PHÒNG GD&ĐT BÌNH GIANG ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI

PHÒNG GD&ĐT BÌNH GIANG ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI PHÒNG GD&ĐT ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI TRƯỜNG THCS MÔN ĐỊA LÍ 9 Thời gian làm bài 120 phút ( Đề bài gồm 1 trang) Câu 1 (2 điểm) Khí hậu nước ta có thuận lợi và kh[.]

PHÒNG GD&ĐT ĐỀ THI HỌC SINH GIỎI

TRƯỜNG THCS

MÔN: ĐỊA LÍ 9

Thời gian làm bài 120 phút.

( Đề bài gồm 1 trang)

Câu 1 (2 điểm): Khí hậu nước ta có thuận lợi và khó khăn như thế nào đối với việc

sản xuất Nông nghiệp?

Câu 2 (3,0 điểm)

Sản xuất lương thực của nước ta đã đạt được những thành tựu to lớn Em hãy trình bày đặc điểm sản xuất lương thực nước ta trong những năm qua

Câu 3 (4,0 điểm) Vì sao vấn đề cần được quan tâm hiện nay trong chính sách dân số

của nước ta là phân bố lại dân cư giữa các vùng và trên phạm vi cả nước?

Câu 4 (6,0 điểm)

a/ Phân tích điều kiện phát triển cây công nghiệp nước ta

b/ Ý nghĩa của việc phát triển nông, lâm, ngư nghiệp đối với công nghiệp chế biến lương thực, thực phẩm

Câu 4 (5 điểm): Cho bảng số liệu dưới đây:

KHỐI LƯỢNG HÀNG HÓA VẬN CHUYỂN PHÂN THEO LOẠI HÌNH VẬN TẢI

CỦA VIỆT NAM

(Đơn vị tính: Nghìn tấn)

Năm Tổng số Đường sắt Đường bộ Chia raĐường

sông đường hàng khôngĐường biển và

a) Từ bảng số liệu ở trên, hãy vẽ biểu đồ thể hiện cơ cấu khối lượng hàng hóa vận chuyển phân theo loại hình vận tải năm 1990 và năm 1996

b) Nhận xét tỉ trọng khối lượng hàng hóa vận chuyển của các loại hình vận tải ở nước ta qua các năm?

Ghi chú: Học sinh được sử dụng Átlát Địa lí Việt Nam và máy tính để làm bài.

- HẾT –

§¸p ¸n Câu1( 2 điểm): Ảnh hưởng của khí hậu đối với sản suất nông nghiệp.

* Thuận lợi:

Do các chỉ số nhiệt độ, độ ẩm và cường độ ánh sáng cao nên khí hậu

nước ta đã tạo điều kiện cho cây trồng, vật nuôi sinh trưởng và phát triển

quanh năm

Khí hậu đã góp phần tạo nên khối sinh khí cao, cho phép xen canh

gối vụ tăng vụ

Khí hậu góp phần tạo ra một hệ thống mùa vụ phong phú, đang

dạng, hiệu quả kinh tế cao

Sự phân hóa khí hậu theo vĩ độ và theo độ cao đã đa dạng hóa cây

trồng vật nuôi trên khắp các vùng lãnh thổ nước ta, tạo điều kiện sản xuất

các sản phẩm nhiệt đới, á nhiệt đới và ôn đới Sản xuất từ cây lương thực

đến cây công nghiệp để đáp ứng nhu cầu lương thực, thực phẩm cho nhân

dân, nguyên liệu cho công nghiệp và nông phẩm cho xuất khẩu

* Khó khăn:

Khí hậu gió mùa đem lại tai biến Hoạt động gió mùa đã làm cho khí

hậu nước ta chia ra hai mùa: mùa khô hạn hán, mừa mưa lại mưa liên tục

từ 4 đến 5 tháng xãy ra lũ lụt Ở những vùng hay có bão, nguy cơ lũ lụt

ngày càng tăng

Một số địa phương còn có các kiểu khí hậu thời tiết gây ra những

khó khăn như: gió phơn Tây Nam gây khô hạn ở khu Bốn cũ, gió mùa

Đông Bắc đem theo khí hậu đột ngột ở các tỉnh Bắc Bộ

Thời tiết nóng ẩm làm cho sâu bệnh phát triển

Nước ta có lượng mưa lớn, nhưng tập trung vào mùa mưa mà phần

lớn đất đai ở nước ta có độ dốc lớn, nên hiện tượng rửa trôi, xói mòn, bạc

màu phát triển mạnh, hiện tượng này xảy ra ngay cả ở những chân ruộng

cao của miền địa hình đồng bằng

Khí hậu nước ta biến đổi rất thất thường ( Năm mưa muộn, năm

mưa sớm, năm rét nhiều, năm rét ít) Vì vậy đối với sản xuất nông nghiệp

phải xác định mùa vụ hợp lí nhất là ngành trồng trọt

(0,5 điểm)

(0,5 điểm)

(0,5 điểm)

(0,5 điểm

Câu 2 (3 điểm):

Tình hình sản xuất lương thực nước ta:

- Cơ cấu cây lương thực đa dạng, gồm: cây lúa và các cây hoa màu như ngô,

- Cơ cấu mùa vụ đa dạng, thay đổi phù hợp với điều kiện canh tác của từng địa

phương, có vụ lúa sớm, lúa chính vụ và lúa muộn. 0,25

+ Diện tích gieo trồng tăng mạnh (dẫn chứng) do phát triển thủy lợi và khai 0,25

hoang cải tạo đất

+ Năng suất lúa tăng (dẫn chứng) nhờ cung ứng tốt vật tư nông nghiệp, trình độ

sản xuất được nâng lên và đưa các giống lúa thích hợp tạo điều kiện thích hợp

thâm canh tăng vụ.

0,25

+ Sản lượng lương thực đã tăng mạnh (dẫn chứng) do tăng cả diện tích lẫn năng

- Lúa được trồng rộng khắp cả nước Đồng bằng Sông Cửu Long và Đồng bằng

Sông Hồng là hai vùng trọng điểm sản xuất lương thực của cả nước. 0,25

- Các loại cây hoa màu như ngô, khoai, sắn có sản lượng ngày càng tăng, đã trở

thành cây lương thực hàng hóa mang lại giá trị kinh tế lớn. 0,25

- Lương thực bình quân đầu người cao (dẫn chứng) 0,25

- Nước ta từ chỗ thiếu lương thực trầm trọng đã trở thành nước xuất khẩu gạo

Câu 4 (4 điểm):

Phải đặt vấn đề phân bố lại dân cư vì dân cư nước ta phân bố không hợp lý.

- Mật độ dân số nước ta cao và ngày một tăng, năm 2003 là 246 người/km2.

 Dân cư nước ta phân bố không đều:

+ Dân cư nước ta tập trung đông đúc ở đồng bằng, ven biển (dẫn chứng).

+ Ở trung du, miền núi dân cư thưa thớt (dẫn chứng).

- Không đều giữa thành thị và nông thôn (dẫn chứng).

- Ngay trong phạm vi hẹp nội bộ vùng, đồng bằng với đồng bằng… sự chênh

lệch cũng khá lớn.

 Sự phân bố dân cư không đều đã làm ảnh hưởng rất lớn đến việc sử dụng

và khai thác tài nguyên.

+ Đồng bằng đất chật, người đông, thừa lao động, thiếu việc làm, tài nguyên bị

khai thác cạn kiệt.

+ Miền núi và cao nguyên đất rộng, người thưa, giàu tài nguyên đất đai, rừng,

khoáng sản nhưng thiếu lao động để khai thác

 Phải phân bố dân cư theo hướng:

+ Đưa một bộ phận dân cư từ đồng bằng, ven biển đi xây dựng kinh tế mới ở các

vùng núi, cao nguyên như Tây Bắc, Tây Nguyên

+ Đô thị hóa ngay trên địa bàn nông thôn để người dân “ly nông nhưng không ly

hương”

0,25 0,25 0,25

0,25 0,25 0,25 0,5 0,5

0,5 0,5 0,5

Điều kiện phát triển cây công nghiệp nước ta:

 Thuận lợi

- Tài nguyên đất: là tài nguyên không thể thay thế để phát triển cây công

nghiệp

+ Nước ta có hơn 3 triệu ha đất phù sa thuận lợi cho trồng cây công nghiệp

+ Nước ta có hơn 16 triệu ha đất feralit, trong đó có hơn 3 triệu ha đất

badan thuận lợi cho trồng cây công nghiệp lâu năm như cà phê, cao su, hồ

tiêu

0,25

- Tài nguyên khí hậu:

