Bài tập lớn Kinh tế dầu khí: Chính sách tài khoá của Ả Rập Xê Út

Bài tập lớn Kinh tế dầu khí: Chính sách tài khoá của Ả Rập Xê ÚtBài tập lớn Kinh tế dầu khí: Chính sách tài khoá của Ả Rập Xê ÚtBài tập lớn Kinh tế dầu khí: Chính sách tài khoá của Ả Rập Xê ÚtBài tập lớn Kinh tế dầu khí: Chính sách tài khoá của Ả Rập Xê ÚtBài tập lớn Kinh tế dầu khí: Chính sách tài khoá của Ả Rập Xê ÚtBài tập lớn Kinh tế dầu khí: Chính sách tài khoá của Ả Rập Xê ÚtBài tập lớn Kinh tế dầu khí: Chính sách tài khoá của Ả Rập Xê ÚtBài tập lớn Kinh tế dầu khí: Chính sách tài khoá của Ả Rập Xê ÚtBài tập lớn Kinh tế dầu khí: Chính sách tài khoá của Ả Rập Xê ÚtBài tập lớn Kinh tế dầu khí: Chính sách tài khoá của Ả Rập Xê ÚtBài tập lớn Kinh tế dầu khí: Chính sách tài khoá của Ả Rập Xê ÚtBài tập lớn Kinh tế dầu khí: Chính sách tài khoá của Ả Rập Xê ÚtBài tập lớn Kinh tế dầu khí: Chính sách tài khoá của Ả Rập Xê ÚtBài tập lớn Kinh tế dầu khí: Chính sách tài khoá của Ả Rập Xê Út

TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

BÀI TẬP LỚN MÔN HỌC: KINH TẾ DẦU KHÍ

CHỦ ĐỀ: Chính sách tài khoá của Ả Rập Xê Út

Giảng viên hướng dẫn: TS Phạm Cảnh Huy

Nhóm thực hiện: 7

Đinh Trà My 20192289 Hoàng Thị Mai 20192285 Nguyễn Thị Tấm 20192280

Hà Nội, tháng 4 năm 2022

CHƯƠNG 1: Tổng quan về dầu khí, công nghiệp dầu khí

1.1 Tổng quan về dầu khí

1.1.1 Khái niệm về dầu khí

1.1.1.1 Dầu

Dầu thô, hay còn gọi là dầu mỏ, là một chất lỏng sánh đặc màu nâu hoặc ngả lục,

là một hỗn hợp các phân tử hữu cơ ở thể lỏng đậm đặc, phần lớn là hỗn hợp các hydrocarbon

Trong điều kiện áp suất khí quyển, các thành phần hóa học của dầu mỏ được chia tách bằng phương pháp chưng cất phân đoạn bao gồm: xăng ête, xăng nhẹ, xăng nặng, dầu hỏa nhẹ, dầu hỏa, dầu diesel, dầu bôi trơn và các thành phần khác như hắc ín, nhựa đường…

Phụ thuộc vào tỷ trọng và độ nhớt tương đối mà dầu thô được chia ra dầu nặng, dầu nhẹ khác nhau Phụ thuộc vào hàm lượng lưu huỳnh có trong dầu thô mà chia ra dầu ngọt - chứa 0,5% lưu huỳnh hoặc ít hơn và dầu chua có hàm lượng lưu huỳnh 1-6%

1.1.1.2 Khí

Khí thiên nhiên hay khí đốt là toàn bộ hydrocarbon ở thể khí, khai thác từ giếng khoan, bao gồm cả khí ẩm, khí khô, khí đầu giếng khoan và khí còn lại sau khi chiết xuất hydrocarbon lỏng từ khí ẩm

Theo nguồn gốc hình thành khí đốt có thể chia làm 3 loại: Khí tự nhiên, khí đồng hành, khí ngưng tụ

- Khí tự nhiên: là các khí chứa trong các mỏ riêng biệt Trong khí, thành phần chủ yếu là khí mêtan (93-99%), còn lại là các khí khác như êtan, propan và một ít butan và các chất khác (N2, S…)

