Giải pháp tăng cường quản lý thu-chi ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước huyện Bình Gia tỉnh Lạng Sơn

Giải pháp tăng cường quản lý thu-chi ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước huyện Bình Gia tỉnh Lạng Sơn

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU -4

Chương I: Cơ sở lý luận về quản lý thu-chi ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước -6

1.1 Vai trò của ngân sách xã -6

1.1.1 Khái niệm -6

1.1.2 Vai trò của ngân sách xã -6

1.2 Kho bạc nhà nước với công tác quản lý ngân sách xã -10

1.2.1 Sự cần thiết phải tăng cường quản lý ngân sách xã qua kho bạc nhà nước -10

1.2.2 Nội dung quản lý thu-chi ngân sách xã -12

1.2.2.1.Quản lý nguồn thu của ngân sách xã -12

1.2.2.1.1.Các khoản thu ngân sách xã được hưởng một trăm phần trăm (100%) -12

1.2.2.1.2.Các khoản thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm giữa ngân sách xã với ngân sách cấp trên: -13

1.2.2.1.3.Thu bổ sung từ ngân sách cấp trên cho ngân sách xã: -14

1.2.2.2.Quản lý nguồn chi của ngân sách xã: -14

1.2.2.2.1.Chi đầu tư phát triển gồm: -14

1.2.2.2.2.Các khoản chi thường xuyên: -15

1.2.3.Tổ chức quản lý thu-chi ngân sách xã qua kho bạc nhà nước -17

1.2.3.1.Tổ chức thu ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước -17

1.2.3.1.1.Nguồn thu và tính chất vận động của các nguồn thu ngân sách xã: 17 1.2.3.1.2.Nguyên tắc tổ chức thu ngân sách xã: -18

1.2.3.1.3 Quy trình thu ngân sách xã: -19

* Thu ngân sách xã bằng chuyển khoản: -19

* Thu ngân sách xã bằng đồng Việt Nam: -21

* Thu ngân sách xã bằng hiện vật, ngày công lao động và ngoại tệ: -24

* Một số khoản thu khác của ngân sách xã: -25

1.2.3.1.4.Hoàn trả các khoản thu ngân sách xã: -25

* Các trường hợp hoàn trả: -25

* Thủ tục hoàn trả: -25

1.2.3.1.5 Kiểm tra, đối chiếu, hạch toán, báo cáo quyết toán thu ngân sách xã:27 1.2.3.2 Quản lý chi ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước -27

1.2.3.2.1 Nhiệm vụ chi của ngân sách xã: -27

1.2.3.2.2 Một số vấn đề chung về quản lý chi ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước: -27

* Mục đích của công tác quản lý chi ngân sách xã: -27

* Nguyên tắc quản lý chi ngân sách xã: -28

* Nhiệm vụ của Kho bạc Nhà nước trong việc kiểm soát chi ngân sách xã:29 1.2.3.2.3 Quy trình kiểm soát các khoản chi của ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước: -29

* Kiểm soát các khoản chi thường xuyên: -29

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý thu-chi ngân sách xã qua kho bạc nhà nước -36

1.3.1 Nhóm nhân tố chủ quan -36

1.3.2 Nhóm nhân tố khách quan -36

Chương II:: Thực trạng quản lý thu-chi ngân sách xã tại kho bạc nhà nước huyện Bình Gia tỉnh Lạng Sơn -37

2.1.Giới thiệu về Kho bạc nhà nước huyện Bình Gia tỉnh Lạng Sơn -37

2.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển KBNN Bình Gia, Lạng Sơn -37

2.1.2 Cơ cấu tổ chức KBNN Bình Gia -38

2.1.3 Nhiệm vụ ,quyền hạn của KBNN Bình Gia -38

2.1.4 Các bộ phận trực thuộc KBNN Bình Gia -39

2.1.5 Các hoạt động cơ bản của KBNN Bình Gia -40

2.2 Thực trạng quản lý thu-chi ngân sách xã qua kho bạc Nhà nước

huyện B ình Gia tỉnh Lạng Sơn -47

2.2.1.Về thu ngân sách xã ( từ năm 2004-2006) -47

2.2.1.1.Các khoản thu ngân sách xã được hưởng 100% -49

2.2.1.2.Các khoản thu phân theo tỷ lệ % -50

2.2.1.3 Thu trợ cấp bổ sung từ ngân sách cấp trên -51

2.2.2.Về chi ngân sách xã ( từ năm 2004-2006) -52

2.2.2.1.Về chi thường xuyên -53

2.3 Đánh giá về công tác quản lý thu-chi trong những năm qua -54

2.3.1.Thành tựu đã đạt được -54

2.3.1.1.Về công tác thu ngân sách xã -55

2.3.1.2.Về công tác chi ngân sách xã -55

2.3.2.Hạn chế còn tồn tại và nguyên nhân -56

2.3.2.1.Hạn chế còn tồn tại -56

2.3.2.2 Nguyên nhân -56

2.3.2.2.1 Nguyên nhân khách quan -56

22.3 2.2 Nguyên nhân chủ quan -57

Chương III: Giải pháp tăng cường quản lý thu-chi ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước huyện Bình Gia tỉnh Lạng Sơn -58

3.1 Định hướng về công tác quản lý thu- chi ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước huyện Bình Gia tỉnh Lạng Sơn -58

3.1.1 Khai thác triệt để các nguồn thu cho ngân sách xã -58

3.1.2 Chi tiêu ngân sách xã hợp lý -59

3.1.3 Tăng cường công tác quản lý thu - chi ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước -60

3.2 Một số biện pháp nhằm tăng cường quản lý thu-chi ngân sách xã qua

Kho bạc Nhà nước huyện Bình Gia tỉnh Lạng Sơn -62

3.2.1.Thực hiện thu đúng, thu đủ, triệt để khai thác mọi nguồn thu cho ngân sách xã -62

3.2.2 Phát huy vai trò, chức năng, nhiệm vụ của cơ sở xã ( thị trấn ) Tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra,thực hiện nghiêm công tác kiểm soát chi qua Kho bạc Nhà nước -63

3.2.3 Nâng cao trình độ mọi mặt cho cán bộ xã, đặc biệt là cán bộ chuyên môn -66

3.2.4 Hiện đại hóa công tác quản lý ngân sách xã thông qua việc áp dụng khoa học công nghệ mới -67

3.2.5 Đổi mới công tác quản lý và tăng cường mối quan hệ giữa các cơ quan đoàn thể có liên quan và ngành Kho bạc -68

III- Kiến

nghị -KẾT LUẬN -70

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO -71

LỜI MỞ ĐẦU

Cùng với sự chuyển đổi của cơ chế kinh tế mới, nền tài chính Quốc gia đã vàđang đổi mới một cách sâu sắc, tài chính là tổng hoà các mối quan hệ kinh tế, là tổng thểcác nội dung và giải pháp tiền tệ Hoạt động tài chính có nhiệm vụ thúc đẩy nền kinh tế,khai thác các nguồn lực để nhằm làm tăng doanh thu và sử dụng có hiệu quả mọi nguồnlực và mọi tài nguyên của đất nước.Trong hệ thống tài chính, ngân sách nhà nước đóngvai trò quan trọng để duy trì hoạt động của bộ máy nhà nước và là công cụ vĩ mô điều tiếtnền kinh tế Hoạt động tài chính cần phải được quản lý bằng pháp luật và trong khuônkhổ pháp lý rõ ràng lành mạnh Xã, phường, thị trấn là cấp chính quyền cơ sở trong hệthống Nhà nước pháp quyền của nước ta nên hoạt động tài chính của xã là hoạt động tàichính cấp cơ sở trong hệ thống tài chính Quốc gia, quỹ tài chính xã được gọi là ngân sách

xã Trong đó thu và chi ngân sách xã là hai nội dung rất quan trọng hình thành nên ngânsách, nên cần phải có sự quản lý các nguồn thu và nhiệm vụ chi một cách khoa học, hợp

lý và đem lại hiệu quả cao nhất

Qua thời gian thực tập tại KBNN Bình Gia với những kiến thức tiếp thu ở trường,

sự giúp đỡ của giáo viên hướng dẫn và tập thể cán bộ công chức KBNN Bình Gia đã giúp đỡ tôi hoàn thành chuyên đề tốt nghiệp với đề tài : “Giải pháp tăng cường quản

lý thu-chi ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước huyện Bình Gia tỉnh Lạng Sơn”

Chuyên đề thực tập tốt nghiệp của em gồm :

Chương I: Cơ sở lý luận về quản lý thu-chi ngân sách xã qua Kho bạc Nhànước

Chương II: Thực trạng quản lý thu-chi ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nướchuyện Bình Gia tỉnh Lạng Sơn

Chương III: Giải pháp tăng cường quản lý thu-chi ngân sách xã qua Khobạc Nhà nước huyện Bình Gia tỉnh Lạng Sơn

