Bài 6 BÀI HỌC CUỘC SỐNG Đọc kĩ phần “Tri thức ngữ văn” và điền vào chỗ trống hoàn thiện phiếu học tập sau 1 Truyện ngụ ngôn là hình thức cỡ nhỏ, trình bày những và , thường sử dụng lối diễn đạt ám chỉ[.]
Trang 1Bài 6 BÀI HỌC CUỘC SỐNG
Đọc kĩ phần “Tri thức ngữ văn” và điền vào chỗ trống hoàn thiện phiếu học tập sau
1 Truyện ngụ ngôn: là hình thức ……… cỡ nhỏ, trình bày những………
………và ………., thường sử dụng lối diễn đạt ám chỉ, ………., ………
2 Một số đặc điểm cùa truyện ngụ ngôn - Truyện ngụ ngôn thường ngắn gọn, được viết bằng …….……….… hoặc ……
- Nhân vật ngụ ngôn có thể là ……… hoặc ………, ………
được nhân hoá (biết nói năng, có tính cách, tâm lí như con người) - Truyện ngụ ngôn thường nêu lên những tư tưởng, đạo lí hay ………
bằng ngôn ngữ giàu hình ảnh, có thể pha ………
3 Tục ngữ: thuộc loại sáng tác ngôn từ dân gian, là những ………,
nhịp nhàng, cân đối, thường có vần điệu, đúc kết nhận thức về tự nhiên và xã hội, ……… và ………
4 Thành ngữ: là một loại ………, có nghĩa bóng bẩy Nghĩa của thành ngữ là nghĩa toát ra từ ……… , chứ không phải được suy ra từ nghĩa của từng thành tố 5 Nói quá:là biện pháp tu từ ……… đặc điểm, mức độ, quy mô của đối tượng để ………,……… hoặc gây cười Văn bản 1 ĐẼO CÀY GIỮA ĐƯỜNG PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1: Tìm hiểu chung 1 Thể loại: ………
2 Ngôi kể: ………
3 Nhân vật chính: ………
4 Cốt truyện: Tóm tắt sự việc chính trong VB “Đẽo cày giữa đường” - SV 1 ………
- SV 2 ………
- SV 3 ………
………
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2: Khám phá nội dung VB *Bối cảnh của câu chuyện: ……….
………
………
Trang 2Lần nghe
theo Lời góp ý của mọi người Thái độ, hành động của người thợ mộc Kết quả
Lần 1 ………
………
………
Lần 2 Lần 3 Nhận xét về người thợ mộc: ………
………
… PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3: 1 Bài học rút ra từ câu chuyện “Đẽo cày giữa đường”: ………
………
………
………
2 Nếu là người thợ mộc trong câu chuyện này, em sẽ làm gì trước những lời góp ý của mọi người? ………
………
………
3 Ý nghĩa của thành ngữ “Đẽo cày giữa đường”: ………
………
………
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4: Tổng kết 1 Nghệ thuật: ………
………
2 Nội dung: ………
………
………
3 Em biết truyện ngụ ngôn nào có nội dung tương tự truyện “Đẽo cày giữa đường”: ………
4 Bài học cuộc sống em rút ra từ câu chuyện: ………
………
………
………
Trang 3Viết đoạn văn (khoảng 5 - 7 câu) có sử dụng thành ngữ “Đẽo cày giữa đường” (Viết vào vở)
VĂN BẢN 2: ẾCH NGỒI ĐÁY GIẾNG (Trang Tử - Trung Quốc)
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1: Tìm hiểu chung
1 Em hãy cho biết ai là tác giả của truyện? Giới thiệu những nét chính về tác giả?
………
………
………
- Nêu xuất xứ của truyện “Ếch ngồi đáy giếng”: ………
………
2 VB “Ếch ngồi đáy giếng” thuộc thể loại: ……….
- Nêu đặc điểm của thể loại đó: ………
………
+ Phương thức biểu đạt chính của VB: ………, ngôi kể:………
4 Truyện có những nhân vật: ………
- Những nhân vật đó có gì khác nhân vật trong truyện “Đẽo cày giữa đường” ………
………
5 Tóm tắt cuộc trò chuyện của 2 nhân vật đó trong VB “Ếch ngồi đáy giếng” - …… ………
- …… ………
- …… ………
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 Khám phá nội dung văn bản 1.Những điều gì làm cho ếch cảm thấy sung sướng khi sống trong giếng sụp? Vì sao? - …… ………
………
- …… ………
………
- …… ………
………
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3: 1 Hãy chỉ ra những điểm khác biệt về môi trường sống của ếch và rùa: Ếch:………Nhận xét………
