A PHẦN MỞ BÀI 1 Lý do chọn đề tài Bác Hồ đã đi vào lịch sử như một lãnh tụ tối cao của Đảng và dân tộc, người thầy vĩ đại của cách mạng Việt Nam, nhà hoạt động lỗi lạc của phong trào giải phóng dân tộ[.]
Trang 1A PHẦN MỞ BÀI
1 Lý do chọn đề tài.
Bác Hồ đã đi vào lịch sử như một lãnh tụ tối cao của Đảng vàdân tộc, người thầy vĩ đại của cách mạng Việt Nam, nhà hoạt động lỗilạc của phong trào giải phóng dân tộc, phong trào cộng sản và côngnhân quốc tế, người bạn của các dân tộc bị áp bức và nhân loại tiến
bộ trong thế kỷ XX Lịch sử dân tộc và lịch sử nhân loại sẽ mãi mãighi nhớ cái tên chói lọi Hồ Chí Minh - "anh hùng giải phóng dân tộc,nhà văn hóa lớn" của thế giới, mà những di sản của Người sẽ sốngmãi với thời gian, với cuộc đấu tranh cho hòa bình, độc lập dân tộcdân chủ và tiến bộ xã hội, cho quyền được sống và được hưởng tự dohạnh phúc của các dân tộc, của mỗi con người
Lịch sử bao giờ cũng là người phán xét công bằng và kháchquan nhất đối với mọi sự kiện, mọi con người Sự xuyên tạc lịch sửkhông bao giờ có được cuộc sống vĩnh cửu Sự dối trá sớm muộn sẽ
bị vạch mặt Thời gian sẽ càng sàng lọc những cái giả để giữ lạinhững cái đúng, phủ định những cái xấu để khẳng định những cái đẹp
để cho con người mãi mãi vươn tới chân - thiện - mỹ ngày càng caohơn Trong dòng chảy không ngừng ấy và trong tiến trình vô tận ấy
Hồ Chí Minh đã để lại những dấu ấn của chính mình đem lại nhữngđịnh hướng đúng đắn, những quyền lực mạnh mẽ sự thúc đẩy và cuốnhút làm lay động tư tưởng và tình cảm của hàng triệu, hàng triệu conngười
Từ tình cảm của một người Việt Nam tôi chọn đề tài khôngngoài tình yêu và sự ngưỡng mộ thành kính đối với vị lãnh tụ kiệtxuất của dân tộc Đồng thời góp phần nhỏ bé của mình trong hànhtrang tìm về với cội nguồn, tìm về với tư tưởng Hồ Chí Minh
Trang 22 Mục đích nghiên cứu.
Những năm gần đây Đảng và Nhà nước ta phát động phong tràohọc tập làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh Và phong trào đãdiễn ra sôi nổi trong nhiều trường học, nhiều cơ quan, ban ngành…Các bài viết về tư tưởng Hồ Chí Minh đã ngày càng nhiều, song tưtưởng Hồ Chí Minh về xây dựng và sử dụng bạo lực quần chúng cáchmạng thì còn chưa nhiều Xuất phát từ thực tế đó em chọn đề tài nàyvới mục đích làm sáng rõ thêm phần nào tư tưởng của Người về vấn
đề xây dựng sử dụng bạo lực cách mạng quần chúng của Người nhưthế nào? Để qua đó thấy được sự đúng đắn, sáng tạo trong con đườngcách mạng giải phóng do Người vạch ra cho dân tộc Việt Nam noitheo
3 Phạm vi nghiên cứu.
Do còn nhiều hạn chế về thời gian, nhận thức và tích luỹ tài liệunên bài viết chỉ đề cập đến vấn đề xây dựng và sử dụng bạo lực cáchmạng quần chúng như một bộ phận trong tư tưởng Hồ Chí Minh vềcách mạng giải phóng dân tộc - Sợi chỉ đỏ xuyên suốt cuộc đời và sựnghiệp cách mạng của Người
Trang 3lý luận Mác - Lênin, vận dựng thành công vào giải phóng dân tộcViệt Nam Tư tưởng cách mạng bạo lực của Hồ Chí Minh được hìnhthành và phát triển qua nhiều thời kỳ lịch sử Bài viết này xin đề cậpmấy nét về thời kỳ hình thành tư tưởng ấy của Người.
Cách mạng bạo lực là một quy luật phổ biến Chủ nghĩa Máccoi cách mạng bạo lực là phương pháp cách mạng chủ yếu và tất yếu
để giai cấp vô sản giành chính quyền Trong Tuyên ngôn của ĐảngCộng sản (1848), C.Mác và Ph.Ăngghen đã viết: "giai cấp vô sảnthiết lập sự thống trị của mình bằng cách dùng bạo lực lật đổ giai cấp
tư sản"1 Kết luận có tính chất triết học ấy được rút ra từ nhận thức vàtổng kết thực tiễn lịch sử, một đặc điểm nổi bật tư duy khoa học củachủ nghĩa Mác Tuy vậy, ngay lúc đó cũng có ý kiến cho rằng: "bạolực là tội ác tuyệt đối", "hành vi bạo lực đầu tiên là tội tổ tông", "bạolực là thế lực quái ác xuyên tạc một cách xấu xa tất cả những quy luật
tự n hiên và xã hội", do đó "Kẻ nào thích dùng bạo lực bất cứ bằng
11 C.Mác - Ph.Ăngghen: Tuyên ngôn của Đảng Cộng sản, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1998, tr.100.
Trang 4cách nào đều bị bạo lực làm cho suy đồi về mặt đạo đức"2 Lo sợ bạolực là có lý Nhưng lên án bạo lực chung chung không truy cứu, phânbiệt mọi hành vi và nguồn gốc sinh ra bạo lực là phi lịch sử.
