Tiểu luận lịch sử tư tưởng chính trị tư tưởng chính trị của đặng tiểu bình

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Trong lịch sử nhân loại có những người đã từng ghi danh tên đất, tên nước mình trên bản đồ thế giới với những chiến công quân sự lừng lẫy,với những chính sách hoạch định kinh tế có một không hai vào thời họ sống; rồi những vĩ nhân tự tìm đường giải phóng dân tộc mình. Còn ở đây chúng ta bàn về một con người mà tầm ảnh hưởng có sức trường tồn vĩnh viễn, đã từng thống trị vùng đất Hoa hạ đưa vùng đất này từ điêu tàn, hoang sơ, đổ nát để vươn lên trở thành một “nước mạnh” như ngôn ngữ của nhà “tổng công trình sư” nổi tiếng này. Đó là Đặng Tiểu Bình một cuộc đời thăng trầm sóng gió và thách thức đã “ba lần lên, ba lần xuống”, ba lần ra khỏi chính trường một cách lạ lùng, để rồi sau ba lần đó mỗi bước họ Đặng đi lại mở ra một thời kì lịch sử mới cho vùng đất Trung hoa vốn rất nhiều nổi tiếng và rộng lớn này. Ở con người ông vừa là nhà quân sự, vừa là nhà cải cách kinh tế, vừa như một tham mưu trưởng nhạy bén, dồi dào tinh lực cho sự sống còn cũng như vận mệnh ngàn đời của người dân Trung Hoa. Ông sớm có cái nhìn định hướng cho sự phát triển bền lâu, vận động và vận động mạnh mẽ cải cách nền kinh tế. Ông nói: “Dù là kinh tế kế hoạch hay kinh tế thị trường đều là biện pháp thôi mà”, rõ ràng ông đã nhìn nhận vấn đề rất thực tế, coi kinh tế thị trường là điều tất yếu trong xây dựng CNXH. Sở dĩ như vậy vì họ Đặng cho rằng “ giữa tư bản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa kinh tế thị trường không tồn tại mâu thuẫn ”, như một số người đã đề cập “ kinh tế thị trường là nền sản xuất tư bản chủ nghĩa ”. Ông chủ trương đi liền với nó là nền kinh tế kế hoạch hoá như mô hình xây dựng kinh tế truyền thống XHCN của Liên Xô. Tuy nhiên trên nền tảng phù hợp với xã hội Trung Hoa, nghiên cứu về Đặng Tiểu Bình còn cho ta thấy sức sống, nghị lực phi thường và tầm ảnh hưởng của ông đến nhân loại – lịch sử ghi tên ông “ nhà cải cách kinh tế hàng đầu thế kỷ XX ”. Vì vậy tác giả chọn đề tài “Tư tưởng chính trị của Đặng Tiểu Bình” để góp phần tìm hiểu những nét tiêu biểu về thân thế, sự nghiệp của nhà chính trị lỗi lạc này. Đặc biệt góp phần làm rõ những cống hiến của ông trên lĩnh vực chính trị đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng, nhân dân Trung Hoa và của nhân loại cần lao trên thế giới. 2. Tình hình nghiên cứu đề tài Tài liệu về Đặng Tiểu Bình không nhiều, có thể dẫn ra một số tác phẩm như sau: Mao Mao: Cha tôi Đặng Tiểu Bình: Những năm tháng “Cách mạng văn hoá” Mao Mao. Người dịch: Lê Bầu, H: Nxb Thế giới, 2001; tác phẩm: Cuộc đời Đặng Tiểu Bình (Hưng Quốc hoàng đế) Trần Phác. Người dịch: Đàm Như Trác, H: NXB Thanh niên, 2002; tác phẩm: Cha tôi Đặng Tiểu Bình Mao Mao. Người dịch: Quách Hải Lượng, Trần Ngọc Thuận, H: NXB CTQG, 1995. Các tài liệu này mới chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu thân thế và sự nghiệp cách mạng chứ chưa đi sâu vào việc nghiên cứu làm rõ những tư tưởng chính trị của ông.

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong lịch sử nhân loại có những người đãtừng ghi danh tên đất, tên nước mình trên bản đồ thếgiới với những chiến công quân sự lừng lẫy,vớinhững chính sách hoạch định kinh tế có một khônghai vào thời họ sống; rồi những vĩ nhân tự tìm đườnggiải phóng dân tộc mình Còn ở đây chúng ta bàn về một con người mà tầmảnh hưởng có sức trường tồn vĩnh viễn, đã từng thống trị vùng đất Hoa hạ -đưa vùng đất này từ điêu tàn, hoang sơ, đổ nát để vươn lên trở thành một

“nước mạnh” như ngôn ngữ của nhà “tổng công trình sư” nổi tiếng này Đó

là Đặng Tiểu Bình - một cuộc đời thăng trầm sóng gió và thách thức đã “balần lên, ba lần xuống”, ba lần ra khỏi chính trường một cách lạ lùng, để rồisau ba lần đó mỗi bước họ Đặng đi lại mở ra một thời kì lịch sử mới chovùng đất Trung hoa vốn rất nhiều nổi tiếng và rộng lớn này Ở con ngườiông vừa là nhà quân sự, vừa là nhà cải cách kinh tế, vừa như một tham mưutrưởng nhạy bén, dồi dào tinh lực cho sự sống còn cũng như vận mệnh ngànđời của người dân Trung Hoa Ông sớm có cái nhìn định hướng cho sự pháttriển bền lâu, vận động và vận động mạnh mẽ cải cách nền kinh tế Ông nói:

“Dù là kinh tế kế hoạch hay kinh tế thị trường đều là biện pháp thôi mà”, rõràng ông đã nhìn nhận vấn đề rất thực tế, coi kinh tế thị trường là điều tấtyếu trong xây dựng CNXH Sở dĩ như vậy vì họ Đặng cho rằng “ giữa tưbản chủ nghĩa và xã hội chủ nghĩa kinh tế thị trường không tồn tại mâuthuẫn ”, như một số người đã đề cập “ kinh tế thị trường là nền sản xuất tưbản chủ nghĩa ” Ông chủ trương đi liền với nó là nền kinh tế kế hoạch hoánhư mô hình xây dựng kinh tế truyền thống XHCN của Liên Xô Tuy nhiêntrên nền tảng phù hợp với xã hội Trung Hoa, nghiên cứu về Đặng Tiểu Bình

còn cho ta thấy sức sống, nghị lực phi thường và tầm ảnh hưởng của ôngđến nhân loại – lịch sử ghi tên ông “ nhà cải cách kinh tế hàng đầu thế kỷ

XX ” Vì vậy tác giả chọn đề tài “Tư tưởng chính trị của Đặng Tiểu Bình”

để góp phần tìm hiểu những nét tiêu biểu về thân thế, sự nghiệp của nhà chínhtrị lỗi lạc này Đặc biệt góp phần làm rõ những cống hiến của ông trên lĩnhvực chính trị đối với sự nghiệp cách mạng của Đảng, nhân dân Trung Hoa vàcủa nhân loại cần lao trên thế giới

2 Tình hình nghiên cứu đề tài

Tài liệu về Đặng Tiểu Bình không nhiều, có thểdẫn ra một số tác phẩm như sau: Mao Mao: Cha tôiĐặng Tiểu Bình: Những năm tháng “Cách mạng vănhoá” - Mao Mao Người dịch: Lê Bầu, - H: Nxb Thếgiới, 2001; tác phẩm: Cuộc đời Đặng Tiểu Bình (HưngQuốc hoàng đế) - Trần Phác Người dịch: Đàm NhưTrác, - H: NXB Thanh niên, 2002; tác phẩm: Cha tôi Đặng Tiểu Bình - MaoMao Người dịch: Quách Hải Lượng, Trần Ngọc Thuận, - H: NXB CTQG,1995

