MỘT số PHƯƠNG PHÁP, kĩ THUẬT dạy học TÍCH cực(phát triển năng lực trong môn khoa học tự nhiên)

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH Khoa Vật lí – Hoá học – Sinh học Học phần: Phương pháp dạy học các chủ đề trong môn Khoa học tự nhiên MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Khoa Vật lí – Hoá học – Sinh học

Học phần: Phương pháp dạy học các chủ đề

trong môn Khoa học tự nhiên

MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP, KĨ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC (phát triển năng lực trong môn Khoa học tự nhiên)

Nhóm trưởng: Nguyễn Thành Duy

 Đặc trưng

tính chuyên biệt , độc lập  tại các vị trí khác nhau (trạm)

Trạm1

Trạm2

Trạm3

Trạm4

Trạm5

trạm đóng

Trạm A

Trạm B

TrạmC

TrạmD

HS được tự chủ, tích cực hoạt động tham gia

HS tự kiểm tra, đánh giá kết quả của cá nhân và nhóm Nâng cao hứng thú của HS

Tăng cơ hội phát triển các năng lực chung Giúp GV cá biệt hoá được trình độ từng học sinh Khắc phục được khó khăn về trang thiết bị

Chuẩn bị nguyên vật liệu,

bố trí không gian lớp học

Xác định nội quy, nhiệm vụ tại các trạm

Trình bày, thảo luận kết quả trước lớp.

Tạo tình huống bài học

HS thực hiện nv học tập luân chuyển qua các trạm

GV xác nhận, đánh giá và

hệ thống hoá kiến thức

Trạm nguyên liệu

Trạm lương thực – thực phẩm

Trạm

phát triển

bền vững

Ở mỗi trạm lớn có 2 trạm nhỏ, trạm A hs thực hiện cá nhân, trạm B ghép 4hs/ nhóm thực hiện để hoàn thành nhiệm vụ.

HS tự do lựa chọn thứ tự thực hiện tại các trạm lớn, nhưng tại trạm nhỏ hs thực hiện từ trạm A qua trạm B (7ph/ trạm) Giáo viên đánh giá và hệ thống kiến thức sau khi tất cả hoàn thành đầy đủ 5 trạm.

PHƯƠNG PHÁP

DẠY HỌC THEO DỰ ÁN

KHÁI NIỆM

Học dựa trên dự án (Project based Learning) hay còn gọi là học dự án (Project Learning) là một hoạt động học tập nhằm tạo cơ hội cho học sinh tổng hợp kiến thức từ nhiều lĩnh vực học tập và

áp dụng một cách sáng tạo nó vào thực tế cuộc sống, đồng thời còn nghiên cứu vấn đề thông qua việc kết nối các thông tin.

Các Bước

Tiến Hành

Bước 1: Xác địnhchủ đề dự án

Bước 2: Xác định nội dungcốt lỗi dự án

Bước 3: Xây dựng bộ câuhỏi định hướng

Bước 4: dự trù cáchoạt động học tập

Giới thiệu dự án

Lập kế hoạch thực hiện dự án Thực hiện dự án

Viết báo cáo và trình  bày báo cáo

Đánh giá kết quả thực hiện dự án

đã học củanăng

Phát triển nănglực chung nhưnăng lực chủ và

tự học; năng lựcgiải quyết vấn đề

và sáng tạo; nănglực giao tiếp vàhợp tác

Phát triển phẩmchất chủ yếu nhưchăm chỉ, trungthực, tráchnhiệm

16

 Nhược điểm Cần tốn nhiềuthời gian, không

thích hợp trongviệc dạy họcnhững tri thức líthuyết có tính hệthống

 Người họckhông quen chủđộng địnhhướng quá trìnhhọc tập nên sẽgặp nhiều khókhăn trong quátrình học tập

Đòi hỏi phương tiện,vật chất, giáoviên cần cótrình độchuyên môncao và nghiệp

Bước 1: Giới thiệu dự án

 – GV khai thác những hiểu biết sơ bộ của HS về vấn đề ô nhiễm khôngkhí hiện nay tại quận Bình Tân bằng kĩ thuật KWL

 – HS xem video về thực trạng ô nhiễm không khí hiện nay ở Việt Nam

và thảo luận về câu hỏi: Ô nhiễm không khí là gì ? Ảnh hưởng của ô

nhiễm không khí đễn sức khỏe và cuộc sống của con người ? Chúng tacần phải làm gì để ngăn chặn và kiểm soát tình trạng ô nhiễm không khíđồng thời đề xuất giải pháp ?

− GV giới thiệu dự án

20

Bước 2: Lập kế hoạch thực hiện dự án

GV hướng dẫn HS nội dung hoạt động trong nhóm, thiết kế tiến trình

làm việc cho nhóm theo định hướng nhiệm vụ

 Nhóm 1: Tìm hiểu thực trạng ô nhiễm không khí hiện nay ở quận BìnhTân

 Nhóm 2: Tìm hiểu ảnh hưởng của ô nhiễm không khí đến cuộc sống củangười dân quận Bình Tân

 Nhóm 3: Báo cáo số liệu, bảng điều tra về ô nhiễm môi trường và xử lí

ô nhiễm môi trường ở quận Bình Tân

 Nhóm 4: Đề xuất các giải pháp ngăn chặn và kiểm soát tình trạng ô

nhiễm không khí, bảo vệ bầu không khí trong sạch

Bước 3: Thực hiện dự án

22

Bước 4: Viết báo cáo và trình bày báo cáo

Dự án: “ không khí quanh tôi”

Các nhóm sẽ thực hiện báo cáo theo kế hoạch đã thực hiện

Bước 5: Đánh giá kết quả thực hiện dự án

DỰ KIẾN PHƯƠNG ÁN ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ ĐẠT

ĐƯỢC CỦA MỤC TIÊU

GV và HS cùng đánh giá hoạt động nhóm (HS) thông qua rubric liên quan đến hoạt động.

- Mô hình 5Elấy học sinhlàm trungtâm, các emtừng bướckhám phá vàxây dựngkiến thứcmới

- Mô hìnhdạy học “5Ecũng khiếngiáo viêncảm thấy hàohứng với bàigiảng hơn

Bước 1: Kếtnối (Engage)

Bước 3: Giảithích

(Explain)

Bước 4: Vậndụng

(Elaborate))

Bước 2:

Khám phá(Explore)

Đánh giá(Evaluate)

Tiến trình

dạy học

KĨ THUẬT DẠY HỌC KHĂN TRẢI BÀN

Khái Niệm - Kĩ thuật khăn trải bàn là kĩ thuật dạy học trongđó GV tổ chức hoạt động học tập mang tính hợp

tác kết hợp giữa hoạt động cá nhân và hoạtđộng nhóm nhằm kích thích, thúc đẩy sự thamgia tích cực; Tăng cường tính độc lập, tráchnhiệm của cá nhân HS; Phát triển mô hình có sựtương tác giữa HS với HS

 Đặc điểm - Tiến trình dạy học 5E thích hợp cho các bài dạykiến thức mới

- Trong giai đoạn vận dụng cần phối hợp việc vậndụng kiến thức mới cả trong tình huống học tập vàtrong tình huống thực tiễn

- Không nhất thiết tất cả các giai đoạn của tiếntrình 5E đều phải thực hiện trên lớp

Các Bước

Tiến Hành

Bước 1: Chia HS thành các nhóm và phátcho mỗi nhóm 1 tờ giấy A0

Bước 2: Chia tờ giấy A0 thành phầnchính giữa và các phần xung quanh

Bước 4: HS thảo luận nhóm, thống nhất

ý kiến và viết vào phần chính giữa

Bước 3: Cá nhân HS tập trung vào câuhỏi, chủ đề và viết kết quả vào phầnxung quanh

để đạt đượcmục tiêuchung

- Phát triển năng lực giao

ếp cho mỗi

HS thông qua việc chia sẻ trong nhóm.

Ví dụ

minh họa

Bài: Sự sinh sản tế bào YCCĐ: Dựa vào sơ đồ, nhận biết sự lớn lên vàsinh sản tế bào (từ 1 tế bào 2 tế bào 3 tếbào … n tế bào)

Bước 1Cho học sinh xếp bốn bàn lại với nhau vàchia ra ngồi đều xung quanh, giáo viênphát giấy A0 trải lên bàn cho các em

Bước 2: Học sinh ở bốn cạnh hoạt dộng

cá nhân trong 5 phút để hoàn thành yêucầu của giáo viên: Dựa vào sơ đồ trongSGK, nhận biết sự lớn lên và sinh sản của

tế bào (từ 1 tế bào đến 2 tế bào đến n tếbào)

Bước 3: Các học sinh suy nghĩ cá nhân vàghi kết quả vào phần giấy cùa mình, sau

đó nhóm trưởng sẽ tổng hợp lại các ý kiến

và ghi vào trung tâm tờ giấy.:

Bước 4: Giáo viên sẽ gọi ngẫu nhiên mộthọc sinh 2-3 nhóm báo cáo, các học sinhkhác lắng nghe và nêu nhận xét

KỸ THUẬT MẢNH GHÉP (JIGSAW)

34

Khái niệm

học tập hợp tác kết hợp giữa cánhân, nhóm và liên kết giữa cácnhóm nhằm giải quyết mộtnhiệm vụ phức hợp, kích thích

sự tham gia tích cực của họcsinh, nâng cao vai trò của cánhân trong quá trình hợp tác(Không chỉ nhận thức hoànthành nhiệm vụ ở Vòng 1 màcòn phải truyền đạt kết quả vàhoàn thành nhiệm vụ ở Vòng 2)

- Mỗi nhóm được tách ra vàhình thành nhóm mới theo sơ

đồ - Từng thành viên lần lượttrình bày kết quả thảo luận củamình

Lưu ý Đảm bảo ở bước thảo luận đầu tiên, mọi thành viên đều có khả năng trình bày kết quả thảo luận

của nhóm trước khi tiến hành tách nhóm Các chủ

đề thảo luận cần được chọn lọc kỹ lưỡng, có tính độc lập với nhau, không có mối quan hệ ràng buộc

“Nhân – quả” với nhau.

Ưu điểm

○ Đào sâu kiến thức trong từng lĩnh vực.

○ Phát huy hiểu biết của học sinh và giải quyết những hiểu sai

38

○ Phát huy trách nhiệm của từng cá nhân.

○ Phát triển tinh thần làm việc nhóm

Hạn chế ○  phụ thuộc vàoKết quả thảo luận

vòng thảo luận thứ nhất, nếu vòng thảo luận này không có chất lượng thì cả hoạt động sẽ không có hiệu quả.

○  Nếu số lượng thành viên không được tính toán kỹ

sẽ dẫn đến tình trạng nhóm thừa, nhóm thiếu.

 Kĩ thuật "Khăn trải bàn" 

- Hoạt động theo nhóm (4 người / nhóm) (có thể nhiều ngườihơn)

- Mỗi người ngồi vào vị trí như hình vẽ minh họa

- Tập trung vào câu hỏi (hoặc chủ đề, )

- Viết vào ô mang số của bạn câu trả lời hoặc ý kiến của bạn (vềchủ đề ) Mỗi cá nhân làm việc độc lập trong khoảng vài phút

- Kết thúc thời gian làm việc cá nhân, các thành viên chia sẻ, thảoluận và thống nhất các câu trả lời

- Viết những ý kiến chung của cả nhóm vào ô giữa tấm khăn trải bàn (giấy A0)

KTDH SƠ ĐỒ TƯ DUY

Viết trên giấy, trên bản trong, trên bảng hay thực hiện trên máy tính

 Đặc trưng

Ưu điểm

02

03

04

Viết tên chủ đề ở trung tâm, hay vẽ một hình ảnh phản ánh chủ đề

Từ chủ đề trung tâm, vẽ các nhánh chính Nhánh chính sẽ viết IN HOA

Nhánh chính được nối với chủ đề trung tâm.

Từ mỗi nhánh chính vẽ tiếp các nhánh phụ Các chữ trên nhánh phụ

được viết bằng chữ in thường.

Tiếp tục như vậy ở các tầng phụ tiếp theo.

Tiến trình dạy học

KỸ THUẬT XYZ (KỸ THUẬT 635)

PHÂN BIỆT SỰ KHÁC NHAU CƠ BẢN GIỮA PHI KIM

VÀ KIM LOẠI??

Tạo điều kiện cho HS phát triển năng

Tiếp tục tìmhiểu như thếnào?

Tiến trình dạy học

Bước 1: GV chuẩn

bị bài đọc.

Bước 2: GV tạo bảng KWL trên

bảng lớn và yêu cầu mỗi HS, mỗi

nhóm có 1 bảng KWL của các em.

Bước 3: Sau khi giới thiệu tổng quan

và mục tiêu của vấn đề, GV yêu cầu

HS điền những điều đã biết về vấn đề

khuyến khích HS suy nghĩ và viết vào cột W những điều muốn tìm hiểu về vấn đề, dưới dạng các câu