Trang 4Rùa: ……… Nhận xét………
2 Sự khác biệt ấy ảnh hưởng như thế nào đến nhận thức và cảm xúc của 2 con vật - Ếch:………
………
- Rùa:………
………
3 Vì sao con ếch ngạc nhiên thu mình lại, hoảng hốt và bối rối khi nghe rùa kể? - Ngạc nhiên vì:………
………
- Thu mình lại vì:………
………
- Hoảng hốt, bối rối vì:………
………
4 Bài học ngụ trong truyện: ……….
………
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4 Tổng kết 1 Nghệ thuật: ………
………
2 Nội dung truyện: ………
………
………
3 Bài học cuộc sống em rút ra từ câu chuyện: ………
………
………
………
………
4 Trong cuộc sống nếu gặp những bạn huênh hoang tụ phụ thì em sẽ nói gì để khuyên nhủ bạn ấy? ………
………
………
………
Trang 5Tìm đọc và kể lại một phiên bản khác về truyện ngụ ngôn "Ếch ngồi đáy giếng"
(truyện ngụ ngôn Việt Nam)
VĂN BẢN 3 CON MỐI VÀ CON KIẾN (Nam Hương) PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1: Tìm hiểu chung
1 Giới thiệu những nét chính về tác giả: ………
………
2 Văn bản “Con mối và con kiến” thuộc thể loại: ………
- Về hình thức VB “Con mối và con kiến” khác gì với VB “Đẽo cày giữa đường”, “Ếch ngồi đáy giếng”: ………
………
3 VB có những nhân vật: ………
4 Em biết gì về những nhân vật đó? ………
………
………
5 Tóm tắt cuộc trò chuyện của các nhân vật trong VB “Con mối và con kiến” - …… ………
…… ………
- …… ………
…… ………
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2: Khám phá nội dung VB 1 Trong VB “Con mối và con kiến”, quan niệm sống của mối và kiến đã được bộc lộ qua các lời thoại của chúng: Mối Kiến Việc làm (1) ………
…….………
………
….………
Hình dáng(2) …….……… …….………
Lối sống(3) ………
…….………
………
….………
Hậu quả(4) ………
…….………
………
….………
Quan niệm sống ………
………
………
………
2 Thiện cảm của người kể chuyện được dành cho …………., vì:………
………
Trang 6- Em đồng tình với quan niệm sống của:………
3 Bài học ngụ trong truyện: ………
………
………
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3 Tổng kết 1 Nghệ thuật: ………
2 Nội dung truyện: ………
………
………
3 Bài học cuộc sống em rút ra từ câu chuyện: ………
………
………
………
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4 1 Khi tìm hiểu một truyện ngụ ngôn em cần chú ý đến những yếu tố nào? ………
………
………
………
2 Nêu điểm giống nhau và khác nhau về nội dung của truyện “Đẽo cày giữa đường”, “Ếch ngồi đáy giếng” và “Con mối và con kiến” Đẽo cày giữa đường Ếch ngồi đáy giếng Con mối và con kiến Giống nhau
Trang 7
nhau
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT (Thành ngữ) Chỉ ra và giải nghĩa thành ngữ trong câu sau: Mọi người trong làng luôn đoàn kết, sẵn sàng chia ngọt sẻ bùi cho nhau ………
………
…+ Em thấy cấu tạo của thành ngữ như thế nào? (có thể chêm xen từ vào trong cụm từ là thành ngữ đã in đậm không?) + Giải thích nghĩa của các thành ngữ, em thấy nghĩa thành ngữ có phải sự cộng gộp nghĩa của từng yếu tố tạo nên thành ngữ không? 1 Bài tập 1 Chỉ ra và giải nghĩa thành ngữ trong các câu sau: a Tất cả những cái đó cám dỗ tôi hơn là quy tắc về phân từ: nhưng tôi cưỡng lại được, và ba chân bốn cẳng chạy đến trường. - Thành ngữ: ………
- Nghĩa của thành ngữ:………
………
…b Lại có khi tôi cảm thấy mình dũng mãnh đến nỗi dù có phải chuyến núi dời sông tôi cũng sẵn sàng. - Thành ngữ: ………
- Nghĩa của thành ngữ:………
………
……2 Bài tập 2 Thử thay thành ngữ (ỉn đậm) trong các câu sau bằng từ ngữ có ý nghĩa tương đương, rồi rút ra nhận xét: Câu dùng từ ngữ có ý nghĩa tương đương Nhận xét (giống nhau, khác nhau) a Thành có bao nhiêu gỗ hỏng bỏ hết và bao nhiêu vốn liếng đi đời nhà ma sạch. ………
………
………
………
………
………
Trang 8b Giờ đây, công chúa là
một chị phụ bếp thôi thi
thượng vàng hạ cám
việc gì cũng phải làm.
………
………
………
………
………
………
3 Bài tập 3 Nhận xét vé việc sử dụng thành ngữ “Đẽo cày giữa đường” ở hai trường hợp sau a Anh làm việc này chắc nhiều người góp cho những ý kiến hay Khác gi đẽo cày giữa đường. ………
………
………
………
………
b Chín người mười ý, tôi biết nghe theo ai bây giờ? Thật là đẽo cày giữa đường. ………
………
………
………
4 Bài tập 4 Hãy đặt 4 câu mỗi câu sử dụng một trong số các thành ngữ sau: a Học một biết mười Đặt câu: ………
………
b Học hay, cày biết Đặt câu: ………
………
c Mở mày mở mặt Đặt câu: ………
………
d Mở cờ trong bụng Đặt câu: ………
………
VĂN BẢN 4: MỘT SỐ CÂU TỤC NGỮ VIỆT NAM PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 1 15 câu tục ngữ trong VB có thể chia thành …… chủ đề Nội dung mỗi chủ đề - Chủ đề 1: ………
- Chủ đề 2: ………
- Chủ đề 3: ………
2 Tìm hiểu số tiếng trong mỗi câu tục ngữ và nhận xét chung về độ dài của tục ngữ… ………
………
3 Trong 15 câu tục ngữ trên, những câu nào có gieo vần?
………
Trang 9- Tác dụng của việc gieo vần:
………
4 Câu tục ngữ nào có hình thức của một thể thơ quen thuộc được dùng rất nhiều trong ca dao, tìm thêm 2 câu tương tự .
………
………
………
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 Gạch chân vần trong mỗi câu tục ngữ và tìm hiểu theo bảng Câu tục ngữ Chủ
đề Nội dung dụng Áp Nhận xét(Về vai trò,
giá trị)
1 Gió heo may, chuồn chuồn
bay thì bão
2 Kiến cánh vỡ tổ bay ra
Bão táp mưa sa gần tới
3 Mây kéo xuống biển thì nắng
chang chang, mây kéo lên ngàn
thì mưa như trút
4 Đêm tháng Năm chưa nằm đã
sáng
Ngày tháng Mười chưa cười đã
tối
5 Nắng chóng trưa, mưa chóng
tối
6 Nhất nước, nhì phân, tam cần,
tứ giống
7 Nắng tốt dưa mưa tốt lúa
8 Làm rộng ba năm không bằng
chăn tằm một lứa
9 Người sống hơn đống vàng
Trang 1010 Đói cho sạch, rách cho
thơm
11 Không thầy đố mày làm nên
12 Học thầy chẳng tày học bạn
13 Muốn lành nghề, chớ nề học
hỏi
14 Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
15 Một cây làm chẳng nên non
Ba cây chụm lại nên hòn núi
cao
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3
1 Chỉ ra những câu tục ngữ thể hiện ý nghĩa một cách trực tiếp, những câu tục ngữ thể hiện ý nghĩa qua hình ảnh có tính chất ẩn dụ:
………
………
………
2 Ý nghĩa của câu tục ngữ số 11 và 12 có loại trừ nhau không? Em rút ra được bài học gì từ hai câu tục ngữ đó? ………
………
………
………
………
3 Theo em vì sao nhiều câu tục ngữ về đời sống xã hội ra đời từ thuở xa xưa mà vẫn còn giá trị đối với con người ngày nay?
Trang 11………
………
………
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4 Khái quát giá trị nghệ thuật và nội dung của tục ngữ 1 Hình thức nghệ thuật: ………
………
………
2 Nội dung: ………
………
………
………
………
3 Nêu cảm nhận của em sau khi đọc những câu tục ngữ trên: ………
………
………
………
………
………
………
THỰC HÀNH TIẾNG VIỆT (Biện pháp tu từ nói quá) Thế nào là biện pháp nói quá? ………
………
1 Bài tập 1: Chỉ ra và phân tích tác dụng của biện pháp tu từ nói quá trong những câu tục ngữ sau: a Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng Ngày tháng mười chưa cười đã tối ………
………
………
b Ngày vui ngắn chẳng đầy gang ………
c Thuận vợ thuận chồng tát bể Đông cũng cạn.