Bạo lực theo chủ nghĩa Mác, không phải là một hành vi bạo lựcthông thường Trái lại, bạo lực đó là nói về cách mạng bạo lực - mộtphương thức để giải phóng giai cấp vô sản Đối tượng của nó nhằmvào toàn bộ giai cấp tư sản phản động và Nhà nước tư sản đại biểucho chế độ chính trị xã hội lỗi thời V.I.Lênin nói: Không có cáchmạng bạo lực thì không thể thay Nhà nước tư sản bằng Nhà nước vôsản Do đó cách mạng bạo lực đóng vai trò tích cực, có tác dụng thúcđẩy lịch sử tiến lên Các nhà sáng lập chủ nghĩa xã hội khoa học cũng
đã phân tích sự khác nhau căn bản giữa hai khái niệm: cách mạng bạolực với tư cách là một phương thức vận động lịch sử để giành chínhquyền; còn bạo lực cách mạng chỉ những lực lượng, những công cụ
và hình thức đấu tranh biểu thị sức mạnh của cách mạng Tuy thếtrong nhận thức lâu này vẫn còn có những sự nhầm lẫn, đồng nhất haikhái niệm đó mà dẫn đến hiểu sai bản chất nhân nghĩa, hợp quy luậtcủa cách mạng bạo lực
Cách mạng bạo lực có hai hình thức biểu hiện chủ yếu tronglịch sử: khởi nghĩa vũ trang và chiến tranh cách mạng Đây là haihình thức quan trọng của giai cấp vô sản, nhân dân lao động, các dântộc bị áp bức cần thiết phải sử dụng để chống ách thống trị của chủnghĩa tư bản, chủ nghĩa đế quốc, và bọn phản động tay sai của chúng.Trong đó, khởi nghĩa vũ trang được xuất hiện sớm trong lịch sử, rấtthông dụng, có khả năng thu hiệu quả nhanh đối với sự nghiệp đấutranh giải phóng giai cấp vô sản và các dân tộc bị áp bức Từ chủnghĩa Mác đến chủ nghĩa Lênin rất coi trọng hình thức này
22 Ph.Ăngghen: Chống Đuyrinh, Nxb Sự thật, Hà Nội, 1959, tr.308 - 309.
Trang 5Đối với cách mạng vô sản và cách mạng giải phóng dân tộc,tiếp thụ chủ nghĩa Mác - Lênin, kim chỉ nam hành động là yêu cầu sốmột Nhưng quan trọng không kém là tiếp nhận và vận dụng lý luận
đó như thế nào để vừa bảo đảm tính trung thành với bản chất cáchmạng và khoa học của nó, vừa cho phép phát triển sáng tạo sát hợpvới thực tiễn của mọi cuộc cách mạng Điều đó tuỳ thuộc vai trò lãnhđạo của Đảng và cá nhân lãnh tụ cách mạng
Ở Việt Nam, 10 năm trước khi có Đảng Cộng sản, trong phongtrào giải phóng dân tộc đã xuất hiện những quan điểm mới của lãnh tụNguyễn Ái Quốc Từ chủ nghĩa yêu nước đến với chủ nghĩa Mác -Lênin và trở thành người cộng sản, Nguyễn Ái Quốc là người ViệtNam đầu tiên tiếp thụ, nghiên cứu và trực tiếp đưa chủ nghĩa Mác -Lênin vào Việt Nam, kết hợp với phong trào công nhân, phong tràoyêu nước, thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam
Sinh ra trong một dân tộc có truyền thống yêu nước, quật khởi,phải thường xuyên tiến hành nhiều cuộc khởi nghĩa và chiến tranhchính nghĩa để giải phóng dân tộc giành quyền làm chủ đất nước, lớnlên trong một thời kỳ lịch sử đau thương, mất nước, nhân dân ta phảichiến đấu chống một kẻ thù mới là đế quốc Pháp có trình độ kỹ thuậtcao, mạnh vào tầm cỡ quốc tê,s tư tưởng cứu nước của Nguyễn ÁiQuốc là tiếp nối, kế thừa và phát triển truyền thống đó của dân tộc.Truyền thống yêu nước, quật khởi là một nội dung, một phạm trùtrong tư tưởng cách mạng bạo lực được Nguyễn Ái Quốc - Hồ ChíMinh nói nhiều trong các bài viết, tác phẩm của mình Nhiều nhà yêunước đương thời cũng biết kế thừa, phát huy kinh nghiệm đánh giặccủa cha ông Nhưng nhiều cuộc nổi dậy chống Pháp do họ lãnh đạo,mặc dù rất anh dũng, mà rốt cuộc không thành công Điều ấy nói lên,muốn chiến thắng một kẻ thù mới, mạnh hơn kẻ thù cũ gấp nhiều lần,
Trang 6phải kế thừa kinh nghiệm cũ, nhưng chưa đủ mà phải biết phát triểnkinh nghiệm truyền thống lên một trình độ cao Kế thừa và phát triển
là thuộc tính của cách mạng Nhưng chỉ thực hiện được điều đó, mộtkhi lực lượng lãnh đạo cách mạng nắm được lý luận tiên phong Chỉ
có lý luận tiên phong mới chỉ ra được phương pháp kế thừa và pháttriển kinh nghiệm truyền thống Kế thừa truyền thống dân tộc gắnchặt với phân tích đặc điểm của đất nước, với vận dụng lý luận tiênphong để vạch đường lối, phương pháp mới đúng đắn Trong lịch sửnước ta, từ Phan Đình Phùng đến Hoàng Hoa Thám, từ phong tràoCần Vương đến phong trào Duy Tân theo con đường dân chủ tư sảnkiểu cũ chưa có lãnh tụ nào nắm được điều đó Nguyễn Ái Quốckhông tán thành phương pháp cải lương ôn hòa vì trái với truyềnthống cơ bản của dân tộc Nguyễn Ái Quốc rất khâm phục tinh thầnanh dũng, quyết chí hy sinh vì nghĩa lớn của các vị anh hùng dân tộc
