bình đẳng của các đối tượng thực hiện thủ tục hành chính

Theo Hiến pháp sửa đổi năm 2013 có quy định “Mọi người đều bình đẳng trướcpháp luật”, đây là nguyên tắc hiến định Các đối tượng tham gia trong quá trìnhgiải quyết thủ tục hành chính bao gom:

+ Cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền,

+ Giữa các công dân tổ chức khi yêu cầu cơ quan hành chính nhà nước giảiquyết thủ tục hành chính,

- Trong quan hệ pháp luật hành chính quyền của bên này đồng thời là nghĩa vụpháp lý tương ứng của bên kia

- Khi giải quyết thủ tục hành chính cơ quan hành chính nhà nước, đội ngũ cán

bộ công chức trực tiếp thực thi công vụ có quyền và nghĩa vụ gì thì phải thựchiện nghiêm

- Khi tiếp nhận và giải quyết thủ tục hành chính cơ quan hành chính nhà nước,đội ngũ cán bộ, công chức phải thực hiện theo nguyên tắc ai đến trước thì giảiquyết trước, ai đến sau thì giải quyết sau, không thiên vị, không phân biệt đốixử

- Yêu cầu này đòi hỏi các chủ thể giải quyết TTHC cần tuân thủ nghiêm chỉnhcác quy định của PL về trình tự, thời gian, không gian và cách thức giải quyếtcông việc

- Đây là yêu cầu đối với các cơ quan nhà nước phải quan tâm đến quyền và lợiích hợp pháp của công dân, tổ chức khi đề nghị của họ có đủ điều kiện do luậtđịnh và phải ra lệnh đối với các bên hữu quan để đảm bảo quyền, lợi ích hợppháp của các bên tham gia được thực hiện đầy đủ:

- Thực trạng quy định thủ tục hành chính thể hiện quyền bình đẳng của các đốitượng thực hiện thủ tục hành chính (tụ điểm, hạn chế)

- Lấy ví dụ thực tế minh họa - CÁC EM TỰ LIÊN HỆ

2.1.1.4 Tiết kiệm thời gian và chi phi của cá nhân, tổ chức và cơ quan hành chính nhà nước

- Thủ tục hành chính được thực hiện đơn giản, tiết kiệm