Một số phương pháp, kĩ thuật dạy học tích cực(phát triển năng lực trong môn khoa học tự nhiên)

Khoa Vật lí – Hoá học – Sinh họcHọc phần: Phương pháp dạy học các chủ đềtrong môn Khoa học tự nhiên MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC phát triển năng lực trong môn Khoa học t

Khoa Vật lí – Hoá học – Sinh họcHọc phần: Phương pháp dạy học các chủ đề

trong môn Khoa học tự nhiên

MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH

CỰC (phát triển năng lực trong môn Khoa học tự nhiên)

Nhóm trưởng: Nguyễn Thành Duy

PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

THEO TRẠM

HS được tự chủ, tích cực hoạt động tham gia 4

HS tự kiểm tra, đánh giá kết quả của cá nhân

và nhóm Nâng cao hứng thú của HS Tăng cơ hội phát triển các năng lực chung

Giúp GV cá biệt hoá được trình độ từng học sinh Khắc phục được khó khăn về trang thiết bị

Tiến trình

dạy học

Chia nhóm và chuẩn bị dụng cụ Thống nhất nội quy học tập theo trạm Thực hiện nhiệm vụ

Xác định nội quy, Trình bày, thảo luận

nhiệm vụ tại các trạm kết quả trước lớp.

Trạm nguyên lương thực –

liệu thực phẩm

Ở mỗi trạm lớn có 2 trạm nhỏ, trạm A hs thực hiện cá nhân, trạm B ghép 4hs/ nhóm thực hiện để hoàn thành nhiệm vụ.

HS tự do lựa chọn thứ tự thực hiện tại các trạm lớn, nhưng tại trạm nhỏ hs thực hiện từ trạm A qua trạm B (7ph/ trạm) Giáo viên đánh giá và hệ thống kiến thức sau khi tất cả hoàn thành đầy đủ 5 trạm.

PHƯƠNG PHÁP

DẠY HỌC

THEO DỰ ÁN

Học dựa trên dự án (Project based Learning) haycòn gọi là học dự án (Project Learning) là một

KHÁI NIỆM

hoạt động học tập nhằm tạo cơ hội cho học sinh

tổng hợp kiến thức từ nhiều lĩnh vực học tập

và áp dụng một cách sáng tạo nó vào thực tếcuộc sống, đồng thời còn nghiên cứu vấn đềthông qua việc kết nối các thông tin

Ưu, nhược

điểm

16

Ưu điểm Phátthành triển Phát triển năngphần lực chung như Phát triển phẩmchất chủ yếu như

tìm hiểu tự năng lực chủ và chăm chỉ, trungnhiên và vận tự học; năng lực thực, tráchdụng kiến giải quyết vấn đề nhiệm

thức, kĩ năng và sáng tạo; năng

đã học của lực giao tiếp và

trình học tập vụ vững vàng.

18

Oxygen và không khí

Bước 1: Giới thiệu dự án

– GV khai thác những hiểu biết sơ bộ của HS về vấn đề ô nhiễm không khí hiện nay tại quận Bình Tân bằng kĩ thuật KWL.

– HS xem video về thực trạng ô nhiễm không khí hiện nay ở Việt Nam và thảo luận về câu hỏi: Ô nhiễm không khí là gì ? Ảnh

hưởng của ô nhiễm không khí đễn sức khỏe và cuộc sống của

con người ? Chúng ta cần phải làm gì để ngăn chặn và kiểm soát tình trạng ô nhiễm không khí đồng thời đề xuất giải pháp ?

− GV giới thiệu dự án

20

Bước 2: Lập kế hoạch thực hiện dự án

GV hướng dẫn HS nội dung hoạt động trong nhóm, thiết

kế tiến trình làm việc cho nhóm theo định hướng nhiệm vụ

Nhóm 1: Tìm hiểu thực trạng ô nhiễm không khí hiện nay

ở quận Bình Tân

Nhóm 2: Tìm hiểu ảnh hưởng của ô nhiễm không khí đến

cuộc sống của người dân quận Bình Tân

Nhóm 3: Báo cáo số liệu, bảng điều tra về ô nhiễm môi

trường và xử lí ô nhiễm môi trường ở quận Bình Tân

Nhóm 4: Đề xuất các giải pháp ngăn chặn và kiểm soát tình

trạng ô nhiễm không khí, bảo vệ bầu không khí trong sạch.

Bước 3: Thực hiện dự án

22

Bước 4: Viết báo cáo và trình bày báo cáo

Dự án: “ không khí quanh tôi”

Các nhóm sẽ thực hiện báo cáo theo kế hoạch đã

thực hiện Bước 5: Đánh giá kết quả thực hiện dự án

DỰ KIẾN PHƯƠNG ÁN ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ

ĐẠT ĐƯỢC CỦA MỤC TIÊU

GV và HS cùng đánh giá hoạt động nhóm (HS) thông qua rubric liên quan đến hoạt động.

PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC

5E

Đặc trưng

Thế mạnh

26

5E mang lấy học sinh dạy học “5E

hiệu quả tâm, các em giáo viên

tích cực từng bước cảm thấy hào

kiến thứcmới

Tiến trình

dạy học

Kết Khám phánối (Engage)

(Explore)

Bước 3: Giảithích

(Explain)

dụngĐánh giá

(Elaborate))(Evaluate)

KĨ THUẬT DẠY

HỌC KHĂN TRẢI BÀN

Khái Niệm

Đặc điểm

- Kĩ thuật khăn trải bàn là kĩ thuật dạy học trong

đó GV tổ chức hoạt động học tập mang tính hợptác kết hợp giữa hoạt động cá nhân và hoạt độngnhóm nhằm kích thích, thúc đẩy sự tham gia tíchcực; Tăng cường tính độc lập, trách nhiệm của cánhân HS; Phát triển mô hình có sự tương tác giữa

- Không nhất thiết tất cả các giai đoạn của tiến trình 5E đều phải thực hiện trên lớp

Các Bước

Tiến Hành Bước 2: Chia tờ giấy A0 thành phầnchính giữa và các phần xung quanh.

