Ẩm thực xứ nghệ đậm đà hương vị quê nhà môn học văn hóa ẩm thực

Những món ăn tưởng chừng như quê mùa ấy đã trở thành đặc sảnmang đậm nét đẹp văn hóa của con người Xứ nghệ mộc mạc, giản dị, chịu thương chịukhó.. Chọn đề tài “Ẩm thực Xứ Nghệ – Đậm đà h

ẨM THỰC XỨ NGHỆ - ĐẬM ĐÀ HƯƠNG VỊ QUÊ NHÀ

MÔN HỌC: VĂN HÓA ẨM THỰC

TP.HCM, Tháng 12 năm 2021

LỜI CẢM ƠNLời đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến cô Trong quá trình họctập và tìm hiểu bộ môn Văn hóa ẩm thực, cô đã giúp em tích lũy rất nhiều kiến thức để cóthể đến gần hơn với kiến thức chuyên ngành của mình.

Trong muôn vàn những kiến thức mà cô đã truyền tải, em sẽ nỗ lực hết mình đểtiếp thu, ứng dụng vào thực tế và trước mắt là vào bài tiểu luận này Tuy nhiên, việc mắc phải những sai sót trong quá trình làm bài là điều khó tránh khỏi Bản thân em rất mongnhận được những lời nhận xét, góp ý chân thật nhất đến từ cô để em có thể hoàn thiện bàicủa mình tốt hơn và rút kinh nghiệm cho những lần sau

Cuối cùng, em chúc cô luôn vui vẻ, hạnh phúc và thành công trên con đường sựnghiệp của mình Xin chân thành cảm ơn cô!

i

LỜI CAM ĐOANxin cam đoan đề tài “Ẩm thực Xứ Nghệ – Đậm đà hương vị quê nhà” này là đề tàinghiên cứu của em Những thông tin và số liệu được ghi lại trong suốt quá trình nghiêncứu đề tài là do bản thân thực hiện cùng sự hỗ trợ, tham khảo từ các tư liệu, giáo trình liênquan đến đề tài nghiên cứu và không sao chép tại bất kỳ nguồn nào khác Em xin chịutrách nhiệm trước Ban lãnh đạo nhà trường, Khoa và các giảng viên về sự cam đoan này.

TP …., ngày 05 tháng 12 năm 2021

 Sinh viên thực hiện

Phan Lê Thanh Bình

ii

MỤC LỤC

LỜI CẢM ƠN i

LỜI CAM ĐOAN ii

PHIẾU NHẬN XET VÀ CHÂM ĐIM CỦA GIẢNG VIÊN iv

MỞ ĐẦU v

1 Lý do chọn đề tài v

2 Mục đích nghiên cứu v

3 Đối tượng phạm vi nghiên cứu vi

4 Ý nghĩa đề tài vi

5 Phương pháp nghiên cứu vi

6 Nội dung đề tài vi

NỘI DUNG 1

CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ VĂN HÓA, ẨM THỰC, VĂN HÓA ẨM THỰC 1

1.1 Khái niệm văn hóa 1

1.1.1 Định nghĩa văn hóa 1

1.1.2 Khái niệm văn hóa 2

1.2 Khái niệm văn hóa ẩm thực 2

CHƯƠNG 2: KHÁI QUÁT VÙNG ĐÂT NGHỆ AN 4

2.1 Khái quát vùng đất Nghệ An 4

2.1.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên 4

2.1.2 Đặc điểm lịch sử và văn hóa xã hội 5

2.2 Một số nét bản sắc con người xứ Nghệ 6

CHƯƠNG 3: ĐẶC TRƯNG VĂN HÓA 9

3.1 Vài nét về ẩm thực xứ Nghệ 9

3.2 Nguyên liệu và cách chế biến món cháo lươn Nghệ An 10

3.3 Ý nghĩa của món cháo lươn xứ Nghệ 13

3.4 Sự khác biệt của món cháo lươn xứ Nghệ với các vùng miền khác 14

3.5 Văn hóa ẩm thực xứ Nghệ và việc bảo tồn phát huy giá trị truyền thống 14

KẾT LUẬN 17

TÀI LIỆU THAM KHẢO 18

iii

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – MARKTING KHOA DU LỊCH PHIẾU NHẬN XET VÀ CHÂM ĐIM CỦA GIẢNG VIÊN ………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

………

Điểm chấm: ………

Điểm làm tròn:

Điểm chữ : ……… ………

 Ngày tháng năm GIẢNG VIÊN XÁC NHẬN

iv

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài Nghệ An – một tỉnh có diện tích lớn nhất cả nước song lại có địa hình hiểm trở, khíhậu khắc nghiệt, giao thông khó khăn Nhưng có lẽ chính môi trường thiên nhiên ấy đãtạo nên những người con xứ Nghệ với tính cách cứng cỏi bền bỉ mà khó có thể lẫn vớitính cách của con người bất cứ nơi đâu trên Tổ quốc thân yêu này

 Ngược dòng lịch sử thì xứ Nghệ là mảnh đất với truyền thống đấu tranh chống giặcngoại xâm rất kiên cường và quyết liệt Nổi bật là cao trào Xô Viết Nghệ Tĩnh (1930 – 1931) Đây cũng là quê hương của những nhân tài, những vị anh hùng dân tộc như PhanBội Châu, Lê Hồng Phong, Nguyễn Thị Minh Khai, và tiêu biểu cho các vị anh hùng giải phóng dân tộc có chủ tịch Hồ Chí Minh Nghệ An còn là mảnh đất đã sản sinh nhiều danhnhân lịch sử, nhà khoa bảng, nhà khoa học, nhà văn hóa nổi danh như Mai Hắc Đế, nhàthơ Hồ Xuân Hương…

Cuộc sống xã hội nông nghiệp cùng với quá trình đấu tranh bảo vệ đất nước, ngườidân xứ Nghệ đã sáng tạo ra nhiều món ăn gắn liền với hoàn cảnh và điều kiện tự nhiênnơi mình sinh sống Những món ăn tưởng chừng như quê mùa ấy đã trở thành đặc sảnmang đậm nét đẹp văn hóa của con người Xứ nghệ mộc mạc, giản dị, chịu thương chịukhó

Chọn đề tài “Ẩm thực Xứ Nghệ – Đậm đà hương vị quê nhà” cho bài tiểu luận nhưlời giới thiệu về mảnh đất Nghệ An thân thương cũng như giới thiệu cho mọi người biếtthêm về miền đất không chỉ giàu truyền thống yêu nước, không ngừng nghỉ đấu tranhchống giặc ngoại xâm mà còn có cả nét ẩm thực bình dị không thể lẫn với những nơikhác

2 Mục đích nghiên cứuTìm hiểu về ẩm thực xứ Nghệ là quay về với cội nguồn, với nét bình dị Không phải những loại thực phẩm cao sang, đắt tiền mà là những loại thực phẩm hết sức bìnhthường, nơi nào cũng có, nhưng ở Nghệ An lại nổi lên như một đặc trưng, để rồi ai đãtừng đến đây, gắn bó với mảnh đất và con người nơi đây đều cảm nhận được nét đặc sắctrong ẩm thực của người dân xứ Nghệ, đậm đà hương vị, nhớ mãi không quên…Vì thế

v

khi viết về vấn đề này như một lời giới thiệu về mảnh đất thân thương với nhiều nét văn

3 Đối tượng phạm vi nghiên cứu

Ở bài tiểu luận này em xin lấy chủ đề đặc trưng văn hóa ẩm thực xứ Nghệ với phầntìm hiểu về món ăn đặc sản Nghệ An, nguyên liệu và công đoạn chế biến cũng như sựkhác biệt của món ăn đặc sản với các vùng miền khác

4 Ý nghĩa đề tàiQua đề tài này em muốn làm nổi bật lên những món ăn quen thuộc mang tính đặctrưng, mang đậm phong cách của người dân xứ Nghệ đó là bình dị Đề tài này cũng xemnhư là lời mời gọi những ai chưa một lần đặt chân lên đất Nghệ thì hãy đến đây và cùngtrải nghiệm nét riêng biệt của vùng đất này qua ẩm thực cũng như con người nơi đây

5 Phương pháp nghiên cứu

Để thực hiện đề tài này em đã sử dụng các phương pháp khác nhau, cụ thể:

- Phương pháp phân tích và tổng hợp

- Phương pháp so sánh Ngoài những phương pháp trên thì còn sử dụng thêm một số phương pháp khácnhằm phục vụ cho bài tiểu luận này đạt kết quả tốt

6 Nội dung đề tài Ngoài phần mở đầu và phần kết luận thì bài tiểu luận được tập trung vào 3 chươngnhư sau:

Chương 1: Lý luận chung về văn hóa, ẩm thực, văn hóa ẩm thựcChương 2: Khái quát vùng đất Nghệ An