Các tài liệu này mới chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu thân thế và sựnghiệp cách mạng chứ chưa đi sâu vào việc nghiên cứu làm rõ những tưtưởng chính trị của ông

3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

Trong tiểu luận này bằng sự đam mê, yêu thích

và ngưỡng mộ con người tài ba của Đặng TiểuBình Một con người với ý chí sắt đá và lòngquả cảm của mình đã dựng lên hình tượng đấtnước Trung Hoa qua bao thăng trầm biến cốcủa lịch sử thời đại, tiếp tục phát triển qua gần

ba mươi năm đến nay là một trong những nước có nền kinh tế phát triểnnhất thế giới Từ nhận thức đó người viết đã thu thập, nghiên cứu những tàiliệu có liên quan một cách công phu Từ đó người viết đã tích luỹ và làmsáng tỏ những nét tiêu biểu về thân thế, sự nghiệp và những tư tưởng chínhtrị quan trọng của Đặng Tiểu Bình Đồng thời tiểu luận này cũng đánh giákhách quan về vai trò, vị trí và ảnh hưởng của tư tưởng chính trị Đặng TiểuBình đối với đất nước Trung Hoa và các nước trong khu vực , đặc biệt là đốivới Việt Nam.

4 Phương pháp nghiên cứu

Để tạo nên sự đa dạng, giàu tính đa chiều, sâu sắc, phong phú và tínhchính xác Người viết đã đứng trên lập trường quan điểm của chủ nghĩaMác- Lênin và tư tưởng của Mao Trạch Đông làm rõ cơ sở phương phápluận đồng thời kết hợp với phương pháp duy vật biện chứng, phương pháplogic- lịch sử, phương pháp phân tích và đánh giá tổng hợp; ngoài ra cònmột số phương pháp đặc biệt để tìm hiểu và nghiên cứu các danh nhân vànhân vật nổi tiếng

5 Kết cấu tiểu luận

Ngoài phần mở đầu, kết cấu tiểu luận và danh mục tài liệu tham khảo,tiểu luận được chia thành 3 chương, 8 tiết

Đặng Tiểu Bình vốn gọi là Đặng Tiên Thánh, sau này đổi tên là Đặng

Hy Hiền, thời thanh niên lúc làm cách mạng mới đổi thành Đặng Tiểu Bình.Ông sinh ngày 20 tháng 8 năm 1904 tại tỉnh Tứ Xuyên, nông lịch là ngày 12tháng 7 Đặng Tiểu Bình thời nhỏ đến thời kỳ thanh niên đều dùng ngàytháng năm sinh này Thập kỷ 1920, khi ông lấy danh nghĩa “Cần công Kiệmhọc” đi du học Pháp cũng lấy ngày 12 tháng 7 để đăng ký ngàysinh

Phụ thân Đặng Tiểu Bình là Đặng Văn Minh , một địa chủ nhỏ; mẫuthân là Đạm Thị, vợ thứ hai của Đặng Văn Minh, cư trú tại thôn BàiPhường, xã Hiệp Hưng, huyện Quảng An thuộc phần phía đông tỉnh TứXuyên, cách huyện lỵ vài dặm là vùng toàn đồi núi, và ngòi lạch nhỏ ĐặngVăn Minh có độ mười giáp ruộng, mùa vụ tốt có thể thu hoạch mười tấn ngũcốc Diện tích huyện Quảng An không phải là bé, dân số vài nghìn người,nhưng không phải là vùng tinh hoa của Tứ Xuyên Động mạch lớn của TứXuyên là sông Trường Giang, từ tây nam Tứ Xuyên chảy sang Đông Bắc,dòng chảy còn phân ra nhiều chi nhánh Quảng An có một mạch nhỏ chảyvào sông Gia Lăng, một chi lưu của sông Trường Giang nhưng còn cáchlũng sông Trường Giang một khoảng cách rất xa Thủ phủ của Tứ Xuyên làThành Đô, cách Quảng An đúng hai trăm dặm Anh Trùng Khánh là thànhphố lớn gần nhất nhưng cũng cách xa ngoài một trăm dặm Anh

Tổ tiên Đặng Văn Minh từ Hoa Nam di cư đến Tứ Xuyên, thời giannày ít nhất là cách lúc Đặng Tiểu Bình ra đời hai trăm năm về trước Nếungược dòng thời gian về quá khứ thì tổ tiên Đặng gia vốn là người Kháchgia từ Trung Nguyên di cư tới Hoa Nam Nhưng nhà Đặng Thị có thể trướclúc thiên di vào Tứ Xuyên đã sớm bỏ tiếng nói và lối sống của người Kháchgia, đến đầu thế kỷ XVIII càng có thể xác định là như thế Bởi vì lúc nàynhà họ Đặng có một danh nhân làm quan to trong triều đình Người này tên

là Đặng Thời Mẫn, triều Càn Long có làm Hàn lâm đại lý tự chính khanh,sau này đến năm 1774 thì từ quan trở về ở tại xóm Hạ Cố, xã Quảng An.Ông này chết không lâu, ở cổng thôn có dựng cho ông một cổng BàiPhường, bên trên có ngự bút của Hoàng đế tự tay viết Từ đó thôn này gọi làthôn Bài Phường Trong thời gian Cách mạng Văn hoá, Bài Phường bị pháhuỷ, thôn đổi tên là Đại đội sản xuất chống chủ nghĩa xét lại; Dẫu sau nàythôn được đổi lại tên cũ, nhưng Bài Phường vẫn không được dựng lại

Đặng Văn Minh sức lực dồi dào, hay làm việc nghĩa, lại có nhiệt tâmvới lợi ích của địa phương Sau khi Đặng Tiểu Bình xa quê hương, ĐặngVăn Minh trở thành nhân vật trọng yếu của Quảng An và các xã, trấn lâncận, có làm tổng biện cảnh vệ của huyện Quảng An (còn gọi là cục trưởngđoàn huyện) chỉ huy đội dân binh hàng trăm người Một số người già thônBài Phường hãy còn nhớ về Đặng Văn Minh có nói với khách nước ngoàiđến thăm quan về tính tình bình dị, dễ gần của ông; Ông có thể hoà nhập vớimọi tầng lớp nhân dân, khi làm trọng tài phân xử các tranh chấp của địaphương ông đều có thể xử lý công bằng Trong gia đình, tuy ông nghiêmkhắc nhưng xử sự chính trực, đối với con cái ông yêu cầu rất nghiêm khắc,những khi các con phạm sai trái, ông cũng rất thích lắng nghe những lờibiện giải của các con Ông không có ảnh chụp truyền lại, nhưng mọi ngườiđều nhớ rõ thời trung niên đầu ông đã hói và có để một chòm râu lớn Bảnthân Đặng Tiểu Bình đầu không hói, nhưng về khí chất ông được di truyền

lại phần lớn ưu điểm của bố: Tự tin, có lòng ham tiến bộ, lại còn nữa là tínhquả đoán khi tiến hành công việc.