và các phong trào nổi dậy lúc đó, nhưng cũng chưa tán thành cácphương pháp cứu nước của họ vì mọi điều kiện chưa đủ Người rời
Tổ quốc đi tìm con đường cứu nước mới, theo chúng tôi, không phải
là sự chối từ kinh nghiệm truyền thống, từ bỏ vị trí chiến đấu trênmảnh đất của dân tộc như đã có người lầm tưởng Trái lại, sự kiện ấyxuất phát từ tinh thần dân tộc cao cả và do đó quyết chí đi tìm một lờigiải đáp khoa học cho sự phát triển kinh nghiệm chiến đấu của chaông trong điều kiện mới Do đó, có thể nói rằng, chỉ có Hồ Chí Minh
và Đảng Cộng sản Việt Nam do Người sáng lập mới kế thừa đượcđiều kỳ diệu đó, khi Hồ Chí Minh tìm được học thuyết Mác - Lênin
Khác với một số nhà cách mạng, Nguyễn Ái Quốc thức tỉnhtinh thần dân tộc của nhân dân trước tiên bằng sự tố cáo, lên án mạnh
mẽ những hành vi bạo lực tàn bạo của chủ nghĩa đế quốc thực dân,chỉ cho nhân dân thấy những hành vi bạo lực dã man ấy thường được
Trang 7che đậy dưới những ngôn từ đẹp đẽ: "Tự do", "Bình đẳng", "Bác ái"
và "khai hóa văn minh" Từ đó, Nguyễn Ái Quốc định hướng chomình, đồng thời định hướng cho nhân dân ta nghĩ tới phải có mộthành động mang tính chất bạo lực khác - bạo lực cách mạng của nhândân để chống lại những hành vi bạo lực do ách thống trị đế quốc gây
ra Công việc thức tỉnh đó bắt đầu từ năm 1921 Thấy cách "giáo dục"người Việt Nam và Đông Dương của đế quốc Pháp bằng "đau khỏ,nghèo đói và sự đàn áp tàn bạo", Nguyễn Ái Quốc thấy trước nhândân ta sẽ đứng dậy làm cách mạng khi thời cơ đến, khi bộ phận ưu tú(tức là Đảng Cộng sản) thúc đẩy thời cơ mau đến Đó là tư tưởng
"bạo lực nhất thiết phải đẻ ra bạo lực", ách thống trị của đế quốc nhấtthiết phải dẫn đến cách mạng giải phóng dân tộc của Nguyễn ÁiQuốc, mà tác giả Trần Dân Tiên đã viết trong tác phẩm Những mẩuchuyện về đời hoạt động của Hồ Chủ tịch
Nổi bật lên đầu tiên trong phương thức tiến hành cách mạng của
Hồ Chí Minh là tư tưởng khởi nghĩa toàn dân, nổi dậy cả nước Tưtưởng đó phản ánh đúng yêu cầu thực tiễn của đất nước Trong điềukiện nước ta là một nước thuộc địa nửa phong kiến, tự do dân chủkhông có, sự giác ngộ cách mạng của nhân dân do đó mà chưa cao,lực lượng cách mạng không thể có nhiều ngay từ đầu, thì nổi dậy củaquần chúng (tức khởi nghĩa) sẽ là hình thức thích hợp nhất Bởi vậy,năm 1923 - 1924, Nguyễn Ái Quốc đã nói rằng, việc giải phóng đấtnước Việt Nam không thể thực hiện bằng cải cách dần dần hay thôngqua một cuộc giải phóng dội từ trên xuống Một cuộc đảo chính đơngiản không thể thực hiện được sự nghiệp giải phóng dân tộc Việcgiải phóng dân tộc Việt Nam chỉ cơ sở thể thực hiện được bằngphương thức "khởi nghĩa vũ trang trong cả nước" Đó chính là ýtưởng về một cuộc tổng khởi nghĩa Trong những năm 1925 - 1929, tư
Trang 8tưởng cách mạng bạo lực bằng tổng khởi nghĩa được Nguyễn Ái Quốcthể hiện rõ ràng hơn trong nhiều bài viết, đặc biệt là cuốn ĐườngKách mệnh (1927) Nguyễn Ái Quốc nhấn mạnh: mục tiêu cơ bản củacách mạng giải phóng dân tộc là lật đổ toàn bộ ách thống trị của đếquốc, phong kiến, dựng lên chế độ mới của nhân dân, để tiến tới chủnghĩa xã hội Muốn thế, phải vận động, tổ chức nhân dân, phải thànhlập đảng trang bị tư tưởng Mác - Lênin Đảng phải thật sự là đội tiênphong lãnh đạo nhân dân đấu tranh bằng mọi hình thức để khi có thời
cơ nổi dậy tổng khởi nghĩa Giải phóng gông cùm nô lệ cho đồng bào,cho nhân loại là sự nghiệp lớn lao đầy khó khăn gian khổ Làm cáchmạng không thể dùng lối cải lương ôn hòa, cũng không thể theo cách
hồ đồ "hoặc xúi dân bạo động mà không bày cách tổ chức; hoặc làmcho dân quen tính ỷ lại, mà quên tính tự cường"1 Làm cách mạng,ngoài hiểu rõ mục đích, phải có quyết tâm cao, phải hét sức kiên trì,hiệp lực đồng tâm và còn phải có phương pháp thì cách mạng mớimau thắng lợi
II Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh về xây dựng và sử dụng bạo lực cách mạng quần chúng.
