Phần I Đặt vấn đè Trường THPT Hoàng Quốc Việt PHẦN I ĐẶT VẤN ĐỀ Sở Giáo dục Thái Nguyên Trường THPH Hoàng Quốc Việt *************** && *************** Đề tài sáng kiến kinh nghiệm MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP G[.]
Trang 1PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ
Sở Giáo dục Thái Nguyên
Trường THPH Hoàng Quốc Việt
*************** && ***************
Đề tài sáng kiến kinh nghiệm
MỘT SỐ PHƯƠNG PHÁP GIẢNG DẠY VÀ HUẤN LUYỆN SỨC NHANH CHO HỌC SINH PHỔ THÔNG
TRƯỜNG THPT HOÀNG QUỐC VIỆT
Tỉnh Thái Nguyên
Chuyên ngành: Giáo dục thể chất
Họ và tên: Nguyễn Thị Tuyết Nhung
Chức vụ: Giáo viên
Sinh hoạt tại tổ: NN - TC - QPAN
Thái Nguyên - 2018
Trang 21.Lý do chọn đề tài
Sức khoẻ thật đáng quý đối với mỗi chúng ta Song mỗi người sinh ra không phải đã có sẵn sức khoẻ tốt mà đó chỉ là tiền đề và cơ sở ban đầu Muốn
có được sức khoẻ tốt phải trải qua một quá trình rèn luyện một cách kiên trì, khoa học Thông qua các hoạt động, vận động con người ý thức rõ vai trò, ý nghĩa to lớn mà thể thao đem lại Để có một sức khoẻ tốt chúng ta không chỉ tập luyện thường xuyên mà còn phải tập luyện đúng cách Trong những năm qua công việc giáo dục thể chất của chúng ta đã có nhiều tiến bộ, các chỉ tiêu phát triển thể chất của học sinh phổ thông đã có sự gia tăng đáng kể ở các lứa tuổi, các vùng miền trên toàn quốc Tuy nhiên sự phát triển đó còn không
đồng đều và ở mức chưa cao " chất lượng giờ dạy thể dục vẫn còn thấp
nhiều nơi chỉ là hình thức"
Một khó khăn lớn trong việc phát triển công tác GDTC trong trường học
là thời gian dành cho tập luyện TDTT trong các trường phổ thông còn quá thấp chỉ có 2 giờ thể dục nội khoá trong một tuần Điều này vẫn chưa đủ để tạo ra những động tác có kỹ thuật tốt và hiệu quả cao về thành tích cũng như nâng cao sức khoẻ cho học sinh Song do sự quy định chặt chẽ của chương trình học tập, học sinh không thể tăng số giờ học chính khoá để tập luyện TDTT được Vì vậy việc tăng cường nâng cao hiệu quả giờ học chính khoá trong các trường phổ thông là rất quan trọng
Một trong những khó khăn của giờ dạy thể dục ở bậc THPT là phải hình thành được kĩ năng thực hiện cơ bản và tạo ra hứng thú tập luyện của học sinh Phát triển tố chất sức nhanh là một trong những nội dung cơ bản, nhằm phát triển khả năng của học sinh Tạo điều kiện cho các em tiếp thu, luyện tập các nội dung khác được dễ dàng hơn Đó là một nội dung được luyện tập để rèn luyện và nâng cao sức khỏe
1 Cơ sở lý luận
Mục tiêu của giáo dục phổ thông là: "Giúp học sinh phát triển toàn diện về
đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản, phát triển năng lực
Trang 3cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân, chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc" Hiện nay do yêu cầu đổi mới của phương pháp giảng
dạy và yêu cầu học tập mà đòi hỏi học sinh phải có sức khỏe để tiếp thu tốt các bài học trên lớp và nâng cao sức đề kháng
2 Cơ sở thực tiễn
Trong xã hội hiện đại, tình trạng học sinh thiếu vận động và thừa chất dinh dưỡng ngày càng nhiều, hiện tượng học sinh có trọng lượng cơ thể vượt quá mức bình thường hoặc mắc bệnh béo phì cũng ngày càng phổ biến Việc tập luyện thể thao thường xuyên liên tục sẽ giúp dần khắc phục thực trạng này Việc tập luyện và thi đấu điền kinh đã trở thành truyền thống hàng năm và thu hút đông đảo học sinh tham gia Các bài tập điền kinh không những có tác dụng tốt tới sức khoẻ mà còn có tác dụng phát triển thể lực một cách toàn diện, tạo điều kiện nâng cao thành tích của các môn thể thao khác