Mẹ của Đặng Tiểu Bình lại là một nhân vật không gây ấn tượng chú

ý Đặng Văn Minh sau khi lấy người vợ thứ nhất Trương Thị của mìnhkhông thể sinh nở mới lấy bà Gia cảnh bên bà tương đối khá giả, cho nênhồi môn của bà là một cái giường đỏ lớn, điêu khắc thật tinh xảo, đẹp đẽ, lạicòn được sơn một lớp sơn đỏ rất đẹp, món hồi môn như vậy nhà nghèo khókhông thể sắm được (Đặng Tiểu Bình đã ra đời trên chiếc giường này, vàothập kỷ 1980 trong ngôi nhà cũ của họ Đặng hãy còn có thể nhìn thấy chiếcgiường này) Bà sinh cho Đặng Văn Minh bốn người con, một gái, ba trai.Đặng Tiểu Bình là thứ hai, nhưng lại là trưởng Sau này ( có thể trước khiĐặng Tiểu Bình ra khỏi gia đình năm 1920) bà trở nên yếu đuối bệnh tật vàcuối thập niên 1920 chết vì bệnh ho lao Chưa có ai viết và đề cập đến quan

hệ giữa bà và con cái, cho nên chúng tôi không thể phỏng đoán ảnh hưởngcủa bà tới con cái ra sao, cũng như quan hệ giữa bà và các con có khá thânmật không

Đặng Văn Minh sau này lại lấy hai bà vợ nữa Người vợ thứ ba củaông họ Tiêu có sinh cho ông một người con (con thứ tư), người vợ thứ tư tên

là Hạ Bá Căn, bố của bà là công nhân đẩy thuyền trên sông Gia Lăng HạThị, chỉ lớn hơn Đặng Tiểu Bình một tuổi, bà sinh cho Đặng Văn Minh haingười con gái Hạ Thị trước đã lấy chồng và khi cải giá lấy Đặng VănMinh, có mang theo một người con gái về Cho nên Đặng Tiểu Bình có mộtchị, hai em trai, một em trai cùng cha khác mẹ, hai em gái cùng cha khác mẹ

và một em gái khác cha khác mẹ Bởi vì ông rời quê hương từ khi 16 tuổi

mà sau này cũng chưa trở về lại, cho nên trước khi 40 mấy tuổi, ông chưa hềgặp mặt mấy em trai, gái cùng cha khác mẹ này Còn người em gái cùng chakhác mẹ từ trước đến giờ càng chưa hề gặp mặt, vì người em gái này đã chếtnăm 1949, đại để có thể xác định rằng: Khi cô em gái này chết Đặng Tiểu

Bình mới mang danh Chính uỷ Cộng quân ca khúc khải hoàn trở về TứXuyên.

Căn cứ vào tập tục đặt tên gia tộc của Trung Quốc, Đặng Văn Minhchọn chữ “ Tiên” là tên thông dụng cho đời con cái của mình; như ĐặngTiểu Bình gọi là “Tiên Thánh”, chị của ông gọi là “Tiên Liệt”, tên các emtrai, gái khác đều lấy chữ “Tiên” ở đầu Đời con cái của Đặng Văn Minhsinh với người vợ thứ 3 và thư 4 đều dùng chữ “Tiên” trong tên NhưngĐặng Tiểu Bình và hai người em cùng mẹ cùng cha của ông lại không làmnhư thế

* * *

Ngôi nhà mà Đặng Tiểu Bình sinh ra và lớn lên, thập kỷ 1980 hãycòn, nhưng đã được nhà đương cục địa phương tu sửa chỉnh đốn lại khánhiều và muốn biến nó thành bảo tàng Ngôi nhà này xưa kia to và sơ sài,hiện nay vẫn thế Thoạt đầu ngôi nhà lớn này gồm có hai mươi mốt gianphòng, giữa phòng và phòng có dầm ngang cao phân cách Nhưng sau này

dỡ mất gian bên phải trong số hai gian bên, số gian phòng giảm đi rất nhiều.Trong sân bao quanh đã được phủ bằng đá lát, nhưng khi Đặng Tiểu Bìnhcòn nhỏ, nóc nhà lại lợp bằng cỏ, cửa sổ cũng là hồ giấy Một phần nền cácgian bằng đát rắn, thời đó tất nhiên là không có nước máy Chúng tôi có thểxác định Đặng Tiểu Bình được ăn uống rất tốt, như luôn có chăn ấm, nhưngchỗ ở của ông không có nhiều sách vở hay các đồ gia dụng quý giá

Với Đặng Văn Minh chủ nhân ngôi nhà họ Đặng thì sự ra đời của cậucon trai sau này đặt tên là Đặng Tiên Thánh đã thắp sáng lên ngọn lửa tràntrề hy vọng vào cuộc sống Thượng tổ họ Đặng ngay từ đầu thời nhà Minh

đã rời đến Giang Tây, thời gian đó tuy đã thi đậu tiến sỹ, làm tới Hàn Lâm,nhưng sau đố gia đình dần dần lụi dần Đến thời cha của Đặng Văn Minh thì

gia cảnh đã trở nên khốn đốn thê lương, ngoài một căn nhà để chui ra chuivào, ruộng đất chẳng mấy, mùa màng cũng chẳng có được bao nhiêu.

Đặng Văn Minh thuộc lớp người thấp nhất trong giới đọc sách Địa vịcủa ông không phải do thừa kế mà có, cũng không phải do giàu có mang lại,

mà ông đã được giáo dục học hành mà ra Giống như Đặng Thời Mẫn, tổtiên ông, ông học qua mấy năm ở trường tư thục, học qua một số điều cũxưa của Trung Quốc Nhưng khác với tổ tiên xưa của ông là ở chỗ ôngkhông tham gia thi cử Nhưng ông được học một vài năm ở trường phápchính mới nào đó ở Trùng Khánh Ông toàn giao tiếp với các quan chức vàcác nhân vật tai mắt ở địa phương, vì vậy ông được hưởng một số đặc quyềnnhư được miễn trừ một số nghĩa vụ và lao dịch, vạn nhất nếu có phạm phápcũng không phải chịu hình phạt nhục thể Đặng Văn Minh vì vậy có thể xemnhư một nhân vật có danh tiếng

Quê hương và gia đình đã để lại dấu ấn riêng trong suốt cuộc đời hoạtđộng cách mạng của nhà hoạt động chính trị lỗi lạc Đặng Tiểu Bình Cũng

từ đây đã khởi nguồn cho những tư tưởng chính trị của ông, góp phần thúcđẩy quá trình đi lên của đất nước Trung Hoa sau này

2 Những nét chính trong cuộc đời và sự nghiệp của Đặng Tiểu Bình

Đặng Tiên Thánh lên năm tuổi cho vào học trường tư thục cho vỡvạc, sáu tuổi cho vào học trường tiểu học ở làng, mười một tuổi cho vào họctrường phổ thông cơ sở duy nhất của cả huyện, năm mười lăm tuổi cho vàohọc trường trung học Chuyện này quả là gánh nặng đối với một gia đìnhtúng bấn, đất đai chỉ có mười mấy mẫu Nhưng cho dù gặp biết bao khókhăn, Đặng Văn Minh trước sau vẫn không hề nao núng, về sau phải bán vợi

đi gia sản để cho cậu con mười sáu tuổi theo tiếp con đường học hành mênhmang phía trước