Mục đích của đề tài nhằm đưa ra những kết quả đạt được, những hạn chế tồn còn tồn tại của quản lý thu – chi ngân sách xã, từ đó đề ra những giải pháp nhằm tăng cường quản lý thu – chi ngân sách xã qua Kho bạc nhà nước Bình Gia tỉnh Lạng Sơn Trong

quá trình nghiên cứu để hoàn thành đề tài trên, mặc dù hết sức cố gắng nhưng trình độ tìm hiểu và nghiên cứu còn hạn chế nên chắc chắn chuyên đề không tránh khỏi những thiếu sót nhất định Vậy kính mong sự giúp đỡ của các thầy, cô giáo trong bộ môn khoa Ngân hàng tài chính trường đại học Kinh tế quốc dân và tập thể cán bộ công chức KBNN Bình Gia giúp đỡ em hoàn thiện tốt hơn đề tài của mình

Sinh viên thực hiện

Hứa Lịch Thiệp

Chương I

Cơ sở lý luận về quản lý thu-chi ngân sách xã

qua Kho bạc Nhà nước

1.1 Vai trò của ngân sách xã

1.1.1 Khái niệm:

Ngân sách xã là một cấp ngân sách trong hệ thống ngân sách nhà nước,vì thế

có đầy đủ những đặc điểm chung của ngân sách các cấp chính quyền địa phương, đólà:

- Được phân cấp nguồn thu,nhiệm vụ chi theo quy định của pháp luật

- Được quản lý và điều hành theo dự toán và theo chế độ,tiêu chuẩn mà nhànước đặt ra

- Hoạt động của ngân sách xã gắn với hoạt động của chính quyền nhà nướccấp xã

Bên cạnh các đặc điểm chung của cấp ngân sách,ngân sách xã cũng có đặcđiểm riêng, đó là xã vừa là cấp ngân sách vừa là đơn vị sử dụng ngân sách.Chínhđặc điểm riêng này có ảnh hưởng và chi phối lớn đến quá trình tổ chức lập, chấphành,kế toán và quyết toán ngân sách xã

1.1.2 Vai trò của ngân sách xã:

Trong hệ thống ngân sách nhà nước,ngân sách xã giữ vai trò ngân sách cấp

cơ sở, là phương tiện vật chất giúp chính quyền cấp xã thực hiện chức năng nhiệm

vụ theo quy định của pháp luật Cụ thể chính quyền xã sử dụng ngân sách xã đểchi trả cho bộ máy hành chính , đảng, đoàn thể ở xã,bảo đảm cơ sở hạ tầng giaothông,môi trường, trật tự trị an và các sự nghiệp giáo dục,y tế, chăm sóc sức khoẻban đầu,…theo phân cấp quản lý kinh tế-xã hội.Vì vậy có thể nói ngân sách xãgiữ vai trò rất quan trọng trong việc thực hiện chức năng,nhiệm vụ của chínhquyền nhà nước ở cấp cơ sở ,gắn bó mật thiết với dân,trực tiếp xử lý các vấn đề

mà cộng đồng dân cư đặt ra

Trong nền kinh tế thị trường ngân sách xã có vai trò hết sức quan trọng.Cấp

xã là tổ chức chính quyền cơ sở của bộ máy quản lý nhà nước,có chức năngnhiệm vụ thực hiện mục tiêu : Nhà nước do dân,vì dân,giải quyết các mối quan hệgiữa nhà nước với dân.Quản lý nhà nước của chính quyền địa phương là quản lýcác mặt theo chức năng nhiệm vụ được quy định và phân theo lãnh thổ quản lýngân sách xã góp phần quan trọng giúp cho chính quyền xã điều chỉnh các hoạtđộng ở xã đi đúng hướng,thực hiện mục tiêu phát triển kinh tế-xã hội của Đảng vàNhà nước.Vai trò của ngân sách xã được thể hiện rõ qua các hoạt động thu-chi đốivới việc quản lý kinh tế xã hội:

Thông qua các hoạt động thu của ngân sách xã mà chính quyền xã thực hiệnkiểm tra,kiểm soát điều chỉnh các hoạt động sản xuất kinh doanh,dịch vụ,chống cáchành vi hoạt động kinh tế phi pháp trốn lậu thuế và các nghĩa vụ đóng góp khác cụthể:

Với các hình thức thu và mức thu thích hợp ,chế độ miễn giảm công bằngthu ngân sách xã một mặt tác động trực tiếp đến quá trình sản xuất kinh doanh ở

cơ sở,vì đối tượng tác động chủ yếu của thu ngân sách xã là thu nhập, mà mọiđộng lực cơ bản của mọi cơ sở sản xuất kinh doanh là thu nhập ngày càng cao cho

cơ sở và cá nhân thuộc cơ sở đó.Quan hệ tỷ lệ phân chia giữa các khoản thu nhập

là một trong những vấn đề quan trọng quyết định đến xu hướng sản xuất kinhdoanh của xã hội Vấn đề này càng trở nên rõ ràng trong điều kiện nền kinh tếhoạt động theo cơ chế thị trường.Việc thu ngân sách xã đã tác động trực tiếp vàviệc hình thành các quan hệ tỷ lệ phân phối thu nhập trong phạm vi quản lý của

xã hội.Chính vì vậy thu ngân sách xã góp phần quan trọng giúp cho chính quyền

xã thực hiện việc điều tiết kích thích mọi hoạt động sản xuất kinh doanh,dịch vụtheo hướng tích cực Đây chính là sự quản lý hữu hình của nhà nước

Thu ngân sách xã giúp cho việc kiểm tra,kiểm soát hoạt động sản xuất kinhdoanh dịch vụ có hiệu quả hơn.Trước đây nhà nước thực hiện việc kiểm tra,kiểmsoát chủ yếu bằng công cụ kế hoạch thì nay vai trò kiểm tra,kiểm soát đã đượcthực hiện bằng hệ thống pháp luật,hệ thống thuế.Với hệ thống thu thuế nói chung

và thu ngân sách xã nói riêng chính quyền sẽ kiểm tra ,giám sát mọi hoạt độngsản xuất kinh doanh dịch vụ trong địa bàn xã trên các mặt chủ yếu: thu nhập, giá

cả mặt hàng hoạt động xuất nhập khẩu…

Thu ngân sách xã góp phần thực hiện các chính sách xã hội như đảm bảocông bằng giữa những người có nghĩa vụ đóng góp ngân sách xã,hoặc có nhữngchiếu cố cho những cơ sở sản xuất kinh doanh,những ngành nghề mới phát triển ởnông thôn và những hộ nông dân gặp nhiều khó khăn.Ngoài ra thu ngân sách xãcòn góp phần thực hiện các chức năng nhiệm vụ của nhà nước như miễn giảmđóng góp cho phổ cập giáo dục,cho khai hoang phục hoá và cho những gia đìnhthương binh liệt sỹ

Thông qua chi ngân sách xã bố trí các khoản chi tiêu để đảm bảo tăngcường hiệu lực và hiệu quả của các hoạt động của chính quyền xã về quản lý phápluật,giữ vững trật tự ,trị an,bảo vệ tài sản công cộng,bảo vệ lợi ích hợp pháp củacông dân,quản lý mọi hoạt động kinh tế-văn hoá,thực hiện các chính sách xã hội

và tăng cường cơ sở vật chất cho xã hội như trụ sở và phương tiện làmviệc,trường học,nhà trẻ,lớp mẫu giáo, trạm y tế, thiết bị công cộng.Trên cơ sở đó

có thể thấy chính quyền xã không làm kinh tế nhưng công việc về xây dựng kếtcấu hạ tầng, phát triển văn hoá xã hội, đảm bảo trật tự an toàn ở nông thôn lànhững vấn đề quan trọng đòi hỏi ngân sách xã phải đáp ứng nguồn tài chính tươngứng để thực thi Ngân sách xã đóng vai trò rất quan trọng trong việc xây dựng kếtcấu hạ tầng cho nông thôn thực hiện phương châm “ Nhà nước và nhân dân cùnglàm “.Ngân sách xã đã cùng nhân dân giải quyết tốt các vấn đề “ điện-đường-trường-trạm”, xây dựng các cụm dân cư có không gian kiến trúc khang trang,đường liên thôn liên xã đi lại thuận lợi, sạch sẽ đảm bảo môi trường sống lànhmạnh Chính nhờ những con đường này đã làm cho giao lưu hàng hoá phát triểnmạnh giữa các vùng, các địa phương, các xã đồng thời góp phần to lớn vào việckhai thác tiềm năng và thế mạnh, thúc đẩy xoá bỏ phương thức sản xuất cũ ở các

xã để dần dần chuyển sang sản xuất hàng hoá phong phú đa dạng thúc đẩy nềnkinh tế xã hội đa dạng phát triển Ngân sách xã đang tạo điều kiện để chuyển hộ

