Phân tích quan điểm của triết học mác lê nin về con người và bản chất con người ý nghĩa lý luận và thực tiễn của quan điểm trên

MỤC LỤC MỤC LỤC 1 MỞ ĐẦU 2 NỘI DUNG 3 I MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CON NGƯỜI VÀ BẢN CHẤT CON NGƯỜI THEO QUAN ĐIỂM TRIẾT HỌC MÁC LÊNIN 3 1 1 Quan điểm triết học Mác Lênin về con người 3 1 2 Quan điểm tri. MỤC LỤC MỤC LỤC 1 MỞ ĐẦU 2 NỘI DUNG 3 I: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CON NGƯỜI VÀ BẢN CHẤT CON NGƯỜI THEO QUAN ĐIỂM TRIẾT HỌC MÁC LÊNIN 3 1.1. Quan điểm triết học Mác Lênin về con người 3 1.2. Quan điểm triết học Mác Lê nin về bản chất của con người 3 1.2.1. Con người là một thực thể thống nhất giữa mắt sinh vật với mặt xã hội. 3 1.2.2. Con người là tổng hòa những quan hệ xã hội 3 1.2.3. Con người là chủ thể và là sản phẩm của lịch sử 3 II: Ý NGHĨA LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA QUAN ĐIỂM TRIẾT HỌC MÁC LÊNIN VỀ CON NGƯỜI VÀ BẢN CHẤT CON NGƯỜI VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỐI VỚI SINH VIÊN 4 2.1. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của quan điểm triết học Mác Lênin về con người và bản chất con người 4 2.1.1. Ý nghĩa lý luận của quan điểm về con người và bản chất con người 4 2.1.2. Ý nghĩa thực tiễn của quan điểm về con người và bản chất con người 4 2.2. Một số giải pháp phát triển bản chất, nhân cách sinh viên 5 2.2.1. Hình thành thế giới quan khoa học trong nhân cách sinh viên Việt Nam 5 2.2.2. Xây dựng nhân sinh quan cộng sản chủ nghĩa cho sinh viên 5 KẾT LUẬN 6 TÀI LIỆU THAM KHẢO 7 MỞ ĐẦU Trong lịch sử tư tưởng nhân loại đã từng tồn tại rất nhiều quan điểm khác nhau xung quanh vấn đề nguồn gốc và bản chất của con người. Trước Các Mác, vấn đề bản chất con người chưa được giải đáp một cách khoa học. Khi hình thành quan niệm duy vật về lịch sử, các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác đã khẳng định vai trò cải tạo thế giới, làm nên lịch sử của con người. Bằng sự phát triển sự phát triển toàn diện thì con người vừa là mục tiêu vừa là động lực phát triển lực lượng sản xuất. Khi lực lượng sản xuất càng phát triển thì khả năng chiếm lĩnh và sử dụng các lực lượng tự nhiên ngày càng cao hơn, con người tạo ra ngày càng nhiều hơn cơ sở vật chất cho bản thân mình, đồng thời từ đó thúc đẩy con người tự hoàn thiện chính bản thân họ. Ở nước ta, từ đại hội Đảng lần thứ III đến nay Đảng ta luôn xác định công nghiệp hóa là nhiệm vụ trung tâm của thời kỳ quá độ.Muốn thoát khỏi tình trạng nghèo nàn, lạc hậu, nâng cao đời sống nhân dân...thì không còn con đường nào khác là chúng ta phải đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa hiện đại hóa. Để làm được như vậy thì một vấn đề cần được đặt lên hàng đầu đó là vấn đề phát triển lực lượng sản xuất, nâng cao kỹ thuật, công nghệ, và trong đó đặc biệt là phát triển nguồn nhân lực. Đã có rất nhiều ngành, môn khoa học nghiên cứu về vấn đề con người đây được coi là vấn đề thiết thực nhất đòi hỏi sự phát triển toàn diện nhất trên nhiều lĩnh vực, tuy nhiên trong khuôn khổ bài viết này chỉ đề cập tới một khía cạnh đó là: “ Phân tích quan điểm của triết học MácLeenin về con người và bản chất con người. Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của quan điểm trên”   NỘI DUNG I: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CON NGƯỜI VÀ BẢN CHẤT CON NGƯỜI THEO QUAN ĐIỂM TRIẾT HỌC MÁC LÊNIN 1.1. Quan điểm triết học Mác Lênin về con người Con người là một thực thể tự nhiên mang đặc tính xã hội; có sự thống nhất biện chứng giữa hai phương diện tự nhiên và xã hội. Tiền đề vật chất đầu tiên qui định sự hình thành, tồn tại và phát triển của con người chính là giới tự nhiên, vì vậy bản tính tự nhiên là một trong những phương diện cơ bản của con người, loài người. 1.2. Quan điểm triết học Mác Lê nin về bản chất của con người 1.2.1. Con người là một thực thể thống nhất giữa mắt sinh vật với mặt xã hội. Triết học Mác đã kế thừa quan niệm về con người trong lịch sử triết học, đồng thời khẳng định con người hiện thực là sự thống nhất giữa yếu tố sinh học và yếu tố xã hội.

