SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO 1 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BẮC GIANG ĐỀ THI CHÍNH THỨC HƯỚNG DẪN CHẤM BÀI THI CHỌN HỌC SINH GIỎI VĂN HÓA CẤP TỈNH NĂM HỌC 2015 2016 NGÀY THI 2032016 MÔN THI HÓA HỌC LỚP 9 Bản hư.SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO 1 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BẮC GIANG ĐỀ THI CHÍNH THỨC HƯỚNG DẪN CHẤM BÀI THI CHỌN HỌC SINH GIỎI VĂN HÓA CẤP TỈNH NĂM HỌC 2015 2016 NGÀY THI 2032016 MÔN THI HÓA HỌC LỚP 9 Bản hư.SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO 1 SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BẮC GIANG ĐỀ THI CHÍNH THỨC HƯỚNG DẪN CHẤM BÀI THI CHỌN HỌC SINH GIỎI VĂN HÓA CẤP TỈNH NĂM HỌC 2015 2016 NGÀY THI 2032016 MÔN THI HÓA HỌC LỚP 9 Bản hư.
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
BẮC GIANG
ĐỀ THI CHÍNH THỨC
HƯỚNG DẪN CHẤM BÀI THI CHỌN HỌC SINH GIỎI VĂN HÓA CẤP TỈNH
NĂM HỌC 2015-2016 NGÀY THI: 20/3/2016 MÔN THI: HÓA HỌC - LỚP 9
Bản hướng dẫn chấm có 07 trang
Câu 1 (4,0 điểm)
1 Viết phương trình hoá học hoàn thành sơ đồ phản ứng sau:
Al4C3 ⎯⎯→(1) metan ⎯⎯→ (2) axetilen ⎯⎯→ (3) etilen ⎯⎯→ (4) rượu etylic
Hướng dẫn chấm
o C LLN
o
Pd/PbCO t
⎯⎯⎯⎯ →CH2=CH2
(4) CH2=CH2 + H2O H SO 2 4
t
⎯⎯⎯⎯→ lo·ng CH3–CH2–OH
Mỗi PTHH viết đúng được 0,25đ
2 Chỉ dùng thêm nước, hãy nhận biết 4 chất rắn: Al, MgO, Al2O3, Na2O chứa trong các lọ riêng biệt Viết phương trình hóa học của các phản ứng xảy ra
Hướng dẫn chấm
* Lấy một ít mỗi chất rắn cho vào từng ống nghiệm chứa nước:
* Lấy một ít mỗi chất rắn còn lại cho vào từng ống nghiệm chứa
dung dịch NaOH thu được ở trên:
- Chất nào tan và có bọt khí thoát ra là Al:
- Chất nào không tan là MgO
0,5đ
0,5đ 0,5đ
3 Cho 6,72 lít hỗn hợp khí X (đktc) gồm một anken (CnH2n) và một ankan
(đktc) Xác định công thức phân tử của ankan và anken
Trang 2Hướng dẫn chấm
- Khi cho hỗn hợp khí qua dung dịch Brom chỉ có anken tham gia
phản ứng
CnH2n + Br2 → CnH2nBr2 (1)
nanken = 6, 72 4, 48
2, 24
−
Manken = 42 14.n = 42 n= 3 Vậy CTPT của anken là C3H6
- Khi cho hỗn hợp qua dung dịch Brom xảy ra hai trường hợp:
2
m +
TH 2: Brom thiếu trong phản ứng (1) khi đó khí thoát ra là ankan
và anken
CxHy + (x +
4
y
2
y
C3H6
0,5đ
0,5đ
0,5đ
Câu 2 (4,0 điểm)
1 Khi nhỏ từ từ đến dư dung dịch NaOH vào dung dịch hỗn hợp gồm a
thị sau:
Tính giá trị của a và của b?
Hướng dẫn chấm
- PTHH:
Trang 3NaOH + HNO3 →NaNO3 + H2O (1)
- Theo (1): a = 0,8
3 3
Al(OH ) max Al( NO ) NaOH (2) Al( NO )
3
Al(OH)
n b 0, 4 mol
p (3) = −
- Theo (3): n NaOH(3) = n Al(OH)3p (3) = − b 0, 4 mol
0,5đ
0,5đ
0,5đ
2 Cho m gam Fe tác dụng với khí O2 , sau một thời gian thu được 9,6 gam
và V lít khí NO (sản phẩm khử duy nhất, ở đktc) Cho 175 ml dung dịch
được 10,7 gam kết tủa
a Viết phương trình hóa học của các phản ứng xảy ra
b Tính giá trị của m và của V?
Hướng dẫn chấm
a Cho m gam Fe tác dụng với khí O2, PTHH:
o
t
o
t
⎯⎯→Fe3O4 (2) 2Fe + O2
o
t
PTHH:
Hai PTHH viết đúng được 0,25đ
Trang 4- Cho dd NaOH tác dụng với Y, PTHH:
b Theo (8): nBa(OH) (8)2 3nFe(OH)3 3 10, 7 0,15
2
Ba(OH) (7)
n 0,175 0,15 0, 025 mol
Theo (7): n HNO3d=2n Ba(OH) (7)2 = 2.0, 025 =0, 05 mol
3
HNO p
n =0,2.3 - 0, 05 =0, 55 mol
- Gọi số mol NO là x mol
- Bảo toàn nguyên tố nitơ: Fe(NO ) (Y)3 3
0,55
3
x mol
−
n = n = 0, 275
2 p 2 = mol
- Định luật bảo toàn khối lượng:
X HNO Fe(NO ) (Y) NO H O
m + m = m m + m
0, 55
9, 6 63.0, 55 242 30 18.0, 275
3 0,1
x x x
+
−
=
p
0,55 0,1
− =
0,5đ
0,5đ 0,25đ
0,25đ
Câu 3 (4,0 điểm)
1 Trình bày sơ đồ tách riêng từng muối ra khỏi hỗn hợp gồm MgCl2, KCl
hỗn hợp ban đầu Viết các phương trình hóa học của các phản ứng xảy ra
Hướng dẫn chấm
Trang 5Nội dung Điểm
- Sơ đồ tách:
2
2
dd HCl
2
dd Ca(OH)
(1)
dd HCl
CO
Mg(OH) dd MgCl , HCl MgCl MgCl
KCl
AlCl dd:KCl, Ca(AlO ) , CaCl , Ca(OH)
Al(OH) dd AlCl , HCl dd:KCl, Ca(AlO ) , CaCl , Ca(OH)
⎯⎯⎯→
d
d
4 2 3
o
3
3
dd ( NH ) CO
t
4 4 3 4 2 3 (6)
AlCl
dd :CaCl , Ca(HCO ) , KCl CaCO
dd :CaCl , Ca(HCO ) , KCl
dd :KCl, NH Cl, NH HCO , (NH ) CO KCl
⎯⎯⎯⎯⎯⎯ →
«c¹n
d
- PTHH:
o
t
(NH4)2CO3
o
t
0,5đ
0,5đ
0,5đ
0,25đ 0,25đ
0,25đ
2 Hòa tan m gam hỗn hợp Na2CO3 và KHCO3 vào nước để được 400 ml dung dịch X Cho từ từ 100 ml dung dịch HCl l,5M vào dung dịch X, thu
của các phản ứng xảy ra và tính giá trị của m?
Trang 6Hướng dẫn chấm
*PTHH:
*
HCl
n = 0,1.1,5 = 0,15 mol;
CO2
1,008
22, 4
= = ; nBaCO3 29,55 0,15 mol
197
ml dung dịch A, ta có:
x + 0,045 = 0,15
x + y = 0,045 + 0,15 = 0,195
x = 0,105
y = 0,09
m = 106.0,105 + 100.0,09 = 20,13gam
0,25đ
0,25đ 0,25đ 0,25đ
0,25đ 0,25đ
0,25đ
Câu 4 (4,5 điểm)
1 Cho khí CO dư đi qua 24 gam hỗn hợp X gồm CuO, Fe2O3 và MgO
nung nóng, thu được m gam chất rắn Y và hỗn hợp khí Z Dẫn từ từ toàn
29,55 gam kết tủa Biết các phản ứng xảy ra hoàn toàn Viết phương trình
hóa học của các phản ứng xảy ra và tính giá trị của m?
Hướng dẫn chấm
- Gọi trong 24 gam X gồm x mol CuO; y mol Fe2O3; z mol MgO
80x + 160y + 40z = 24 (*)
- Cho CO dư qua X nung nóng, PTHH:
x x
o
t
Trang 72 3
= p = +
2
24.3
3 0, 45 0, 45(**)
PTHH:
CO2 + Na2CO3 + H2O → NaHCO3 (6)
- ( )2 0, 2 3 29,55 0,15
197
- TH1: Chỉ xảy ra phản ứng (4)
Bảo toàn khối lượng: m = 24 – 0,15.(44 - 28)= 21,6 gam
Bảo toàn nguyên tố Ba: n Ba HCO( 3 2) =n Ba OH( )2 −n BaCO3 = 0, 2 0,15 − = 0, 05mol
Bảo toàn nguyên tố Na: n NaHCO3 =n NaOH = 0, 2mol
Bảo toàn nguyên tố C:
2 3 2 ( 3 2 ) 3 0,15 2.0, 05 0, 2 0, 45
- Vậy m = 21,6 gam
0,5đ
0,5đ
0,5đ
0,5đ
cháy hoàn toàn 0,25 mol hỗn hợp A gồm X, Y, Z cần vừa đủ 10,64 lít khí
thức cấu tạo và tính phần trăm khối lượng từng chất trong hỗn hợp A
Hướng dẫn chấm
n 0, 475 mol; n 0, 4 mol; n 0,55 mol
- ĐL bảo toàn khối lượng: m A = 0, 4.44 9, 9 0, 475.32 12, 3 gam + − =
Trang 80,25đ
-Số nguyên tử cacbon trung bình: CO 2
A
n 0, 4
n 0, 25
x y z 0, 25 (1)
+ + =
- Bảo toàn nguyên tố oxi: x + + y 4z = 2.0, 4 0, 55 0, 475.2 + − = 0, 4 (2)
z 0, 05
+ =
=
- Bảo toàn nguyên tố cacbon:
x 2y (p 2)z 0, 4
0, 2 y 0, 05(p 2) 0, 4
y 0,1 0, 05p
+ + + =
= −
Mà 0 < y < 0,2
0 0,1 0, 05p 0, 2
2 p 2
−
2
p 0 q 0 X là HOOC COOH
p 1 q 2 X là HOOC CH COOH
3
2 5
CH OH
C H OH
HOOC COOH
0,1.32
12, 3 0,1.46
12, 3
0, 05.90
12, 3
−
0,05 = 0,15
3
2 5
2
CH OH
C H OH
HOOC CH COOH
0,15.32
12, 3
0, 05.46
12, 3
0, 05.104
12, 3
− −
0,5đ
0,25đ
0,5đ
0,25đ
Trang 90,25đ
Câu 5 (3,0 điểm)
1 Từ KClO3, MnO2 (chất xúc tác), các thiết bị và dụng cụ cần thiết có đủ
Viết phương trình hóa học minh họa và nêu những lưu ý cần thiết khi làm thí nghiệm trên
Hướng dẫn chấm
- Hình vẽ:
- PTHH:
2KClO ⎯⎯⎯MnO t o → 2KCl + 3O
* Những lưu ý cần thiết khi làm thí nghiệm:
- Lắp ống nghiệm sao cho miệng bình hơi thấp hơn đẩy bình để đề
phòng hỗn hợp chất rắn ẩm, khi
đun hơi nước không chảy ngược lại làm vỡ ống nghiệm
- Phải hơ nóng đều ống nghiệm trước khi đun nóng tập trung ở
phía đáy
- Khi ngừng thu khí, phải tháo rời ống dẫn khí rồi mới tắt đèn cồn
tránh hiện tượng nước tràn vào
ống nghiệm khi ngừng đun
1,0đ
0,25đ
KClO 3 + MnO 2
Trang 100,75đ
2 Hỗn hợp A gồm một axit cacboxylic đơn chức (CxHyO2) và một este
NaOH 1M Cô cạn dung dịch sau phản ứng, thu được a gam một rượu X
và 24,4 gam hỗn hợp rắn khan Y chỉ gồm hai chất có số mol bằng nhau
a Xác định công thức phân tử của rượu X và tính giá trị của a Biết
trong phân tử X, phần trăm khối lượng của C và H tương ứng bằng 52,17% và 13,04%
b Xác định công thức cấu tạo của axit và este trong A Tính giá trị của m
c Trộn đều 24,4 gam hỗn hợp rắn khan Y với CaO, sau đó nung nóng hỗn
hợp, thu được V lít một khí Z Tính giá trị của V
Giả thiết hiệu suất của các phản ứng là 100% Thể tích các khí đo ở điều
kiện tiêu chuẩn
Hướng dẫn chấm
a Vì este đơn chức nên rượu X đơn chức Dặt công thức của rượu
- Ta có: t : v :1 52,17 13, 04 34, 79: : 2 : 6 :1 t 2
v 6
=
Theo (1): C H OH2 5 H2
0,56
n 2n 2 0, 05 mol a 0, 05.46 2,3gam
22, 4
b Đặt công thức của axit dạng RCOOH và este có dạng
- PTHH:
(2)
- Nếu NaOH không dư thì hỗn hợp chất rắn khan Y gồm hai muối
RCOONa và R’COONa:
Số mol hai muối =số mol NaOH = 0,4.1= 0,4 mol
thuẫn với đề bài, như vậy NaOH phải dư
0,25đ
0,25đ
0,25đ
0,25đ
Trang 11bằng nhau
- Khối lượng chất rắn khan Y = 0,15.40 + 0,2.(R + 67) = 24,4
- Tính giá trị của m: m = 60.0,15 + 88.0,05 = 13,4 gam
c PTHH: CH3COONa + NaOH ⎯⎯⎯→ CaO, t o CH4 + Na2CO3
mol: 0,2 0,2
0,25đ
0,25đ
Lưu ý khi chấm bài:
- Đối với phương trình phản ứng hóa học nào mà cân bằng hệ số sai
hoặc thiếu cân bằng (không ảnh hưởng đến giải toán) hoặc thiếu điều kiện thì trừ đi nửasố điểm dành cho nó Trong một phương trình phản ứng hóa học, nếu có từ một công thức trở lên viết sai thì phương trình đó không được tính điểm
- Nếu thí sinh làm bài không theo cách nêu trong đáp án mà vẫn đúng thì cho đủ điểm như hướng dẫn quy định (đối với từng phần)
- Giải các bài toán bằng các phương pháp khác nhau nhưng nếu tính đúng, lập luận chặt chẽ và dẫn đến kết quả đúng vẫn được tính theo biểu điểm Trong khi tính toán nếu nhầm lẫn một câu hỏi nào đó dẫn đến kết quả sai nhưng phương pháp giải đúng thì trừ đi nửa số điểm giành cho phần hoặc câu đó Nếu tiếp tục dùng kết quả sai để giải các vấn đề tiếp theo thì không tính điểm cho các phần sau
- Việc chi tiết hóa thang điểm (nếu có) so với thang điểm trong hướng dẫn chấm phải đảm bảo không sai lệch với hướng dẫn chấm và được thống nhất thực hiện trong tổ chấm thi