1 Quan điểm "lấy bạo lực cách mạng chống lại bạo lực phản cách mạng"; cách mạng bạo lực thống nhất biện chứng với chủ nghĩa nhân đạo và hòa bình.
Đề cập đến vấn đề bạo lực trong cách mạng Việt Nam, đồng chíTrường Chinh đã viết: "Tư tưởng cách mạng bạo lực, nền móng củatoàn bộ học thuyết Mác và Ăngghen như Lênin đã nói, cũng là tưtưởng cách mạng bất di bất dịch của Đảng ta"2 Tư tưởng đó được HồChí Minh tiếp thu, vận dụng một cách sáng tạo, phù hợp với cuộc đấu
11 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 2, tr.261.
22 Trường Chinh: Mấy vấn đề quân sự trong cách mạng Việt Nam, Nxb Quân đội nhân dân,
Hà Nội, 1983, tr.175.
Trang 9tranh cách mạng ở một nước thuộc địa, nửa phong kiến, dưới sự lãnhđạo của Đảng Cộng sản trong thời kỳ quá độ từ chủ nghĩa tư bản lênchủ nghĩa xã hội Từ thực tế cuộc đấu tranh của các dân tộc thuộc địa
và kinh nghiệm bản thân qua việc gửi yêu sách đến Hội nghị Vécxâynăm 1919, Hồ Chí Minh thấy rõ đối với bọn đế quốc thực dân, độclập tự do là những thứ không thể cầu xin mà có Các dân tộc thuộc địaphải tự mình đứng lên trực tiếp đấu tranh với kẻ thù, "đem sức ta mà
tự giải phóng cho ta" Sau này, trong bài viết nhân kỷ niệm lần thứ 50năm cách mạng tháng Mười Nga, Người đã tổng kết kinh nghiệm vậndụng lý luận bạo lực cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin vào thựctiễn Việt Nam là: "Trong cuộc đấu tranh gian khổ chống kẻ thù củagiai cấp và của dân tộc, cần dùng bạo lực cách mạng chống lại bạolực phản cách mạng, giành lấy chính quyền và bảo vệ chính quyền"1
Hồ Chí Minh đã nghiên cứu, sử dụng bạo lực cách mạng vớinhững hình thức khác nhau, phù hợp điều kiện của một nước thuộcđịa, nửa phong kiến Tư tưởng bạo lực cách mạng của người mangnhiều nét độc đáo Trong tác phẩm Đường Kách mệnh, Người đã chỉrõ: bạo lực phải có tổ chức; không được "xúi dân bạo động mà khôngbày cách tổ chức"2 Sức mạnh của bạo lực chính là quần chúng nhândân được giác ngộ, được tổ chức lại, đoàn kết đứng lên đấu tranhdưới sự lãnh đạo của Đảng, của giai cấp công nhân Người quan niệmbạo lực là bạo lực của hai lực lượng: chính trị và quân sự, thể hiệndưới hai hình thức: đấu tranh chính trị, đấu tranh vũ trang và sự kếthợp, hỗ trợ lẫn nhau giữa hai hình thức ấy "Tuỳ tình hình cụ thể màquyết định những hình thức đấu tranh cách mạng thích hợp, sử dụngđúng và khéo kết hợp các hình thức đấu tranh vũ trang và đấu tranh
11 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, tập 12, tr.304.
22 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 2, tr.261.
Trang 10chính trị để giành thắng lợi cho cách mạng"3 Quan niệm đó hoàn toànkhác chủ trương và hành động tự phát, phiêu lưu, mạo hiểm, ám sát,khủng bố cá nhân Hồ Chí Minh chỉ rõ: "ám sát là làm liều và kết quả
ít vì giết thằng này còn thằng khác giết sao cho hết"4 Người khôngtán thành những hành động khủng bố cá nhân, coi đó là việc làm củanhững người thất vọng, nản chí Điều đó cho thấy Hồ Chí Minh nắmvững quan điểm bạo lực cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin.Người không cường điệu và cũng không bao giờ hạ thấp vai trò củabạo lực
Tư tưởng Hồ Chí Minh về bạo lực không hề đối lập với tinhthần yêu chuộng hòa bình và chủ nghĩa nhân đạo Người không tuyệtđối hóa vai trò của bạo lực Người coi bạo lực chỉ là một phương thứcđấu tranh để giành và giữ nền độc lập dân tộc, để nhân dân ta đượcsống hòa bình, hạnh phúc, tự do Đối với Người, chiến tranh là một
"việc bất đắc dĩ", "cần phải cầm súng chiến đấu cũng là vì hòabình,một nền hòa bình thực sự, hòa bình trong độc lập tự do, gắn vớigiải phóng dân tộc, giải phóng xã hội và giải phóng con người"1.Ngay khi buộc phải dùng bạo lực cách mạng, chiến tranh cách mạng
để chống lại kẻ thù, Người vẫn muốn tránh chiến tranh, vẫn tìm mọicách cứu vãn hòa bình Một tháng trước ngày toàn quốc kháng chiến,
Hồ Chí Minh tuyên bố: "Chính phủ và nhân dân Việt Nam kiên quyếtcộng tác thật thà với người Pháp Song khi phải giữ chủ quyền của Tổquốc, cần hy sinh thì cũng phải kiên quyết hy sinh"2 Khi chiến tranhxảy ra, Người vẫn đề nghị: "Chính phủ và nhân dân Pháp chỉ cần cómột cử chỉ công nhận độc lập và thống nhất của nước Việt Nam làchấm dứt được những tai biến này, hòa bình và trật tự sẽ trở lại ngay
33 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 12, tr.304.
44 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 2, tr.276.
11 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 2000, tập 4, tr.251.
22 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 4, tr.458.
Trang 11tức khắc"3 Rõ ràng ở Hồ Chí Minh, tư tưởng cách mạng bạo lực, tưtưởng hòa bình và nhân đạo là hoàn toàn thống nhất.
Quan điểm Hồ Chí Minh về bạo lực thể hiện sự vận dụng đúngđắn, sáng tạo và làm phong phú thêm lý luận về cách mạng bạo lựccủa chủ nghĩa Mác - Lênin Quan điểm đó hoàn toàn xa lạ với tưtưởng hiếu chiến, hiếu sát
2 Tư tưởng về xõy dựng lực lượng chớnh trị và lực lượng vũ trang nhõn dõn.
Theo tư tưởng Hồ Chí Minh, lực lượng để tiến hành khởi nghĩa vàchiến tranh cỏch mạng bao gồm hai lực lượng: lực lượng chớnh trị quầnchỳng và lực lượng vũ trang nhõn dõn
Xõy dựng chớnh trị quần chỳng là mối quan tõm của Người, bởi vỡ
“sự đồng tõm của đồng bào đỳc nờn bức tường đồng xung quanh Tổ quốc”.Theo tư tưởng quân sự của Người, lực lượng chớnh trị quần chỳng khụngnhững là cơ sở để xõy dựng lực lượng vũ trang, là cơ sở cho đấu tranh quõn
sự, mà cũn là lực lượng tiến cụng trực tiếp đỏnh địch, đấu tranh đũi quyềndõn sinh dõn chủ, chống địch khủng bố, cướp búc, tiến hành cụng tỏc binhvận, địch vận làm tan ró hàng ngũ địch… Người đó núi: “Muốn cú quõn vũtrang, phải cú đội quõn tuyờn truyền vận động, đội quõn chớnh trị trước đó,nờn phải làm ngay, sao cho đội quõn chớnh trị ngày càng đụng Phải cúquần chỳng giỏc ngộ chớnh trị tự nguyện cầm sỳng thỡ mới thắng được”1
Người chủ trương xõy dựng lực lượng vũ trang nhõn dõn gồm 3 thứquõn: bộ đội chủ lực, bộ đội dịa phương, dõn quõn du kớch, trong đú bộđội chủ lực và bộ đội địa phưong hợp thành Quõn đội nhõn dõn Việt Nam.Trong chỉ thị thành lập đội Việt Nam Tuyờn Truyền Giải Phúng Quõn,Người viết: chọn lọc trong hàng ngũ những du kớch Cao- Bắc- Lạng số cỏn
bộ và đội vieen kiờn quyết nhất và sẽ tập trung một phần lớn vũ khớ để tạo
33 Hồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập 4, tr.5, tr.12.
11 Hồ Chí Minh toàn tập, Sđd.
Trang 12ra bộ đội chủ lực, trong khi tập trung lực lượng để lập một đầu tiờn cầnphải duy trỡ lực lượng vũ trang trong cỏc địa phương Tư tưởng về lựclượng vũ trang ba thứ quõn đó từng bước được phỏt triển và hoàn chỉnh, từxõy dựng cỏc đội du kớch, đội tự vệ, đến xõy dựng “đội chủ lực”, từ độiViệt Nam tuyờn truyền giải phúng quõn đến Việt Nam giải phúng quõnthống nhất lực lượng vũ trang cả nước đến Vệ quốc đoàn, đến Quõn độinhõn dõn Việt Nam chớnh quy hiện đại Trong khi đỏnh giỏ cao du kớch,dõn quõn tự vệ coi đú là lực lượng của toàn dõn tộc, là một lực lượng vụđịch, là bức tường sắc của Tổ quốc, ngay sau ngày tổng khởi nghĩa ThỏngTỏm thắng lợi, Người đắc biệt quan tõm xõy dựng bộ đội chủ lực Người
đó núi: “dự đỏnh chớp nhoỏng, dự đỏnh lõu dài, dự thế cụng hay thế thủ,bao giờ cũng cần đến lục quõn Vỡ vậy, về quốc phũng, khụng thể khụng tổchức lục quõn được.Trong lục quõn, người ta thường chia ra bộ binh, kỵbinh, phỏo binh, cụng binh, chớ trọng binh”1
Chủ tịch Hồ Chớ Minh đặc biệt chăm lo bồi dưỡng ý thức chớnh trị
và xõy dựng bản chất cỏch mạng cho cỏc lực lượng vũ trang nhõn dõn.Người xỏc định “Quõn sự mà khụng cú chớnh trị như cõy khụng cú gốc, vụdụng lại cú hại”; “Quõn đội ta là quõn đội nhõn dõn, do dõn đẻ ra, vỡ dõn
mà chiến đấu”; “Quõn đội ta trung với nước hiếu với dõn”…Mục tiờuchiến đấu của quõn đội là “vỡ độc lập dõn tộc, vỡ chủ nghĩa xó hội” Ngưỡi
đó nờu rừ nhiệm vụ của quõn đội là vừa chiến đấu, vừa cụng tỏc, vừa sảnxuất, trong đú chiến đấu là nhiệm vụ chủ yếu Người hết sức chăm lo đếncụng tỏc xõy dựng Đảng trong quõn đội, thực hiện nguyờn tắc Đảng lónhđạo tuyệt đối, trực tiếp, toàn diện đối với lực lượng vũ trang nhõn dõn;Định ra hệ thống tổ chức Đảng, hệ thống tổ chức cụng tỏc chớnh trị, hệthống chớnh trị viờn, chớnh uỷ để đảm bảo tăng cường sự lónh đạo củaĐảng đối với quõn đội Người rất quan tõm đến việc giỏo dục tinh thần dõn
11 Hồ Chí Minh toàn tập, Sđd.
Trang 13chủ, kỷ luật và đoàn kết trong quõn đội – đoàn kết nội bộ, đoàn kết quõndõn, đoàn kết quốc tế, coi “đoàn kết là sức mạnh vụ địch”.
Trong xõy dựng lực lượng vũ trang nhõn dõn, Hồ Chớ Minh đó nờulờn một quan điểm hết sức quan trọng, đú là quan điểm “người trước, sỳngsau” Người và vũ khớ là cần thiết là khụng thể thiếu trong việc xõy đựnglực lượng vũ trang, nhưng điều quyết định là con người cầm vũ khớ Vỡvậy Ngưũi thường xuyờn chăm lo bồi dưừng cỏn bộ, chiến sĩ cú bản lĩnhchớnh trị, cú tri thức quõn sự, cú trỡnh độ văn hoỏ, cú sức khoẻ, cú nănglực hoàn thành nhiệm vụ của một đội quõn chiến đấu.sản xuất và cụngtỏc,vỡ nhõn dõn mà phục vụ.Trong khi nờu cao vai trũ của con người,Người khụng coi nhẹ vai trũ của vũ khớ, kỹ thuật Người đó sớm chọn cỏn
bộ kỹ thuật đểũõy dựng ngàng quõn giới, đũi hỏi bộ đội phải cướp vũ khớcủa địch để đỏnh địch, tranh thủ viện trợ quốc tế, lo lắng, trang bị cho bộđội ngày càng tốt hơn, quan tõm xõy dựng cỏc binh quõn chủng hiện đại –phỏo binh, cụng binh, thụng tin, phũng khụng, khụng quõn, hải quõn
Ngưũi luụn quan tõm đến đời sống vật chất của bộ đội, với tinh thần
“thực tỳc thỡ binh cường” Người đũi hỏi ngành hậu cần phải “làm thế nàomột bỏt gạo, một đồng tiền, một viờn đạn, một viờn thuốc, một tấc vải phải
đi thẳng đến chiến sĩ” Người coi đảm bảo hậu cần vật chất kỹ thuật cho bộđội, cho tiền tuyến là hết sức quan trọng quyết định chiến thắng Mở đườngđến Điện Biờn Phủ trong khỏng chiến chống Phỏp, cũng như mở conđường Hồ Chớ Minh trờn bộ và trờn biển để chi viện cho miền Nam trongkháng chiến chống Mĩ là biểu hiện nổi bật của tư tưởng ấy
Chủ tịch Hồ Chớ Minh đặc biệt quan tõm xõy dựng đội ngũ cỏn bộquõn sự vỡ “tướng là kẻ giỳp nước Tướng giỏi (đủ cả: trớ, tớn, nhõn,dũng, nghiờm) thỡ nước mạnh Tướng xoàng thỡ nước hốn” Ngay từ thời
kỳ ở Quảng Chõu (1925-1927) Người đó chọn cỏn bộ cử đi học quõn sự,chuẩn bị cho việc xõy dựng lực lượng vũ trang sau này Khi đó giành được
Trang 14chớnh quyền, theo chỉ thị của Người, cỏc trường quõn sự đó sớm đượcthành lập để đẩy mạnh việc đào tạo cỏn bộ cho quõn đội