- Khí đồng hành: là khí nằm lẫn trong dầu mỏ được hình thành cùng với dầu, thành phần chủ yếu là các khí nặng hơn như propan, butan, pentan

- Khí ngưng tụ (condensate) thực chất là dạng trung gian giữa dầu mỏ và khí, bao gồm các hydrocacbon như propan, butan và một số hydrocacbon khác như pentan, hexan

1.1.2 Vai trò của dầu khí đối với nền kinh tế

- Dầu được gọi là vàng đen, đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế toàn cầu

Nó mang lại nguồn lợi nhuận siêu ngạch khổng lồ cho các quốc gia và dân tộc trên thế giới đang sở hữu và trực tiếp kinh doanh nguồn tài nguyên quý giá này

- Dầu khí chiếm một tỷ lệ lớn trong tiêu thụ năng lượng trên toàn cầu, theo số liệu năm 2020 thì dầu chiếm khoảng 30%, khí chiếm khoảng 24% Thế giới tiêu thụ 3.315 triệu tấn dầu, trong đó các nước phát triển tiêu thụ nhiều nhất

- Dầu khí có vai trò đặc biệt quan trọng không thể thiếu để có thể thực hiện CNH-HĐH vì hầu hết mọi ngành kinh tế đều cần đến dầu khí như: Giao thông vận tải, Điện lực, Công nghiệp

- Dầu khí cung cấp nguồn năng lượng nhằm thúc đẩy các ngành kinh tế phát

triển: ngành thăm dò khai thác dầu khí phát triển thúc đẩy các ngành vận chuyển, gang

thép, đóng tàu, hoá học, tơ sợi phân bón, bột giặt, chất dẻo phát triển Nền kinh tế ngày càng phát triển thì nhu cầu năng lượng nói chung và dầu khí nói riêng ngày càng tăng

- Dầu khí giữ vai trò chủ chốt trong quá trình thiết lập những sách lược chính trị của các quốc gia

1.2 Tổng quan về ngành công nghiệp dầu khí

1.2.1 Khái niệm về công nghệp dầu khí

- Công nghiệp dầu khí bao gồm các hoạt động khai thác, chiết tách, lọc, vận chuyển (thường bằng các tàu dầu và đường ống), và tiếp thị các sản phẩm dầu mỏ Phần lớn các sản phẩm của ngành công nghiệp này là dầu nhiên liệu và xăng Dầu mỏ

là nguyên liệu thô dùng để sản xuất các sản phẩm hoá học như dược phẩm, dung môi, phân bón, thuốc trừ sâu và nhựa tổng hợp

- Công nghiệp dầu khí là ngành đòi hỏi vốn đầu tư lớn, rủi ro nhiều và lợi nhuận cao

- Ngành công nghiệp dầu khí là một ngành mang tính tổng hợp, đa dạng, khép kín cao Chuỗi hoạt động của công nghiệp dầu khí bao gồm: Khâu đầu( thượng

nguồn), khâu giữa( trung nguồn) và khâu hạ (hạ nguồn) 1 khâu nào bất kỳ xảy ra vấn

đề đều khiến các khâu còn lại không thực hiện được

- Ngành công nghiệp dầu khí là ngành công nghệ cao

- Công nghiệp dầu khí là ngành mang tính quốc tế cao Việc thăm dò, khai thác, chế biến và phân phối dầu khí mang tính toàn cầu Tính quốc tế của các hoạt động dầu khí còn thể hiện ở chỗ do công nghệ cao và mang tính chuyên sâu, hầu như moi công

ty không thể tự mình thực hiện toàn bộ chuỗi công việc

1.2.2 Vài nét về ngành công nghiệp dầu khí thế giới

1.2.2.1 Trữ lượng

- Theo BP statistic thì tại thời điểm cuối 2020 tổng trữ lượng dầu thô còn có thể thu hồi trên thế giới là 244,4 tỷ tấn Trữ lượng này không phân bổ đồng đều trên các châu lục và đại dương, nhiều nhất là ở Trung Cận Đông (438.3%) và ít nhất ở Châu Âu (0.8%) Tổng trữ lượng khí đốt là 6641.8 nghìn tỷ fit khối

