Phân tích những đặc trưng của kinh tế thị trường định hướng xhcn ở việt nam nêu giải pháp việt nam cần thực hiện để hoàn thiện thể chế kttt định hướng xhcn

MỤC LỤC PHẦN I LỜI MỞ ĐẦU 1 PHẦN II NỘI DUNG 2 CHƯƠNG I MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN 2 1 1 Lý luận về kinh tế thị trường 2 1 1 1 Kinh tế thị trường tự do cạnh tranh 2 1.MỤC LỤCPHẦN I: LỜI MỞ ĐẦU1PHẦN II: NỘI DUNG2CHƯƠNG I: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN21.1. Lý luận về kinh tế thị trường.21.1.1. Kinh tế thị trường tự do cạnh tranh.21.1.2. Kinh tế thị trường có sự điều tiết của nhà nước.31.1.3. Mô hình kinh tế hỗn hợp41.2. Đặc trưng cơ bản của nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước.41.2.1. Thị trường và cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước.41.2.2. Đặc trưng chung của kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước.51.3. Tính tất yếu khách quan và sự cần thiết phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta.61.3.1. Kinh tế thị trường định hướng XHCN là gì?61.3.2. Sự khác biệt giữa nền kinh tế thị trường định hướng XHCN với kinh tế thị trường TBCN71.3.3. Tính tất yếu lựa chọn kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam.9CHƯƠNG II: NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA102.1. Thực trạng nền kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghãi tại Việt Nam102.2. Một số hạn chế của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta.122.2.1. Nền kinh tế kém hiệu quả sức cạnh tranh còn yếu.122.2.2. Quan hệ sản xuất có mặt chưa phù hợp, hạn chế việc giải phóng và phát triển LLSX.132.2.3. Khoa học công nghệ chưa thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế xã hội.13CHƯƠNG III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TẠI NƯỚC TA153.1. Thực hiện nhất quán chính sách phát triển kinh tế nhiều thành phần153.2. Tiếp tục đổi mới và hoàn thiện cơ chế quản lý kinh tế, tạo lập đồng bộ các loại thị trường.153.3. Nâng cao năng lực và hiệu lực quản lý kinh tế vĩ mô của Nhà nước16PHẦN III: KẾT LUẬN17TÀI LIỆU THAM KHẢO18  PHẦN I: LỜI MỞ ĐẦUSự phát triển của xã hội loài người được đánh dấu bằng nhiều tiêu chí, trong đó có tiêu chí về sự phát triển kinh tế ở những thời kỳ, những giai đoạn khác nhau. Từ chỗ ban đầu thực hành một “nền kinh tế cướp đoạt” (theo cách nói của Ph. Ăngghen), con người đã phải trải qua hàng vạn năm để biết dùng lửa nấu chín thức ăn và sưởi ấm, biết thuần hóa súc vật, biết chăn nuôi, biết làm nghề nông, biết chế tạo ra những vật phẩm đơn giản đáp ứng nhu cầu đơn giản và rất hạn chế trong một phạm vi cộng đồng nhỏ hẹp. Dần dần, khi một cộng đồng có thừa một loại sản phẩm nào đó đã được làm ra nhưng lại cần đến những loại sản phẩm khác mà cộng đồng khác dư thừa thì sự trao đổi bắt đầu diễn ra. Sản xuất phát triển thì sự trao đổi ấy diễn ra ngày càng thường xuyên hơn trên phạm vi ngày càng mở rộng hơn. Thực tiễn qua hơn 35 năm đổi mới toàn diện đất nước, trong đó có việc phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã thực sự đem lại những thay đổi to lớn, rất tốt đẹp cho đất nước, kinh tế phát triển, lực lượng sản xuất được tăng cường; nghèo đói giảm nhanh, liên tục; đời sống nhân dân được cải thiện, nhiều vấn đề xã hội được giải quyết; chính trị, xã hội ổn định, quốc phòng, an ninh được bảo đảm. Nhận thức được điều đó, sau một thời gian tìm hiểu, tôi đã lựa chọn đề tài ” Phân tích những đặc trưng của kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam. Nêu giải pháp Việt Nam cần thực hiện để hoàn thiện thể chế KTTT định hướng XHCN” để có cái nhìn sâu và rộng hơn về vấn đề lý luận và thực tiễnPHẦN II: NỘI DUNGCHƯƠNG I: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN1.1. Lý luận về kinh tế thị trường. Kinh tế thị trường ra đời và phát triển khi thị trườngng phát triển đồng bộ,hoàn chỉnh và các quan hệ thị trường phát triển tương đối hoàn thiện. Kinh tế thị trường là trình độ phát triển cao của kinh tế hàng hoá,trong đó toàn bộ các yếu tố đầu vào và đầu ra của sản xuất đều được quyết định thông qua thị trường.Kinh tế thị trường không phải là một giai đoạn khác biệt, độc lập đứng ngoài kinh tế hàng hoá mà là giai đoạn cao của kinh tế hàng hoá. Kinh tế thị trường có các đặc trưng phổ biến sau: + Cạnh tranh là môi trường và động lực phát triển kinh tế xã hội. + Tự do cạnh tranh,tự do kinh doanh theo pháp luật. + Thị trường là một trong những cơ sở để phân bổ và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực của xã hội. + Thái độ ứng sử của các chủ thể tham gia thị trường là hướng vào việc tối đa hoá lợi nhuận,theo sự dẫn dắt của giá cả thị trường hay “Bàn tay vô hình”.Kinh tế thị trường bao gồm các mô hình sau: Kinh tế thị trường tự do cạnh tranh. Kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước. Mô hình kinh tế hỗn hợp.1.1.1. Kinh tế thị trường tự do cạnh tranh. Trong thời kì đầu phát triển nền kinh tế thị trường ở các nước TÂY ÂU,các nhà kinh tế học cổ điển ủng hộ mạnh mẽ tự do kinh tế,”tự do cạnh tranh”.Nổi bật là A Smith(17231790) nhà kinh tế học người Anh được coi là cha đẻ của học thuyết kinh tế cổ điển nói riêng, lý thuyết kinh tế thị trường nói chung. Ông đã đưa ra lý thuyết “bàn tay vô hình” với nguyên lý nhà nước không can thiệp vào tổ chức nền kinh tế hàng hoá. Ông cho rằng,hoạt động kinh tế của con người là hoạt động tự do,do “bàn tay vô hình”, hay quy luật kinh tế khách quan chi phối.Theo nguyên tắc này,hoạt động kinh tế phải được tiến hành một cách tự do,quan hệ cung cầu và sự biến động tự phát của giá cả thị trường quýêt định.Việc sản xuất cái gì?, cho ai?,và như thế nào?,đều được quyết định thông qua thị trường Kinh tế thị trường tự do cạnh tranh là nền kinh tế chịu sự điều tiết tự phát của các quy luật kinh tế,của sản xuất hàng hoá.Trong nền kinh tế này nhà nước không trực tiếp can thiệp vào phát triển kinh tế mà chỉ tạo môi trường thuận lợi cho sự tự do cạnh tranh lành mạnh,nhất là môi trường pháp lý...Đây là lý luận của chủ thể kinh tế thi trường tự do cạnh tranh.