nông thôn xã viên từ tự sản xuất tự tiêu sang tự chủ sản xuất hàng hoá Quá trìnhchuyển đổi cơ cấu nghề nghiệp, cơ cấu cây trồng phân công lại lao động trên địabàn nông thôn không thể thiếu ngân sách xã Bằng phương pháp đầu tư vốn, ngânsách xã góp một vai trò quan trọng trong việc thực hiện công nghiệp hoá từngbước ở nông thôn, giúp kinh tế nông thôn thoát khỏi tình trạng độc canh độc cư,chuyển từ nền kinh tế thuần nông sang nền kinh tế tổng hợp nông - công - thươngmại dịch vụ sản xuất, nhiều sản phẩm hàng hoá cho tiêu dùng trong nước và xuấtkhẩu, tạo điều kiện nâng cao thu nhập và đời sống của người dân nông thôn Ngânsách xã tạo điều kiện để kích thích áp dụng cả thành tựu khoa học kỹ thuật vàcông nghệ mới vào từng làng, từng xã thúc đẩy nền kinh tế ở nông thôn phát triển.Ngân sách xã là nguồn tài trợ cho sự nghiệp giáo dục y tế ở nông thôn, chăm losức khoẻ và thực hiện tốt kế hoạch hoá gia đình, dân số ổn định sẽ đem lại lợi íchtrực tiếp cho nguời dân Khi người dân ở xã có một trình độ am hiểu nhất định họ

sẽ mạnh dạn đưa khoa học công nghệ để áp dụng vào sản xuất, tạo ra sự giao lưumới trong quan hệ sản xuất góp phần loại trừ những hủ tục lạc hậu nhằm nâng caođời sống văn hoá ở nông thôn và toàn xã hội Ngân sách còn đóng vai trò to lớntrong việc bảo tồn nền văn hoá dân tộc Các hoạt động văn hoá nghệ thuật thể dụcthể thao là những hoạt động không những nhằm nâng cao dời sống tinh thần sứckhoẻ, vui chơi giải trí của nhân dân mà còn là dịp tập hợp dân để tuyên truyềnnhững chủ trương chính sách mới của Đảng và Nhà nước Cuộc sống vật chất củangười dân ngày càng ổn định và đi lên thì những đòi hỏi về đời sống tinh thần ngàycàng cao và ngân sách xã phải đứng ra đảm nhận những vấn đề đó, hơn nữa phảiđảm bảo tốt cân đối thu-chi cho ngân sách xã mình.Có như vậy ngân sách xã mớigiữ được vai trò to lớn trong việc điều chỉnh trình độ dân trí, sức khoẻ phù hợp vớiyêu cầu phát triển nền kinh tế vận hành theo cơ chế thị trường, xã mới là nơi cungcấp nhân lực có chất lượng cho quốc gia và thực hiện công nghiệp hoá hiện đại hoátừng phần, từng bước ở nông thôn.Cũng từ đó kinh tế nông thôn mới thoát khỏitình trạng độc canh, phát triển đa dạng, phát sinh phong phú nhiều nguồn tài chính,thu ngân sách nhà nước trên địa bàn ngày càng tăng, quy mô thu-chi ngân sách xã

ngày càng giữ vị trí quan trọng trong hệ thống ngân sách nhà nước và nền tài chínhquốc gia

1.2 Kho bạc nhà nước với công tác quản lý ngân sách xã

1.2.1 Sự cần thiết phải tăng cường quản lý ngân sách xã qua kho bạc nhà nước

Vị trí của ngân sách xã là một cấp ngân sách trong hệ thống ngân sách nhànước,vai trò của nó rất quan trọng vì vậy vấn đề tăng cường và nâng cao hiệu quảcủa quản lý ngân sách xã là một yêu cầu cấp thiết đối với chính quyền cấp xã và

nó đang được các cơ quan quản lý nhà nước, các cấp uỷ chính quyền địa phươngquan tâm xem xét

Trong quá trình đổi mới cơ chế quản lý kinh tế thì công tác quản lý ngânsách cũng có nhiều thay đổi Trong lĩnh vực quản lý tài chính, chính sách tàichính quốc gia mới có tính chất định hướng còn lĩnh vực hoạt động trong cơ chếthị trường đều có quy luật đặc thù riêng của nó, ngân sách không thể áp đặt lên nónhưng không thể chấp nhận một cách thụ động và ngân sách xã cũng vậy Đứngtrước sự chuyển đổi kinh tế, sự thay đổi của cơ chế quản lý kinh tế, nhiệm vụquản lý ngân sách xã cũng phải thay đổi ngày càng được củng cố và hoàn thiệnhơn Trong môi trường nền kinh tế thị trường có sự điều tiết của nhà nước, ngânsách xã phải bắt nguồn từ nền kinh tế nhiều thành phần ở nông thôn, đa dạng hoáquan hệ kinh tế và phong phú nguồn tài chính.Ngân sách xã phải đảm bảo chochính quyền xã hoạt động có hiệu lực, quản lý kinh tế xã hội bằng pháp luật, hỗtrợ cho sự nỗ lực phát triển, đảm bảo cho sự thống nhất giữa tăng trưởng kinh tếvới tiến bộ xã hội ở nông thôn Hoạt động của ngân sách xã phải tạo ra các tiền đềvật chất cho sự tiếp thu, phát triển văn minh xã hội, tạo môi trường thuận lợi chosản xuất kinh doanh phát triển Do vậy cần sửa đổi nội dung quản lý, cải cách cácchính sách, chế độ về ngân sách xã sao cho phù hợp với nhiệm vụ mới Đó cũng

là một trong những biện pháp nhằm hoàn thiện các phương pháp và cách thứcquản lý đang được thực hiện để hoạt động của ngân sách xã có hiệu quả hơn

Không có thái độ phủ nhận tất cả mà phải chắt lọc những kinh nghiệm quản lý đãđem lại kết quả trong thực tế Từ những bài học kinh nghiệm này cần phải đúc kếtthành những bài học lý luận để áp dụng vào cơ chế quản lý ngân sách xã, thúc đẩyquá trình quản lý ngân sách xã ngày một hoàn thiện hơn.

Hơn thế nữa trong điều kiện cơ chế thị trường hiện nay, khi mà mọi thànhphần kinh tế đều phát triển, cạnh tranh lẫn nhau, trong nông nghiệp không chỉthuần nhất là trồng cây nông nghiệp và chăn nuôi mà đã nảy sinh ra nhiều vấn đềkhác như trồng cây cảnh, rau sạch, lúa đặc sản, con đặc sản…và cùng với quátrình công nghiệp hoá hiện đại hoá nền kinh tế đất nước sẽ làm xuất hiện thêmnhiều nghành nghề mới ở nông thôn như công nghiệp chế biến thực phẩm, giacông…trước thực tế này đòi hỏi ngân sách xã phải đáp ứng và giải quyết

Kho bạc Nhà nước và ngân sách xã phải hỗ trợ tài chính cho các hộ nôngdân để họ có điều kiện mua giống mới nuôi trồng thí điểm hoặc áp dụng kỹ thuậtmới vào sản xuất Do vậy người nông dân không tự mình đổi mới cơ sở vật chất

kỹ thuật và công nghệ, không có khả năng tăng trưởng đủ nhanh để tự mình tạo racông ăn việc làm, tự áp dụng những thành tựu khoa học kỹ thuật mới Do đó phải

có sự hướng dẫn trợ giúp của chính quyền xã, đầu tư đưa công nghệ vào sản xuấtnông nghiệp, đầu tư mua sắm trang thiết bị, máy móc để lập xưởng sản xuất tiểuthủ công nghiệp, chế biến nông lâm hải sản…nhằm tạo ra sự chuyển dịch cơ cấukinh tế mới, tăng nhanh tỷ trọng công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, dịch vụthương mại đẩy mạnh sản xuất hàng hoá Một vấn đề đặt ra nữa là người nôngdân chưa thể tự tìm được thị trường tiêu thụ sản phẩm mà trong sản xuất hànghoá, sản phẩm có tiêu thụ được hay không là do thị trường quyết định vì vậy thịtrường tiêu thụ sản phẩm đang là vấn đề thiết thực với người nông dân và họ cầnxác định trồng những loại cây gì, nuôi con gì và đem bán ở đâu Tất cả những lý

do đó đòi hỏi chính quyền nhà nước cấp xã phải dùng ngân sách xã góp phần tìmthị trường, các dịch vụ cả đầu vào và đầu ra cùng với quá trình sản xuất cho ngườinông dân, giúp người nông dân sản xuất kinh doanh tạo bước chuyển mới trongsản xuất hàng hoá ở nông thôn Từ những vấn đề đặt ra yêu cầu hết sức cấp bách

là cần phải tăng cường củng cố ngân sách xã tạo cho ngân sách xã đủ mạnh phùhợp với nhiệm vụ mới và sự đòi hỏi thực tiễn đời sống kinh tế xã hội trong giaiđoạn hiện nay, và việc quản lý các khoản thu-chi ngân sách xã phải được chútrọng, quản lý ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước

Quyết định số 235/2003/QĐ-TTg ngày 13/11/2003 của Thủ tướng Chínhphủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, của hệ thống Kho bạc Nhà nước

đã quy định chức năng chủ yếu của Kho bạc Nhà nước là quản lý quỹ ngân sáchNhà nước, trong đó có ngân sách cấp xã Từ khi có Luật ngân sách Nhà nước thìviệc quản lý ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước đã được quy định cụ thể vàđược thể chế hoá bằng luật, thể hiện trên các mặt: Kho bạc Nhà nước có nhiệm vụtham gia ban hành các chính sách, chế độ quản lý ngân sách xã như quy trìnhkiểm soát, cấp phát, thanh toán các khoản chi ngân sách xã qua Kho bạc Nhànước; Xây dựng chế độ thu ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước Kho bạc Nhànước thực hiện việc kiểm soát chi ngân sách xã và thực hiện việc tổ chức thu ngânsách xã

1.2.2.Nội dung quản lý thu-chi ngân sách xã

1.2.2.1.Quản lý nguồn thu của ngân sách xã

Nguồn thu của ngân sách xã do Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết địnhphân cấp trong phạm vi nguồn thu ngân sách địa phương được hưởng Nội dungquản lý nguồn thu ngân sách xã bao gồm:

1.2.2.1.1.Các khoản thu ngân sách xã được hưởng một trăm phần trăm (100% )

Là các khoản thu dành cho xã sử dụng toàn bộ để chủ động về nguồn tàichính bảo đảm các nhiệm vụ chi thường xuyên, đầu tư Căn cứ quy mô nguồn thu,chế độ phân cấp quản lý kinh tế-xã hội và nguyên tắc đảm bảo tối đa nguồn tạichỗ cân đối cho các nhiệm vụ chi thường xuyên, khi phân cấp nguồn thu, Hộiđồng nhân dân cấp tỉnh xem xét dành cho ngân sách xã hưởng 100% các khoảnthu dưới đây:

- Các khoản phí,lệ phí thu vào ngân sách xã theo quy định

- Thu từ các hoạt động sự nghiệp của xã, phần nộp vào ngân sách nhà nướctheo chế độ quy định.