MỤC LỤC

MỤC LỤC 1

MỞ ĐẦU 2

NỘI DUNG 3

I: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CON NGƯỜI VÀ BẢN CHẤT CON NGƯỜI THEO QUAN ĐIỂM TRIẾT HỌC MÁC- LÊNIN 3

1.1 Quan điểm triết học Mác- Lênin về con người 3

1.2 Quan điểm triết học Mác- Lê nin về bản chất của con người 3

1.2.1 Con người là một thực thể thống nhất giữa mắt sinh vật với mặt xã hội 3

1.2.2 Con người là tổng hòa những quan hệ xã hội 3

1.2.3 Con người là chủ thể và là sản phẩm của lịch sử 3

II: Ý NGHĨA LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA QUAN ĐIỂM TRIẾT HỌC MÁC LÊNIN VỀ CON NGƯỜI VÀ BẢN CHẤT CON NGƯỜI VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỐI VỚI SINH VIÊN 4

2.1 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của quan điểm triết học Mác Lênin về con người và bản chất con người 4

2.1.1 Ý nghĩa lý luận của quan điểm về con người và bản chất con người .4 2.1.2 Ý nghĩa thực tiễn của quan điểm về con người và bản chất con người .4

2.2 Một số giải pháp phát triển bản chất, nhân cách sinh viên 5

2.2.1 Hình thành thế giới quan khoa học trong nhân cách sinh viên Việt Nam 5

2.2.2 Xây dựng nhân sinh quan cộng sản chủ nghĩa cho sinh viên 5

KẾT LUẬN 6

TÀI LIỆU THAM KHẢO 7

MỞ ĐẦU

Trong lịch sử tư tưởng nhân loại đã từng tồn tại rất nhiều quan điểm khác nhau xung quanh vấn đề nguồn gốc và bản chất của con người Trước Các Mác, vấn

đề bản chất con người chưa được giải đáp một cách khoa học Khi hình thành quan niệm duy vật về lịch sử, các nhà sáng lập chủ nghĩa Mác đã khẳng định vai trò cải tạo thế giới, làm nên lịch sử của con người Bằng sự phát triển sự phát triển toàn diện thì con người vừa là mục tiêu vừa là động lực phát triển lực lượng sản xuất Khi lực lượng sản xuất càng phát triển thì khả năng chiếm lĩnh và sử dụng các lực lượng tự nhiên ngày càng cao hơn, con người tạo ra ngày càng nhiều hơn cơ sở vật chất cho bản thân mình, đồng thời từ đó thúc đẩy con người tự hoàn thiện chính bản thân họ

Ở nước ta, từ đại hội Đảng lần thứ III đến nay Đảng ta luôn xác định công nghiệp hóa là nhiệm vụ trung tâm của thời kỳ quá độ.Muốn thoát khỏi tình trạng nghèo nàn, lạc hậu, nâng cao đời sống nhân dân thì không còn con đường nào khác

là chúng ta phải đẩy mạnh quá trình công nghiệp hóa -hiện đại hóa Để làm được như vậy thì một vấn đề cần được đặt lên hàng đầu đó là vấn đề phát triển lực lượng sản xuất, nâng cao kỹ thuật, công nghệ, và trong đó đặc biệt là phát triển nguồn nhân lực

Đã có rất nhiều ngành, môn khoa học nghiên cứu về vấn đề con người đây được coi là vấn đề thiết thực nhất đòi hỏi sự phát triển toàn diện nhất trên nhiều lĩnh vực, tuy nhiên trong khuôn khổ bài viết này chỉ đề cập tới một khía cạnh đó là: “

Phân tích quan điểm của triết học Mác-Leenin về con người và bản chất con người Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của quan điểm trên”

NỘI DUNG I: MỘT SỐ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CON NGƯỜI VÀ BẢN CHẤT CON NGƯỜI THEO QUAN ĐIỂM TRIẾT HỌC MÁC- LÊNIN 1.1 Quan điểm triết học Mác- Lênin về con người

Con người là một thực thể tự nhiên mang đặc tính xã hội; có sự thống nhất biện chứng giữa hai phương diện tự nhiên và xã hội

Tiền đề vật chất đầu tiên qui định sự hình thành, tồn tại và phát triển của con người chính là giới tự nhiên, vì vậy bản tính tự nhiên là một trong những phương diện cơ bản của con người, loài người