MỤC LỤC

PHẦN I: LỜI MỞ ĐẦU 1

PHẦN II: NỘI DUNG 2

CHƯƠNG I: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN 2

1.1 Lý luận về kinh tế thị trường 2

1.1.1 Kinh tế thị trường tự do cạnh tranh 2

1.1.2 Kinh tế thị trường có sự điều tiết của nhà nước 3

1.1.3 Mô hình kinh tế hỗn hợp 4

1.2 Đặc trưng cơ bản của nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước 4

1.2.1 Thị trường và cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước 4

1.2.2 Đặc trưng chung của kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước 5

1.3 Tính tất yếu khách quan và sự cần thiết phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta 6

1.3.1 Kinh tế thị trường định hướng XHCN là gì? 6

1.3.2 Sự khác biệt giữa nền kinh tế thị trường định hướng XHCN với kinh tế thị trường TBCN 7

1.3.3 Tính tất yếu lựa chọn kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam 9

CHƯƠNG II: NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI QUÁ TRÌNH PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA 10

2.1 Thực trạng nền kinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghãi tại Việt Nam 10 2.2 Một số hạn chế của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở nước ta 12

2.2.1 Nền kinh tế kém hiệu quả sức cạnh tranh còn yếu 122.2.2 Quan hệ sản xuất có mặt chưa phù hợp, hạn chế việc giải phóng

và phát triển LLSX 132.2.3 Khoa học công nghệ chưa thực sự trở thành động lực phát triểnkinh tế - xã hội 13

CHƯƠNG III: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN KINH

TẾ THỊ TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XÃ HỘI CHỦ NGHĨA TẠI NƯỚC TA 15 3.1 Thực hiện nhất quán chính sách phát triển kinh tế nhiều thành phần 15 3.2 Tiếp tục đổi mới và hoàn thiện cơ chế quản lý kinh tế, tạo lập đồng bộ các loại thị trường 15 3.3 Nâng cao năng lực và hiệu lực quản lý kinh tế vĩ mô của Nhà nước 16 PHẦN III: KẾT LUẬN 17 TÀI LIỆU THAM KHẢO 18

PHẦN I: LỜI MỞ ĐẦU

Sự phát triển của xã hội loài người được đánh dấu bằng nhiều tiêu chí,trong đó có tiêu chí về sự phát triển kinh tế ở những thời kỳ, những giai đoạnkhác nhau Từ chỗ ban đầu thực hành một “nền kinh tế cướp đoạt” (theo cáchnói của Ph Ăng-ghen), con người đã phải trải qua hàng vạn năm để biết dùnglửa nấu chín thức ăn và sưởi ấm, biết thuần hóa súc vật, biết chăn nuôi, biếtlàm nghề nông, biết chế tạo ra những vật phẩm đơn giản đáp ứng nhu cầu đơngiản và rất hạn chế trong một phạm vi cộng đồng nhỏ hẹp Dần dần, khi mộtcộng đồng có thừa một loại sản phẩm nào đó đã được làm ra nhưng lại cầnđến những loại sản phẩm khác mà cộng đồng khác dư thừa thì sự trao đổi bắtđầu diễn ra Sản xuất phát triển thì sự trao đổi ấy diễn ra ngày càng thườngxuyên hơn trên phạm vi ngày càng mở rộng hơn

Thực tiễn qua hơn 35 năm đổi mới toàn diện đất nước, "trong đó cóviệc phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa đã thực sựđem lại những thay đổi to lớn, rất tốt đẹp cho đất nước", "kinh tế phát triển,lực lượng sản xuất được tăng cường; nghèo đói giảm nhanh, liên tục; đời sốngnhân dân được cải thiện, nhiều vấn đề xã hội được giải quyết; chính trị, xã hội

ổn định, quốc phòng, an ninh được bảo đảm Nhận thức được điều đó, sau

một thời gian tìm hiểu, tôi đã lựa chọn đề tài ” Phân tích những đặc trưng của kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam Nêu giải pháp Việt Nam cần thực hiện để hoàn thiện thể chế KTTT định hướng XHCN”

để có cái nhìn sâu và rộng hơn về vấn đề lý luận và thực tiễn

PHẦN II: NỘI DUNG CHƯƠNG I: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ KINH TẾ THỊ

TRƯỜNG ĐỊNH HƯỚNG XHCN1.1 Lý luận về kinh tế thị trường.