Trang 12………
2 Bài tập 2: Cho biết trong những câu sau, câu nào là nói quá câu nào là nói khoác Từ đó nêu sự khác nhau giữa nói khoác và nói quá. a Cày đồng đang buổi ban trưa Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày ………
b Trời nóng quá mồ hôi nhỏ xuống ướt sũng cả sàn nhà ………
c Sầu đong càng lắc càng đầy Ba thu dọn lại một ngày dài ghê ………
d Bài văn này tôi chỉ làm vèo trong năm phút thế mà vẫn viết được ba trang …………
- Khác nhau………
………
………
………
………
Bài tập 3: Hãy đặt 4 câu mỗi câu sử dụng một trong số các cụm từ có biện pháp tu từ nói quá sau đây: a Buồn nẫu ruột -> ………
b Rụng rời chân tay -> ……….
c Cười vỡ bụng -> ………
d Mệt đứt hơi -> ………
VĂN BẢN 5: CON HỔ CÓ NGHĨA (Vũ Trinh) PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 Tìm hiểu chung - Tác giả: ………
- Xuất xứ: ………
- Thể loại: ………
- Phương thức biểu đạt chính: ………
- Nhân vật: ………
- Bố cục: ………
………
- Nội dung VB: ………
………
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 Con hổ và bà đỡ Trần
Trang 13Tình
huống
………
………
………
………
Thái độ và hành động ………
………
………
………
………
………
………
………
Tình cảm Phẩm chất ………
………
………
………
………
………
………
………
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3 Con hổ và ông tiều phu Nội dung Con hổ Ông tiều phu Tình huống ……….
………
………
………
Thái độ và hành động ………
………
………
………
………
………
………
………
Tình cảm Phẩm chất ………
………
………
………
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 4. 1 Em cảm nhận được điều gì về tiếng gầm của hai con hổ ở phần cuối mỗi câu chuyện? ………
………
………
………
2 Mượn hình tượng con hổ có nghĩa, tác phẩm đã gửi bài học đạo lý nào cho con người? ………
………
………
3 Việc tác giả ghép hai câu chuyện khác nhau vào cùng một VB có ý nghĩa gì? Theo em, nếu bớt đi một câu chuyện, ý nghĩa của VB có thể bị ảnh hưởng như thế nào? ………
Trang 14………
………
………
4 Nêu cảm nghĩ về một chi tiết em thấy ấn tượng nhất trong truyện: ………
………
………
5 Đặc sắc về nghệ thuật và nội dung của VB “Con hổ có nghĩa” ………
………
………
………
………
………
6 Bài học em rút ra từ VB “Con hổ có nghĩa”: ………
………
………
………
VIẾT BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ TRONG ĐỜI SỐNG (Trình bày ý kiến tán thành) PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1: PHÂN TÍCH BÀI VIẾT THAM KHẢO Nhiệm vụ: Đọc bài viết “Trường học đầu tiên” (SGK T16,17) và hoàn thành các thông tin sau Vấn đề cô giáo đưa ra để nghị luận là gì? ………
……….…………
Phần nào của bài viết giới thiệu về vấn đề nghị luận? nhận xét cách dẫn vào vấn đề ………
………
………
………
Người viết đồng tình với ý kiến nào, của ai? ………
………
Trang 15Người viết đã đưa ra
những lý lẽ gì để bảo
vệ, thể hiện sự đồng
tình với ý kiến đó?
………
………
………
………
Người viết đã đưa ra những dẫn chứng gì để chứng minh cho ý kiến mình tán thành? ………
………
………
………
………
………
………
………
Người viết kết thúc vấn đề như thế nào? ………
………
………
………
Nhận xét cả em về cách đưa ra lý lẽ và dẫn chứng để chứng minh cho vấn đề của người viết ………
………
………
………
………
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2: TÌM Ý CHO BÀI VĂN NGHỊ LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ TRONG ĐỜI SỐNG (Trình bày ý kiến tán thành) Nhiệm vụ: Tìm ý cho bài văn Gợi ý: Đọc kĩ phần gợi ý lựa chọn đề tài trong SGK trang 18 và trả lời vào cột bên phải các câu hỏi ở cột bên trái Vấn đề em chọn đưa ra để nghị luận là gì? ……………….…………
Em dự định sẽ giới thiệu về vấn đề nghị luận như thế nào? ………
………
………
Em đồng tình với ý kiến nào? ……… ………
Em sẽ đưa ra những ………
Trang 16lý lẽ gì để bảo vệ, thể
hiện sự đồng tình với
ý kiến đó?