Đặng Tiên Thánh sau khi vào học trường tư thục đổi tên là Đặng HyHiền Không phụ thuộc lòng mong mỏi của cha ngay từ lúc bấy giờ cậu đãđối mặt với những khó khăn, khiến cho cậu có khả năng đem gánh nặngtrách nhiệm cá nhân kết hợp nhuần nhuyễn vào với vận mệnh quốc gia dântộc để rồi đi theo đường đời hoàn toàn khác lạ với cha ông Từ năm 1840cuộc chiến tranh thuốc phiện nổ ra Trung Quốc trở thành quốc gia nửathuộc địa nửa phong kiến, biết bao nhiêu chí sỹ vì muốn thay đổi tình cảnh

và vận mệnh tổ quốc, cứu vãn Trung Hoa đã liên tiếp tiến hành những cuộcchiến tranh anh dũng rát đáng ca ngợi và tự hào Tứ Xuyên nằm sâu trongĐại Lục cũng không ngoại lệ Vùng đất Đông Bắc này rất sớm chịu ảnhhưởng của trào lưu tư tưởng Duy Tân cải lương và cách mạng Dân chủ củaGiai cấp tư sản Hè thu năm 1911 phong trào “Bảo hộ” rầm rộ khắp nơicũng ảnh hưởng sâu sắc tới Quảng An Đặng Hy Hiền đang học ở trườngtiểu học Bắc Sơn cũng chịu ảnh hưởng tích cực của hình thức đấu tranh bàikhoá Tiếp theo đó, Đặng Văn Minh ở quê cũng tham gia hoạt động bạođộng vũ trang của cách mạng Tân Hợi Khí thế cách mạng bùng cháy khắp

cả nước, chấm dứt chế độ phong kiến hơn 2000 năm thống trị Trung Quốc.Thế nhưng đất nước vẫn chưa có độc lập, thống nhất, nhân dân vẫn chưađược yên ổn làm ăn

Phát súng cách mạng tháng mười nổ ra đem đến cho Trung Quốc chủnghĩa Mác - Lê Nin, mở ra con đường mới mẻ cho nhân dân Trung Quốc.Năm 1919 ở Bắc Kinh nổ ra phong trào “ Ngũ Tứ” (ngày 4 tháng 5) phản đếphản phong Đặng Hy Hiền cậu học sinh mười lăm tuổi đã tích cực thamgia hoạt động biểu tình bài khoá do phân hội học sinh yêu nước Quảng An

tổ chức Mùa hè năm đó, cơ quan giáo dục cao nhất Trùng Khánh lúc bấygiờ mở trường học tại chức cho con em lao động mở ra cánh cửa cho Đặng

Hy Hiền lúc này đang dốc sức suy nghĩ về tiền đồ của đất nước khiến cậunảy sinh một ý tưởng mới Năm 1920 cậu và cha mình hiểu thấu lòng nhau

thuyết phục mẹ cậu để cậu dấn thân vào bước đầu tìm chân lý cứu nước.Năm 1922 cậu gia nhập Đoàn Thanh Niên Xã Hội Chủ Nghĩa Trung Quốcquang vinh.

Trong làn sóng cách mạng to lớn đang dâng lên cuồn cuộn, Đặng HyHiền từ một cậu thiếu niên đầy nhiệt huyết khát khao cứu nước, cứu dân dần

đã trở thành một chiến sỹ cộng sản kiên cường, xoá bỏ bóc lột, xoá bỏ đóinghèo là sự nghiệp mà ông phấn đấu trọn đời Cuộc đời của ông có sự từngtrải ba chìm bảy nổi như câu chuyện trường kỳ Ông là một học trò lăn lộnhọc tập trong và ngoài nước Ông là người gieo ngọn lửa trong thời kỳ Hồngquân Ông là Bí thư bộ Tổng chỉ huy mặt trận đại chiến Hoài Hải Ông là Bíthư thứ nhất đứng đầu chính quyền Đại Tây Nam Ông là Tổng bí thư TrungƯơng Đảng Cộng Sản Trung Quốc Ông là Tổng công trình sư cải cách mởcửa, xây dựng nên sự nghiệp hiện đại hoá của Trung Quốc

Cuộc đời của ông gắn kết chặt chẽ với vận mệnh của Đảng, của đấtnước và dân tộc Trung Hoa Ông là lãnh tụ kiệt xuất mà nhân dân các dântộc Trung Quốc công nhận, đáng được hưởng uy tín và danh vọng cao cả, làmột vĩ nhân thời đại đã vẽ lại bản đồ chính trị thế giới

Đặng Văn Minh vô cùng coi trọng , gửi gắm mọi hy vọng sau nàymột cách sâu xa vào Đặng Tiểu Bình Khi Đặng Tiểu Bình lên năm tuổi, ôngđưa cậu đến học vỡ lòng ở trường tư thục Cậu là một bé con tí tẹo tuổi màlòng tự trọng cao, biết chăm chỉ học hành Trường tư thục mà Đặng TiểuBình theo học vốn đặt ở “Viện hàn lâm” của Đặng hàn lâm thuở xưa Đây làmột ngôi nhà lớn nổi trội nhất thôn Bài Phường, luôn đập vào mắt mọingười lúc bấy giờ Do đời sống thịnh vượng qua đi, gia cảnh lụn bại nên

“Viện hàn lâm” tiếng tăm hiển hách này buộc phải bán lại cho người khác.Trường tư thục sở dĩ phải xếp vào một góc trong ngôi nhà rộng lớn ấy là vìcái sân của nó quá lớn, có thể dùng cho việc khác nhưng đại để vẫn hàm ýmượn cái ân phúc của Đặng hàn lâm để làm cho em thôn Bài Phường qua

chuyện học hành mà đỗ đạt làm nên đáp lại lòng mong mỏi vinh hoa của vịhàn lâm thuở xưa

Lúc bấy giờ trường tư thục ngoài dạy đọc các loại sách vỡ lòng như:

“Tam tự kinh”, “Bách gia tính”, ”Thiên tự văn”; ra bài tập chủ yếu là viếtchữ, thầy giáo đánh giá kết quả thành tích dựa vào việc trẻ tự đọc có lưu loáttrôi chảy không Chữ tập viết thì lại phân biệt bằng vòng khuyên viết saihoặc kết cấu chữ không thoả đáng thì ở bên cạnh đánh dấu “X” Còn nếuviết đẹp thì ở bên cạnh vẽ một vòng khuyên Bạn nhỏ vỡ lòng với nhauthường hãnh diện đem khoe những vòng khuyên mình đạt được

Đặng Tiểu Bình tư chất thông minh, tiếp thu nhanh, trí nhớ tốt Saukhi thầy giáo dạy đọc, cậu đã có thể đứng lên đọc trầm được một cách trôichảy rất được thầy giáo yêu mến nên vẫn thường được thầy giáo gọi đứnglên làm mẫu, đọc cho các học sinh khác đọc theo

Lúc lên sáu tuổi, Đặng Tiểu Bình vào học trường tiểu học Bắc Sơncủa làng Hiệp Hưng, tiếp thu nền giáo dục mới Cậu càng có sức chăm chỉmiệt mài Lúc bấy giờ, con đường từ nhà đến trường tiểu học Bắc Sơn là conđường hẹp giữa hai làng xa tới hai cây số Đặng Tiểu Bình tuy còn nhỏnhưng không biết sợ gian nan là gì

Năm mười một tuổi, Đặng Tiểu Bình rời trường tiểu học Bắc Sơn, thitrúng một cách thuận lợi vào trường tiểu học phổ thông cơ sở ở Quảng An.Ngôi trường này lúc đó đặt ở trên một quả đồi trong huyện thành Quảng An

là một lầu nhỏ hai gác, ngói xanh, tường gạch, quy mô không lớn mỗi lầnchỉ chiêu sinh được hai lớp, mỗi lớp chừng hai mươi học sinh Vậy mà khi

ấy là trường tiểu học phổ thông cơ sở duy nhất một huyện có tới hai mươiđến ba mươi vạn dân Do cách xa thôn Bài Phường mười cây số Đặng TiểuBình cuối mỗi tuần mới về nhà để lấy thêm đồ dùng Cha mẹ không ở bêncạnh chuyện học hành là hoàn toàn do cậu tự giác

Năm 1918 Đặng Tiểu Bình hoàn thành một cách thuận lợi việc họchành ở trường phổ thông cơ sở ở Quảng An, thi đậu vào trường trung họcduy nhất của huyện Quảng An.