Bước 3: Cá nhân HS tập trungvào câu hỏi, chủ đề và viết kếtquả vào phần xung quanh

Bước 4: HS thảo luận nhóm, thống nhất

ý kiến và viết vào phần chính giữa.

Ưu điểm -rèn kĩ năng HS được -đạt Giúp đượcHS - Phát triểnnăng lực giao

tư duy, mục tiêu học ếp cho mỗi quyết định tập cá nhân HS thông qua

và phát cũng như việc chia sẻ triển năng làm việc trong nhóm lực giải cùng nhau

quyết vấn để đạt được

chung

Ví dụ

minh họa

Bài: Sự sinh sản tế bàoYCCĐ: Dựa vào sơ đồ, nhận biết sự lớnlên và sinh sản tế bào (từ 1 tế bào 2 tế bào

3 tế bào … n tế bào)Bước 2: Học sinh ở bốn cạnh hoạt dộng

Bướccánhân3: 1 trongCáchọc5phútsinhđểsuyhoànnghĩthànhcánhânyêuvà

Bước 4: Giáo viên sẽ gọi ngẫu nhiên một

ghicầu Co kếtcủa học quảgiáo sinh vàoviên: xếp phần bốn Dựagiấy bàn vàocùa lại sơ với mình,đồtrong au sau và

học sinh 2-3 nhóm báo cáo, các học sinh

chia SGK,đónhóm ra nhận ngồi trưởngbiết đều sự xung sẽlớntổng quanh, lênhợpvà lạisinh gáo cácsản viên ýkiếncủa

học tập hợp tác kết hợp giữa cánhân, nhóm và liên kết giữa cácnhóm nhằm giải quyết một Khái

niệm

nhiệm vụ phức hợp, kích thích

sự tham gia tích cực của họcsinh, nâng cao vai trò của cánhân trong quá trình hợp tác(Không chỉ nhận thức hoànthành nhiệm vụ ở Vòng 1 màcòn phải truyền đạt kết quả vàhoàn thành nhiệm vụ ở Vòng 2)

36

- Giáo viên giao việc cho từng

nhóm - Các nhóm tiến hành Thực

hiện thảo luận và rút ra kết quả, đảm

bảo từng thành viên củanhóm đều có khả năng trìnhbày kết quả của nhóm

- Mỗi nhóm được tách ra và hình thành nhóm mớitheo sơ đồ - Từng thành viên lần lượt trình bày kết quả thảo luậncủa mình

Đảm bảo ở bước thảo luận đầu tiên, mọi thành

luận của nhóm trước khi tiến hành tách nhóm.Các chủ đề thảo luận cần được chọn lọc kỹlưỡng, có tính độc lập với nhau, không có mốiquan hệ ràng buộc “Nhân – quả” với nhau

38

○ Đào sâu ○ Phát huy ○ Phát triển ○ Phát huy

trong của học làm việc nhiệm của từng lĩnh sinh và nhóm từng cá

quyết những hiểu sai

○ Kết quả thảo luận ○ Nếu số lượng

vòng thảo luận thứ không được nhất, nếu vòng tính toán kỹ

lượng thì cả hoạt nhóm thừa, động sẽ không có nhóm thiếu hiệu quả.

40

Kĩ thuật "Khăn trải bàn"

người hơn)

đề ) Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng vài phút

sẻ, thảo luận và thống nhất các câu trả lời

khăn trải bàn (giấy A0)

KTDH SƠ ĐỒ TƯ DUY

Viết trên giấy, trên bản trong, trên bảng hay thực hiện trên máy tính

Ưu điểm

Tiến trình dạy học

01

Viết tên chủ đề ở trung tâm, hay vẽ một hình ảnh phản ánh chủ đề

02 Từ chủ đề trung tâm, vẽ các nhánh chính Nhánh chính sẽ viết IN HOA Nhánh chính được nối với chủ đề trung tâm.

03 Từ mỗi nhánh chính vẽ tiếp các nhánh phụ Các chữ trên nhánh phụđược viết bằng chữ in thường.04

Tiếp tục như vậy ở các tầng phụ tiếp theo.

PHÂN BIỆT SỰ

KHÁC NHAU CƠ

BẢN GIỮA PHI KIM

VÀ KIM LOẠI??

Tạo điều kiện cho HS phát triển

*Lưu ý:

Lưu trữ cẩn thận bảng KWL vì sau khi hoàn thành cột K, W, có thể

phải mất thêm khoảng thời gian mới có thể TH tiếp cột L và cột H).

K (Know) W (Want) L (Learn) H (How)

bảng lớn và yêu cầu mỗi HS, mỗi

Bước 6: Cuối cùng, HS sẽ so

sánh với những điều đã ghi tại

cột K và cột W để kiểm chứng

những điều đã biết (cột K), mức

độ đáp ứng nhu cầu của những

điều muốn biết (cột W) ban đầu.

Bước 5: GV yêu cầu các em đọc bài đọc

và tự điền câu trả lời vào cột L những điều vừa học được.

điều muốn tìm hiểu về vấn đề, dưới dạng các