Chương 3: Đặc trưng văn hóa ẩm thực xứ Nghệ

vi

NỘI DUNGCHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ VĂN HÓA, ẨM THỰC, VĂN HÓA ẨMTHỰC

1.1 Khái niệm văn hóa1.1.1 Định nghĩa văn hóaTrong tiếng Việt, văn hoá là danh từ có một nội hàm ngữ nghĩa khá phong phú và phức tạp Người ta có thể hiểu văn hoá như một hoạt động sáng tạo của con người, nhưngcũng có thể hiểu văn hoá như là lối sống, thái độ ứng xử, lại cũng có thể hiểu văn hoá nhưmột trình độ học vấn mà mỗi công nhân viên chức vẫn ghi trong lý lịch công chức củamình

Khi nói về vấn đề văn hoá, ở Việt Nam và trên thế giới có rất nhiều quan điểmkhác nhau định nghĩa về văn hoá Nhưng tựu chung lại có thể cho rằng, văn hoá là tất cảnhững gì không phải là tự nhiên mà văn hoá là do con người sáng tạo ra, thông qua cáchoạt động của chính mình

Theo quan niệm của UNESCO - Ủy ban giáo dục, khoa học và văn hoá của Liênhợp quốc có nêu: “Văn hoá là tổng thể những nét riêng biệt về tinh thần và vật chất, trí tuệ

và cảm xúc, quyết định tính cách của một xã hội hay một nhóm người trong xã hội Vănhoá bao gồm nghệ thuật và văn chương, những lối sống, những quyền cơ bản của conngười, những hệ thống và giá trị, tập tục và tín ngưỡng” (1982)

Theo các nhà nghiên cứu, văn hoá gồm hai mảng chính: Văn hoá vật chất (hay vănhoá vật thể) và văn hoá tinh thần (hay văn hoá phi vật thể) Trong quá trình hoạt độngsống, con người đã tạo nên nền văn hóa vật chất thông qua quá trình tác động của họ trựctiếp vào tự nhiên, mang lại tính vật chất thuần tuý, như việc con người biết chế tác công

cụ lao động, chế tạo ra nguyên vật liệu, biết xây dùng nhà ở, cầu đường giao thông, đềnđài, thành quách, đình chựa, miếu mạo…còn văn hoá tinh thần được con người sáng tạonên thông qua hoạt động sống như giao tiếp, ứng xử bằng tư duy, bằng các quan niệm haynhững cách ứng xử với môi trường tự nhiên và xã hội như: các triết lý (hay quan niệm) về

vũ trụ, văn hoá, lịch sử, nghệ thuật, tôn giáo, phong tục, tập quán, lễ hội và các hoạt độngvăn hoá khác vô cùng phong phú, sinh động

vii

1.1.2 Khái niệm văn hóaTheo Đại từ điển tiếng Việt của Trung tâm Ngôn ngữ và Văn hóa Việt Nam - BộGiáo dục và đào tạo, do Nguyễn Như Ý chủ biên, Nhà xuất bản Văn hóa – Thông tin, xuất bản năm 1998, thì: "Văn hóa là những giá trị vật chất, tinh thần do con người sáng tạo ratrong lịch sử".

Trong cuốn Tìm về bản sắc văn hóa Việt Nam, PGS.TSKH Trần Ngọc Thêm chorằng: Văn hóa là một hệ thống hữu cơ các giá trị vật chất và tinh thần do con người sángtạo và tích lũy qua quá trình hoạt động thực tiễn, trong sự tương tác giữa con người vớimôi trường tự nhiên và xã hội của mình

 Như vậy, có thể thấy rằng: Văn hóa là tất cả những giá trị vật thể do con ngườisáng tạo ra trên nền của thế giới tự nhiên

1.2 Khái niệm văn hóa ẩm thựcĐầu tiên ta cần định nghĩa ẩm thực là gì? Đó là hoạt động đưa thực phẩm vào cơ thể tạo năng lượng sinh tồn, hoặc là thực hành nấu ăn, nghệ thuật bếp núc, nghệ thuật chế biến thức ăn, thường gắn liền với một nền văn hóa cụ thể

Theo từ điển tiếng Việt, “ẩm thực” chính là “ăn và uống” Ăn và uống là nhu cầuchung của nhân loại, không phân biệt màu da, sắc tộc, tôn giáo, chính kiến…, nhưng mỗicộng đồng dân tộc do sự khác biệt về hoàn cảnh địa lý, môi trường sinh thái, tín ngưỡng,truyền thống lịch sử…nên đã có những thức ăn, đồ uống khác nhau, những quan niệm về

ăn uống khác nhau…từ đó hình thành những tập quán, phong tục về ăn uống khác nhau.Buổi đầu, sự khác biệt này chưa diễn ra, vì lúc đó, để giải quyết nhu cầu ăn, conngười hoàn toàn dựa vào những cái có sẵn trong thiên nhiên bằng cách nhặt, hái lượmđược Đó là con người ở trong giai đoạn “sẵn ăn”, “ăn tươi nuốt sống” Tuy nhiên, đó là bước đường tất yếu loài người phải trải qua để đi tới chỗ “ăn ngon hơn, hợp vệ sinh hơn,

có văn hoá hơn” sau khi phát hiện ra lửa và duy trì được lửa Từ đây, một tập quán ănuống mới đã dần dần hình thành, có tác dụng rất to lớn đến đời sống của con người Cùngvới sự gia tăng dân số, mở rộng khu vực cư trú và những tiến bộ trong hoạt động kinh tế,

từ giai đoạn ăn sẵn, tước đoạt của thiên nhiên tiến đến giai đoạn trồng trọt, thuần dưỡng,

viii

chăn nuôi, việc ăn uống của con người đã chịu nhiều sự chi phối của hoàn cảnh môitrường sinh thái, phương thức kiếm sống.

Từ cách hiểu văn hoá và ẩm thực như trên, khi xem xét văn hóa ẩm thực phải xemxét ở hai góc độ: Văn hoá vật chất (các món ăn ẩm thực) và văn hoá tinh thần (là cáchứng xử, giao tiếp trong ăn uống và nghệ thuật chế biến các món ăn cùng ý nghĩa, biểutượng, tâm linh…của các món ăn đó) Như TS Trần Ngọc Thêm đã từng nói “Ăn uống làvăn hoá, chính xác hơn là văn hoá tận dụng môi trường tự nhiên của con người”

Khái niệm văn hoá ẩm thực là một khái niệm phức tạp và mới mẻ Chúng ta có thểhiểu văn hoá ẩm thực như sau:

Văn hoá ẩm thực là những tập quán và khẩu vị ăn uống của con người; những ứng xử củacon người trong ăn uống; những tập tục kiên kỵ trong ăn uống; những phương thức chế biến, bày biện món ăn thể hiện giá trị nghệ tthuật, thẩm mĩ trong các món ăn; cách thưỏngthức món ăn…

 Nói như vậy thì từ xa xưa, người Việt Nam đã chú ý tới văn hoá ẩm thực “Ăntrông nồi, ngồi trông hướng” đâu chỉ là vật chất mà còn là ứng xử với gia đình - xã hội.Con người không chỉ biết “Ăn no mặc ấm” mà còn biết “Ăn ngon mặc đẹp” Trong ba cáithú “Ăn - Chơi - Mặc” thì cái ăn được đặc lên hàng đầu Ăn trở thành một nét văn hoá, và

từ lâu người Việt Nam đã biết giữ gìn những nét văn hoá ẩm thực của dân tộc mình.Chung quy lại, nói một cách dễ hiểu hơn thì Văn hóa ẩm thực là hệ thống các giátrị vật chất và tinh thần do con người sáng tạo và tích lũy qua hoạt động đưa thực phẩmvào cơ thể tạo ra năng lượng sinh tồn

ix

CHƯƠNG 2: KHÁI QUÁT VÙNG ĐÂT NGHỆ AN2.1 Khái quát vùng đất Nghệ An

2.1.1 Vị trí địa lý và điều kiện tự nhiên Nghệ An là tỉnh có diện tích lớn nhất nước ta, chiếm khoảng 5% diện tích cả nước

Là địa phương nằm ở vĩ độ 18033' đến 20001' vĩ độ Bắc, kinh độ 103052' đến 105048' kinh

độ Đông, ở vị trí trung tâm vùng Bắc Trung Bộ của Việt Nam; phía Đông giáp biển, phía Nam giáp tỉnh Hà Tĩnh, phía Bắc giáp tỉnh Thanh Hóa, phía Tây giáp nước Cộng hòa dânchủ nhân dân Lào với 468 km đường biên giới trên bộ, bờ biển ở phía Đông dài 82 km. Nghệ An nằm trong hành lang kinh tế Đông - Tây nối liền Myanmar - Thái Lan -Lào - Việt Nam theo Quốc lộ 7 đến cảng Cửa Lò; nằm trên các tuyến du lịch quốc gia vàquốc tế (tuyến du lịch xuyên Việt; tuyến du lịch Vinh - Cánh đồng Chum - Luôngprabang

- Viêng Chăn - Băng Cốc và ngược lại qua Quốc lộ 7 và đường 8)… Với vị trí như vậy, Nghệ An đóng vai trò quan trọng trong giao lưu kinh tế, thương mại, du lịch, vận chuyểnhàng hoá với cả nước và các nước khác trong khu vực, nhất là các nước Lào, Thái Lan vàTrung Quốc, là điều kiện thuận lợi để kêu gọi đầu tư phát triển kinh tế - xã hội

Rừng núi và trung du là địa hình quan trọng chiếm phần lớn đất đai xứ Nghệ Rừngnúi phía Tây xứ Nghệ chủ yếu tạo nên do hai hệ thống núi, núi Pù Hoạt ở phía Bắc thuộcthượng nguồn sông Cả và dãy Bắc Trường Sơn nối tiếp ở phía Nam

Chuyển tiếp giữa vùng núi cao và đồng bằng là các dãy đồi thấp, mang tính chấtnhư vùng trung du, trải rộng từ Nghĩa Đàn, Qùy Hợp, Tân Kỳ, Anh Sơn ở phía Bắc đếnCan Lộc, Thạch Hà, Cẩm Xuyên, Kỳ Anh ở phía Nam Đồng bằng Nghệ An ước tínhkhoảng 3400km2, chiếm 15% diện tích toàn vùng, tạo thành các đồng bằng nhỏ nhưQuỳnh Lưu, Yên Thành, Diễn Châu, Nghi Lộc, Hưng Nguyên, Nam Đàn… các vùngđồng bằng thường nhỏ hẹp vì không có đồng bằng châu thổ và bị các nhánh núi đâm ra biển xé lẻ, độ dinh dưỡng trong đất nghèo, có vùng giáp biển lại hay bị nhiễm mặn Tuynhiên, từ rất lâu đời, các vùng đồng bằng nhỏ hẹp và kém phì nhiêu này là địa bàn trồngtrọt lúa và hoa màu, nuôi sống hằng triệu con người xứ Nghệ, bồi đắp tâm hồn, cốt cáchngười dân nơi đây

x

 Nghệ An có đường bờ biển dài 82km, chiếm khoảng 7% chiều dài đường bờ biểnnước ta Điều đó cũng cho thấy môi trường biển có vị trí quan trọng như thế nào trong đờisống vật chất và tinh thần của cư dân vùng này Biển ở đây thường là biển nông, có nhiềunhánh núi nhô ra biển tạo thành các mũi, như: Mũi Đầu Rồng, Lạch Quèn, Cửa Lò,Cương Gián, Mũi Sót, Cửa Nhượng… Hệ thống sông ngòi đổ ra biển khá nhiều: Cửa Hội,Cửa Tráp, Cửa Vạn, Cửa Sót… Hệ thống mũi và cửa kể trên tạo cho đường bờ biển ở đây

có nhiều vịnh, vũng, đầm thuận lợi cho đánh bắt và nuôi trồng thủy hải sản, cũng như hệthống đảo lớn nhỏ như đảo Nghi Sơn, Hòn Ngư, Hòn Mắt, Hòn Én, đảo Con Chim… Nghệ An là tỉnh nằm ở trong vùng chuyển tiếp khí hậu nên thời tiết Nghệ An vừamang tính đông lạnh của miền Bắc, vừa mang tính nắng nóng của miền Nam Khí hậu củatỉnh chia làm 2 mùa rõ rệt: mùa hạ nóng, ẩm, mưa nhiều (từ tháng 5 đến tháng 10) và mùađông lạnh, ít mưa (từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau) Nhìn chung, Nghệ An nằm trongvùng khí hậu có nhiều đặc thù, phân dị rõ rệt trên toàn lãnh thổ và theo các mùa, tạo điềukiện cho nhiều loại cây trồng phát triển, tuy nhiên cũng chịu không ít ảnh hưởng của bão

và áp thấp nhiệt đới gây ảnh hưởng chung tới sự phát triển nông nghiệp

2.1.2 Đặc điểm lịch sử và văn hóa xã hội Nằm ở Trung tâm vùng Bắc Trung Bộ, Nghệ An được xem là mảnh đất có lịch sửhình thành, phát triển khá lâu đời Trong suốt gần một thiên niên kỷ, vùng đất nơi đây đãtrải qua bao thăng trầm, biến động, nhưng những gì cốt lõi của nôi văn hóa xứ Nghệ vẫnmãi trường tồn và phát triển xuyên suốt theo thời gian, là mảnh đất “địa linh nhân kiệt”,