Với sự lớn dần lên về tri thức và tuổi tác, tầm nhìn của Đặng TiểuBình ngày một mở rộng hơn Đặc biệt là với sự tác động mạnh mẽ củaphong trào Ngũ Tứ, cậu không còn thoã mãn lối học hành với một loại nộidung “ chi hồ giả giã” trong trường nữa Cậu khát vọng muốn học tập trithức của lĩnh vực khoa học tự nhiên, khát khao có thể nắm vững kỹ thuậtứng dụng làm cho đất nước giàu mạnh Cha cậu gợi ý cậu đến học tập ởtrường vừa học vừa làm, đào tạo đi Pháp đặt tại Trùng Khánh đúng với ýđịnh của cậu Cậu mau chóng nhặt nhạnh tư trang từ biệt quê hương đếntrùng Khánh cách xa nhà một trăm cây số

Trong trường vừa học vừa làm đào tạo đi Pháp đặt tại Trùng Khánhđược Uông Vân Tường Hội trưởng Hội thương mại Trùng Khánh cùng ông

Ôn Thiếu Hạo trưởng phòng giáo dục và một số người nữa cùng mở, địađiểm ở trong miếu phu tử của thành phố Trùng Khánh Đó là trường học bậccao nhất nằm ở phía Tây Nam thành phố lúc bấy giờ Cũng giống nhưnhững lần lên cấp học lần này Đặng Tiểu Bình cũng thi đậu thoả nguyện trởthành trong số một trăm học sinh khoá đầu tiên

Sau một năm học tập trong số học viên có tám mươi tư người vượtqua đợt thi tốt nghiệp kì đầu, kiểm tra vấn đáp của lãnh sự quán Pháp tạiTrùng Khánh và kiểm tra sức khoẻ Đặng tiểu Bình cũng có tên trong danhsách tám mươi người đó, mà tuổi lại ít nhất, vừa tròn mười sáu tuổi

Cứ như vậy trải qua mười năm vất vả miệt mài học tập lên dần từngnấc thang một Ngày 21/8/1920 Đặng Tiểu Bình và gần tám mươi học sinhkhác đến bến cảng Trùng Khánh cùng đáp chuyến tàu “Cát Khánh” theođường thuỷ Nghi Xương, Hán Khẩu, Cửu Giang Bến tiếp là Thượng Hải để

bắt đầu cuộc hành trình lâu dài đưa cậu tới du học tại Pháp Lúc này ĐặngTiểu Bình có những suy nghĩ gì sử sách không ghi chép lại Nhưng ở ngườithanh niên thấp và chắc nịch mười sáu tuổi với trái tim non trẻ vững vàngbình tĩnh, trong trái tim trào lên như những lớp sóng Trường Giang cuồncuộn, chắc chắn mang theo bao ước vọng của tương lai vô cùng thương nhớ,quyến luyến quê hương, người thân dọc theo Trường Giang thẳng hướngphía đông Khi đi Trường Giang, chắc chắn họ sẽ thưởng ngoạn cảnh đẹpcủa non sông đất nước, những con sông chảy xiết gầm thét, những ngọn núicao chót vót khiến họ càng thêm phấn chấn trong lòng Non sông gấm vóc

đã đi vào lòng họ và họ đã cất cao tiếng hát “ Chúng ta là những người concủa Trung Hoa ” lời ca đã hoà cùng tiếng sóng cuồn cuộn lan toả trên mặtsông Trường Giang

Sau khi tàu đến Tuyên Xương, có rất nhiều người lần đầu tiên xa TứXuyên đã hăm hở đi dạo chơi ngắm cảnh Tuyên Xương Có vài người đi đến

Tô Giới Anh đã bị vặn hỏi và mắng nhiếc nên mọi người không hứng thú đinữa Đặng Tiểu Bình cũng có ý định lên bờ đi dạo, nhìn thấy các bạn nénnhục quay trở về, Đặng Tiểu Bình chẳng còn bụng dạ nào đi nữa NgườiTrung Quốc đi lại trên lãnh thổ của mình là lại bị người nước ngoài ức hiếp.Việc này đã kích động sâu sắc Đặng Tiểu Bình Người nước ngoài tác oaitác quái quá đáng trên đất nước Trung Quốc Ngày 5 tháng 9, tàu đếnThượng Hải, đoàn của Đặng Tiểu Bình tạm thời ở lại Thượng Hải, chờ đợihội giáo dục Hoa – Pháp Thượng Hải mua vé đi Pháp và làm hộ chiếu.Trong mấy ngày ở Thượng Hải những chuyện họ được nhìn thấy đã khiến

họ đau lòng, tàu thuyền quân sự, tàu buôn nước ngoài đi lại hoặc neo đậutrên sông Hoàng Phố đều mang cờ nước ngoài tung bay trong gió Ở TôGiới đâu đâu cũng thấy người nước ngoài nghênh ngang đi lại Khi nhìnthấy người Trung Quốc thì người nào người nấy đều tỏ vẻ khinh bỉ, khôngthèm nhìn người Trung Quốc quần áo lam lũ, rách mướp tất tả vội vàng làm

lụng đầu tắt mặt tối Tất cả những điều đó đã mang đến cho Đặng Tiểu Bìnhnhững cảm nhận và nhận thức sâu đậm về đất nước Trung Quốc nghèo yếu.Thế lực Chủ Nghĩa Đế Quốc đã xâm lược và bắt nạt Trung Quốc đã dấy lêntrong lòng họ niềm tin sắt đá vào sự nghiệp xây dựng đất nước Đúng nhưvậy, họ xa tổ quốc, xa người thân ngàn trùng xa cách tất cả chỉ vì tổ quốcgiàu mạnh.

Ngày 11 tháng 9, Đặng Tiểu Bình cùng chín mươi thanh niên đến từ

Tứ Xuyên, Hồ Nam, Giang Tô Xuất phát từ cửa sông Dương Thụ – ThượngHải lên tàu Andre – Lebom đi Pháp, bắt đầu bước vào con đường vừa họcvừa làm

Tạm xa nhé tổ quốc thân yêu Chủ nghĩa yêu nước mãi mãi trong tráitim của Đặng Tiểu Bình Lý tưởng Cộng sản chủ nghĩa vĩ đại sẽ được sinhsôi và phát triển trong hạt giống yêu nước tốt “Tôi là người con của nhândân Trung Quốc Tôi yêu thiết tha tổ quốc và nhân dân tôi” Câu nói này đãmiêu tả tình cảm suốt đời của Đặng Tiểu Bình đối với tổ quốc, với nhân dân.Hơn sáu mươi năm sau, khi nói chuyện với phóng viên tạp chí “Thời đại” ởNewyork, Đặng Tiểu Bình đã nhớ lại nguyên nhân năm đó tham gia lớp vừahọc vừa làm ở Pháp “Chúng tôi thấy Trung Quốc dạo đó là một nước yếu,chúng tôi muốn Trung Quốc phải mạnh lên Chúng tôi nhận thấy muốn đạtđược mục tiêu này chỉ có đưa Trung Quốc lên con đường hiện đại hoá, dovậy chúng tôi phải đi Phương Tây học tập” Chính lý tưởng “ Nước mạnh”

đã giúp Đặng tiểu Bình bền bỉ dẻo dai viết lên trang sử oanh liệt cải cách mởcửa Trung Quốc