Điền kinh được chia ra thành nhiều nhóm khác nhau như: Nhảy, ném đẩy
và các môn chạy và ngay trong môn chạy lại được chia ra thành nhiều cự ly khác nhau như chạy ngắn, chạy cự ly trung bình và chạy cự ly dài Mỗi một cự
ly lại có đặc trưng riêng về kỹ thuật, cấu trúc động tác cũng như mức độ tác động của nó đến người tập
Trong các yếu tố ảnh hưởng tới thành tích của VĐV điền kinh thì kỹ thuật chiếm vị trí quan trọng, then chốt nhất Kỹ thuật càng thuần thục thì học sinh càng tiết kiệm sức, vận dụng và phát huy được tối đa khả năng của cơ thể Xuất phát từ thực tiễn nêu trên, để giảng dạy và huấn luyện phát triển tố chất sức nhanh cho học sinh THPT, vừa có thể lực tốt vừa có thành tích cao trong các kỳ thi học sinh giỏi TDTT các cấp, qua giảng dạy và huấn luyện thực
tế đối với học sinh trường THPT Hoàng Quốc Việt nơi tôi đang công tác Tôi
mạnh dạn đưa ra sáng kiến về : “ Một số phương pháp giảng dạy và huấn
luyện phát triển sức nhanh cho học sinh Trung Học Phổ Thông”
Trang 4PHẦN II: NỘI DUNG
Sức nhanh là một trong những tố chất quan trọng của con người nhất là trong giai đoạn phát triển toàn diện của các em học sinh lứa tuổi THPT Phát triển các
tố chất thể lực, đặc biệt đối với sức nhanh là một trong những năng lực thể chất của học sinh, đây là điều kiện quan trọng để các em có thể giành được thành tích cao trong học tập, tập luyện và thi đấu Là tiền đề cho việc thực hiện những yêu cầu trong quá trình tập luyện sức nhanh được xác định trước hết thông qua quá trình thích ứng về mặt năng lượng, chúng phụ thuộc vào những nhân tố năng lực làm việc của các cơ quan, mức độ ổn định và tiết kiệm hoá năng, sức chịu đựng tâm lý Thông qua việc nghiên cứu những cơ sở lý luận và thực tiễn trong chạy cự ly ngắn nhằm nâng cao hiệu quả học tập của học sinh Từ đó giúp cho giáo viên có phương pháp dạy phù hợp nhằm nâng cao trình độ thể lực cho học sinh Chính vì vậy tôi đã xây dựng:
1 Phương pháp nghiên cứu
Thành tích của bất kỳ môn thể thao nào cũng thường do kết quả của quá trình chuẩn bị đầy đủ các mặt như: kỹ thuật, thể lực, chiến thuật, phẩm chất ý chí, tinh thần, lí luận… của người tập Song trong đó mặt chuẩn bị thể lực có ý nghĩa hết sức quan trọng, thậm chí còn có ý nghĩa quyết định Đương nhiên nâng cao trình độ thể lực còn có mối quan hệ mật thiết với các mặt huấn luyện khác, đặc biệt gắn bó chặt chẽ với huấn luyện kỹ thuật Giảng dạy và huấn luyện phát triển tố chất sức nhanh phải dựa trên cơ sở khoa học tự nhiên của giáo dục thể chất Phải nắm vững được kỹ thuật, lý luận là điều không thể thiếu được trong quá trình giảng dạy và huấn luyện, là hệ thống các bài tập được tiến hành tuần tự theo phương pháp tổ chức hợp lý Hoạt động của lực bên trong và bên ngoài với mục đích vận dụng đầy đủ có hiệu quả những thực lực ấy để đạt được thành tích cao Qua thực tế đã giảng dạy và huấn luyện, tôi thấy cần phải
áp dụng tốt nhiều phương pháp giảng dạy huấn luyện Cụ thể tôi đã sử dụng các phương pháp sau:
- Quan sát sư phạm
Trang 5- Thống kê, phiếu học tập
- Luyện tập, sử dụng các dụng cụ luyện tập
- Đọc và tham khảo tài liệu
- Kiểm tra đánh giá thể lực của học sinh đầu năm học
- Đổi mới phương pháp dạy học tích cực cho học sinh
- Đưa đề tài vào thực nghiệm trong quá trình giảng dạy và huấn luyện
2 Phương pháp lý luận