- Thu đấu thầu, thu khoán theo mùa vụ từ quỹ đất công ích và hoa lợi côngsản khác theo quy định của pháp luật do xã quản lý

- Các khoản huy động đóng góp của tổ chức, cá nhân gồm:các khoản huyđộng đóng góp theo pháp luật quy định, các khoản đóng góp theo nguyên tắc tựnguyện để đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng do Hội đồng nhân dân xã quyết định đưavào ngân sách xã quản lý và các khoản đóng góp tự nguyện khác

- Viện trợ không hoàn lại của các tổ chức và cá nhân ở ngoài nước trực tiếpcho ngân sách xã theo chế độ quy định

- Thu kết dư ngân sách xã năm trước

- Các khoản thu khác của ngân sách xã theo quy định của pháp luật

1.2.2.1.2.Các khoản thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm giữa ngân sách xã với ngân sách cấp trên:

a)Theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước gồm:

- Thuế chuyển quyền sử dụng đất;

- Thuế nhà , đất;

- Thuế môn bài thu từ cá nhân,hộ kinh doanh;

- Thuế sử dụng đất nông nghiệp thu từ hộ gia đình;

- Lệ phí trước bạ nhà , đất

Các khoản thu trên, tỷ lệ ngân sách xã, thị trấn được tối thiểu 70%.Căn cứ vàonguồn thu và nhiệm vụ chi của xã, thị trấn, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh có thể quyếtđịnh tỷ lệ ngân sách xã, thị trấn được hưởng, đến tối đa là 100%

b) Ngoài các khoản thu phân chia theo quy định tại điểm a) khoản 1.2.2.1.2nêu trên,ngân sách xã còn được Hội đồng nhân dân cấp tỉnh bổ sung các ngồn thuphân chia sau khi các khoản thuế, lệ phí phân chia theo luật Ngân sách nhà nước

đã dành 100% cho xã, thị trấn và các khoản thu ngân sách xã được hưởng 100%nhưng vẫn chưa cân đối được nhiệm vụ chi

1 2.2.1.3.Thu bổ sung từ ngân sách cấp trên cho ngân sách xã:

Thu bổ sung từ ngân sách cấp trên cho ngân sách xã bao gồm:

a)Thu bổ sung để cân đối ngân sách là mức chênh lệch giữa dự toán chiđược giao và dự toán thu từ các nguồn thu được phân cấp ( các khoản thu 100%

và các khoản thu phân chia theo tỷ lệ phần trăm ) Số bổ sung cân đối này đượcxác định từ năm đầu của thời kỳ ổn định ngân sách và được giao ổn định từ 3 đến

1.2.2.2.Quản lý nguồn chi của ngân sách xã:

Chi ngân sách xã gồm:chi đầu tư phát triển và chi thường xuyên Hội đồngnhân dân cấp tỉnh quyết định phân cấp nhiệm vụ chi cho ngân sách xã Căn cứ chế

độ phân cấp quản lý kinh tế-xã hội của nhà nước, các chính sách chế độ về hoạtđộng của các cơ quan Nhà nước, Đảng Cộng sản Việt Nam, các tổ chức chính trị

xã hội và nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội của xã, khi phân cấp nhiệm vụ chicho ngân sách xã, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh xem xét giao cho ngân sách xã thựchiện các nhiệm vụ chi dưới đây:

1.2.2.2.1.Chi đầu tư phát triển gồm:

a) Chi đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng kinh tế- xã hội không

có khả năng thu hồi vốn theo phân cấp của cấp tỉnh

b) Chi đầu tư xây dựng các công trình kết cấu hạ tầng khinh tế - xã hội của

xã từ nguồn huy động đóng góp của các tổ chức, cá nhân cho từng dự án nhấtđịnh theo quy định của pháp luật, do Hội đồng nhân dân xã quyết định đưa vàongân sách xã quản lý

c) Các khoản chi đầu tư phát triển khác theo quy định của pháp luật.

1.2.2.2.2.Các khoản chi thường xuyên:

a) Chi cho hoạt động của các cơ quan nhà nước ở xã:

- Tiền lương, tiền công cho cán bộ, công chức cấp xã;

- Sinh hoạt phí đại biểu Hội đồng nhân dân;

- Các khoản phụ cấp khác theo quy định của Nhà nước;

- Công tác phí;

- Chi về hoạt động văn phòng như: chi phí điện, nước,văn phòng phẩm,phíbưu điện, điện thoại, hội nghị, chi tiếp tân, tiếp khách;

- Chi mua sắm, sửa chữa thường xuyên trụ sở, phương tiện làm việc;

- Chi khác theo chế độ quy định

b) Kinh phí hoạt động của cơ quan Đảng cộng sản Việt Nam ở xã

c) Kinh phí hoạt động của các tổ chức chính trị-xã hội ở xã ( Mặt trận Tổquốc Việt Nam, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Cựu chiến binhViệt Nam, Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Hội Nông dân Việt Nam) sau khi trừcác khoản thu theo điều lệ và các khoản thu khác ( nếu có )

d) Đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế cho cán bộ xã và các đối tượngkhác theo chế độ quy định

e) Chi cho công tác dân quân tự vệ, trật tự an toàn xã hội:

- Chi huấn luyện dân quân tự vệ, các khoản phụ cấp huy động dân quân tự

vệ và các khoản chi khác về dân quân tự vệ thuộc nhiệm vụ chi của ngân sách xãtheo quy định của Pháp lệnh về dân quân tự vệ;

- Chi thực hiện việc đăng ký nghĩa vụ quân sự, công tác nghĩa vụ quân sựkhác thuộc nhiệm vụ của ngân sách xã theo quy định của phápluật;

- Chi tuyên truyền, vận động và tổ chức phong trào bảo vệ an ninh, trật tự

an toàn xã hội trên địa bàn xã;

- Các khoản chi khác theo chế độ quy định

f) Chi cho công tác xã hội và hoạt động văn hoá, thông tin, thể dục thể thao

do xã quản lý:

- Trợ cấp hàng tháng cho cán bộ xã nghỉ việc theo chế độ quy định ( không

kể trợ cấp hàng tháng cho cán bộ xã nghỉ việc và trợ cấp thôi việc một lần cho cán

bộ xã nghỉ việc từ ngày 01/01/1998 trở về sau do tổ chức bảo hiểm xã hội chi);chi thăm hỏi các gia đình chính sách, cứu tế xã hội và công tác xã hội khác;

- Chi hoạt động văn hoá, thông tin, thể dục, thể thao, truyền thanh do xãquản lý

g) Chi sự nghiệp giáo dục:hỗ trợ các lớp bổ túc văn hoá, trợ cấp nhà trẻ, lớpmẫu giáo,kể cả trợ cấp cho giáo viên mẫu giáo và cô nuôi dạy trẻ do xã, thị trấnquản lý (đối với phường do ngân sách cấp trên chi )

h) Chi sự nghiệp y tế: hỗ trợ chi thường xuyên và mua sắm các khoản trangthiết bị phục vụ cho khám chữa bệnh của trạm y tế xã

i) Chi sửa chữa, cải tạo các công trình phúc lợi, các công trình kết cấu hạtầng do xã quản lý như: trường học, trạm y tế, nhà trẻ, lớp mẫu giáo, nhà văn hóa,thư viện, đài tưởng niệm, cơ sở thể dục thể thao, cầu, đường giao thông, côngtrình cấp và thoát nước công cộng…Riêng đối với thị trấn có nhiệm vụ chi sửachữa vỉa hè, đường phố nội thị, đèn chiếu sáng, công viên, cây xanh…(đối vớiphường do ngân sách cấp trên chi )

Hỗ trợ khuyến khích phát triển các sự nghiệp kinh tế như:khuyến nông,khuyến ngư, khuyến lâm theo chế độ quy định

k) Các khoản chi thường xuyên khác ở xã theo quy định của pháp luật

Căn cứ vào định mức, chế độ, tiêu chuẩn của Nhà nước, Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quy định cụ thể mức chi thường xuyên cho từng công việc phù hợp với tình hình đặc điểm và khả năng ngân sách địa phương.