- Tổ chức các nước xuất khẩu dầu thô OPEC ra đời ngày 15 tháng 9 năm 1960 Tổ chức này hiện nay có 12 nước, có trữ lượng chiếm 70.1% trữ lượng dầu toàn thế giới, nó giữ vị trí khống chế gần như hoàn toàn thị trường dầu khí thô thế giới

1.2.2.2 Sản lượng khai thác

Hình 1.1 Sản lượng khai thác dầu khí trên thế giới năm 1990-2019

- Mức độ khai thác dầu khí trên thế giới tăng rất nhanh và liên tục Tổng sản lượng khai thác dầu thô trong 30 năm gần đây của thế giới đạt 114.3 tỷ tấn Nếu năm

1990 mới đạt 3177 triệu tấn dầu thô thì đến năm 2019 là 4437 triệu tấn

1.2.2.3 Sản lượng tiêu thụ

- Năm 1900 nhu cầu tiêu thụ của toàn thế giới chỉ khoảng 20 triệu tấn thì sau 70 năm con số này đã lên tới 1851 triệu tấn gấp hơn 90 lần; năm 1980 là 2984.4 triệu tấn; năm 1990 là 3146.7 triệu tấn, năm 2003 mức tiêu thụ trên toàn thế giới đạt tới 3742,1 triệu tấn và đến 2020 là 4017.5 triệu tấn

- Xét về khu vực tiêu thụ thì ngành giao thông vận tải có nhu cầu dầu mỏ cao nhất

Hình 1.2 Thực tế xu hướng tiêu thụ các nguồn năng lượng sơ cấp trên thế giới,

1994-2040

- Tiêu thụ dầu khí trên thế giới năm 2018 đạt 100 triệu thùng dầu/ngày tương đương 4662.1 triệu tấn dầu/năm và 3,8 nghìn tỷ m3 khí thiên nhiên/năm, tăng lần lượt 1,5%/năm và 5,3%/năm so với mức tiêu thụ dầu và khí thiên nhiên của năm 2017 Đây

là những mức tăng trưởng cao hơn tốc độ tăng trưởng trung bình ghi nhận trong giai đoạn 10 năm gần đây Dầu và khí kết hợp đang đóng góp 58% trong tổng tiêu thụ năng lượng sơ cấp trên thế giới năm 2018

CHƯƠNG 2: Giới thiệu về ngành công nghiệp dầu khí của Ả

Rập Xê Út

Năm 1932, Vương quốc Ả Rập Xê Út thống nhất, dựa chủ yếu vào nông nghiệp

và hành hương nên được coi là một trong các quốc gia nghèo nhất trên thế giới

Năm 1938, phát hiện trữ lượng dầu mỏ lớn tại khu vực Al-Ahsa dọc duyên hải vịnh Ba Tư

Năm 1941, dưới quyền Công ty Aramco do Hoa Kỳ kiểm soát bắt đầu phát triển toàn diện các mỏ dầu

 Mỏ dầu mang lại cho Ả Rập Xê Út sự thịnh vượng về kinh tế và đòn bẩy chính trị đáng kể trên trường quốc tế

Tháng 9/1960, Saudi Arabia cùng 4 nước khác thành lập OPEC (tổ chức các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ)

Năm 1972, Saudi Arabia giành được 20% quyền kiểm soát tại Aramco, làm giảm

đi kiểm soát của Hoa Kỳ đối với dầu mỏ quốc gia

Năm 1973, Saudi Arabia lãnh đạo cuộc tẩy chay dầu mỏ chống lại các quốc gia phương Tây ủng hộ Israel trong chiến tranh Yom Kippur Cụ thể là các quốc gia này đưa ra quyết định không tiếp tục xuất khẩu dầu đến những quốc gia theo phe Israel ở cuộc chiến Yom Kippur Đẩy giá dầu tăng lên gấp 4 lần