Để đạt được mục đích của giáo dục thể dục thể thao cần đảm bảo thực hiện đầy đủ những nguyên tắc khoa học trong quá trình giảng dạy và tập luyện Trong quá trình phát triển thể lực phải quan tâm đúng mức cả hai mặt: thể lực chung (còn gọi là thể lực toàn diện) và thể lực chuyên môn (thể lực môn chuyên sâu) Tỷ lệ phát triển thể lực chuyên môn tăng dần theo trình độ tập luyện Thông qua thực tiễn cùng với sự tiến bộ không ngừng của trình độ khoa học kỹ thuật chung những nguyên tắc này đã dần được hình thành và hoàn thiện Dựa trên cơ sở những nguyên tắc giáo dục chung và dựa trên đặc điểm của giáo dục thể thao, trong quá trình giảng dạy và tập luyện cần chú ý thực hiện những nguyên tắc sau:
- Tự giác và tích cực
- Hệ thống và thường xuyên
- Tuần tự nâng cao hợp lý
- Toàn diện
- Trực quan
- Phân loại đối đãi cá biệt
Giảng dạy và huấn luyện phát triển sức nhanh, phải dựa trên cơ sở sinh lý của hoạt động thể lực
Trong sinh hoạt, lao động cũng như trong tập luyện TDTT, con người có lúc phải vận động nhanh, có lúc phải vận động lâu dài với cường độ lớn Tức là phải thể hiện các mặt khác nhau của khả năng vận động Đặc biệt đối với sức nhanh, nó thể hiện khả năng chống đỡ của cơ thể đối với những thay đổi bên trong xảy ra do hoạt động của cơ bắp
Trang 6Sự phát triển sức nhanh, phụ thuộc vào mức độ hoàn thiện của sự phối hợp giữa các chức năng vận động và chức năng dinh dưỡng, vào độ bền vững chức năng của các cơ quan nội tạng Đặc biệt là các hệ hô hấp và tim mạch, là những hệ bảo đảm việc cung cấp oxy cho cơ thể
3 Phương pháp giảng dạy và huấn luyện
Huấn luyện là một phương pháp giảng dạy, hướng dẫn thực hành do giáo viên chỉ đạo, hướng dẫn mà trong đó việc luyện tập của học sinh được thực hiện Huấn luyện thể thao là một quá trình sư phạm nhằm hoàn thiện năng lực thể thao cho học sinh Các nhiệm vụ chính của huấn luyện thể thao được xác định trên cơ sở của các yêu cầu được đặt ra từ quá trình huấn luyện Đó là các nhiệm vụ:
- Giáo dục các phẩm chất tâm lý
- Chuẩn bị thể lực
- Chuẩn bị kỹ thuật và năng lực phối hợp vận động
- Phát triển trí tuệ
Từ những đặc điểm trên, ta thấy hiệu quả kỹ thuật chạy cự ly ngắn phụ thuộc vào 3 yếu tố chính:
- Sức mạnh tốc độ
- Khả năng phản ứng của cơ thể với tín hiệu
- Mức độ hoàn thiện kỹ thuật
Thực hiện tốt những vấn đề đó mới đảm bảo phát triển được thể lực và nâng cao được thành tích của người tập đi đôi với sử dụng tốt các phương tiện huấn luyện thể thao là:
- Các bài tập thể chất
- Các phương tiện tâm lý
- Các biện pháp vệ sinh
- Các yếu tố lành mạnh của thiên nhiên
Trong huấn luyện thể thao, đặc biệt là sức nhanh, phải chú trọng đến thực lực của học sinh và khả năng phát triển của cá nhân học sinh Riêng với bản thân tôi, tôi đã sử dụng phiếu học tập để điều tra hứng thú học tập đầu năm các
Trang 7môn thể thao thông qua việc chọn lựa môn TDTT các em ưa thích để luyện tập kết quả thu được như sau:
- Bài thể dục: 9%
- Chạy ngắn: 8%
- Chạy bền: 5%
- Nhảy cao: 7%
- Nhảy xa: 4%
- Đá cầu: 12%
- Cầu lông: 10 %
- Bóng đá: 28%
- Bóng chuyền: 17%
Đa số các em chọn những môn luyện tập theo ý thích chủ quan của mình
mà không để ý đến thể trạng cơ thể cũng như tố chất thể thao của mình Một số
em có thể trạng và thể lực yếu lại thích các môn vận động mạnh như: bóng đá, chạy bền, có em thấy bạn chọn thì mình cũng chọn hay do các bạn rủ tập cùng Ngoài ra tôi cũng đã sử dụng phiếu học tập thăm dò đánh giá sự hiểu biết của các em học sinh về nội dung sức nhanh như sau:
PHIẾU ĐIỀU TRA Câu 1: Em hiểu thế nào là sức nhanh?