1.2.3.Tổ chức quản lý thu-chi ngân sách xã qua kho bạc nhà nước

1.2.3.1.Tổ chức thu ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước

1.2.3.1.1.Nguồn thu và tính chất vận động của các nguồn thu ngân sách xã:

- Nguồn thu của ngân sách xã: Nguồn thu của ngân sách xã do HĐND tỉnhquyết định phân cấp trong phạm vi nguồn thu ngân sách địa phương được hưởng

Cụ thể như sau:

- Các khoản thu ngân sách xã được hưởng 100%: Căn cứ quy mô nguồnthu, chế độ phân cấp quản lý kinh tế-xã hội và nguyên tắc đảm bảo tối đa nguồntại chỗ cân đối cho các nhiệm vụ chi thường xuyên, tuỳ điều kiện của từng địaphương, HĐND tỉnh quyết định ngân sách xã được hưởng 100% các khoản thu cụthể

- Các khoản thu ngân sách xã được phân theo tỷ lệ % với ngân sách xã cấptrên, bao gồm: thuế nhà, đất; lệ phí trước bạ, nhà, đất; thuế môn bài thu từ cá nhân, hộ kinh doanh Các khoản thu trên, tỷ lệ ngân sách xã, thị trấn được hưởng tốithiểu 70%

Ngoài các khoản thu phân chia nêu trên, ngân sách xã còn được HĐND cấptỉnh bổ sung thêm các nguồn thu phân chia sau khi các khoản thuế, lệ phí phânchia theo Luật ngân sách Nhà nước đã dành 100% cho xã, thị trấn và các khoảnthu ngân sách xã được hưởng 100%, nhưng vẫn chưa cân đối được nhiệm vụ chi

- Thu bổ sung từ ngân sách cấp trên, gồm: thu bổ sung cân đối ngân sáchxã; thu bổ sung có mục tiêu

Ngoài các khoản thu nói trên, chính quyền xã không được đặt ra các khoảnthu trái quy định của pháp luật

1.2.3.1.2.Nguyên tắc tổ chức thu ngân sách xã:

Thứ nhất, nộp trực tiếp vào KBNN.Tức là, toàn bộ các khoản thu của ngân

sách xã phải được nộp vào KBNN.Đối với một số khoản thu như phí, lệ phí, thuếcủa các hộ kinh doanh không cố định hoặc phát sinh ở những địa bàn xa xôi, hẻolánh,… mà việc nộp trực tiếp vào KBNN gặp khó khăn, thì cơ quan thu, Ban Tàichính xã có thể trực tiếp thu tiền mặt và sau đó phải nộp đầy đủ, kịp thời vàoKBNN hoặc nộp vào quỹ tiền mặt của ngân sách xã (chỉ áp dụng đối với nhữngkhoản thu thuộc nhiệm vụ của Ban Tài chính xã) Chính quyền xã, các tổ chức, cánhân không được phép giữ lại nguồn thu của ngân sách xã hoặc dùng ngồn thucủa ngân sách xã để lập quỹ ngoài ngân sách trái với chế độ quy định

Thứ hai, các khoản thu ngân sách xã phải được hạch toán bằng đồng Việt Nam.Mọi khoản thu của ngân sách xã đều phải được hạch toán đảm bảo chính

xác, đầy đủ và kịp thời bằng đồng Việt Nam, theo đúng niên độ, cấp ngân sách vàmục lục ngân sách Nhà nước Các khoản thu ngân sách xã bằng ngoại tệ, hiện vật

và ngày công lao động đều phải được quy đổi theo tỷ giá bán thực tế; giá hiện vật,giá ngày công lao động do cơ quan có thẩm quyền quy định để hạch toán thu ngânsách xã

Thứ ba, các khoản thu không đúng chế độ hoặc được miễn giảm sẽ được hoàn trả Trong quá trình quản lý và tập trung nguồn thu ngân sách xã, nếu có

khoản thu không đúng chế độ quy định hoặc được miễn giảm theo quyết định củacấp có thẩm quyền đã tập trung vào ngân sách xã thì phải hoàn trả Căn cứ vàoquyết định hoàn trả của Ban Tài chính xã hoặc cơ quan Tài chính cấp trên ( đốivới khoản thu có phân chia ngân sách cấp trên ), KBNN xuất quỹ ngân sách xã đểhoàn trả cho các đối tượng được hưởng

Thứ tư, thường xuyên phối hợp, đối chiếu số liệu giữa các đơn vị trong việc

tổ chức thu Cơ quan thu, Ban Tài chính xã có trách nhiệm phối hợp với KBNN

trong việc tổ chức quản lý, tập trung nguồn thu ngân sách xã; thường xuyên kiểmtra, đối chiếu số liệu để đảm bảo mọi nguồn thu của ngân sách xã được tập trung

đầy đủ, kịp thời vào KBNN; đồng thời, đảm bảo khoản thu NSNN có phân chiacho ngân sách xã theo đúng tỷ lệ quy định.

Thứ năm, công khai quy trình, thủ tục thu nộp ngân sách xã: Theo đó, các

quy trình, thủ tục, các hồ sơ cần thiết khi thu nộp, miễn giảm, hoàn thuế phảiđược thông báo và niêm yết công khai tại cơ quan thu, Ban Tài chính xã vàKBNN nơi giao dịch trực tiếp với đối tượng nộp

1.2.3.1.3.Quy trình thu ngân sách xã

* Thu ngân sách xã bằng chuyển khoản:

a) Chuyển khoản qua ngân hàng

Sơ đồ 1:

QUY TRÌNH THU NGÂN SÁCH XÃ BẰNG CHUYỂN KHOẢN

( Trường hợp đối tượng nộp mở tài khoản tại ngân hàng )

(1) Cơ quan thu hoặc ban Tài chính xã ra thông báo thu gửi đối tượng nộp(2) Căn cứ thông báo thu, đối tượng lập giấy nộp tiền vào ngân sách Nhànước bằng chuyển khoản gửi ngân hàng nơi mở tài khoản đề nghị trích tiền từ tàikhoản của mình để nộp ngân sách nhà nước

(3) Khi nhận được giấy nộp tiền vào ngân sách Nhà nước, Ngân hàng thựchiện trích tài khoản tiền gửi của đối tượng để nộp ngân sách Nhà nước

(4) Khi nhận được hai liên giấy nộp tiền do ngân hàng chuyển đến, Kho bạcNhà nước thực hiện hạch toán thu ngân sách xã và xử lý các liên chứng từ theo

(2)

(3)

(3)

chế độ quy định (trong đó nếu Ban tài chính xã trực tiếp quản lý đối tượng thì liên

4 cũng được giao cho Ban Tài chính xã

* Trường hợp khoản thu có phân chia với ngân sách cấp trên theo mẫu phụlục số 14 Thông tư số 60/2003TT-BTC ngày 23/06/2003 của Bộ Tài chính gửiban Tài chính xã để làm chứng từ hạch toán

* Trường hợp Kho bạc Nhà nước chưa có điều kiện lập bảng kê các khoảnthu có phân chia cho xã theo quy định tại thông tư số 60/2003TT-BTC hoặc đốitượng nộp không thuộc diện quản lý của Ban Tài chính xã thì phải in thêm mộtbảng kê các khoản thu ngân sách Nhà nước theo chương trình kế toán trên máycủa Kho bạc Nhà nước và gửi cho xã được hưởng tương ứng với nguồn thu đó

Bảng kê các khoản thu ngân sách có phân chia cho xã hoặc bảng kê cáckhoản thu ngân sách nhà nước in theo chương trình kế toán trên máy của Kho bạcNhà nước được lập thành 2 bản ( KBNN lưu một bản, Ban Tài chính xã lưu mộtbản); được đánh số liên tục trong một năm và theo dõi riêng cho từng xã

(5) Kiểm tra, đối chiếu số liệu thu ngân sách xã

b) Chuyển khoản qua Kho bạc Nhà nước.