Năm 1976, Saudi Arabia trở thành quốc gia sản xuất dầu lớn nhất trên thế giới

 Lượng của cải lớn bắt nguồn từ thu nhập dầu mỏ bắt đầu tác động lớn hơn lên xã hội Saudi Arabia Nó dẫn đến hiện đại hóa kĩ thuật, đô thị hóa, giáo dục đại chúng Cuộc khủng hoảng dầu mỏ 1985-1988, hè năm 1985 Saudi Arabia là nước thành viên OPEC có trữ lượng dầu lớn nhất thế giới, chi phí sản xuất thấp nhất và năng lực sản xuất lớn nhất, song vào mùa hè năm 1985 chỉ sản xuất đạt 1/4 công suất

Mùa thu năm 1985, Saudi Arabia đơn phương thay đổi chính sách dầu mỏ và đột ngột tăng sản lượng khai thác dầu thay vì sản xuất theo hạn ngạch quy định của OPEC

2.1 Ngành công nghiệp dầu mỏ của Saudi Arabia

Ngành công nghiệp dầu mỏ là trụ cột của nền kinh tế Saudi Arabia, chiếm 40% GDP, 75% doanh thu và 90% xuất khẩu Năm 2020, hơn 12 triệu thùng dầu/ngày được sản xuất

Ả Rập Saudi đứng thứ hai về trữ lượng dầu đã được chứng minh trên thế giới (sau Venezuela) Tính đến đầu năm 2019, trữ lượng đạt 40,89 tỷ tấn (17,2% trữ lượng thế giới) Trữ lượng dầu do Saudi Aramco thuộc sở hữu nhà nước kiểm soát

Tính đến đầu năm 2017, cả nước có 130 mỏ hydrocacbon (dầu khí) đang hoạt động

Để vận chuyển dầu trong bang, Saudi Aramco sử dụng hệ thống vận chuyển dầu gồm hơn 90 đường ống dẫn dầu với tổng chiều dài hơn 19 nghìn km Saudi Aramco cũng có một đội tàu chở dầu lớn hùng hậu do Công ty Vận tải Quốc gia của Saudi Arabia, Bahri, một công ty con của Saudi Aramco, điều hành Hơn 80 tàu chở dầu liên tục vận chuyển dầu đến châu Âu và Trung Đông

Saudi Arabia sản xuất dầu với nhiều chất lượng khác nhau, từ nặng đến siêu nhẹ Gần 2/3 lượng dầu thô sản xuất trong nước là dầu nhẹ và siêu nhẹ: Các loại dầu nhẹ được sản xuất chủ yếu trên các mỏ lục địa, trong khi các loại dầu nặng hơn được khai thác ngoài khơi

2.1.1 Xuất khẩu dầu

Saudi Arabia là một trong những nước xuất khẩu dầu thô lớn nhất thế giới

Bảng 2.1 Sản lượng và phần trăm xuất nhập khẩu của Saudi Arabia (2020) triệu tấn

Saudi Arabia Total imports Saudi Arabia

Russia - 0.7

Trong cơ cấu nguồn cung dầu từ Saudi Arabia năm 2020, thị phần của khu vực châu Á - Thái Bình Dương là 23%, Nhật - 14%, châu Âu - 12%

Các nhà nhập khẩu dầu lớn nhất từ Ả Rập Xê Út bao gồm Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, EU-28 và Ấn Độ

2.1.2 Khai thác dầu

Bảng 2.2 sản lượng dầu khai thác qua các năm (đơn vị triệu tấn)

1990 1995 2000 2005 2010 2015 2020 2020(%)

2009-19(%) 2020(%)