1.2 Quan điểm triết học Mác- Lê nin về bản chất của con người

1.2.1 Con người là một thực thể thống nhất giữa mắt sinh vật với mặt xã hội.

Triết học Mác đã kế thừa quan niệm về con người trong lịch sử triết học, đồng thời khẳng định con người hiện thực là sự thống nhất giữa yếu tố sinh học và yếu tố xã hội

Tiền đề vật chất đầu tiên quy sự tồn tại của con người là sản phẩm của giới

tự nhiên Con người tự nhiên là con người mang tất cả bản tính sinh học, tính loài Yếu tố sinh học trong con người là điều kiện đầu tiên quy định sự tồn tại của con người Vì vậy, giới tự nhiên là “thân thể vô cơ của con người” Con người là một bộ phận của tự nhiên

1.2.2 Con người là tổng hòa những quan hệ xã hội

Từ những quan niệm đã trình bày ở trên, chúng ta thấy rằng, con người vượt lên thế giới loài vật trên cả ba phương diện khác nhau: quan hệ với tự nhiên, quan

hệ với xã hội và quan hệ với chính bản thân con người Cả ba mối quan hệ đó, suy đén cùng, đều mang tính xã hội, trong đó quan hệ xã hội giữa người với người là quan hệ bản chất, bao trùm tất cả các mối quan hệ khác và mọi hoạt động trong chừng mực liên quan đến con người

1.2.3 Con người là chủ thể và là sản phẩm của lịch sử

Trong tác phẩm Biện chứng của tự nhiên Ph.Ăngghen cho rằng: “Thú vật

cũng có một lịch sử phát triển dần dần của chúng cho tới trạng thái hiện nay của chúng Nhưng lịch sử ấy không phải do chúng làm ra và trong chừng mực mà chúng tham dự vào việc làm ra lịch sử ấy thì điều đó diễn ra mà chúng không hề biết và cũng không phải do ý muốn của chúng Ngược lại, con người càng cách xa con vật, hiểu theo nghĩa hẹp của từ này bao nhiêu thì con người lại càng tự mình làm ra lịch

sử một cách có ý thức bấy nhiêu”

II: Ý NGHĨA LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA QUAN ĐIỂM TRIẾT HỌC MÁC LÊNIN VỀ CON NGƯỜI VÀ BẢN CHẤT CON NGƯỜI

VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP ĐỐI VỚI SINH VIÊN 2.1 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của quan điểm triết học Mác Lênin về con người và bản chất con người

2.1.1 Ý nghĩa lý luận của quan điểm về con người và bản chất con người

Từ quan niệm khoa học của chủ nghĩa Mác- Lênin về con người có thể thấy: Một là, để lý giải một cách khoa học những vấn đề về con người thì không thể chỉ đơn thuần từ phương diện bản tính tự nhiên của nó mà điều căn bản hơn, có tính quyết định phải là từ phương diện bản tính xã hội của nó, từ những quan hệ kinh tế – xã hội của nó

Hai là, động lực cơ bản của sự tiến bộ và sự phát triển của xã hội chính là năng lực sáng tạo lịch sử của con người, vì vậy phát huy năng lực sáng tạo của mỗi con người, vì con người chính là phát huy nguồn động lực quan trọng thúc đẩy sự tiến bộ và phát triển của xã hội

Ba là, sự nghiệp giải phóng con người, nhằm phát huy khả năng sáng tạo lịch

sử của nó phải là hướng vào sự nghiệp giải phóng những quan hệ kinh tế – xã hội Trên ý nghĩa phương pháp luận đó có thể thấy: Một trong những giá trị căn bản nhất của cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa chính là ở mục tiêu xóa bỏ triệt để các quan

hệ kinh tế – xã hội áp bức và bóc lột ràng buộc khả năng sáng tạo lịch sử của quần chúng nhân dân – những chủ thể sáng tạo đích thực ra lịch sử tiến bộ của nhân loại

2.1.2 Ý nghĩa thực tiễn của quan điểm về con người và bản chất con người

Chủ nghĩa Mác - Lênin đã vạch rõ hướng đi đúng cho con đường đi lên xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam, thực tế cho thấy cùng với tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam đã làm nên thắng lợi cách mạng giải phòng dân tộc (1945), thống nhất đất nước (1975) thực hiện ý chí độc lập tự do con người việt Nam điều mà bao nhiêu học thuyết trước Mác không thể áp dụng được, chính chủ nghĩa Mác - Lênin đã làm thay đổi, trở thành hệ tư tưởng chính thống của toàn xã hội, thay đổi nhanh chóng đời sống tinh thần đại đa số nhân dân Việt Nam