Sơ đồ 2:

QUY TRÌNH THU NGÂN SÁCH XÃ BẰNG CHUYỂN KHOẢN

( Đối tượng nộp mở tài khoản tại KBNN)

(1) Cơ quan thu hoặc ban Tài chính xã ra thông báo thu gửi đối tượng nộp

BTC xã

CQ thu

Kho bạc Nhà nước

Đối tượng nộp (1)

(3) (4)

(3,4)

(2) Căn cứ vào thông báo thu, đối tượng nộp lại giấy nộp tiền vào ngânsách Nhà nước bằng chuyển khoản gửi KBNN nơi mở tài khoản đề nghị trích tiền

từ tài khoản tiền gửi của mình vào ngân sách Nhà nước

(3) Khi nhận được giấy nộp tiền KBNN thực hiện trích tài khoản tiền gửicủa đối tượng để nộp ngân sách Nhà nước và xử lý các liên chứng từ theo chế độquy định ( trong đó nếu ban Tài chính xã trực tiếp quản lý đối tượng nộp thì liên 4giao cho Ban Tài chính xã )

(4) Kiểm tra đối chiếu số liệu thu ngân sách xã

*Thu ngân sách xã bằng đồng Việt Nam:

a) Thu trực tiếp qua Kho bạc Nhà nước:

Sơ đồ 3:

QUY TRÌNH TIỀN MẶT TRỰC TIẾP VÀO KHO BẠC NHÀ NƯỚC

(1) Cơ quan thu hoặc Ban Tài chính xã ra thông báo thu gửi đối tượng nộp.(2) Căn cứ vào thông báo thu, đối tượng nộp lập giấy nộp tiền vào ngânsách nhà nước bằng tiền mặt số tiền phải nộp đến Kho bạc Nhà nước để làm thủtục nộp tiền

(3) Khi nhận được tiền và giấy nộp tiền, KBNN làm thủ tục thu tiền, hạchtoán thu ngân sách Nhà nước và xử lý các liên chứng từ theo chế độ quy định( trường hợp Ban Tài chính xã trực tiếp quản lý đối tượng liên 3 được gửi choBan Tài chính xã )

(1)

(2,3)

(3,4)

Trường hợp khoản thu có phân chia với ngân sách cấp trên hoặc đối tượngkhông thuộc diện quản lý của Ban tài chính xã, Kho bạc nhà nước lập bảng kê cáckhoản thu ngân sách có phân chia cho xã hoặc bảng kê các khoản thu ngân sáchNhà nước in theo chương trình kế toán trên máy của KBNN gửi Ban Tài chính xã

để hạch toán

(4) Đối chiếu số liệu thu ngân sách xã

b) Trường hợp thu theo biên lai thu: quy trình tương tự như sơ đồ 3.

(1) Cơ quan thu ra thông báo thu hoặc cơ quan có thẩm quyền ra quyết định

xử phạt gửi đối tượng nộp

(2) Đối tượng mang tiền đến KBNN để nộp

(3) Căn cứ vào thông báo thu hoặc quyết định xử phạt, KBNN lập biên laithu để thu tiền từ đối tượng nộp và xử lý các biên lai theo chế độ quy định Cuốingày hoặc định kỳ, KBNN lập 2 liên bảng kê biên lai thu, đồng thời lập giấy nộptiền vào ngân sách Nhà nước bằng tiền mặt, hạch toán thu ngân sách Nhà nước và

xử lý các liên chứng từ theo chế độ quy định ( Trường hợp Ban Tài chính xã trựctiếp quản lý đối tượng nộp thì liên 3 cũng được gửi cho Ban Tài chính xã )

(4) Đối chiếu số liệu thu ngân sách xã

c) Thu qua cơ quan thu:

Sơ đồ 4:

THU NGÂN SÁCH XÃ QUA CƠ QUAN THU, BAN TÀI CHÍNH XÃ

(1) Cơ quan thu, Ban Tài chính xã dùng biên lai thu để trực tiếp thu tiền từđối tượng nộp

(2) Định kỳ, cơ quan thu hoặc Ban tài chính xã lập bảng kê biên lai thu,đồng thời căn cứ bảng kê biên lai thu lập giấy nộp tiền vào ngân sách Nhà nướcbằng tiền mặt cùng toàn bộ số tiền đã thu đến nộp vào trụ sở KBNN

(3) Căn cứ bảng kê biên lai thu và giấy nộp tiền vào ngân sách Nhà nước,KBNN làm thủ tục thu tiền, hạch toán thu ngân sách Nhà nước và xử lý các liênchứng từ theo chế độ quy định ( trong đó liên 3 gửi cơ quan thu hoặc Ban Tàichính xã nếu cơ quan thu đã nhận được liên 2 thì liên 3 giao cho ban Tài chính xã,nếu Ban tài chính xã nhận được liên 2 thì liên 3 giao cho cơ quan thu )

(4) Kiểm tra đối chiếu các khoản thu ngân sách xã

*Thu ngân sách xã bằng hiện vật, ngày công lao động và ngoại tệ:

Sơ đồ 5:

QUY TRÌNH THU NGÂN SÁCH XÃ BẰNG HIỆN VẬT

NGÀY CÔNG LAO ĐỘNG

Đối tượng nộp

Ban tài chính xã

(1)

(2,3,4)

(1a) Căn cứ vào bảng kê sử dụng tài sản, hiện vật, Ban Tài chính xã quyđổi giá trị tài sản, hiện vật theo đơn giá hiện hành áp dụng cho khu vực tại thờiđiểm thu hoặc giá của Hội đồng định giá xã để lập lệnh ghi thu ngân sách, lệnhchi tiền ngân sách xã tại thời điểm phát sinh thu gửi KBNN.

(1b) Căn cứ bảng kê sử dụng lao động và biên bản xác nhận sử dụng laođộng Ban Tài chính xã thực hiện quy đổi theo giá ngày công lao động để lập lệnhghi thu ngân sách, lệnh chi tiền ngân sách xã gửi KBNN

(2) Căn cứ lệnh ghi thu ngân sách, lệnh chi tiền ngân sách xã KBNN làmthủ tục hạch toán thu, hạch toán chi ngân sách xã và xử lý các liên chứng từ theochế độ quy định

Trường hợp thu hiện vật chưa xác định được đối tượng sử dụng hoặc thungoại tệ, thì Ban Tài chính xã tổ chức bán hiện vật, ngoại tệ, thu tiền và nộp vàoKBNN; trường hợp thu lao động nghĩa vụ công ích và một số khoản thu khác, màngười có nghĩa vụ lao động muốn đóng tiền thay cho việc phải lao động thì BanTài chính xã tổ chức thu tiền và nộp vào KBNN Quy trình xử lý các trường hợpnày tương tự như quy trình thu ngân sách xã bằng tiền mặt qua Ban Tài chính xã

* Một số khoản thu khác của ngân sách xã:

 Thu bổ sung cân đối ngân sách xã hoặc thu vay của ngân sách xã: căn cứlệnh chi tiền của phòng Tài chính huyện KBNN thực hiện hạch toán thu ngânsách xã, đồng thời gửi một liên lệnh chi tiền cho Ban Tài chính xã để hạch toán

Ban Tài

(1a,1b)

(2)

 Thu kết dư ngân sách xã qua KBNN: căn cứ quyết định của HĐND xã Khobạc Nhà nước lập phiếu chuyển khoản để hạch toán thu kết dư ngân sách xã, đồngthời gửi một phiếu chuyển khoản cho Ban Tài chính xã để hạch toán.

1.2.3.1.4.Hoàn trả các khoản thu ngân sách xã:

a)Hoàn trả bằng chuyển khoản:

- Hoàn trả các khoản thu năm nay:

(1) Căn cứ giấy nộp tiền vào ngân sách Nhà nước bằng chuyển khoảnhoặc căn cứ công văn của cơ quan Tài chính cấp trên ( đối với những khoản thu

có phân chia với ngân sách cấp trên ), Ban Tài chính xã lập lệnh thoái thu NSNNtheo số tiền cần phải hoàn trả gửi KBNN

(2) Căn cứ lệnh thoái thu ngân sách Nhà nước của Ban Tài chính xã,

KBNN làm thủ tục xuất quỹ ngân sách xã để hoàn trả cho các đối tượng đượchưởng và xử lý các liên chứng từ theo chế độ quy định

- Các khoản thu đã được quyết toán vào niên độ ngân sách năm trước:

(1) Căn cứ giấy nộp tiền vào ngân sách Nhà nước bằng chuyển khoảnhoặc căn cứ công văn của cơ quan tài chính cấp trên ( đối với những khoản thu có

phân chia với ngân sách cấp trên ), Ban Tài chính xã lập lệnh chi tiền bằngchuyển khoản cấp hoàn trả vào năm ngân sách hiện hành gửi KBNN.

(2) Căn cứ lệnh chi tiền của Ban Tài chính xã, KBNN làm thủ tục xuấtquỹ ngân sách hoàn trả đối tượng được hưởng, hạch toán chi ngân sách xã và xử

lý các liên chứng từ theo chế độ quy định

b) Hoàn trả bằng tiền mặt:

- Hoàn trả các khoản thu năm nay:

(1) Ban Tài chính xã lập lệnh thoái thu theo số tiền phải hoàn trả gửi KBNN

(2) Căn cứ lệnh thoái thu ngân sách Nhà nước của Ban Tài chính xã,KBNN làm thủ tục xuất quỹ ngân sách xã hoàn trả gián tiếp bằng tiền mặt choBan tài chính xã, hạch toán giảm thu ngân sách xã và xử lý các liên chứng từ theochế độ quy định

(3) Ban Tài chính xã thực hiện hoàn trả cho các đối tượng nộp

- Hoàn trả các khoản thu đã quyết toán vào niên độ ngân sách năm trước: (1) Ban Tài chính xã lập lệnh chi tiền bằng tiền mặt cấp hoàn trả vào nămngân sách hiện hành theo số tiền phải hoàn trả gửi KBNN

(2) Căn cứ lệnh chi tiền của Ban Tài chính xã, KBNN làm thủ tục xuất quỹngân sách xã hoàn trả gián tiếp bằng tiền mặt cho Ban Tài chính xã, hạch toán chingân sách xã và xử lý các liên lệnh chi tiền theo chế độ quy định