Saudi

Arabia 342.6 431.3 438.5 516.6 463.3 568.0 519.6 -6.9 1.9 12.5

Total

World 3157.9 3279.1 3598.3 3931.9 3978.6 4358.1 4165.1 -7.2 1.4 100

Từ giai đoạn 1990-2005 sản lượng khai thác dầu của Saudi Arabia tăng đều theo các mốc năm, đến giai đoạn năm 2010 sản lượng khai thác giảm do chịu ảnh hưởng từ cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu 2007-2009 Đến năm 2015, sản lượng tăng dần và giảm nhẹ đến năm 2020 Sản lượng khai thác của Saudi Arabia, năm 2020 chiểm tỷ trọng cao 12,5% và là quốc gia khai thác gần như là lớn nhất ở OPEC

2.1.3 Tiêu thụ dầu

Bảng 2.3 Mức độ tiêu thụ dầu của Ả Rập và các tổ chức (triệu tấn)

1990 1995 2000 2005 2010 2015 2020 2020

2009-19

2020

Saudi Arabia 51.2 60.2 72.1 89.3 132.1 167.0 150.0 -2.3% 2.5% 3.7%

Total World 3146.7 3297.2 3568.8 3890.7 3985.2 4237.8 4017.5 -9.4% 1.4% 100.0%

Nhu cầu tiêu thụ dầu của Saudi Arabia tăng đều qua các năm và giảm dần vào năm

2020 do tác động của dịch bệnh Covid-19

2.1.4 Trữ lượng

Bảng 2.4 Trữ lượng dầu mỏ của Saudi Arabia qua các năm (triệu tấn)

bổ sung

Trữ lượng dầu mỏ tăng dần qua các năm nguyên nhân do: tìm thấy các mỏ dầu mới với trữ lượng lớn bổ sung thêm vào trữ lượng dầu mỏ tiềm năng, áp dụng các chính sách hạn chế số lượng khai thác dầu khí dựa theo các chính sách của OPEC

• Năm 2014, 2 mỏ dầu mới (Sadawi, Naqa) và 1 mỏ dầu khí (Quadqad) được phát hiện ở Saudi Arabia

• Năm 2015, 3 mỏ dầu mới (Feskar, Janab, Maqam) đã được phát hiện

• Năm 2016, 2 mỏ dầu (Jubah, Sahaban) đã được phát hiện

• Năm 2017 - 2 mỏ dầu (Sakab, Zumul)

Trữ lượng bổ sung năm 2017 cao nhất trong lịch sử: do giai đoạn năm 2016, các

nước OPEC muốn cạnh tranh với thị trường dầu đá phiến của Mỹ, nên đã thực hiện chính sách sản xuất ồ át dầu để xảy ra tình trạng dư thừa dầu khiến giá dầu giảm mạnh Điều này khiến sản lượng khai thác tăng cao nhất trong lịch sử

2.2 Ngành công nghiệp khí đốt

Saudi Arabia là quốc gia giàu vàng đen, bên cạnh việc khai thác dầu mỏ thì Saudi Arabia cũng khai thác khí đồng hành Ngoài ra, nước này còn khai thác ở các mỏ khí tự nhiên

Khí là sản phẩm chuyên chở chủ yếu bằng đường ống, với mạng lưới đường ống

ở Trung Đông

Hình 2.1 Các đường ống dầu và khí tại Trung Đông

Tuy nhiên, nước này chỉ sử dụng khép kín trong nước Không nhập khẩu cũng như không xuất khẩu khí sang nước khác

2.2.1 Sản xuất – tiêu thụ

Bảng 2.5 Sản lượng khí sản xuất qua các năm (triệu m3)

Năm Saudi Arabia

Growth rate per annum

Bảng 2.6 Nhu cầu tiêu thụ khí của Saudi Arabia (triệu m3)

Năm 1990 1995 2000 2005 2010 2015 2016 2017 2018 2019 2020 Saudi Arabia 31.8 40.8 47.3 67.7 83.3 99.2 105.3 109.3 112.1 111.2 112.1