Người đũi hỏi phải khụng ngừng nõng cao chất lượng của quõn đội,sức chiến đấu của quõn đội Bộ đội phải tinh, sức chiến đấu phải mạnh.Người căn dặn: cán bộ phải “học tư tưởng văn hoá tưởng chiến lược, chiếnthuật, học cỏch dạy bộ đội đỏnh giặc, học phương phấp chỉ huy chiến đấu”,toàn quõn ta phải ra sức học tập chớnh trị, quõn sự và văn hoỏ, quõn đội taphải tiến đến chớnh quy và hiện đại hoỏ
Ngay từ những ngày đầu, chủ tịch Hồ Chớ Minh đó quan tõm đếnvấn đề tổ chức lónh đạo, chỉ huy quõn đội Người và Trung ương Đảng đóquyết định lập Quõn uỷ Trung ương, Bộ Quốc phũng, Bộ tổng chỉ huy đểxõy dựng và lónh đạo, chỉ huy quõn đội Ngưũi đó lập bộ tổng tham mưuvới nhiệm vụ “ tổ chức, huấn luyện quõn đội cho giỏi, tổ chức nắm địch,nắm ta rừ ràng, bày mưu kế khụn khộo, tổ chức chỉ huy thụng suốt”.Vềcụng tỏc chớnh trị, lỳc đầu lập Cục chớnh trị, về sau là Tổng cục chớnh trị
để tiến hành cụng tỏc Đang, cụng tỏc chớnh trị trong quõn đội Về cụng tỏchậu cần, lỳc đầu lập cỏc cơ quan quõn nhu, tài vụ, tiếp đú đổi thành Tổngcục cung cấp, về sau là Tổng cục hậu cần để chăm lo cụng tỏc bảo đảm đờisống vật chất và trang bị vũ khớ, khớ tài kỹ thuật cho quõn đội
Dưới ánh sáng tư tưởng Hồ Chí Minh quân đội ta đó được xõy dựng
và trưởng thành từ khụng đến cú, từ ớt đến nhiều, từ yếu đến mạnh, từ dukớch lờn chớnh quy hiện đại cựng toàn dõn đỏnh thắng mọi kẻ thự xõmlược
3 Xây dựng cách đánh của các lực lượng vũ trang nhân dân Mối quan hệ trong phương thức tiến hành cách mạng của lực lượng vũ trang nhân dân.
Tư tưởng Hồ Chớ Minh về xõy dựng cách đánh thể hiện khỏ rừ trongnhững chặng đường xõy dựng, chiến đấu và trưởng thành của cỏc lực
Trang 15lượng vũ trang nhân dân ta Tư tưởng về cách đánh ấy khụng chỉ bú gọntrong phạm vi của lưc lượng vũ trang ba thứ quõn, mà cũn là của cả dõntộc; khụng chỉ là cách đánh trong lĩnh vực quõn sự, mà cũn liờn quan tớicỏc lĩnh vực khác như tranh ngoại giao, kinh tế, văn hóa, xó hội…Riờngtrờn lĩnh vực đấu tranh quõn sự, tư tưởng Hồ Chớ Minh về cách đánh củalực lượng vũ trang ba thứ quõn chẳng những được biểu hiện trong từng giaiđoạn khỏng chiến, phự hợp với từng hoàn cảnh lịch sử cụ thể mà cũn mang
ý nghĩa tầm chiến lược, định hướng cho toàn bộ quỏ trỡnh xõy dựng, phỏttriển của lực lượng vũ trang nhõn dõn ta trong hiện tại và cả tương lai…
Nhỡn lại quỏ trỡnh xõy dựng, phỏt triển của lực lượng vũ trang nhândân dưới ánh sáng tư tưởng quõn sự Hồ Chớ Minh, cú thể thấy rất rừ rằng,khi lực lượng vũ trang chưa phát triển, vũ khớ trang bị cũn thụ sơ, thỡ đũnchớnh trị được coi trọng hàng đầu; trong lỳc bộ đội chủ lực cũn hạn chế,phải lấy bộ đội địa phương làm nũng cốt thực hành chiến tranh du kớch làchủ yếu Tất cả những điều đó đều xuất phỏt từ chủ trương Hồ Chí Minh.Đây là chủ trương hết sức sỏng suốt, phự hợp với thực tiễn, không nônnóng và đốt cháy giai đoạn trong thời kỳ đầu của quỏ trỡnh xõy dựng vàchiến đấu của lực lượng vũ trang nhõn dõn
Hồ Chớ Minh khẳng định quõn sự là một bộ phận khăng khít củacuộc đấu tranh chống thực dân, đế quốc, giành độc lập và bảo vệ nền dộclập Quõn sự phải gắn liền và dựa vào cuộc vận động quần chỳng củaĐảng, theo định hướng chớnh trị của giai cấp vụ sản Đấu tranh quõn sự cúmục đích rừ ràng, mang tớnh chớnh trị sõu sắc “Chớnh trị biểu hiện tronglúc đánh giặc” Do đó Người đề ra nguyờn tắc”quõn sự phải phục tựngchớnh trị”, phục vụ đường lối chớnh trị Người nhấn mạnh: “Quõn sự màkhụng cú chớnh trị như cây không có gốc, vụ dụng lại cú hại” Điều đó cónghĩa là, từ việc vạch ra đường lối chiến lược quõn sự, tổ chức và sử dụnglực lượng, xõy dựng căn cứ địa và củng cố hạu phương đến mọi hoạt động
Trang 16quõn sự đều tuõn theo sự chỉ đao của đường lối chớnh trị, phục vụ cho mụcđích chính trị và đặt dưới sự lónh đạo tõp trung của Đảng Quõn sự có địnhhướng chớnh trị đúng đắn làm cho hành động quõn sự trở nờn tự giỏc,trỏnh quõn sự đơn thuần, tránh phiêu lưu, mù quáng Nhờ đó, cỏc lực lượng
vũ trang cỏch mạng có cơ sở vững chắc để hoàn thành mọi nhiệm vụ vàtiến bộ khụng ngừng Đồng chí Trường Chinh viết: “khi nói đến quõn sự,
Hồ Chủ tịch luụn luụn gắn với chớnh trị, phải nhằm hoàn thành nhiệm vụcủa cỏch mạng và tuân theo đường lối chớnh trị của Đảng”
“Quõn sự lấy chớnh trị là gốc”, “quõn sự phải phục tựng chớh trị” làquan điểm cốt lừi của tư tưởng quõn sự Hồ Chí Minh, đồng thời cũng lànhững nguyờn tắc cơ bản cú ý nghĩa chỉ đạo mọi lực lượng, mọi hoạt độngquõn sự của Đảng và nhõn dõn ta trong khởi nghĩa vũ trang,chiến tranhcỏch mạng và bảo vệ tổ quốc