Tuy nhiên, ngày nay với sự phát triển của khoa học công nghệ đạt những thành tựu vượt bậc, thì sự phát triển con người không chỉ là sản phẩm của hệ tư tưởng Mác xít vì ngay khi chủ nghĩa Mác mà các trị của các tư tưởng các tôn giáo, các hệ tư tưởng và văn hoá bản địa đã có sức sống riêng của nó Chủ nghĩa Mác -Lênin thâm nhập, nó như một hệ tư tưởng khoa học vượt hẳn lên cái nền văn hoá bản địa, nhưng nó cũng chịu sự chi phối tác động đan xen của các yếu tố sai - đúng, yếu - mạnh, mới - cũ, v.v Các yếu tố tích cực đã thúc đẩy, còn các yếu tố tiêu cực thì kìm hãm sự phát triển con người

2.2 Một số giải pháp phát triển bản chất, nhân cách sinh viên

2.2.1 Hình thành thế giới quan khoa học trong nhân cách sinh viên Việt Nam

Việc giáo dục triết học Mác - Lênin trong các trường đại học có vị trí đặc biệt quan trọng đối với quá trình hình thành và phát triển thế giới quan khoa học -thế giới quan duy vật biện chứng của sinh viên Bởi lẽ, triết học Mác - Lênin nghiên cứu những quy luật chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy, nó cung cấp cho con người một cách nhìn khoa học đối với hiện thực khách quan và khẳng định vai trò,

vị trí của con người trong hoạt động nhận thức và cải tạo thế giới Từ đó, giúp họ có thái độ đúng đắn, khoa học đối với hiện thực, có phương hướng chính trị vững vàng, có khả năng nhận biết, phân tích và giải quyết các vấn đề mới nảy sinh trong thực tiễn xã hội trên tinh thần thế giới quan Mác - Lênin

2.2.2 Xây dựng nhân sinh quan cộng sản chủ nghĩa cho sinh viên

Giáo dục triết học Mác - Lênin sẽ góp phần từng bước xây dựng và bồi dưỡng nhân sinh quan cộng sản chủ nghĩa cho sinh viên thông qua việc trang bị cho

họ những kiến thức cơ bản về lý luận cách mạng xã hội, về bản chất và chức năng của nhà nước, về con người và các quan hệ xã hội của con người, về giai cấp, dân tộc, về xu hướng phát triển tất yếu của xã hội Đồng thời, từng bước xây dựng cho sinh viên cách nhìn, lối sống cũng như cách vận dụng những định hướng giá trị xã hội đã được nhận thức vào thực tiễn cuộc sống Chẳng hạn, từ tri thức về những quy luật chung nhất của tự nhiên, xã hội và tư duy, cung cấp cho sinh viên một cách nhìn khoa học đối với hiện thực khách quan và khẳng định vai trò, vị trí của con ng¬ười trong việc nhận thức và cải tạo thế giới

KẾT LUẬN

Tuy nhiên, ngày nay với sự phát triển của khoa học công nghệ đạt những thành tựu vượt bậc, thì sự phát triển con người không chỉ là sản phẩm của hệ tư tưởng Mác xít vì ngay khi chủ nghĩa Mác mà các trị của các tư tưởng các tôn giáo, các hệ tư tưởng và văn hoá bản địa đã có sức sống riêng của nó Chủ nghĩa Mác -Lênin thâm nhập, nó như một hệ tư tưởng khoa học vượt hẳn lên cái nền văn hoá bản địa, nhưng nó cũng chịu sự chi phối tác động đan xen của các yếu tố sai - đúng, yếu - mạnh, mới - cũ, v.v Các yếu tố tích cực đã thúc đẩy, còn các yếu tố tiêu cực thì kìm hãm sự phát triển con người

Do đó, Đảng ta cũng đã có những đổi mới rõ rệt, sự phát triển hàng hoá nhiều thành phần theo cơ chế thị trường, sự phân hoá giàu nghèo sự phân tầng xã hội, việc

mở rộng dân chủ đối thoại trong sinh hoạt chính trị của đất nước, việc mở cửa và phát triển giao lưu quốc tế về các mặt kinh tế, văn hoá và chính trị, trên thế giớ Sự biến đổi nhanh chóng của tình hình chính trị quốc tế, sự phát triển vũ bão của cuộc cách mạng khoa học và công nghệ… Điều đó đòi hỏi chúng ta phải biết vận dụng chủ nghĩa Mác một cách khoa học, hợp lý và sáng tạo để đáp ứng được những đòi hỏi của xã hội mới nếu muốn tồn tại và vươn lên một tầm cao mới

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Nguyễn Đức Bách, Nhị Lê (Chủ biên) (2018), “Một số vấn đề định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam”, Nxb Lao Động, Hà Nội

2 Dương Phú Hiệp (Chủ biên) (2016), “Tiến lên chủ nghĩa xã hội bỏ qua chế

độ tư bản chủ nghĩa ở Việt Nam”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

3 Dương Phú Hiệp (2018), “Triết học và đổi mới”, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội

4 Đảng Cộng sản Việt Nam (2013), Văn kiện Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương khoá XI, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội