Tóm tắt: Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào.

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

ĐUÔNG CHĂN NĂN THA

CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP CỦA TỈNH VIÊNG CHĂN, NƯỚC CỘNG HÕA

DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ

NGÀNH: KINH TẾ CHÍNH TRỊ

MÃ SỐ: 931 01 02

Hà Nội - 2023

Công trình được hoàn thành tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Người hướng dẫn khoa học: PGS, TS Nguyễn Khắc Thanh

Phản biện 1:……… Phản biện 2:……… Phản biện 3:………

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng chấm luận án cấp Học viện họp tại Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

Vào hồi giờ ngày tháng năm 20

Có thể tìm hiểu luận án tại Thư viện Quốc gia và Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài

Trong các ngành kinh tế, nông nghiệp là một ngành sản xuất vật chất cơ bản cung cấp nhiều loại sản phẩm thiết yếu cho đời sống xã hội, đồng thời cung cấp nguồn nhân lực và tạo nên tích lũy ban đầu cho sự nghiệp phát triển của mỗi quốc gia Các nước trên thế giới cũng phải dựa vào sản xuất nông nghiệp

để tạo nguồn lương thực, thực phẩm cần thiết để nuôi sống dân tộc mình và tạo nền tảng cho các ngành, các hoạt động kinh tế khác phát triển Do đó, nhiều quốc gia trên thế giới có những chiến lược, chính sách khác nhau nhằm phát huy lợi thế của sản xuất nông nghiệp

Lào là một quốc gia nằm ở khu vực Đông Nam Á với nhiều điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế nông nghiệp Từ năm 1986 đến nay, Đảng Nhân dân Cách mạng Lào tiến hành đổi mới toàn diện đất nước, trong đó khởi đầu là đổi mới tư duy phát triển kinh tế Một trong những vấn đề quan trọng của sự đổi mới

đó là chuyển nền kinh tế tự nhiên và nửa tự nhiên sang sản xuất hàng hóa theo cơ chế thị trường, mở rộng ra bên ngoài, coi phát triển nông nghiệp là mặt trận hàng đầu và là cơ sở để phát triển kinh tế đất nước

Trong giai đoạn hiện nay, phát triển kinh tế nông nghiệp Lào đang được tiến hành trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng với cả nhiều thời cơ và thách thức So với các nước trong khu vực Đông Nam Á, quá trình chuyển từ nền kinh tế tự nhiên và nửa tự nhiên sang nền kinh tế hàng hóa của Lào gặp nhiều khó khăn vì bình quân diện tích đất nông nghiệp thấp, cây trồng, vật nuôi nói chung đều xếp vào loại trung bình thấp Do vậy, việc đẩy nhanh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp là yêu cầu khách quan để tận dụng nguồn lực quốc gia Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp một mặt cho phép khai thác có hiệu quả tiềm năng và nguồn lực sẵn có để thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội; mặt khác

để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của quá trình hội nhập quốc tế

Viêng Chăn là một trong những tỉnh có diện tích lớn, nằm

ở miền trung Tây Bắc của nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào,

có vị trí chiến lược về kinh tế - xã hội và có tiềm năng để phát triển nông nghiệp Trên cơ sở đường lối đổi mới của Đảng, tỉnh Viêng Chăn đã tập trung vốn đầu tư vào phát triển nông nghiệp và lâm nghiệp, khuyến khích các thành phần kinh tế kể cả của nhà nước và tư nhân tham gia vào xây dựng cơ sở hạ tầng để thúc đẩy sản xuất của nông dân bằng nhiều hình thức khác nhau Nhờ đó, các ngành nghề sản xuất hàng hóa nông nghiệp từng bước phát triển ở một số địa phương của tỉnh Viêng Chăn, đời sống của nhân dân đã được cải thiện đáng kể Những kết quả đạt được trong sản xuất nông nghiệp, xây dựng và phát triển nông thôn trên địa bàn tỉnh Viêng Chăn trong thời gian qua đã làm thay đổi căn bản bộ mặt nông thôn, tạo động lực mới của sự phát triển toàn diện về kinh tế - xã hội của tỉnh