………
………
………
………
………
Em sẽ đưa ra những dẫn chứng nào để chứng minh cho ý kiến mìnhcủa mình để thuyết phục mọi người đồng tình với mình? ………
………
………
………
………
………
………
………
Bài học rút ra từ vấn đề bàn luận trên là gì? (Bản thân em cần phải làm gì?) ………
………
………
………
Em sẽ kết thúc vấn đề như thế nào? ………
………
………
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3 CHỈNH SỬA BÀI VIẾT Họ tên người chỉnh sửa:………
Họ tên tác giả bài viết:………
Yêu cầu Gợi ý chỉnh sửa Nội dung nhận xét/chỉnh sửa Nêu được hiện tượng (vấn đề) cần bàn luận Đọc lại phần MB, nếu chưa thấy hiện tượng (vấn đề) cần bàn luận thì phải nêu cho rõ ………
………
………
Thể hiện được ý kiến (tình cảm, thái độ, cách đánh giá, …) của người viết về hiện tượng (vấn đề) Bổ sung những câu tình cảm, thái độ, cách đánh giá về hiện tượng (vấn đề) nếu thấy còn thiếu ………
………
………
………
Trang 17Đưa ra được những
lí lẽ, bằng chứng
để bài viết có sức
thuyết phục
Kiểm tra các lí lẽ bằng chứng, nếu lí lẽ chưa chắc chắn, bằng chứng chưa tiêu biểu hoặc còn thiếu thì phải chỉnh sửa, thay thế, bổ sung
………
………
………
………
………
Trình tự triển khai Cách triển khai các lý lẽ, bằng chứng đã hợp lý hay chưa? Vì sao? ………
………
………
Kết thúc vấn đề có ý nghĩa Cách kết thúc vấn đềnhư vậy có ấn tượng hay chưa? Có nên chỉnh sửa hay không? ………
………
………
Đảm bảo các yêu cầu về chính tả và diễn đạt Phát hiện lỗi về chính tả và diễn đạt để sửa lại cho phù hợp ………
………
………
Qua bài viết của bạn em rút ra bài học gì cho bản thân khi viết bài văn trình bày ý kiến về một vấn đề trong đời sống ………
………
………
………
NÓI VÀ NGHE KỂ LẠI MỘT TRUYỆN NGỤ NGÔN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 TÌM Ý CHO BÀI NÓI *GỢI Ý: Nhớ lại nội dung truyện ngụ ngôn sẽ kể và điền vào phiếu học tập Truyện ngụ ngôn em chọn kể là gì? ………
……….…………
Truyện có những nhân vật nào? ……… ………
Chủ đề của truyện là gì? ……… ………
Các sự việc diễn ra theo trình tự nào? ………
………
………
………
Trang 18………
………
………
………
………
Bài học rút ra từ câu chuyện là gì? ……… ………
………
………
………
………
PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 TỰ KIỂM TRA BÀI NÓI CỦA BẢN THÂN Nội dung kiểm tra Đạt Chưa đạt 1 Bài nói đã có đủ các phần: Mở bài, thân bài, kết bài 2 Người kể trình bày chi tiết, rõ ràng các sự việc xảy ra 3 Đã chọn đúng câu chuyện ngụ ngôn 4 Các sự việc được trình bày theo trình tự thời gian hợp lí, dễ hiểu, sử dụng từ ngữ thích hợp với ngôn ngữ nói khi kể 5 Các hành động, lời nói của nhân vật được kể đầy đủ, chi tiết 6 Người kể dùng ngôi thứ nhất xưng hô hợp lý để kể lại truyện 7 Người kể có sự sáng tạo, thể hiện cảm xúc, suy nghĩ phù hợp với những nội dung được kể 8 Rút ra được bài học, ý nghĩa của câu chuyện được kể PHIẾU HỌC TẬP SỐ 3 PHIẾU ĐÁNH GIÁ BÀI NÓI THEO TIÊU CHÍ Nhóm:……….
Chưa đạt
(Dưới 5 điểm) (Từ 5-7 điểm) Đạt (Từ 8-10 điểm) Tốt
1 Chọn được câu
chuyện hay, có ý
nghĩa
Không xac định được thể loại của câu chuyện
Câu chuyện đúng yêu cầu đề tài luyện nói
Câu chuyện ngụ ngôn hay và ấn tượng, nêu được ý nghĩa của truyện
2 Nội dung câu
chuyện phong
phú, hấp dẫn
ND sơ sài, chưa có
đủ chi tiết để người nghe hiểu câu chuyện.
Nội dung câu chuyện đầy đủ các chi tiết quan trọng.
Nội dung câu chuyện đầy đủ các chi tiết quan trọng
và có sự chuyển ý giữa các sự việc.