TRƯỜNG THPT THÁI HOÀ ĐỀ CHÍNH THỨC ĐỀ KIỂM TRA CUỐI KÌ I NĂM HỌC 2021 2022 Môn Ngữ văn, Lớp 11 Thời gian làm bài 90 phút, không tính thời gian phát đề I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm) Đọc đoạn trích Ðến tối, đám.
Trang 1TRƯỜNG THPT THÁI HOÀ
ĐỀ CHÍNH THỨC
ĐỀ KIỂM TRA CUỐI KÌ I NĂM HỌC 2021 - 2022
Môn: Ngữ văn, Lớp: 11
Thời gian làm bài: 90 phút, không tính thời gian phát
đề
I ĐỌC HIỂU (3,0 điểm)
Đọc đoạn trích:
…Ðến tối, đám cưới mới ra đi Vẻn vẹn có sáu người, cả nhà gái nhà trai Ông bố
vợ đã tưởng không đi Nhưng bà mẹ chồng cố mời Vả lại nếu ông không đi, thì hai đứa
bé cũng không thể đi mà Dần thì đang khóc lóc Nếu chỉ có mình nó ra đi thì có lẽ nó cũng không chịu nốt Ông đành kéo mấy cành rào lấp ngõ rồi đi vậy Dần không chịu mặc cái áo dài của bà mẹ chồng đưa, thành thử lại chính bà khoác cái áo ấy trên vai Dần mặc những áo vải ngày thường nghĩa là một cái quần cồng cộc xẫng và đụp những miếng vá thật to, một cái áo cánh nâu bạc phếch và cũng vá nhiều chỗ lắm, một bên tay rách quá, đã xé cụt gần đến nách Nó sụt sịt khóc, đi bên cạnh mẹ chồng Chú rể dắt đứa
em lớn của Dần Còn thằng bé thì ông bố cõng Cả bọn đi lủi thủi trong sương lạnh và bóng tối như một gia đình xẩm lẳng lặng dắt díu nhau đi tìm chỗ ngủ Ðến nhà trai, bà
mẹ chồng mời bố Dần uống nước ăn trầu Rồi bà giết một con gà, dọn cho ba bố con ông một mâm cơm (Dần vừa thẹn vừa buồn không chịu ngồi ăn) Ba bố con lặng lẽ ăn Người cha ăn có vài lượt cơm, rồi buông bát đĩa, ngồi xỉa răng đợi cho hai đứa con ăn Ông thúc chúng ăn nhanh lên, rồi còn về kẻo khuya Thằng lớn và cơm phùng mồm ra, bị nghẹn mấy lần Khi cả hai con đã thôi cơm, ông cho chúng nó uống nước rồi đứng lên, chào bà mẹ chồng Dần để ra về
(Trích Một đám cưới – Truyện ngắn Nam Cao, NXB Văn học, 2007, tr 135)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1 Xác định các phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn trích.
Câu 2 Trong đoạn trích, hình ảnh cô dâu Dần về nhà chồng được miêu tả qua
những chi tiết nào?
Câu 3 Chỉ ra và nêu hiệu quả của biện pháp tu từ được sử dụng trong câu văn “ Cả bọn đi lủi thủi trong sương lạnh và bóng tối như một gia đình xẩm lẳng lặng dắt díu nhau đi tìm chỗ ngủ”
Câu 4 Anh/chị hãy nhận xét về tình cảm, thái độ của nhà văn Nam Cao dành cho
nhân vật Dần được thể hiện trong đoạn trích.
II LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1 (2,0 điểm)
Anh/Chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình bày suy nghĩ của bản thân
về sự cần thiết phải rèn luyện những thói quen tốt trong cuộc sống thường ngày.
Trang 2Câu 2 (5,0 điểm)
Cảm nhận của anh (chị) về hình ảnh chuyến tàu đêm đi qua phố huyện và tâm trạng hai đứa trẻ trong đoạn trích sau:
- Đèn ghi đã ra kia rồi.
Liên cũng trông thấy ngọn lửa xanh biếc, sát mặt đất, như ma trơi Rồi tiếng còi xe lửa ở đâu vang lại, trong đêm khuya kéo dài ra theo gió xa xôi Liên đánh thức em:
- Dậy đi, An Tàu đến rồi.
An nhỏm dậy, lấy tay dụi mắt cho tỉnh hẳn Hai chị em nghe thấy tiếng dồn dập, tiếng
xe rít mạnh vào ghi Một làn khói bừng sáng trắng lên đằng xa, tiếp đến tiếng hành khách ồn ào khe khẽ Mấy năm nay buôn bán kém nên người lên xuống ít, có khi hai chị
em đợi chờ chẳng thấy ai Trước kia, ở sân ga, có mấy hàng cơm mở đón khách, đèn sáng cho đến nửa đêm Nhưng bây giờ họ đóng cửa cả rồi, cũng im lặng tối đen như ngoài phố.
Hai chị em chờ không lâu Tiếng còi đã rít lên, và tàu rầm rộ đi tới Liên dắt em đứng dậy để nhìn đoàn xe vụt qua, các toa đèn sáng trưng, chiếu ánh cả xuống đường Liên chỉ thoáng trông thấy những toa hạng trên sang trọng lố nhố những người, đồng và kền lấp lánh, và các cửa kính sáng Rồi chiếc tàu đi vào đêm tối, để lại những đốm than đỏ bay tung trên đường sắt Hai chị em còn nhìn theo cái chấm đỏ của chiếc đèn xanh trên toa sau cùng, xa xa mãi rồi khuất sau rặng tre.
- Tàu hôm nay không đông nhỉ, chị nhỉ.
Liên cầm tay em không đáp Chuyến tàu đêm nay không đông như mọi khi, thưa vắng người và hình khư kém sáng hơn Nhưng họ ở Hà Nội về! Liên lặng theo mơ tưởng Hà Nội xa xăm, Hà Nội sáng rực vui vẻ và huyên náo Con tàu như đã đem một chút thế giới khác đi qua Một thế giới khác hẳn đối với Liên, khác hẳn cái vầng sáng ngọn đèn của chị Tí và ánh lửa của bác Siêu Đêm tối vẫn bao bọc chung quanh, đêm của đất quê, và ngoài kia, đồng ruộng mênh mang và yên lặng.
(Trích Hai đứa trẻ- Thạch Lam, Ngữ văn 11,
Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2019, tr 99 -100) Hết
Họ và tên học sinh:……… ……… Số báo danh:……….
Trang 3TRƯỜNG THPT THÁI HOÀ
ĐỀ CHÍNH THỨC
ĐỀ KIỂM TRA CUỐI KÌ I NĂM HỌC 2020 - 2021
ĐÁP ÁN VÀ HƯỚNG DẪN CHẤM
Môn: Ngữ văn, lớp 11
(Đáp án và hướng dẫn chấm gồm 04 trang)
1 Các phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn trích là: tự sự, miêu tả,
biểu cảm
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh nêu được 3 phương thức biểu đạt: 0,75 điểm.
- Học sinh nêu được 2 phương thức biểu đạt: 0,5 điểm.
- Học sinh nêu được 1 phương thức biểu đạt: 0,25 điểm.
0,75
2 Những chi tiết miêu tả hình ảnh cô dâu Dần về nhà chồng trong đoạn trích là: mặc
những áo vải ngày thường: cái quần cồng cộc xẫng và đụp những miếng vá thật to, một cái áo cánh nâu bạc phếch và cũng vá nhiều chỗ, một bên tay rách quá, đã xé cụt gần đến nách
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh nêu được 3 chi tiết trở lên: 0,75 điểm.
- Học sinh nêu được 2 chi tiết: 0,5 điểm.
- Học sinh nêu được 1 chi tiết: 0,25 điểm.
0,75
3 - Biện pháp tu từ: so sánh
- Hiệu quả của biện pháp tu từ so sánh được sử dụng trong câu văn:
+ Nhấn mạnh cảnh ngộ của “một đám cưới” nghèo túng, tủi cực, lầm lũi, âm thầm, tội nghiệp.
+ Thể hiện sự đồng cảm, xót thương của tác giả với hoàn cảnh cùng cực của con người.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh chỉ ra được biện pháp tu từ và nêu được hiệu quả nghệ thuật như trên hoặc có cách diễn đạt khác nhưng tương đương :1,0 điểm.
- Học sinh nêu được biện pháp tu từ và nêu được một trong hai hiệu quả nghệ thuật
hoặc không chỉ ra biện pháp tu từ - chỉ nêu hai hiệu quả nghệ thuật: 0,75 điểm.
- Học sinh nêu được một trong hai hiệu quả nghệ thuật nói trên (hoặc tương đương):
0.5 điểm
- Học sinh chỉ nêu ra biện pháp tu từ: 0,25 điểm
1,0
4 Nhận xét thái độ, tình cảm của nhà văn Nam Cao được thể hiện qua đoạn trích.
- Cưới xin là việc trọng đại của một đời người nhưng cảnh “một đám cưới” của nhân vật Dần trong truyện được khắc hoạ âm thầm, lặng
0,5
Trang 4lẽ, xót xa, buồn buồn tủi tủi
- Thể hiện sự đồng cảm, xót thương trước cảnh ngộ của nhân vật
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh nêu được 2 ý trở lên: 0,5 điểm.
- Học sinh nêu được 1 ý: 0,25 điểm.
Lưu ý: Học sinh trả lời các ý trong đáp án bằng các từ ngữ/cách diễn đạt
tương đương vẫn cho điểm tối đa.
1 Viết một đoạn văn (khoảng 150 chữ) trình bày suy nghĩ của bản thân về sự cần
thiết phải rèn luyện những thói quen tốt trong cuộc sống hàng ngày
2,0
a Đảm bảo yêu cầu về hình thức đoạn văn
Học sinh có thể trình bày đoạn văn theo cách diễn dịch, quy nạp, tổng - phân - hợp, móc xích hoặc song hành
0,25
b Xác định đúng vấn đề cần nghị luận
sự cần thiết phải rèn luyện những thói quen tốt trong cuộc sống hàng ngày
0,25
c Triển khai vấn đề nghị luận
Học sinh có thể lựa chọn các thao tác lập luận phù hợp để triển khai vấn đề nghị luận theo nhiều cách nhưng phải làm rõ sự cần thiết phải rèn luyện những thói quen tốt trong cuộc sống hàng ngày Có thể theo hướng sau:
Việc rèn luyện những thói quen tốt trong cuộc sống hàng ngày giúp con người sống tích cực, lành mạnh, khoa học, sống khoẻ mạnh và có ý nghĩa hơn;
cuộc sống trở nên phong phú, sâu sắc hơn; xã hội phát triển văn minh hơn …
Hướng dẫn chấm:
+ Lập luận chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng; dẫn chứng tiêu biểu, phù hợp; kết hợp nhuần nhuyễn giữ lí lẽ và dẫn chứng (0,75 điểm).
+ Lập luận chưa thật chặt chẽ, thuyết phục: lí lẽ xác đáng nhưng không có dẫn chứng hoặc dẫn chứng không tiêu biểu (0,5 điểm).
+ Lập luận không chặt chẽ, thiếu thuyết phục: lí lẽ không xác đáng, không liên quan mật thiết đến vấn đề nghị luận, không có dẫn chứng hoặc dẫn chứng không phù hợp (0,25 điểm).
Lưu ý: Học sinh có thể bày tỏ suy nghĩ, quan điểm riêng nhưng phải phù hợp
với chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
0,75
d Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt
Hướng dẫn chấm: Không cho điểm nếu bài làm có quá nhiều lỗi chính tả,
ngữ pháp.
0,25
e Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.
0,5
Trang 5Hướng dẫn chấm: Học sinh huy động được kiến thức và trải nghiệm của bản
thân để bàn luận về hiện tượng đời sống;có cách nhìn riêng, mới mẻ về vấn đề
nghị luận; có sáng tạo trong diễn đạt, lập luận, làm cho lời văn có giọng điệu,
hình ảnh, đoạn văn giàu sức thuyết phục.
- Đáp ứng được 2 yêu cầu trở lên 0,5 điểm.
- Đáp ứng được 1 yêu cầu 0,25 điểm.
2 Cảm nhận về chuyến đoàn tàu đêm đi qua phố huyện và tâm trạng của hai đứa
trẻ trong đoạn trích.
5,0
a Đảm bảo cấu trúc bài nghị luận
Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài khái quát
được vấn đề
0,25
b Xác định đúng vấn đề cần nghị
Hình ảnh chuyến tàu đêm đi qua phố huyện và tâm trạng của hai đứa trẻ.