Tuy nhiên, mặc dù kinh tế nông nghiệp chiếm tỷ lệ lớn trong nền kinh tế của tỉnh, nhưng trình độ phát triển của lực lượng sản xuất trong nông nghiệp còn thấp, phương thức canh tác còn lạc hậu, cơ cấu kinh tế mang tính tự cung tự cấp là chủ yếu Nếu so với các tỉnh khác và cả nước thì quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn còn chậm, nhiều tiềm năng, thế mạnh về kinh tế nông nghiệp của địa phương chưa được khai thác đầy đủ và có hiệu quả Điều đó khiến cho nền kinh tế nói chung và kinh tế nông nghiệp của Viêng Chăn nói riêng chưa tưng xứng với tiềm năng, vị thế sẵn

có cũng như chưa đáp ứng được yêu cầu phát triển của tỉnh cũng như của đất nước Do đó, để mở rộng sản xuất, thúc đẩy kinh tế nông nghiệp phát triển, nâng cao hơn nữa đời sống của nông dân cần phải đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp mới

có thể thúc đẩy chuyển dịch kinh tế tự nhiên và nửa tự nhiên sang kinh tế thị trường được Ngoài ra, trong bối cảnh cần phải đẩy mạnh sản xuất hàng hóa nông nghiệp trên quy mô lớn, thúc đẩy xuất khẩu các mặt hàng nông sản vốn là thế mạnh của tỉnh Viêng Chăn, yêu cầu cấp thiết đang đặt ra cho phát triển kinh tế

nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn trong giai đoạn hiện nay là cần phải đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp Vì

những lý do đó, tác giả lựa chọn vấn đề “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào” làm đề tài luận án tiến sĩ, chuyên

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

Để thực hiện được mục đích nghiên cứu trên, đề tài xác định cần phải giải quyết những nhiệm vụ sau:

- Tổng quan những công trình nghiên cứu liên quan đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp nói chung và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào nói riêng; từ đó chỉ ra những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu và làm sáng tỏ thêm

- Làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào

- Phân tích, đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh

tế nông nghiệp ở tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào và nguyên nhân của sự chuyển dịch đó

- Chỉ ra yêu cầu và đề xuất giải pháp đẩy chuyển dịch

cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào trong thời gian tới

3 Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận án là quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Phạm vi không gian: Luận án tập trung nghiên cứu quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trên địa bàn tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào; có sự tham khảo kinh nghiệm một số tỉnh của Lào và các nước trong khu vực để làm căn cứ đối sánh

- Pham vi thời gian: Luận án nghiên cứu quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trong thời gian gần đây (tập trung vào giai đoạn từ năm 2015 đến năm 2020) và đề xuất giải pháp đến năm 2030

4 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu

4.1 Cơ sở lý luận

Cơ sở lý luận của luận án này là lý luận của chủ nghĩa Mác-Lênin, các quan điểm, đường lối chính sách của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào về phát triển kinh tế, trong đó có chuyển dịch

cơ cấu kinh tế; đồng thời kế thừa có chọn lọc những tài liệu nghiên cứu thứ cấp có liên quan đến đề tài luận án

4.2 Phương pháp nghiên cứu

Luận án dựa trên phương pháp nghiên cứu chủ yếu của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử như phân tích, tổng hợp, khái quát hóa, trừu tượng hóa đồng thời kết hợp với phương pháp lôgic - lịch sử, phương pháp tổng kết kinh nghiệm, thống kê

5 Những đóng góp mới của luận án

5.1 Đóng góp về lý luận

- Luận án góp phần làm sáng tỏ thêm những vấn đề lý luận về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp khái niệm, nội dung, vai trò

- Luận án xây dựng khung lý thuyết để đánh giá quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế của các địa phương cấp tỉnh ở nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào

5.2 Đóng góp về thực tiễn

- Luận án góp phần làm rõ thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào

- Đề xuất những quan điểm, giải pháp nhằm đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn Một số giải pháp có thể có ý nghĩa tham khảo đối với một số tỉnh của nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào

6 Bố cục của luận án

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận án được kết cấu gồm 4 chương

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN

ĐỀ TÀI CỦA LUẬN ÁN

1.1 NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU CỦA TÁC GIẢ VIỆT NAM LIÊN QUAN ĐẾN VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ CHUYỂN DỊCH

CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP

Ở Việt Nam, có nhiều công trình nghiên cứu như sách, báo, đề tài khoa học các cấp, luận văn, luận án về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp Tiêu biểu như: Đề tài nghiên cứu khoa học: “Nghiên cứu luận cứ khoa học để chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa” của tác giả Lê Quốc Doanh (chủ nhiệm) (2006); đề tài: “Các yếu tố tác động đến quá trình chuyển dịch cơ cấu nông thôn Việt Nam” của Viện Nghiên cứu Quản lý kinh tế Trung ương (năm 2015); bền vững ở Việt Nam” của tác giả Ngô Thái Hà (2015); Luận án tiến sĩ kinh tế “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng phát triển bền vững ở tỉnh Nghệ An” của tác giả Lê Bá Tâm với công trình (năm 2016) ; bài viết

“Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở Việt Nam” của các tác giả Nguyễn Thị Mai Hương và Bùi Thị Sen (năm 2020)

Những công trình khoa học trên đã cung cấp cơ sở lý luận, những nghiên cứu thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở Việt Nam cũng như một số địa phương trên cả nước Các công trình đều kh ng định cần thiết phải chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng hiện đại; những yêu cầu và nội dung của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

1.2 NHỮNG CÔNG TRÌNH NGHIÊN CỨU VỀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP Ở CỘNG HÕA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

Thời gian qua, cũng có một số công trình nghiên cứu bàn đến vấn đề phát triển nông nghiệp nói chung và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của nước Cộng hòa Dân chủ nhân dân Lào nói riêng Tiêu biểu là những công trình nghiên cứu như:

Luận án Tiến sĩ “Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng sản xuất hàng hóa ở tỉnh Salavan, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào” của tác giả Bunlot Chănthachon (năm 2009); luận

án tiến sĩ kinh tế “Vai trò của nhà nước đối với phát triển nông nghiệp hàng hóa ở Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào” của tác giả Phansay Phengkhammay (năm 2014)…

Có thể nhận thấy, cũng có khá nhiều công trình nghiên cứu bàn về phát triển kinh tế nông nghiệp ở Lào nói chung và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nói riêng dưới những góc độ khác nhau Đây chính là tài liệu có ý nghĩa tham khảo quan trọng đối với tác giả luận án trong việc phân tích những vấn đề thực tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Viêng Chăn

1.3 KHÁI QUÁT NHỮNG KẾT QUẢ ĐÃ ĐẠT ĐƢỢC CỦA CÁC CÔNG TRÌNH TỔNG QUAN VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LUẬN ÁN CẦN TIẾP TỤC NGHIÊN CỨU, LÀM SÁNG TỎ THÊM

1.3.1 Khái quát kết quả của những công trình nghiên cứu đƣợc tổng quan

Thứ nhất, các công trình nghiên cứu đã trình bày những

vấn đề lý luận về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp như khái niệm, tầm quan trọng, nội dung của chuyển dịch cơ cấu kinh tế; phân tích những khó khăn và thách thức của các nước đang phát triển như Lào, Việt Nam gặp phải khi thực hiện chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Thứ hai, từ việc phân tích thực trạng chuyển dịch cơ

cấu kinh tế nông nghiệp ở Việt Nam và Lào, các tác giả đã chỉ

ra rằng việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp cần được xem xét sản xuất nông ngiệp hàng hóa trong chuỗi sẩn xuất, phân phối, trong sự phân công và phối hợp giữa nông nghiệp với công nghiệp và thương mại-dịch vụ

Thứ ba, các công trình cũng chỉ ra những giải pháp cơ bản

để thúc đẩy nhanh việc chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp Những giải pháp đó có ý nghĩa tham khảo đối với tác giả luận án khi nghiên cứu, đề xuất các giải phải thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

Thứ tư, một số công trình nghiên cứu thực tiễn chuyển

dịch cơ cấu kinh tế ở một số tỉnh của Việt Nam như Thái Nguyên, Gia Lai, Vĩnh Phúc, thành phố Hồ Chí Minh… Những công trình này có ý nghĩa tham khảo với tác giả luận án khi phân tích, đánh giá thực trạng chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn, nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào

1.3.2 Một số vấn đề luận án tiếp tục nghiên cứu, làm sáng tỏ thêm

Thứ nhất, tiếp tục làm rõ những vấn đề lý luận và thực

tiễn về chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào trong giai đoạn hiện nay như nội hàm khái niệm, nội dung, vai trò của chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, những yếu tố tác động

Thứ hai, sử dụng khung lý luận để phân tích thực trạng

chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn trên

cơ sở làm rõ những đặc điểm, những yếu tố tác động đến chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh, từ đó làm rõ những vấn

đề đặt ra từ thực trạng chuyển dịch đó

Thứ ba, đề ra những yêu cầu, chỉ ra những phương hướng

và đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm thúc đẩy chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp của tỉnh Viêng Chăn đến năm 2030 Những yêu cầu, giải pháp được đưa ra có ý nghĩa khoa học nhất định đối với việc hoạch định chủ trương, chính sách cho các nhà quản lý của tỉnh Viêng Chăn trong việc đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp trong thời gian tới

Như vậy, luận án không chỉ là sự kế thừa có chọn lọc kết quả nghiên cứu của những công trình đã được công bố trước đó

mà còn là sự tìm tòi, nỗ lực của bản thân nghiên cứu sinh trong việc áp dụng những vấn đề lý luận chung và tham khảo kinh nghiệm của một số tỉnh trong việc giải quyết những vấn đề thực tiễn đang đặt ra rất cấp bách ở địa phương - vấn đề chuyển dịch

cơ cấu kinh tế nông nghiệp

Chương 2

CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ CHUYỂN DỊCH

CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP Ở TỈNH VIÊNG CHĂN, NƯỚC CỘNG HÕA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO

2.1 CƠ CẤU KINH TẾ VÀ CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP 2.1.1 Cơ cấu kinh tế - khái niệm, đặc trưng, nội dung

Theo cách tiếp cận của luận án, cơ cấu là tổng thể các yếu

tố có mối liên hệ và tác động qua lại lẫn nhau cả về số lượng và chất lượng nhằm làm cho sự vật không ngừng vận động và phát triển

Cơ cấu kinh tế có những đặc trưng cơ bản như sau:

Thứ nhất, cơ cấu kinh tế mang tính khách quan, luôn luôn

phản ánh và chịu sự tác động của qui luật khách quan Thông qua nhận thức của các qui luật khách quan, có thể phân tích, đánh giá

xu hướng phát triển khác nhau hay những mâu thuẫn của cơ cấu kinh tế,…

Thứ hai, cơ cấu kinh tế mang tính lịch sử Cơ cấu kinh tế

không phải là bất biến mà nó có thể thay đổi Nó chỉ phù hợp ở giai đoạn lịch sử này mà không phù hợp với những giai đoạn lịch

sử khác

Thứ ba, cơ cấu kinh tế luôn luôn vận động và phát triển

càng ngày càng hợp lý, hoàn thiện và đạt hiệu quả cao hơn gắn với trình độ phát triển không ngừng của lực lượng sản xuất và trình độ phân công lao động xã hội ngày càng cao hơn

Thứ tư, cơ cấu kinh tế luôn luôn vận động theo hướng

ngày càng tăng cường mở rộng sự hợp tác phân công lao động trong nước và quốc tế, gắn với xu thế toàn cầu hóa và sự phát triển của khoa học và công nghệ hiện đại

Nội dung của cơ cấu kinh tế về cơ bản bao gồm: cơ cấu kinh tế ngành (xét dưới góc độ phân công lao động xã hội theo ngành); cơ cấu kinh tế lãnh thổ (xét dưới góc độ phân công lao động xã hội theo vùng lãnh thổ) và cơ cấu thành phần kinh tế (xét dưới góc độ phân công theo quan hệ sở hữu) Ngoài ra, cơ cấu

kinh tế còn có thể được xét dưới những góc độ khác nhau, nhưng nội dung trên đây là cách tiếp cận được chấp nhận phổ biến nhất

2.1.2 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế - khái niệm, nội dung và các nguyên tắc

Theo cách tiếp cận của luận án, chuyển dịch cơ cấu kinh tế

là sự thay đổi cơ cấu kinh tế từ trạng thái này sang trạng thái khác cho phù hợp với môi trường phát triển trong từng giai đoạn nhất định

Chuyển dịch cơ cấu kinh tế tuân theo những nguyên tắc

cơ bản sau:

Một là, chuyển dịch cơ cấu kinh tế phải phù hợp với sự

phát triển của sức sản xuất và quan hệ sản xuất, phải đảm bảo kết quả trước mắt và lâu dài, giữa hiệu quả cục bộ và hiệu quả toàn

bộ, đem lại lợi ích cho nhiều người và cho xã hội, đảm bảo tăng cường tính tự chủ của nền kinh tế và an ninh quốc gia

Hai là, chuyển dịch cơ cấu kinh tế phải đáp ứng được

yêu cầu ngày càng tăng về qui mô, chất lượng, khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững dựa trên cơ sở sử dụng có hiệu quả các lợi thế so sánh, hội nhập nền kinh tế thế giới, những tiến bộ khoa học, kỹ thuật, công nghệ

Ba là, chuyển dịch cơ cấu kinh tế có thể diễn ra một cách

tuần tự hoặc có thể diễn ra một cách đột biến hay nhảy vọt

2.2 CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP VÀ CHUYỂN DỊCH CƠ CẤU KINH TẾ NÔNG NGHIỆP

2.2.1 Cơ cấu kinh tế nông nghiệp - khái niệm, kết cấu, đặc trƣng

Theo quan điểm của tác giả luận án, cơ cấu kinh tế nông nghiệp là tổng thể các mối quan hệ, các yếu tố hợp thành nền nông nghiệp theo các quan hệ tỷ lệ nhất định và có sự tác động lẫn nhau gắn với các điều kiện lịch sử cụ thể (điều kiện tự nhiên, trình độ công nghệ, trình độ phân công lao động, trình độ tổ chức quản lý…) nhằm thực hiện có hiệu quả những mục tiêu đã xác định

Cơ cấu kinh tế nông nghiệp bao gồm nhiều bộ phận hợp thành, trong đó có các loại cơ bản như sau:

Thứ nhất, cơ cấu ngành - biểu hiện ở mối quan hệ tỉ lệ

giữa các phân ngành (trồng trọt, chăn nuôi) và từng phân ngành

đó lại được phân chia thành nhiều phân ngành nhỏ nữa Cơ sở của

cơ cấu ngành là sự phân công lao động xã hội

Thứ hai, cơ cấu vùng lãnh thổ - thể hiện sự phân chia trên

các vùng lãnh thổ nhất định Việc xác định cơ cấu vùng lãnh thổ cần quan tâm trước hết đến thị trường, nhất là thị trường “đầu ra”, sau đó là điều kiện riêng của từng vùng, nhằm tìm kiếm những lợi thế trong sản xuất kinh doanh, đáp ứng nhu cầu thị trường

Thứ ba, cơ cấu thành phần kinh tế - là một nội dung quan

trọng trong cơ cấu kinh tế nói chung và cơ cấu kinh tế nông nghiệp nói riêng Đặc trưng và việc sử dụng các thành phần kinh

tế trong thời kỳ quá độ thể hiên trong lĩnh vực nông nghiệp

Cơ cấu kinh tế nông nghiệp có những đặc trưng như sau:

Một là, cơ cấu nông nghiệp luôn biến động theo thời gian

và không gian cho phù hợp với những điều kiện cụ thể và những yêu cầu trong từng thời kỳ khác nhau

Hai là, cơ cấu kinh tế nông nghiệp mang tính khách quan

và được hình thành do sự phát triển của lực lượng sản xuất và phân công lao động xã hội

Ba là, cơ cấu kinh tế nông nghiệp mang tính lịch sử - cụ

thể Cơ cấu nông nghiệp không phải là yếu tố bất biến mà luôn biến đổi để phù hợp với những điều kiện kinh tế - xã hội, với sự phát triển của khoa học - kỹ thuật, công nghệ, với những yêu cầu nhất định của xã hội…

Bốn là, cơ cấu nông nghiệp là một hệ thống mở có mối

quan hệ tác động qua lại với hệ thống khác và mối quan hệ càng được mở rộng trong quá trình phân công và hợp tác lao động

2.2.2 Chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp - khái niệm, đặc điểm, vai trò

Theo cách tiếp cận của luận án, chuyển dịch cơ cấu kinh

tế nông nghiệp là việc thay đổi tỉ lệ của các ngành sản xuất vật chất, dịch vụ trong kinh tế nông nghiệp và các mối quan hệ của các bộ phận cấu thành kinh tế nông nghiệp; đó là sự biến đổi