4 Sỏng tạo của Hồ Chớ Minh về việc xõy dựng và sử dụng cỏch mạng quần chỳng.
Thừa nhận và kiờn trỡ phương pháp cách mạng bạo lực dưới hỡnhthức tổng khởi nghĩa, Nguyễn Áớ Quốc đó cú sự phỏt triển mới của chủnghĩa Mỏc-Lênin Chủ nghĩa Mác đó núi tới tổng khởi nghĩa bao gồmnhững cuộc khởi nghĩa vũ trang của giai cấp vụ sản hiện đại trong cỏctrung tõm cụng nghiệp, thành phố một nước hay cũng nổ ra đồng thời ởnhiều nước tư bản phỏt triển.Quan niệm tổng khởi nghĩa của Lênin là sự cụthể húa chủ nghĩa Mỏc ở một nước đang phát triển, trong đó về lực lượng,ngoài nhấn mạnh giai cấp cụng nhõn cũn thờm nụng dõn binh lớnh và quõnđội cỏch mạng Trong khởi nghĩa, đấu tranh vũ trang được đạt lên hàngđầu Cũn ở Hồ Chớ Minh, tổng khởi nghĩa là cuộc nổi dậy của toàn dõntiến hành đồng loạt trong cả nước, khi Đảng cộng sản chỉ huy đó cú sựchuẩn bị sẵn sàng chớp đúng thời cơ kẻ thù trong nước và trờn thế giới lõmvào cuộc khủng hoảng sõu sắc Sức mạnh của cỏch mạng là tổ chức Dảng
Trang 17và tổ chức quần chỳng Thời cơ cho dân tộc giải phúng bằng tổng khởinghĩa gắn liền với sự suy yếu của chủ nghĩa đế quốc do chiến tranh thế giớitạo nên Đấu tranh chớnh trị kết hợp với đấu tranh vũ trang, phong tràocụng nhõn phối hợp với mọi phong trào yêu nước, nhưng đấu tranh chớnhtrị cũn trọng hơn đấu tranh vũ trang khi địch chưa khủng khoảng Về sau,
từ tổng khởi nghĩa thực tiễn phong trào cỏch mạng, Hồ Chí Minh và Đảngcũn đề ra chủ trương đi từ khởi nghĩa từng phần lờn tổng khởi nghĩa
Chủ nghĩa Mác-Lênin đó núi tới cỏch mạng là sự nghiệp của quầnchúng nhân dân, nhưng chỉ bú hẹp trong phạm vi giai cấp vụ sản liờn minhvới giai cấp nông dân và đoàn kết cỏc dõn tộc bị ỏp bức trờn thế giới Phỏttriển luận điểm này, Hồ Chớ Minh vạch ra đúng đắn động lực cỏch mạng,bầu ban cỏch mạng ở trong nước và ngoài thế giới Nhõn dõn trong cỏchmạng giải phúng dõn tộc, theo Hồ Chí Minh đó là khối đại đoàn kết dõntộc, dựa trên hai động lực chớnh là cụng nhõn và nụng dõn và sự liờn minhgiữa hai giai cấp đó Người cũn cho rằng, cỏch mạng giải phúng dõn tộcViệt Nam muốn thắng lợi cần phải cú bầu bạn trờn khắp thế giới Ngoài sựnhất thiết phải đi theo con đường Cỏch mạng tháng Mười, tức là cỏchmạng vụ sản, cũn phải đoàn kết rộng rãi với tất cả cỏc phong trào cỏchmạng trờn toàn thế giới Khỏi niệm phong trào cỏch mạng thế giới được HồChớ Minh Phỏt triển bao quỏt rộng rói hơn, bao gồm cỏch mạng vụ sản,phong trào giải phúng dõn tộc bị ỏp bức, phong trào dõn chủ dõn sinh,phong trào đấu tranh cho hũa bỡnh và tiến bộ xó hội Để đoàn kết quốc tếrộng rói như vậy, Hồ Chớ Minh chủ trương phải kiờn quyết gạt bỏ tư tưởng
“máu đỏ, da vàng” đó thấm vào ý thức của nhiều nhà yêu nước Việt Namđương thời; mặt khỏc phải nờu cao tinh thần độc lập, tự lực, tự cường:
“muốn người ta giỳp cho thỡ trước mỡnh phải tự giỳp lấy mỡnh đó”
Sự hỡnh thành phỏt triển trên đây cho thấy tư tưởng cỏch mạng bạolực Hồ CHí Minh cho phép phát huy đến mức cao nhất sức mạnh dời non