Đó là cuộc đời hoạt động chính trị sôi nổi, phong phú, sinh động Balần bị đẩy xuống tận cùng với ba lần lên, để rồi sau những lần lên đó đánhdấu bước trưởng thành mới trong tư tưởng, nhận thức chính trị đồng thờigiúp ông vững tin đưa ra những quyết định mới làm thay đổi dần bộ mặt đấtnước Trung hoa, bước qua những thăng trầm mới của lịch sử đặt ra Có

được những điều đó còn là do tuổi trẻ được sống được làm việc với nhữngngười đàn anh như: Chu Ân Lai –người tiên phong sang Pháp du học, ngườidẫn đường cho Đặng Tiểu Bình tham gia cách mạng, cùng hoạt động tạiPháp; Lưu Bá Thừa – nhà chỉ huy quân sự đại tài của Trung Quốc; LưuThiếu kì người đi đầu tiên trên con đường “Chủ nghĩa xã hội mang mầu sắcTrung Quốc”, có tư tưởng thực tiễn sâu, Lưu Thiếu kì nổi bật lên với tưduy kinh tế đột phá là chủ trương đi từ công nghiệp nhẹ đã có tác độngmạnh đến Đặng Tiểu Bình và ông đã sớm tiếp thu; Người thứ tư là MaoTrạch Đông vừa là lãnh tụ vừa là người thầy, cả cuộc đời rực rỡ của ĐặngTiểu Bình, xét từ bất kì mặt nào thì ảnh hưởng lớn nhất tới ông vẫn là MaoTrạch Đông.

II NHỮNG TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ TIÊU BIỂU CỦA ĐẶNG TIỂUBÌNH

1 Chính sách đặc khu kinh tế

Ngay từ năm 1978, nền kinh tế của các nước trên thế giới đã đạt đượcnhững bước tiến khá toàn diện về công nghệ, thị trường và tích luỹ Tư Bản.Các nhà đầu tư bắt đầu tập trung chú ý vào Trung Quốc, nơi có thị trườngrộng lớn, tài nguyên phong phú, nhân công rẻ, trình độ học vấn cao

Không những có hơn một tỷ dân sống ở Đại Lục mà Trung Quốc còn

có năm mươi bảy triệu người Hoa sống ở nước ngoài Mặc dù Trung Quốc

là một nơi chưa phát triển, nhưng người Hoa ở nước ngoài là những ngườinăng động và thành đạt ở hầu hết mọi lĩnh vực Đặc biệt ở khu vực ĐôngNam Á, Hoa kiều đã đóng một vai trò quan trọng trong quá trình phát triểnkinh tế của những “Con hổ” ở các nước này

Cần tạo ra một môi trường đầu tư hấp dẫn, thông thoáng để thu hútnguồn lực đầu tư từ bên ngoài Đó là ý tưởng để Đặng xây dựng chính sách

“Đặc khu kinh tế” như là cửa sổ mở ra bên ngoài Cần móc nối với thế giới

Tư Bản, cho phép tồn tại một số nhân tố TBCN, như vậy là đặc khu khônggiống với chế độ XHCN trên toàn Đại Lục.

Trên thế giới chưa có một nước XHCN nào tiến hành cuộc thí nghiệmnhư vậy Đặng dùng một chữ “đặc” để giải thích Chính sách đặc khu khácvới các khu vực khác, không như thế thì làm sao gọi là đặc khu? Ông nhớtới khu biên giới Thiểm - Cam Ninh hồi còn nội chiến đó là một khu vựcđặc biệt trong thời Quốc Dân Đảng, Đặng Tiểu Bình đã cùng Mao TrạchĐông lãnh đạo Hồng quân từ khu Xô Viết Trung Ương - biên giới khuThiểm –Cam Ninh – khu giải phóng Hoa Bắc để từ đó mở một đường máutiến lên Ngày nay, vì sự nghiệp hiện đại hoá, tại sao không làm một lầnnữa?

Từ nhận thức đó, các đặc khu kinh tế của Trung Quốc (SpecialEconomic Zones) SEZs đã được đặt tại các địa phương vùng biên, nơi cónhiều Hoa kiều sống ở nước ngoài Công ty thương mại Hàng Hải HồngKông là đơn vị đầu tiên khởi xướng việc thành lập SEZs Công ty này ngay

từ đầu muốn mở rộng hoạt động của mình ra vùng biên giới BaoLan đểđược thuê đất với giá rẻ, đồng thời muốn phát triển các vùng đất mà từ đóchính họ và các nhà đầu tư nước ngoài khác sẽ khai thác thị trường TrungQuốc và phát triển các hoạt động xuất khẩu

Đặng cho rằng, có thể khoanh lại một khu, cho áp dụng những hìnhthức kinh doanh tự do, năng động, với những chính sách thông thoáng thuhút các nhà đầu tư nước ngoài vào làm ăn để làm gương cho các nhà đầu tưtrong nước Năm 1978 ông cho thành lập khu công nghiệp Xà Khẩu, vớinhững chính sách thông thoáng về đầu tư Cùng trong năm này xung quanhkhu vực Xà Khẩu đã phát triển nhanh chóng nhằn mục đích khai thác thuậnlợi của vị trí địa lý gần Hồng Kông Sau đó, khu Thẩm Quyến đã đượcthành lập như một địa phương độc lập với chính quyền riêng của mình, đây

là đặc khu kinh tế đầu tiên của Trung Quốc Sau Thẩm Quyến là đặc khu

kinh tế Chu Hải được thành lập vào đầu 1979 trên vùng đất gần Ma Cao.Trong năm đó, đặc khu kinh tế thứ ba là “Sấn Đầu” (Quảng Đông) cũngđược thành lập Hạ Môn là khu thứ bốn được thành lập ở tỉnh Phúc Kiến vàonăm 1980 Đảo Hải Nam là khu thứ năm được thành lập vào 1988.

Với ý tưởng “Mượn gà đẻ trứng”, Đặng Tiểu Bình coi đây là nhữngchiếc ổ để mượn những con gà “Tư Bản nước ngoài” vào đẻ trứng

Để chống lại tư tưởng bảo thủ, trung thành với quản lý tập trung theokiểu CNXH Đặng dùng thuật ngữ “Một đất nước hai chế độ” để cho phépcác chính quyền địa phương trong các đặc khu kinh tế có nhiều quyền hạnhơn trong việc cấp giấy phép đầu tư, xuất nhập khẩu và nhiều thủ tục hànhchính khác Còn các nhà đầu tư vào đây thì được hưởng nhiều ưu đãi hơncác khu vực khác trong Đại Lục Một chính sách mới ra đời phải chịu nhiềusức ép của các nhà chính trị, đã có rất nhiều ý kiến khác nhau và vấn đề nàyĐặng đã có nhiều chuyến công du về các địa phương, đọc nhiều bài diễnvăn, ủng hộ các chính sách tự do trong các đặc khu kinh tế và thúc đẩynhanh quá trình mở cửa và cải cách ở Trung Quốc

Năm 1984, sau 5 năm thí điểm chính sách đặc khu, ông đã di kiểm trathực tế ở các đặc khu thuộc các tỉnh Quảng Đông, Phúc Kiến, Thượng Hải.Sau chuyến đi này, ông đã có cuộc nói chuyện quan trọng với các nhà lãnhđạo ở Ban kinh tế Trung Ương, đánh giá, tổng kết tình hình và kiểm địnhtiếp tục đẩy mạnh chính sách mở cửa Đặng nói: “ Đặc khu là cửa sổ, là cửa

sổ kỹ thuật, là cửa sổ quản lý, cửa sổ tri thức, cũng là cửa sổ của chính sáchđối ngoại Có thể nhập kĩ thuật từ các đặc khu thu được tri thức, học tậpđược cách quản lý, quản lý cũng là tri thức Đặc khu trở thành căn cứ địa để

mở cửa, không chỉ có lợi cho chúng ta về mặt kĩ thuật, về mặt đào tạo nhântài mà còn có thể mở rộng ảnh hưởng của nước ta với nước ngoài”