Có thể nói, sản lượng sản xuất khí của Saudi Arabia bằng nhu cầu tiêu thụ khí đốt của quốc gia này Như vậy, quốc gia này không xuất khẩu cũng như nhập khẩu nguyên liệu khí đốt từ quốc gia khác Nhu cầu tiêu thụ của quốc gia này ngày càng tăng một phần do biến đổi khí hậu khiến cho thời tiết khắc nghiệt, dân số gia tăng, sản xuất điện

từ khí được phát triển

2.2.2 Trữ lượng

Bảng 2.7 Trữ lượng khí qua các năm (triệu m3)

Năm Trữ lượng Trữ lượng bổ

sung

Trữ lượng xác định được qua các năm tăng là do tìm được các mỏ khí mới

• Năm 2014, 1 mỏ dầu khí (Qadqad) được phát hiện ở Saudi Arabia

• Năm 2015, 2 mỏ khí đốt (Edmee, Murooj) đã được phát hiện trong nước

• Năm 2016, 1 mỏ khí đốt (Hadidah) đã được phát hiện

• Năm 2017, 1 mỏ khí đốt (Jauf)

Trữ lượng còn lại tăng dần từ 1990- 2016 và giảm dần từ 2017 đến nay nguyên nhân là do trữ lượng bổ sung được phát hiện đã bù đắp phần khai thác Bên cạnh đó, trữ lượng bổ sung của năm 2017 âm là do: việc đánh giá trữ lượng khí đốt ở các mỏ sai lệch

so với trữ lượng thực tế

CHƯƠNG 3: Chính sách tài khoá về dầu khí của Saudi Arabia

3.1 Thể chế chính trị của Saudi Arabia về dàu mỏ

- Đứng đầu là hai cơ quan gồm: Hội đồng Tối cao về Dầu khí và Khoáng sản và

Bộ Năng lượng, Công nghiệp và Tài nguyên Khoáng sản có trò quyết định, giám sát trong lĩnh vực dầu khí ở Saudi Arabia

+ Hội đồng Dầu khí soạn thảo chính sách chung của Saudi Aramco và có thể đưa

ra quyết định về các vấn đề liên quan đến đầu tư dầu khí

+ Bộ Năng lượng, Công nghiệp và Tài nguyên Khoáng sản giám sát các hoạt động của các công ty liên quan trong lĩnh vực dầu khí và các sản phẩm dầu khí, thông qua giám sát các hoạt động từ thăm dò và phát triển đến lọc dầu và phân phối của Công ty dầu khí Saudi Aramco, liên doanh Saudi Texaco, Aramco Gulf Operation Ltd (AGOC) và Khảo sát địa chất Ả Rập Xê-út

- Tất cả các hoạt động liên quan đến cấp phép, thăm dò và khai thác dầu và khí đốt nằm dưới sự kiểm soát và giám sát của Công ty dầu khí Saudi Arabia Aramco, với

sự chấp thuận của Bộ Năng lượng, Công nghiệp và Tài nguyên Khoáng sản

- Các công ty nước ngoài muốn tìm kiếm, thăm dò khai thác dầu khí tại arab cần

có hợp đồng tô nhượng có sắc lệnh hoàng gia được nhà vua phê duyệt Hợp đồng tô nhượng đầu tiên giữa Vương quốc Saudi Arabia và Công ty Standard Oil of California được ký kết vào ngày 29/5/1933, có thời hạn trong 60 năm và được phê chuẩn bởi Sắc lệnh Hoàng gia số 1135 ngày 7/7/1933

3.2 Cơ cấu thuế dầu khí

- Hiện tại không có quy định về kỳ nghỉ thuế cho các nhà đầu tư nước ngoài hoạt động tại Saudi Arabia

- Hóa đơn thuế hàng năm của công ty dự án đủ điều kiện có thể được giảm bằng cách có:

+ Một nửa chi phí đào tạo hàng năm cho công dân Saudi Arabia

+ Một nửa số tiền lương hàng năm trả cho công dân Saudi Arabia

- Chính phủ Saudi Arabia đã cắt giảm thuế cho 6 khu vực kém phát triển hơn với ý định thu hút nhiều đầu tư hơn: Ha’il, Jazan, Najran, Al-Baha, Al-Jouf, Northern Territory