Kinh tế thị trường ra đời và phát triển khi thị trườngng phát triển đồngbộ,hoàn chỉnh và các quan hệ thị trường phát triển tương đối hoàn thiện Kinh

tế thị trường là trình độ phát triển cao của kinh tế hàng hoá,trong đó toàn bộcác yếu tố đầu vào và đầu ra của sản xuất đều được quyết định thông qua thịtrường.Kinh tế thị trường không phải là một giai đoạn khác biệt, độc lập đứngngoài kinh tế hàng hoá mà là giai đoạn cao của kinh tế hàng hoá

Kinh tế thị trường có các đặc trưng phổ biến sau:

+ Cạnh tranh là môi trường và động lực phát triển kinh tế xã hội

+ Tự do cạnh tranh,tự do kinh doanh theo pháp luật

+ Thị trường là một trong những cơ sở để phân bổ và sử dụng có hiệu quảcác nguồn lực của xã hội

+ Thái độ ứng sử của các chủ thể tham gia thị trường là hướng vào việctối đa hoá lợi nhuận,theo sự dẫn dắt của giá cả thị trường hay “Bàn tay vôhình”

Kinh tế thị trường bao gồm các mô hình sau:

- Kinh tế thị trường tự do cạnh tranh

- Kinh tế thị trường có sự quản lý của nhà nước

- Mô hình kinh tế hỗn hợp

1.1.1 Kinh tế thị trường tự do cạnh tranh.

Trong thời kì đầu phát triển nền kinh tế thị trường ở các nước TÂYÂU,các nhà kinh tế học cổ điển ủng hộ mạnh mẽ tự do kinh tế,”tự do cạnh

tranh”.Nổi bật là A Smith(1723-1790) nhà kinh tế học người Anh được coi làcha đẻ của học thuyết kinh tế cổ điển nói riêng, lý thuyết kinh tế thị trườngnói chung Ông đã đưa ra lý thuyết “bàn tay vô hình” với nguyên lý nhà nướckhông can thiệp vào tổ chức nền kinh tế hàng hoá Ông cho rằng,hoạt độngkinh tế của con người là hoạt động tự do,do “bàn tay vô hình”, hay quy luậtkinh tế khách quan chi phối.Theo nguyên tắc này,hoạt động kinh tế phải đượctiến hành một cách tự do,quan hệ cung cầu và sự biến động tự phát của giá cảthị trường quýêt định.Việc sản xuất cái gì?, cho ai?,và như thế nào?,đều đượcquyết định thông qua thị trường

Kinh tế thị trường tự do cạnh tranh là nền kinh tế chịu sự điều tiết tựphát của các quy luật kinh tế,của sản xuất hàng hoá.Trong nền kinh tế này nhànước không trực tiếp can thiệp vào phát triển kinh tế mà chỉ tạo môi trườngthuận lợi cho sự tự do cạnh tranh lành mạnh,nhất là môi trường pháp lý Đây

là lý luận của chủ thể kinh tế thi trường tự do cạnh tranh

1.1.2 Kinh tế thị trường có sự điều tiết của nhà nước.

Đây là mô hình Kinh tế thị trường có sự kết hợp Kinh tế thị trường tự

do cạnh tranh với sự quản lý của nhà nước

Cuộc khủng hoảng kinh tế thế giới năm 1929_1933 đã chứng tỏ rằngkhi tính chất xã hội hoá sản xuất đã phát triển tới một trình độ nhất định thìkinh tế thị trường tự do cạnh tranh không thể phát triển một cách hài hoà,ổnđịnh được,bởi vậy cần phải có sự điều tiết của Nhà nước để hạn chế tác hạicủa tính tự phát vô chính phủ của nền kinh tế thị trường Nhưng sự can thiệpthái quá của Nhà nước đến mức gần như triệt tiêu tính năng hoạt động củakinh tế thị trường đã dẫn đến sự ra đời mô hình kinh tế chỉ huy,mà điển hình

là nền kinh tế hành hoá, tập trung, bao cấp, ở Liên Xô và Đông Âu trước đây.Trong mô hình kinh tế chỉ huy, Nhà nước quyết định việc phân bổ nguồn lực,phương hướng đầu tư…hầu như không tính đến nhu cầu thị trường