Trong bối cảnh của nền kinh tế thị trường chưa phát triển, đặc khukinh tế (SEZs) được coi là “phòng thí nghiệm” các chính sách kinh tế Đặckhu kinh tế được xem như là khu vực mà ở đó chính quyền địa phương,dưới sự hướng dẫn quản lý của chính phủ Trung Ương, có khả năng khuyếnkhích đầu tư trong nước và nước ngoài bằng cách cho phép các nhà đầu tưhoạt động trong một môi trường, chính sách dựa trên nền kinh tế thị trường

mà các vùng khác trên đất nước không có được

Các phòng thí nghiệm này đã thực sự là một môi trường tốt cho cácnhà đầu tư nước ngoài Các nhà đầu tư đặc biệt là Hoa kiều đã không bỏ lỡ

cơ hội này, các đặc khu kinh tế đã nhanh chóng trở nên sôi động bởi hoạtđộng của các nhà đầu tư Các đặc khu kinh tế đã thực sự là nơi để thínghiệm các chính sách quản lý kinh tế và công nghệ của nước ngoài Nhậnthứ chung về sự phát triển của một nền kinh tế thị trường đã được lãnh đạocác cấp và giới doanh nghiệp trong nước theo dõi, học tập Bằng cách sửdụng “Đặc khu kinh tế” như các “ cửa sổ” nhìn ra thế giới bên ngoài, cáccấp lãnh đạo và các doanh nghiệp trong nước sẽ lựa chọn quyết định ápdụng các thí nghiệm bổ ích cho toàn bộ nền kinh tế Trung Quốc

Đặng là người mạnh dạn mở rộng cương vực của các đặc khu, ôngnói: “ Vùng đặc khu Hạ Môn quy hoạch quá nhỏ, cần phải đưa toàn bộ đảo

Hạ Môn làm thành đặc khu như vậy có thể thu hút tiền vốn của Hoa kiều,tiền vốn của Hồng Kông, Đài Loan và rất nhiều người nước ngoài cũng cóthể đến đầu tư, lại có thể tác động đến vùng xung quanh, làm cho kinh tếcủa cả tỉnh Phúc Kiến sôi động lên Đặc khu Hạ Môn không gọi là cảng tự

do, nhưng có thể thực hiện một số chính sách của cảng tự do, điều này đã cótiền lệ trên quốc tế

Ngoài những đặc khu hiện có ra, có thể xem xét mở thêm mấy thànhphố cảng nữa như: Đại Liên Thanh Đảo, những nơi này không gọi là đặckhu nhưng có thể thực hiện một số chính sách nào đó của đặc khu Chúng ta

còn phải mở mang đảo Hải Nam, nếu có thể đưa nền kinh tế đảo Hải Namphát triển thì đó là thắng lợi rất lớn.

Đặng nói: “Trung Ương không có tiền các đồng chí hãy tự làm, TrungƯơng cho chính sách để các đồng chí vận dụng” Để thu hút các nguồn lựcbiến thành tiền, hạt nhân của chính sách đó là trao quyền tự chủ cho các địaphương Còn đặc khu thì phải đặc biệt để họ tự làm lấy Tháng 7 năm 1979,Trung Quốc cho hai tỉnh Quảng Đông và Phúc Kiến thực hiện chính sáchđặc biệt, áp dụng những biện pháp đặc biệt trong hoạt động kinh tế Hai tỉnhlại mở rộng mô hình đó thực hiện chính sách đặc biệt trong bốn đặc khuthuộc vùng của mình

Trao quyền tự chủ cho chính quyền đặc khu thì họ sẽ khơi thông đượccác nguồn vốn từ nước ngoài chảy về Theo đường lối đó, chính quyềnTrung Ương không phải đầu tư từ đồng vốn nào cho việc xây dựng cơ sở hạtầng trong các đặc khu kinh tế mà chỉ tạo ra cơ chế cho nó

Từ năm 1980 đến 1990, chính phủ Trung Quốc cho phép các đặc khukinh tế được gửi lại số thuế thu được để tái đầu tư cho cơ sở hạ tầng Mộtnguồn vốn khác khá quan trọng thu được từ việc phát hành trái phiếu, thuphí cho thuê đất và đầu tư nước ngoài Năm 1980, bốn đặc khu kinh tế đượcthành lập ở Quảng Đông và Phúc Kiến; năm 1984, bốn thành phố ven biểnđược mở cửa; khu phát triển kinh tế và công nghệ được thành lập gần cácthành phố ven biển và các thành phố của các tỉnh có vị trí thuận lợi cho việcgiao lưu với bên ngoài

Năm 1985, đồng băng sông Trường Giang, đồng bằn sông Giương Tử

và phía Nam tỉnh Phúc Kiến được chỉ định thành khu kinh tế mở Từ năm

1992, Trung Quốc mở thêm sáu thành phố và ba thung lũng dọc sôngTrường Giang, ba thành phố gần biên giới, trong đó có khu RuiLi và

Wanding thuộc tỉnh Quảng Tây giáp biên giới Việt Nam Sau đó, TrungQuốc cũng đã mở cửa một số thành phố trong đất liền.

Chính sách thông thoáng trong các đặc khu kinh tế đã thực sự tạo ramột động lực thần kì cho sự phát triển Có thể lấy Thẩm Quyến làm ví dụ:Tiền đầu tư cho Thẩm Quyến ban đầu khoảng bảy mươi triệu Nhân Dân Tệ,

đủ để xây hàng rào bao quanh ba trăm kilômet vuông quanh đặc khu ĐặngTiểu Bình nói: “ Sẽ cho các đồng chí những chính sách các đồng chí hãy vậndụng chúng để tạo ra vốn, tạo ra của cải Hãy mở một huyết lộ để đưa ThẩmQuyến đi lên ” Việc đưa ra nhiều chính sách mạnh bạo, đúng đắn nhằm giảiphóng và phát triển sức sản xuất đã có ý nghĩa quyết định để tạo ra tốc độtăng trưởng kinh tế rất cao Sau 20 năm được hưởng quy chế của các đặc khukinh tế, GDP của Thẩm Quyến đã tăng bình quân là 33 năm Tốc độ tăngxuất khẩu bình quân 47/năm; tốc độ tiêu dùng tăng bình quân 37/năm Từmột thị trấn dân chài với vài chục ngàn dân quanh năm lam lũ, Thẩm Quyến

đã trở thành một thành phố với 3 triệu dân, cơ sở hạ tầng hoàn chỉnh vớinhiều ngành công nghiệp hiện đại, có mức thu nhập tính bình quân đầu ngườicao nhất Trung Quốc( khoảng 11000 USD/người/năm) Hàng năm ThẩmQuyến đã tái đầu tư cho các tỉnh của Đại Lục xấp xỉ 1 tỷ Nhân Dân Tệ

Tuy nhiên, bên cạnh những điều kì diệu mà các ĐKKT đã tạo ra thìcác ĐKKT cũng là môi trường tốt cho các tệ nạn xã hội như: Mại dâm, buônlậu, trốn thuế phát triển Mở cửa cùng với nguồn vốn đầu tư là “ ruồinhặng” bay vào Điều này làm cho các cơ quan an ninh phải làm việc khávất vả Không những thế nó còn làm phiền lòng không ít quan chức củachính phủ Nhiều nhà xã hội học đã chỉ trích mạnh mẽ chính sách “ Đặc khukinh tế” thậm chí còn lớn tiếng đóng cửa các ĐKKT

Tuy nhiên tấm huân chương nào cũng đều có mặt trái của nó Khiđánh giá về chính sách đặc khu kinh tế các nhà kinh tế đề đi đến thống nhất

rằng: Đây chính là chính sách thành công nhất của Trung Quốc trong vòngnửa thế kỷ qua.