Hướng dẫn chấm:
- Học sinh xác định đúng vấn đề cần nghị luận: 0,5 điểm.
- Học sinh xác định chưa đầy đủ vấn đề nghị luận: 0,25 điểm.
0,5
c Triển khai vấn đề nghị luận thành các luận điểm
Học sinh có thể triển khai theo nhiều cách, nhưng cần vận dụng tốt các thao
tác lập luận, kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng; đảm bảo các yêu cầu
sau:
* Giới thiệu tác giả (0,25 điểm), tác phẩm, đoạn trích và vấn đề cần nghị
luận (0,25 điểm)
0,5
* Cảm nhận:
- Hình ảnh chuyến tàu đêm đi qua phố huyện:
+ Hình ảnh đoàn tàu được miêu tả từ xa đến gần, khắc hoạ bằng ấn tượng từ
thị giác, thính giác; đoàn tàu là thế giới của ánh sáng, của âm thanh, của sự
giàu sang; đoàn tàu vụt qua, phố huyện lại chìm đắm vào bóng đêm.
+ Ý nghĩa: Chuyến tàu đêm là biểu tượng của một thế giới thật đáng sống,
“một thế giới khác” đối lập với cuộc sống mòn mỏi, nghèo nàn, tăm tối và
quẩn quanh nơi phố huyện; thể hiện khát vọng thay đổi cuộc đời của hai đứa
trẻ; đoàn tàu chính là hình ảnh của Hà Nội, của hạnh phúc, của kí ức tuổi thơ
đẹp đẽ.
- Tâm trạng của hai đứa trẻ:
+ Chờ đợi, háo hức, đợi tàu dường như đã trở thành một thói quen, một nỗi khao
khát, là niềm vui tinh thần lớn lao của chị em Liên và những người dân phố
huyện.
+ Đoàn tàu vụt qua trong sự nuối tiếc, Liên “lặng theo mơ tưởng”, chìm đắm
trong hoài niệm.
- Nghệ thuật đối lập, tương phản được sử dụng thành công, kết hợp nhuần
2,5
Trang 6nhuyễn hai bút pháp hiện thực và trữ tình, khai thác tinh tế thế giới nội tâm của nhân vật, giọng văn nhẹ nhàng, tâm tình mà sâu lắng, thấm thía,…
Hướng dẫn chấm:
- Phân tích đầy đủ, sâu sắc: 2,0 điểm - 2,5 điểm
- Phân tích chưa đầy đủ hoặc chưa sâu : 1,0 điểm - 1,75 điểm.
- Phân tích chung chung, sơ sài: 0,25 điểm - 0,75 điểm.
* Đánh giá:
- Chi tiết chuyến tàu đêm đến và đi qua phố huyện đã thể hiện chiều sâu nhân đạo trong ngòi bút Thạch Lam: sự trân trọng, nâng niu khát vọng vươn ra ánh sáng, vượt thoát khỏi cuộc sống tù túng, quẩn quanh và rằng hãy trả trẻ thơ về với thế giới hồn nhiên, ngây thơ của chúng.
- Đây là một chi tiết nhiều sức gợi, hoà quyện giữa chất hiện thực và lãng mạn, thể hiện nhiều nét độc đáo trong phong cách nghệ thuật của nhà văn Thạch Lam.
Hướng dẫn chấm:
-Trình bày được 2 ý: 0,5 điểm.
-Trình bày được 1 ý: 0,25 điểm.
0,5
d Chính tả, ngữ pháp
Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt
Lưu ý: Không cho điểm nếu bài làm mắc quá nhiều lỗi chính tả, ngữ pháp.
0,25
e Sáng tạo
Thể hiện suy nghĩ sâu sắc về vấn đề nghị luận; có cách diễn đạt mới mẻ.
Hướng dẫn chấm: Học sinh biết vận dụng lí luận văn học trong quá trình
phân tích, đánh giá; biết so sánh với các tác phẩm khác để làm nổi bật nét đặc sắc của truyện ngắn Thạch Lam; biết liên hệ vấn đề nghị luận với thực tiễn đời sống; văn viết giàu hình ảnh, cảm xúc.
- Đáp ứng được 2 yêu cầu trở lên: 0,5 điểm.
- Đáp ứng được 1 yêu cầu: 0,25 điểm.
0,5
Hết