Cơ sở lý luận của nó là lý thuyết về nền kinh tế hỗn hợp củaPaul_Sammuel nhà kinh tế học người Mỹ Trong cuốn kinh tế học ôngviết:”Điều hành một nền kinh tế không có chính phủ hoặc thị trường thì cũngnhư vỗ tay bằng một bàn tay” và “cả thị trường và chính phủ đều cần thiết chomột nền kinh tế vận hành lành mạnh”.

Mô hình này có ưu điểm là tập trung được nguồn lực vào những mụctiêu chủ yếu, nhưng nó lại thủ tiêu cạnh tranh nên đã kìm hãm tiến bộ khoahọc kỹ thuật và khi chuyển từ phát triển kinh tế theo chiều rộng sang pháttriển kinh tế theo chiều sâu là chủ yếu thì nó cản trở lực lượng sản xuất, dẫnđến trì trệ

1.1.3 Mô hình kinh tế hỗn hợp

Thực tiễn đã chứng minh trong thời đại ngày nay cả hai mô hình trênđều kém hiệu quả, vì thế hầu hết các nước trên thế giới đều chuyển sang môhình kinh tế hỗn hợp, nghĩa là kết hợp kinh tế thị trường tự do cạnh tranh với

sự điều tiết vĩ mô của Nhà nước.Trong tiến trình đổi mới nước ta cũng chuyển

từ kế hoạch hoá tập trung,bao cấp sang kinh tế thị trường có sự điều tiết củaNhà nước

1.2 Đặc trưng cơ bản của nền kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước.

1.2.1 Thị trường và cơ chế thị trường có sự quản lý của Nhà nước.

Trong xã hội nếu có sản xuất và lưu thông hàng hoá thì tất yếu có thịtrường Quy mô của lưu thông hàng hoá và sức mua của xã hội quyết địnhdung lượng thị trường Nói đến thị trường là nói đến hàng hoá, giá cả, tiền tệ,người bán, người mua…

Thị trường là tổng hòa những mối quan hệ mua bán trong xã hội, đượchình thành và phát triển trong những điều kiện lịch sử kinh tế xã hội nhấtđịnh Cơ sở thị trường là sự phân công lao động xã hội Trình độ quy mô của

thể chế tự điều tiết nền kinh tế rất linh hoạt và mềm dẻo, uyển chuyển có tácdụng kích thích mạnh và nhanh sự quan tâm thường xuyên đến đổi mới kỹthuật, công nghệ quản lý, đến nhu cầu và thị hiếu người tiêu dùng Thúc đẩyngười sản xuất hàng hoá ứng dụng nhanh những thành tựu khoa học kỹ thuật

để nâng cao sản xuất của lao động,hạ giá trị cá biệt của hàng hoá thấp hơn giátrị thị trường của nó, nhờ đó có ưu thế cạnh tranh và thu lợi nhuận siêu ngạch

Nó có tác dụng tuyển chọn các doanh nghiệp và các cá nhân quản lý kinhdoanh giỏi Kinh tế thị trường kích thích sản xuất và lưu thông hành hoá pháttriển…Về mặt tiêu cực, trên thị trường chứa đựng tính tự phát, chứa đựngnhiều yếu tố bất ổn, mất cân đối Vì chạy theo lợi nhuận các nhà đầu tư, sảnxuất, kinh doanh có thể gây nhiều hậu quả xấu: môi trường bị huỷ hoại, cạnhtranh không lành mạnh, phá sản,thất nghiệp, tệ nạn xã hội…Để hạn chếnhững khuyết tật đó đòi hỏi nhà nước phải quản lý nền kinh tế hành hoá,kinh

tế thị trường Nhà nước quản lý nền kinh tế bằng pháp luật, quy hoạch, kếhoạch, định hướng bằng các công cụ, chính sách, biện pháp kinh tế…Như vậynền kinh tế hỗn hợp là nền kinh tế vận động theo cơ chế thị trường có sự quản

lý của nhà nước

1.2.2 Đặc trưng chung của kinh tế thị trường có sự quản lý của Nhà nước.