+ Khí hậu nước ta mang tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm, mưa nhiều nên

cây công nghiệp phát triển quanh năm, có thể sản xuất được nhiều vụ 0,25 + Khí hậu nước ta đa dạng nên chúng ta có thể sản xuất được nhiều vụ,

nhiều cây công nghiệp nhiệt đới như cà phê, cao su lẫn cận nhiệt đới như

chè, hồi, quế

0,25

- Tài nguyên nước: Nước ta có lượng mưa lớn, sông ngòi kênh rạch dày

đặc, nước ngầm dồi dào đảm bảo nguồn nước tưới cho cây công nghiệp 0,25

- Nước ta có nhiều giống cây công nghiệp để lai tạo cho ra các sản phẩm

cây công nghiệp cho năng suất, sản lượng, chất lượng cao, giá trị kinh tế

lớn

0,25

- Dân cư nước ta đông, nguồn lao động dồi dào, có nhiều kinh nghiệm sản

- Cơ sở vật chất kỷ thuật, kho tàng, sân phơi, hệ thống dịch vụ thu mua,

chế biến phát triển thúc đẩy sự phát triển cây công nghiệp 0,25

- Đảng và Nhà nước có nhiều chính sách phát triển cây công nghiệp: xây

dựng các vùng chuyên canh, phát triển công nghiệp chế biến, tìm kiếm thị

trường tiêu thụ, hỗ trợ giống, vốn, kỷ thuật

0,25

- Thị trường trong và ngoài nước ngày càng mở rộng, sản phẩm cây công

nghiệp nước ta ngày càng chiếm lĩnh được nhiều thị trường khó tính như

châu Âu, Bắc Mỹ, Nhật Bản

0,25

 Khó khăn:

- Diện tích đất sản xuất ít, có xu hướng giảm, phải cạnh tranh với cây trồng 0,25

- Khí hậu:

+ Khí hậu nóng ẩm, mưa nhiều khiến nhiều sâu bệnh, cỏ dại phát triển gây

+ Khí hậu diễn biến thất thường, nhiều thiên tai, bão lũ khiến chất lượng,

- Nguồn nước không điều hòa, dễ xảy ra hạn hán, lũ lụt, ngập úng ảnh

hưởng đến sự sinh trưởng và phát triển cây công nghiệp 0,25

- Có nhiều sinh vật có hại cho cây công nghiệp như cỏ dại, sâu, chuột 0,25

- Dân cư nước ta có hạn chế về thể lực, trình độ chuyên môn nên cũng gặp

- Cơ sở vật chất kỷ thuật còn lạc hậu, thiếu đồng bộ, công nghiệp chế biến

phát triển chưa ổn định ảnh hưởng xấu đến việc trồng cây công nghiệp 0,25

- Thị trường thiếu ổn định, chịu sự canh tranh của cây công nghiệp nhiều

Ý nghĩa của việc phát triển nông, lâm, ngư nghiệp đối với công nghiệp

chế biến lương thực, thực phẩm:

- Sản phẩm các ngành nông-lâm-ngư nghiệp là nguyên liệu đầu vào của

- Một số ngành trong nông, lâm, ngư nghiệp tiêu thụ sản phẩm của ngành

- Sự hình thành các vùng chuyên canh nông nghiệp thúc đẩy sự hình thành

và phát triển các cơ sở công nghiệp chế biến lương thực-thực phẩm Công

nghiệp chế biến lương thực thực phẩm không thể phát triển nếu không gắn

với vùng nguyên liệu từ ngành nông, lâm, ngư nghiệp

0,5

Câu 4(5 điểm)

Vẽ biểu đồ hình tròn thể hiện khối lượng hàng hóa vận chuyển phân theo loại hình vận tải của Việt Nam

Học sinh vẽ biểu đồ đúng, đẹp được 3 điểm

b) Nhận xét qua biểu đồ.(2 điểm)

- Nước ta có nhiều loại hình giao thông tham gia vận chuyển hàng hóa: đường sắt, đường bộ, đường sông, đường hàng không, đường bộ (0, 5 đ)

- Khối lượng hàng hóa vận chuyển bằng đường bộ chiếm tỉ trọng lớn nhất, sau đó đến đường sông Khối lượng hàng hóa vận chuyển bằng đường sắt, đường biển và đường

hàng không trong 2 năm luôn chiếm tỉ trọng nhỏ Điều này phản ánh sự mất cân đối trong việc phát triển các loại hình giao thông vận tải ở nước ta (0, 5 đ)

- So với năm 1990, tỉ trọng khối lượng hàng hóa vận chuyển năm 1996 bằng đường sắt, đường sông giảm xuống; tỉ trọng khối lượng hàng hóa vận chuyển bằng đường bộ, đường biển và đường hàng không tăng lên (0, 5 đ)

- Khối lượng hàng hóa vận chuyển của toàn ngành giao thông tăng lên 1,85 lần trong 6 năm qua (1990-1996) (0, 5 đ)