(3) Ban Tài chính xã hoàn trả cho các đối tượng được hưởng

1.2.3.1.5 Kiểm tra, đối chiếu, hạch toán, báo cáo quyết toán thu ngân sách xã:

Việc kiểm tra, đối chiếu, xử lý số liệu; hạch toán kế toán, báo cáo và quyếttoán thu ngân sách xã được thực hiện theo quy định tại mục I phần B của Thông tư số80/2003/TT-BTC ngày 13 tháng 8 năm 2003 của Bộ Tài chính

1.2.3.2 Quản lý chi ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước

1.2.3.2.1 Nhiệm vụ chi của ngân sách xã:

Chi ngân sách xã gồm: chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển Căn cứchế độ phân cấp quản lý kinh tế-xã hội của Nhà nước, các chính sách chế độ vềhoạt động của các cơ quan Nhà nước, Đảng Cộng sản Việt Nam, các tổ chứcchính trị-xã hội và nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội của xã, HĐND cấp tỉnhquyết định phân cấp nhiệm vụ chi cụ thể cho ngân sách xã ( nội dung cụ thể đượcquy định tại điểm 2 mục I phần II Thông tư số 60/2003/TT-BTC)

1.2.3.2.2 Một số vấn đề chung về quản lý chi ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước:

* Mục đích của công tác quản lý chi ngân sách xã:

- Tăng cường kỷ luật tài chính và sử dụng tiết kiệm, có hiệu quả các nguồnlực tài chính; đồng thời, ngăn chặn và khắc phục tình trạng quan liêu, thamnhũng Thông qua đó, nâng cao hiệu lực quản lý Nhà nước ở cơ sở

- Phát huy quyền làm chủ, sức sáng tạo của nhân dân trong xã nhằm độngviên sức mạnh vật chất và tinh thần to lớn của nhân dân trong phát triển kinh tế,

ổn định chính trị xã hội, tăng cường đoàn kết nông thôn, cải thiện dân sinh, nângcao chất lượng và hiệu lực hoạt động của Đảng bộ, chính quyền và các tổ chứcđoàn thể chính trị- xã hội ở xã trong sạch, vững mạnh

- Xoá bỏ cơ chế làm thay, làm hộ; giao trách nhiệm và nghĩa vụ đầy đủ chochính quyền xã trong việc lập dự toán cũng như thực hiện các khoản chi bắt buộctheo chế độ, tiêu chuẩn Nhà nước quy định; đồng thời, giao cho xã những nhiệm

vụ chi gắn liền với lợi ích trực tiếp của người dân, của cộng đồng để xã chủ độnghơn trong quá trình quản lý và điều hành ngân sách

* Nguyên tắc quản lý chi ngân sách xã:

Thứ nhất, thực hiện quản lý chi ngân sách xã qua KBNN.Theo đó, UBND

xã phải mở tài khoản tại KBNN, chịu sự kiểm tra, kiểm soát của KBNN và cơquan tài chính trong việc lập, chấp hành, kế toán và quyết toán ngân sách xã;đồng thời, xã được mở tài khoản tiền gửi tại KBNN để gửi các khoản tiền khôngthuộc ngân sách xã, KBNN không kiểm soát các khoản tiền này Đối với các xã

có khó khăn ở miền núi, vùng sâu, vùng xa, chưa có điều kiện quản lý thu-chi trựctiếp qua KBNN; UBND tỉnh, thành phố phải có phương án cụ thể trình HĐNDtỉnh quyết định cơ chế quản lý phù hợp và báo cáo Bộ Tài chính

Thứ hai, chi ngân sách xã chỉ được thực hiện khi có đầy đủ các điều kiện theo quy định của Luật NSNN Cụ thể, các khoản chi phải có trong dự toán được

giao, trừ trường hợp dự toán và phân bổ dự toán chưa được cấp có thẩm quyềnquyết định và chi từ nguồn tăng thu, nguồn dự phòng ngân sách; đúng chế độ tiêuchuẩn, định mức quy định; được Chủ tịch UBND xã hoặc người được uỷ quyềnquyết định chi

Thứ ba, cấp phát ngân sách xã được thực hiện bằng lệnh chi tiền, song KBNN có trách nhiệm kiểm soát chi ngân sách xã như đối với các khoản chi theo

dự toán của các cấp ngân sách khác: Trên lệnh chi tiền phải ghi cụ thể, đầy đủ

chương, loại, khoản, mục, tiểu mục theo quy định của mục lục ngân sách Nhànước, kèm theo bảng kê chứng từ chi; đối với các khoản chi lớn phải kèm theo tàiliệu chứng minh Trường hợp thanh toán một lần có nhiều chương, thì lập thêmbảng kê chi, chi tiết theo mục lục ngân sách Nhà nước, trên bảng kê ghi rõ sốhiệu, ngày tháng của lệnh chi ngân sách xã; đồng thời, trên lệnh chi tiền ngân sách

xã phải ghi rõ số hiệu của bảng kê, tổng số tiền

Thứ tư, mọi khoản chi ngân sách xã phải được hạch toán bằng đồng Việt Nam theo niên độ ngân sách và mục lục ngân sách Nhà nước Các khoản chi bằng

hiện vật, ngày công lao động được quy đổi và hạch toán bằng đồng Việt Nam theođơn giá hiện vật, ngày công lao động do cơ quan có thẩm quyền quy định

Thứ năm, các khoản chi ngân sách xã sai phải được thu hồi: Căn cứ quyết

định của UBND xã hoặc cơ quan Nhà nước có thẩm quyền và giấy nộp tiền mặtcủa Ban Tài chính xã ( nếu có ), KBNN thực hiện việc thu hồi cho ngân sách xã

Thứ sáu, xã được phép lập quỹ tiền mặt để thanh toán các khoản chi có giá trị nhỏ KBNN nơi xã giao dịch quyết định định mức tồn quỹ tiền mặt của từng xã

trên cơ sở đề nghị của UBND xã

* Nhiệm vụ của Kho bạc Nhà nước trong việc kiểm soát chi ngân sách xã:

- Phạm vi kiểm soát chi ngân sách xã qua KBNN bao gồm: tính hợp pháp,hợp lệ của hồ sơ, chứng từ chi ngân sách xã; các điều kiện chi

- Tham gia với các cơ quan hữu quan trong việc kiểm tra tình hình sử dụngngân sách xã và xác nhận số thực chi ngân sách xã qua KBNN

- Có quyền tạm đình chỉ, từ chối thanh toán, chi trả trong các trường hợp:không đúng mục đích, đối tượng theo dự toán được duyệt; không đúng chế độ,định mức chi tiêu tài chính Nhà nước; không đủ các điều kiện chi theo quy định

1.2.3.2.3 Quy trình kiểm soát các khoản chi của ngân sách xã qua Kho bạc Nhà nước:

*Kiểm soát các khoản chi thường xuyên:

- Điều kiện để được cấp phát thanh toán:

(1) Đã có trong dự toán chi ngân sách xã năm được duyệt

 Trường hợp chưa có dự toán ngân sách xã được duyệt, việc cấp phátthanh toán căn cứ vào kinh phí tạm cấp của UBND xã cho một số nhiệm vụ chithiết yêu, trừ các khoản chi mua sắm, sửa chữa

 Trường hợp có các khoản chi từ nguồn tăng thu so với dự toán ngân sáchNhà nước được giao và từ nguồn dự phòng ngân sách theo quyết định của cấp cóthẩm quyền; chi đột xuất ngoài dự toán được duyệt, nhưng không thể trì hoãnđược thì việc cấp phát thanh toán được căn cứ vào quyết định của cấp có thẩmquyền.

 Chi ứng trước dự toán ngân sách xã năm sau, việc cấp phát, thanh toánđược căn cứ vào quyết định của Chủ tịch UBND xã

(2) Đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách Nhà nước

(3) Đã được Chủ tịch UBND xã hoặc người được uỷ quyền quyết định chi(4) Có đầy đủ các chứng từ có liên quan được quy định tại tiết 1.4 điểm 1mục II Thông tư số 79/2003/TT-BTC Riêng đối với nhóm chi khác, bảng kêchứng từ chi theo mẫu phụ lục số 15 ban hành kèm theo Thông tư số 60/2003/TT-BTC

- Kiểm soát trước khi cấp phát thanh toán:

- Khi có nhu cầu chi, ngoài các hồ sơ gửi KBNN một lần, Ban Tài chính xãgửi KBNN nơi giao dịch các hồ sơ, tài liệu sau:

 Đối với các khoản chi thường xuyên: lệnh chi tiền ngân sách xã; bảng kêchi ngân sách xã ( trường hợp cấp một lần có nhiều chương ); giấy đề nghị thanhtoán ( khi chuyển từ cấp tạm ứng sang cấp thanh toán ); các hồ sơ khác phù hợpvới tính chất của tổng khoản chi

 Đối với các khoản chi bằng ngày công lao động: lệnh ghi thu ngân sách

xã, lệnh chi tiền, bảng kê sử dụng lao dộng, đơn giá ngày công lao động

 Đối với các khoản chi hiện vật: lệnh ghi thu ngân sách xã, lệnh chi tiền,bảng kê sử dụng tài sản hiện vật, đơn giá quy đổi hiện vật áp dụng cho khu vực