“thành đồng ao nóng”, “đất phên dậu và là then khóa của các triều đại” Những dấu tíchvăn hóa đi qua hàng ngàn năm hòa cùng với sắc màu thiên nhiên phong phú, đa dạng

“Non xanh nước biếc như tranh họa đồ” đã tạo nên một Nghệ An có những dấu ấn đặc biệt rất riêng

Về lịch sử tên gọi tỉnh Nghệ An, từ thời Hùng Vương lập nước, Nghệ An thuộc đấtViệt Thường, nhà Hán là huyện Hàm Hoan thuộc quận Cửu Chân, nhà Ngô là Cửu Đức,nhà Đinh, nhà Lê gọi là Hoan Châu, lúc này Hoan châu thống lĩnh 4 huyện là Cửu Đức,Phố Dương, Việt Thường và Hoài Hoan Đến thời vua Lý Thái Tông năm Thiên Thànhthứ 3 (1030), năm Thiên Thành thứ 3, đổi Hoan Châu là Nghệ An và tên gọi Nghệ Ancũng bắt đầu từ đây

xi

Đi suốt chiều dài lịch sử, Nghệ An có vị trí chiến lược quan trọng, có những đónggóp to lớn cho công cuộc dựng nước và giữ nước của dân tộc, người dân Xứ Nghệ luôngiữ được nét văn hóa đặc trưng trong phong tục tập quán, văn hóa cội nguồn, tinh thầnhiếu học Vì đất xấu dân nghèo nên bản tính con người nơi đây rất chi là mộc mạc, nghĩatình, cần cù, chịu thương chịu khó Xứ Nghệ còn được thể hiện rõ hơn là quê hương củanhững bậc hiền tài và các vị anh hùng dân tộc.

Trong quá trình chinh phục và cải tạo tự nhiên, cộng đồng cư dân nơi đây đã tạonên một kho tàng văn hóa dân gian rất phong phú, đa dạng Đó là những làn điệu dân ca,hát ví, hát dặm, hát đò đưa, hát phường vải trữ tình… Những bài ca dao, tục ngữ, truyện

kể, trường ca, sử thi… đậm đà bản sắc xứ Nghệ Cùng với nét đặc sắc của nền văn nghệdân gian, nền văn học ở đây tuy ra đời muộn nhưng đã phát triển nhanh chóng với văn phái Hồng Lam nổi tiếng

Là mảnh đất cổ đã trải qua các nền văn minh của nhân loại trong quá khứ, người Nghệ An đã kế tục, phát huy và phát triển rất tốt di sản văn hóa vật thể phong phú, đadạng như ruộng đồng, rừng núi, danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử văn hoá, kiến trúcnhà cửa, và văn hóa cộng đồng làng, xã, trang phục và văn hoá ẩm thực đặc sắc…Cùngvới đó là di sản văn hóa phi vật thể giàu bản sắc như kiểu cấu trúc ngôn ngữ, hệ thống từvựng và âm luật độc đáo, nét riêng về lối sống, nếp sống trong cưới, tang, lễ hội, sinh hoạt

và ứng xử văn hóa

2.2 Một số nét bản sắc con người xứ Nghệ

Xứ Nghệ - đất rộng, người đông, khí hậu khắc nghiệt Từ xa xưa, người dân nơiđây đã phải vật lộn với thiên nhiên để tồn tại và phát triển Cộng đồng dân cư Nghệ An đã phải cần cù lao động, chắt chiu tiết kiệm đến mức chịu thiếu, chịu khổ mà cuộc sống vẫnkhó khăn Đã thế, thiên tai, địch họa lại rình rập, uy hiếp thường xuyên Trong hoàn cảnh

đó, nhân dân lao động Nghệ An đã sớm biết đùm bọc, thương yêu, hợp quần cố kết vớinhau Tình thương yêu mà họ giành cho nhau là chân thành của những người lao động bình dị, chân quê, giàu lòng vị tha, “trọng tình làng nghĩa xóm”, “tối lửa tắt đèn có nhau”.Cũng chính những nhân tố đó đã góp phần hun đúc nên con người Nghệ An với nhữngđức tính nổi bật như: cương trực, khảng khái, cần kiệm, giản dị, trưng thực, hiếu học, giàunghị lực, ý chí, can đảm, dám xả thân, sẵn sàng hi sinh vì nghĩa lớn

xii