a Tiền tệ hoá hay thương mại hoá mối quan hệ kinh tế theo giá cả thị trường

Giá cả là yếu tố cơ bản của thị trường Giá cả có chức năng thông tin,chức năng điều tiết, lưu thông và phân bố tài nguyên và chức năng thúc đẩytiến bộ kĩ thuật

b Sự điều tiết vĩ mô của Nhà nước nhằm phát huy tác động tích cực và hạnchế tác động tiêu cực của thị trường

Nhà nước thực hiện việc hướng dẫn, giám sát, uốn nắn những lệch lạc

và bổ khuyết những nhược điểm của kinh tế thị trường, nhằm phát huy tácđộng tích cực và hạn chế tác động tiêu cực của nó

c Tính tự chủ của các chủ thể kinh tế hay là chủ thể thị trường, các chủ thểkinh tế được tự chủ về tài chính, tự lựa chọn hình thức sở hữu, tự lựa chọnngành, nghề mà pháp luật không cấm, tự ra quyết định kinh doanh va chịutrách nhiệm về rủi ro của quyết định này.

d Thị trường vừa là căn cứ vừa là đối tượng của kế hoạch, hướng dẫn cácdoanh nghiệp lựa chọn phương án tổ chức, sản xuất kinh doanh, xây dựng kếhoạch sản xuất cái gì, sản xuất cho ai và sản xuất như thế nào,…

Sự điều tiết Nhà nước là sự điều tiết vĩ mô, thể hiện các mặt sau đây:

- Một là, Nhà nước tạo môi trường kinh tế - xã hội ổn định bằng cách

xây dựng kết cấu hạ tầng sản xuất

- Hai là, Nhà nước tạo môi trường pháp lý thuận lợi.

- Ba là, Nhà nước soạn thảo kế hoạch, quy hoạch, các chương trình

phát triển kinh tế - xã hội và ban hành các chính sách để hướng các chủ thểkinh tế thực hiện kế hoạch, quy hoạch bằng cách xây dựng các đòn bẩy kinhtế

1.3 Tính tất yếu khách quan và sự cần thiết phát triển kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước ta.

1.3.1 Kinh tế thị trường định hướng XHCN là gì?

Kinh tế thị trường XHCN thực chất là kiểu tổ chức nền kinh tế vừa dựatrên những nguyên tắc và quy luật kinh tế thị trường, vừa dựa trên nhữngnguyên tắc và bản chất của CNXH Do đó kinh tế thị trường định hướngXHCN có hai nhóm nhân tố cơ bản tồn tại trong nhau, kết hợp với nhau và bổxung cho nhau Đó là nhóm nhân tố của kinh tế thị trường và nhóm nhân tố

XH đang định hướng XHCN Trong đó nhóm thứ nhất đang đóng vai trò như

là động lực thúc đẩy sản xuất phát triển nhanh, nhóm thứ hai đóng vai tròhướng dẫn, chỉ định sự vận động của nền kinh tế thị trường theo những mụctiêu đã được xác định Vì vậy, có thể nói rằng kinh tế thị trường định hướng

XHCN ở nước ta vừa mang những đặc trưng chung của kinh tế thị trường,vừa là một kiểu tổ chức kinh tế - xã hội, trong đó quá trình sản xuất, phânphối, trao đổi và tiêu dùng đều được thực hiện thông qua thị trường Vì thếkinh tế thị trường không chỉ là công nghệ, là phương tiện để phát triển kinh tế