- Kho bạc Nhà nước kiểm soát hồ sơ, chứng từ chi ngân sách xã, bao gồm:

 Kiểm soát, đối chiếu các khoản chi ghi trên lệnh chi tiền so với dự toánngân sách xã, đảm bảo khoản chi có trong dự toán ngân sách xã được duyệt, chitiết theo từng nhóm mục chi, đối với các khoản chi thuộc nhóm 3 còn có trong dựtoán ngân sách xã quý của nhóm mục chi này

 Kiểm tra, kiểm soát các khoản chi phải tuân thủ đúng theo chế độ, tiêuchuẩn, định mức chi ngân sách Nhà nước do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền quyđịnh.Đối với khoản chi chưa có chế độ, tiêu chuẩn, định mức chi ngân sách Nhànước, KBNN căn cứ dự toán ngân sách xã đã được duyệt để kiểm soát thanh toáncho xã

 Kiểm tra, kiểm soát tính hợp pháp, hợp lệ của hồ sơ chứng từ

- Quy trình kiểm soát, thanh toán:

a) Chi thanh toán cá nhân:

Sơ đồ 6:

QUY TRÌNH CẤP PHÁT CHI THANH TOÁN CÁ NHÂN

(1) Hàng tháng ,Ban Tài chính xã lập và gửi đến KBNN đầy đủ các hồ

sơ, chứng từ theo chế độ quy định

(2) Khi nhận được hồ sơ, chứng từ của Ban tài chính xã, KBNN kiểmtra, kiểm soát, nếu thấy phù hợp thì thực hiện cấp thanh toán cho Ban Tài chính

xã theo số tiền ghi trên lệnh chi tiền và xử lý các liên chứng từ theo chế độ quyđịnh

Trường hợp chưa có đủ các điều kiện chi theo quy định, KBNN từ chối cấpphát, thanh toán và trả lại hồ sơ chứng từ chi cho xã; đồng thời, thông báo chophòng tài chính huyện biết để phối hợp xử lý

b) Chi nghiệp vụ chuyên môn: tương tự như chi thanh toán cá nhân.

c) Chi mua sắm đồ dùng, trang thiết bị, phương tiện làm việc, sửa chữa lớn tài sản cố định và xây dựng nhỏ:

(2)

(1) Ban Tài chính xã lập và gửi đến KBNN đầy đủ các hồ sơ, chứng từtheo chế độ quy định.

(2) Khi nhận được hồ sơ, chứng từ của ban Tài chính xã, KBNN kiểm tra,kiểm soát, nếu thấy phù hợp thì xử lý các liên chứng từ theo chế độ quy định;đồng thời làm thủ tục cấp phát cho Ban Tài chính xã như sau:

(3) Trường hợp đủ điều kiện để cấp thanh toán ngay:căn cứ vào lệnh chitiền, bảng kê chi ngân sách xã ( nếu có ) và các hồ sơ, chứng từ khác có liên quan,KBNN cấp thanh toán cho Ban tài chính xã theo số tiền đã ghi trên lệnh chi tiền

(4) Trường hợp chưa đủ điều kiện cấp phát thanh toán : Căn cứ lệnh chitiền và các hồ sơ, chứng từ khác có liên quan, KBNN cấp tạm ứng cho Ban Tàichính xã theo số tiền đã ghi trên lệnh chi tiền

(5) Ban Tài chính xã lập giấy đề nghị thanh toán kèm theo lệnh chi tiền( nếu số được thanh toán lớn hơn số tạm ứng ), bảng kê chi ngân sách xã ( nếu

có ), các chứng từ gốc có liên quan gửi KBNN để làm thủ tục chuyển từ cấp tạmứng sang cấp phát thanh toán

(6) KBNN kiểm tra, kiểm soát, nếu đủ điều kiện theo quy định, thì xử lýcác liên chứng từ theo chế độ quy định; đồng thời, làm thủ tục cấp phát thanh toán

và thu hồi tạm ứng cho Ban Tài chính xã:

Ban tài chính

xã

Kho bạc Nhà nước

Đơn vị cung cấp hàng hoá

(1,5)

(2,6) (3,4)

(3,4,6)

(3,4,6)

 Nếu số tiền được thanh toán nhỏ hơn số tiền đã tạm ứng: căn cứ giấy đềnghị thanh toán được duyệt, bảng kê chứng từ chi, KBNN làm thủ tục chuyển từcấp tạm ứng sang cấp thanh toán.

 Nếu số tiền được thanh toán lớn hơn số tiền đã tạm ứng : căn cứ giấy

đề nghị thanh toán, lệnh chi tiền bổ sung, bảng kê chi ngân sách xã ( nếu có),KBNN làm thủ tục chuyển từ cấp tạm ứng sang cấp thanh toán và cấp kinh phí bổsung cho Ban Tài chính xã theo số tiền đã ghi trên lệnh chi tiền

d) Các khoản chi thường xuyên khác: quy trình tương tự như sơ đồ 7.

e) Chi bằng ngày công lao động:

Sơ đồ 8:

QUY TRÌNH CHI NGÂN SÁCH XÃ BẰNG NGÀY CÔNG LAO ĐỘNG

(1) Căn cứ bảng kê sử dụng lao động và biên bản xác nhận sử dụng laođộng Ban Tài chính xã quy đổi theo giá ngày công lao động để lập lệnh ghi thungân sách xã và lệnh chi tiền ngân sách xã cùng các chứng từ có liên quan gửiKBNN

(2) Khi nhận được các chứng từ do Ban tài chính xã gửi đến, KBNN kiểmtra, kiểm soát, nếu thấy phù hợp thì xử lý các liên chứng từ theo chế độ quy định

f) Chi bằng hiện vật ( quy trình tương tự như sơ đồ 8):

g) Các khoản chi bằng nguồn thu để lại:

Ban tài

(1)

(2)

Trường hợp các khoản thu, chi phát sinh bằng nhau: Ban tài chính xã lậplệnh ghi thu ngân sách xã, lệnh chi tiền gửi KBNN để làm thủ tục hạch toán thu,hạch toán chi ngân sách xã qua KBNN.

Trường hợp các khoản thu, chi phát sinh không bằng nhau: khi phát sinhthu, Ban Tài chính xã nộp tiền vào quỹ tiền mặt của xã Khi có nhu cầu chi, BanTài chính xã xuất quỹ tiền mặt để thanh toán cho đối tượng thụ hưởng Định kỳ,Ban Tài chính xã làm thủ tục cấp phát, thanh toán đối với từng khoản chi Sau khiđược KBNN cấp phát, thanh toán, Ban Tài chính xã trích ra số tiền bằng số tiền

đã thu để làm thủ tục nộp tiền vào KBNN ( đối với các khoản đã thu ) Trườnghợp số được cấp phát nhỏ hơn số tiền đã thu, trước khi đến KBNN, Ban Tài chính

xã xuất quỹ tiền mặt ( số tiền bằng chênh lệch giữa số đã thu với số đề nghị thanhtoán ) đem đến KBNN để làm thủ tục nộp tiền; Ban Tài chính xã kết hợp số tiềnđem từ xã với số tiền được KBNN cấp phát để nộp vào KBNN đúng bằng số tiền

đã thu

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý thu-chi ngân sách xã qua kho bạc nhà nước

1.3.1 Nhóm nhân tố chủ quan

Nhu cầu chi tiêu của ngân sách xã ngày càng cao,các khoản thu thì vẫn cònnhững thất thoát không đáng có,do đó ý kiến chủ quan của các đơn vị là luônmuốn thu đúng,thu đủ được và các nhiệm vụ chi thì không được lãng phí,nhưngvẫn đạt hiệu quả cao nhất theo đúng quy định của pháp luật

Một nhân tố chủ quan nữa ảnh hưởng đến việc quản lý thu-chi ngân sách xãqua Kho bạc Nhà nước là về phía nhân sự trong ngành Kho bạc Cán bộ làm trongngành Kho bạc, nhất là khâu kế toán, kiểm tra kiểm soát các khoản thu-chi phải có

đủ trình độ chuyên môn, đã qua đào tạo, có tư cách đạo đức tốt Phải rút ra được kinhnghiệm trong quá trình làm việc, từ đó thấy được những khó khăn vướng mắc và giảiquyết

1.3.2 Nhóm nhân tố khách quan

Thuộc về nhóm nhân tố khách quan là những văn bản pháp luật liên quanđến việc quản lý thu-chi ngân sách xã, đặc biệt là việc quản lý thu-chi ngân sách xãqua Kho bạc Nhà nước Hiện nay việc kiểm soát thu-chi ngân sách xã qua Kho bạcNhà nước đã và đang từng bước được đổi mới và hoàn thiện hơn, rút ngắn nhữngkhâu thủ tục rườm rà nhưng vẫn phải đúng và đủ theo chế độ mà pháp luật quyđịnh

Công nghệ thông tin cũng là một nhân tố khách quan, nhờ vào sự phát triểnnhanh chóng của công nghệ thông tin giúp kiểm tra kiểm soát các khoản thu vàcác nhiệm vụ chi tốt hơn, giúp nối mạng máy tính trong ngành Kho bạc và quytrình thủ tục làm việc cũng nhanh gọn thuận tiện