Sự thành công của các ĐKKT ở Trung Quốc đã tạo ra một cuộc cáchmạng nhận thức lan rộng trong khu vực Đông Nam Á Các mô hình khu chếxuất đã dần được thay thế bởi một mô hình với quy mô lớn hơn trên phươngdiện chính sách đầu tư và diện tích

Nghiên cứu về mô hình ĐKKT của Trung Quốc, các chuyên gia kinh

tế cho rằng: Hai mươi năm trước đây, bối cảnh quốc tế có nhiều thuận lợihơn hiện nay Hơn nữa Trung Quốc có Hồng Kông, có MaCao, có 57 triệungười Hoa ở nước ngoài, đó là những yếu tố khách quan góp phần rất quantrọng tạo nên sự thành công của các đặc khu kinh tế

2 Chủ nghĩa xã hội mang mầu sắc Trung Quốc

Trước khi nói về “Chủ Nghĩa Xã Hội mang mầu sắc Trung Quốc” có

lẽ cũng cần nói lại về CNXH theo quan niệm truyền thống đã tồn tại hơnnửa thế kỷ ở Liên Xô và các nước XHCN khác Sau thắng lợi của cáchmạng tháng 10 năm 1917 Liên Xô là nước đầu tiên xây dựng CNXH Tuynhiên trong hơn nửa thế kỷ tồn tại, chưa có một nhà lý luận nào đưa ra mộtđịnh nghĩa chính thức CNXH là gì?

Nhiều năm qua, người ta cũng quen một cách nhìn về hình thái đểphân biệt về CNXH gồm 3 yếu tố: Thứ nhất là chế độ công hữu XHCN; thứhai là phân phối theo lao động; thứ ba là chuyên chính của giai cấp vô sản

Ba vấn đề này được coi là đặc điểm mang tính bản chất của CNXH Quanđiểm này có một nhược điểm lớn là coi nhẹ sức sản xuất cũng chính là coinhẹ mục đích cuối cùng là sự giàu có của cộng đồng xã hội XHCN và cũngchưa đề cập được cơ sở vật chất để đạt được mục đích đó là phát triển sứcsản xuất

Năm 1976 trở lại chính trường sau khi cả ba lần bị ánh đổ, Đặng hoàntoàn có thể làm cái việc mà Khơrushop đã làm với Stalin thả sức chửi rủaMao Trạch Đông, vạch mọi tội trạng của cách mạng văn hoá cho thoã nhữngnăm tháng bị đày ải, hắt hủi Nhưng ông đã không làm như thế mà chú tâmvào một mục tiêu quan trọng nhất xây dựng một nước Trung Hoa thịnhvượng Muốn xây dựng một đất nước thịnh vượng vấn đề đặt ra đối vớiĐặng là: Có cần xây dựng CNXH? Và xây dựng CNXH như thế nào?

Đặng khẳng định: “ Trung Quốc chỉ có thể đi theo con đường XHCN.Ngày 13 tháng 3 năm 1987 khi tiếp xúc quốc vụ Khanh của Mỹ là SunberĐặng đã giải thích rõ lý lẽ rất đơn giản 1 tỷ nhân dân Trung Quốc hiện naylâm vào trạng thái lạc hậu, nếu đi theo con đường TBCN thì có thể một sốngười một số vùng nào đó giàu lên nhanh hơn, hình thành một GCTS mới,sản sinh ra một loạt các nhà triệu phú, nhưng nhiều nhất cũng không thể đạtđược một phần trăm số dân mà đại đa số người vẫn không thoát khỏi nghèonàn thậm chí ngay cả vấn đề no cũng không giải quyết được Chỉ có chế độXHCN mới có thể giải quyết vấn đề thoát khỏi nghèo nàn về cơ bản”

Tuy nhiên, CNXH mà Đặng mong muốn không thể là CNXH theoquan điểm truyền thống mà phải là CNXH mang đặc sắc Trung Quốc Muốnvậy phải tiến hành cải cách

Để tiến hành công cuộc cải cách ở Trung Quốc thành công trong diềukiện phải chịu sức ép từ nhiều phe phái khác nhau trong Đảng mà không dễ

gì thống nhất ý kiến ngay được Đặng đề ra chủ trương: Xây dựng “ChủNghĩa Xã Hội mang đặc sắc Trung Quốc” Đặng đã dùng khái niệm này đểgiải thích cho tất cả những thắc mắc về công cuộc cải cách ở Trung Quốcsau này

Vậy CNXH mang đặc sắc Trung Quốc là gì? Theo Đặng: Phát triểnsản xuất trước sau vẫn là trung tâm Làm thế nào để phát triển sức sản xuất?

Ông cho rằng: Cần phải khắc phục mọi nhân tố gây trở ngại cho sự pháttriển Đó là lý do của công cuộc cải cách Tuy nhiên không phải ai cũng dễdàng hiểu được lý do này.

Bạn thử hình dung xem, trong một đất nước mà còn hàng nghìn côngthần, hàng trăm các vị nguyên lão đã từng tham gia cuộc Vạn Lý trườngchinh vĩ đại trong đó tồn tại hàng chục phe phái có chính kiến khác nhau.Bất cứ một chính sách mới nào được ban hành đều phải trả lời câu hỏi: Cóđúng định hướng CNXH hay không? Có đúng với tư tưởng của chủ nghĩaMác hay không? Có đúng với đường lối Mao Trạch Đông hay không? Tronghoàn cảnh những tư tưởng truyền thống đã ăn sâu vào đầu óc của họ không

dễ gì gột bỏ

Để khuyến khích mọi tư tưởng cải cách Đặng đã dùng khái niệm:

“Chủ Nghĩa Xã Hội mang đặc sắc Trung Quốc” Tất cả những chính sách mớicần triển khai đều có thể lý giải bằng một câu bất biến như vậy Tiêu Thị Mỹ,trong cuốn “Mưu lược Đặng Tiểu Bình” đã nói mấy chữ mang đặc sắc TrungQuốc đã khiến cho Trung Quốc thoát chết, hồi sinh, sống động hẳn ra từ đó ,

đã giải quyết được vấn đề khó khăn lớn nhất mà Mao Trạch Đông và cùngtoàn bộ phong trào cộng sản phải đương đầu trong thế kỷ XX”

Trong một cuốn sách mới đây của Francois Gipouloux mang tên:

“Trung Quốc đi đến kinh tế thị trường? Cuộc trường chinh sau Mao” ở đoạnkết, nhà nghiên cứu kinh tế người Pháp này đã nói: “ Chủ Nghĩa Xã Hội haynói đúng hơn, Chủ Nghĩa Tư Bản theo màu sắc Trung Quốc đó chính là cáicách mà đế chế Trung Hoa ngày xưa đem lại một hướng đi cho yêu cầu hiệnđại hoá, vì hiện đại hoá ngày nay không nhất thiết bao hàm như phương Tâyhoá”

Nhiều người đã tán thưởng nhận định này và cho rằng: “ Chủ Nghĩa

Xã Hội mang đặc sắc Trung Quốc” hay “ Chủ Nghĩa Tư Bản mang đặc sắc