- xã hội mà còn là những quan hệ kinh tế - xã hội, nó không chỉ bao gồm cácyếu tố lực lượng sản xuất mà còn cả một hệ thống quan hệ sản xuất Do đókhông có và cũng không thể có một nền kinh tế thị trường chung chung, thuầntuý, trừu tượng, tách rời khỏi hình thái kinh tế - xã hội, tách rời khỏi chế độ xãhội Do đó tính đặc thù của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN ở nước

ta thể hiện ở những điểm sau đây:

1.3.2 Sự khác biệt giữa nền kinh tế thị trường định hướng XHCN với kinh tế thị trường TBCN

Kinh tế thị trường TBCN và kinh tế thị trường định hướng XHCN đềuthuộc loại hình kinh tế thị trường, đều mang những tính chất chung, thôngthường và chịu sự tác động chung của các quy luật của kinh tế thị trường.Nhưng với tư cách đặc thù kinh tế thị trường định hướng XHCN đương nhiênphải phù hợp với cái chung nhưng có các đặc thù riêng Do đó thì kinh tế thịtrường XHCN có sự khác biệt chủ yếu so với kinh tế thị trường TBCN ở một

số điểm sau:

a Về chế độ sở hữu.

Cốt lõi của kinh tế thị trường là sản xuất hàng hoá, trao đổi mua bánhàng hoá, dịchvụ trên thị trường theo nguyên tắc bình đẳng, đôi bên cùng cólợi.Theo đó sản xuất và trao đổi chí sảy ra khi mọi chủ thể tham gia vào nềnkinh tế thị trường có ý thức rõ ràng về sở hữu, vật đem trao đổi cũng như lợiích từ việc trao đổi đó.Cơ chế thị trường trong nền kinh tế thị trường TBCNluôn hoạt động trên nền tảng của chế độ tư hữu về tư liệu sản suất,trong đócác công ty tư bản độc quyền giữ vai trò chi phối sự phát triển của toàn bộnền kinh tế

b Về tính chất giai cấp và mục đích quản lý của Nhà nước.

Trong cơ chế thị trường TBCN sự can thiệp của Nhà nước luôn mangtính tư sản và trong khuôn khổ của chế độ tư sản với mục đích nhằm đảm bảomôi trừơng kinh tế - xã hội thuận lợi cho sự thống trị của giai cấp tư sản,cho

sự bóc lột bền vững của chế độ TBCN Trong cơ chế thị trường có sự quản lýcủa Nhà nước theo định hướng XHCN thì sự can thiệp của Nhà nước XHCNvào nền kinh tế lại nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của toàn thể nhân dânlao động, thực hiện mục tiêu dân giàu nước mạnh, XH công bằng, dân chủ,văn minh

c Về phân phối thu nhập

Một là, kết hợp vấn đề lợi nhuận với vấn đề xã hội Mục đích của sự

kết hợp này là vừa đảm bảo cho các chủ thể tham gia kinh tế thị trường cóđược lợi nhuận cao, vừa tạo điều kiện được điều kiện chính trị xã hội côngbằng cho sự phát triển

Hai là, điều tiết phân phối thu nhập.Một mặt Nhà nước phải có chính

sách sao cho giảm bớt khoảng cách chênh lệch giữa các lớp giàu vànghèo,mặt khác phải có biện pháp nâng cao thu nhập cho toàn xã hội.Điều tiếtphân phối thu nhập theo những nguyên tắc của thị trường và có sự quản lý củaNhà nước

d Về cơ chế quản lý và vận hành nền kinh tế quốc dân

Cơ chế đó thể hiện ở các mặt cơ bản:

Một là, Nhà nước XHCN là Nhà nước của dân, do dân, vì dân-là nhân

tố đóng vai trò trung tâm và điều tiết nền kinh tế vĩ mô nhằm tạo dựng và đảmbảo môi trường pháp lý, kinh tế, xã hội thuận lợi cho các doanh nghiệp hoạtđộng theo cơ chế thị trường, thực hiện chính sách XH,đảm bảo công bằng xãhội