A: Khả năng lao động hoặc tập luyện TDTT trong một thời gian ngắn
B: Khả năng của cơ thể chống lại sự mệt mỏi trong khi luyện tập
Câu 2: Sức nhanh phụ thuộc vào những yếu tố nào?
A: Sức mạnh tốc độ
B: Khả năng phản ứng của cơ thể với tín hiệu
C: Mức độ hoàn thiện kỹ thuật
D: Cả A, B, C
Câu 3: Sức mạnh tốc độ là gì?
A: Là khả năng của cơ thể khi hoạt động trong một thời gian ngắn
B: Là khả năng của cơ thể khi thực hiện công việc trong một thời gian ngắn Trong giảng dạy và huấn luyện tôi thường chia lớp theo nhóm sức khỏe và giới tính Đặc biệt tôi luôn tuân thủ nguyên tác huấn luyện đó là:
Trang 8- Nguyên tắc nâng cao LVĐ
- Nguyên tắc đảm bảo tính liên tục của LVĐ
- Nguyên tắc sắp xếp LVĐ theo chu kỳ
Tăng sức nhanh trong tập luyện và thi đấu cho học sinh là nhiệm vụ đặt ra cho người giáo viên Muốn làm được việc đó theo tôi cần:
- Chuẩn bị tốt cơ sở vật chất
- Chuẩn bị kế hoạch giảng dạy
- Lựa chọn phương pháp giảng dạy phù hợp theo từng giờ học cho học sinh
- Đan xen giữa sử dụng các động tác bổ trợ và các trò chơi vận động gây - ứng thú cho học sinh
- Tạo hứng thú học tập cho học sinh như: tổ chức thi đấu, đưa mốc các bài tập cho học sinh để học sinh phấn đấu…
3 Phương pháp kiểm tra và tự kiểm tra y học
Y – sinh học hiện đại khi nghiên cứu cơ thể sống thường tách nó ra làm các
cơ quan, hệ cơ quan và các chức năng riêng biệt Tuy nhiên, cơ thể con người
là một hệ sinh học hoàn chỉnh và thống nhất, có khả năng tự điều chỉnh và tự phát triển Sự thống nhất của cơ thể thể hiện ở hai mặt: Thứ nhất, giữa các cơ quan, hệ cơ quan hoặc các chức năng của cơ thể luôn có sự tác động qua lại với nhau Sự biến đổi ở một cơ quan nhất thiết sẽ ảnh hưởng sẽ ảnh hưởng đến hoạt động của các cơ quan khác và đến toàn cơ thể nói chung Hoạt động của
cơ thể bao gồm sự phối hợp của hoạt động tâm lý, hoạt động dinh dưỡng và vận động trong mối liên hệ chặt chẽ với môi trường xung quanh và chịu sự tác động của môi trường Kiểm tra và tự kiểm tra y học đối với người tập trong quá trình giáo dục thể chất là những biện pháp rất cần thiết để bảo đảm hiệu quả giáo dục, nâng cao sức khoẻ, ngăn ngừa các tác động xấu có thể xảy ra Ngay từ khi các em bước vào học chương trình Thể dục THPT tôi đã cho các
em tự theo dõi và kiểm tra sức khỏe của bản thân bằng việc hướng dẫn các em
đo mạch, theo dõi sức khỏe vào các thời điểm trong ngày Các nội dung theo dõi sức khỏe thường xuyên: cảm giác chung, giấc ngủ, cảm giác khi ăn uống, mạch, cân nặng, tập luyện, thành tích, cảm giác đau, mức độ thực hiện chế độ
Trang 9sinh hoạt Tôi xin giới thiệu một trang nhật ký kiểm tra trong 3 ngày liên tục như sau:
NỘI DUNG
THEO DÕI
NGÀY THỰC HIỆN 09/10/2010 10/10/2010 11/10/2010
1 Cảm giác chung Tốt Tốt Bình thường
2 Giấc ngủ 8h - Tốt 8h – Tốt 7h – Không
tốt
3 Cảm giác khi ăn Ngon Ngon Không ngon
4 Mạch
- Sáng
- Trước buổi tập
- Sau tập 30’
68
74
74
66
76
76
70
78
83
5 Cân nặng 50.5 kg 50.4 kg 50.7 kg
6 Tập luyện 1 buổi Không 1 buổi
7 Thành tích 100m = 15”3 Không 100m = 15”8
8 Cảm giác đau Không Không Đau ở chân
9 Mức độ thực hiện Tốt Chưa đạt Giảm kết quả Đối với học sinh ở nhóm sức khoẻ yếu hay nhóm đặc biệt, tự kiểm tra có vai trò quan trọng trong việc sắp xếp hợp lý nội dung tập luyện Kết quả tự kiểm tra phải được phân tích thường xuyên và có sự thảo luận giữa học sinh và giáo viên Tự kiểm tra để người tập biết rõ trạng thái sức khoẻ của mình có thái
độ đúng đắn và tự giác đối với việc giáo dục thể chất Vì vậy, ngoài tác dụng cung cấp kiến thức y học TDTT còn có ý nghĩa giáo dục đối với học sinh Từ
đó tôi đi vào từng bài tập cụ thể trong các giờ học như:
- Đứng vai quay về hướng chạy, xuất phát theo hiệu lệnh và chạy 20m - 30m
- Đứng lưng quay về hướng chạy, xuất phát theo hiệu lệnh và chạy 20m - 30m
- Đi nhanh chuyển sang chạy 30m - 40m
- Chạy theo vạch kẻ thẳng
- Đứng thẳng sau vạch xuất phát sau đó đổ người về trước rồi chạy tốc độ cao 10m- 15m
Trang 10- Đứng tựa tay vào tường ( gốc cây) nhún cổ chân
- Nằm ngửa nâng chân sau đó đạp duỗi chân
- Đứng tại chỗ đánh tay theo nhịp hô
- Chạy tốc độ cao 30m - 40m
- Chạy biến tốc theo nhịp vỗ tay
- Chạy bước nhỏ thả lỏng
- Chạy đá gót chạm mông
- Chạy nâng cao đùi
- Chạy đạp thẳng chân sau
- Đứng tại chỗ tập đưa ngực hoặc vai đánh đích
- Chạy 10m và đánh đích
- Tập xuất phát cao
- Tập xuất phát thấp
- Xuất phát - chạy lao - chạy giữa quãng 40m - 50m
- Xuất phát- chạy lao - chạy giữa quãng - chạy về đích 50m- 60m
- Hoàn thiện cả 4 giai đoạn kỹ thuật: Xuất phát - chạy lao - chạy giữa quãng và
về đích
Ngoài ra trong các buổi học tôi còn lồng ghép các trò chơi rèn phản xạ, phát triển sức nhanh, phát triển sức mạnh cho học sinh Dần dần khi học sinh đã quen với phương pháp giảng dạy, tôi tiến hành kiểm tra, tổ chức đấu tập cho học sinh… Trường THPT Hoàng Quốc Việt thường xuyên tổ chức giải điền kinh qua đó tạo cơ hội khích lệ học sinh thể hiện năng lực của bản thân
Hướng dẫn học sinh phương pháp tập luyện là nhiệm vụ và khả năng của người thầy Tôi hướng dẫn các em :
- Luyện tập phù hợp với sức khỏe của bản thân
- Tập từ nhẹ đến nặng
- Tập thường xuyên hàng ngày
- Hoàn thiện kỹ thuật chạy
- Thay đổi hình thức luyện tập thường xuyên giúp học sinh không nhàm chán