quản lý giáo dục quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học quận đống đa, thành phố hà nội (klv02700)

1 MỞ ĐẦU 1 Lý do chọn đề tài 1 1 Vấn đề liên quan đến việc giáo dục kĩ năng sống cho thế hệ trẻ được nhiều người quan tâm và chia sẻ là thế hệ trẻ ngày nay thường phải đương đầu với những rủi ro đe dọ[.]

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

1.1 Vấn đề liên quan đến việc giáo dục kĩ năng sống cho thế hệ trẻ được nhiều

người quan tâm và chia sẻ là: thế hệ trẻ ngày nay thường phải đương đầu với những rủi ro đe dọa sức khỏe và hạn chế cơ hội học tập, do đó, nếu chỉ dừng ở việc cung cấp thông tin thôi không đủ giúp họ tránh được những rủi ro này Giáo dục kĩ năng sống cho học sinh sẽ giúp các em vượt qua những tình huống đặc biệt trong cuộc sống Trong xã hội hiện đại, kĩ năng sống là một thành phần quan trọng trong nhân cách con người Muốn thành công và sống có chất lượng trong xã hội hiện đại, con người phải có kĩ năng sống Kĩ năng sống vừa mang tính xã hội, vừa mang tính cá nhân Giáo dục kĩ năng sống trở thành mục tiêu và là một nhiệm vụ trong giáo dục nhân cách toàn diện Vì lẽ đó, “nhu cầu vận dụng kĩ năng sống một cách trực tiếp hay gián tiếp được nhấn mạnh trong nhiều khuyến nghị mang tính quốc tế, bao gồm cả trong Diễn đàn giáo dục cho mọi người, trong việc thực hiện Công ước quyền trẻ em, trong Hội nghị quốc tế về dân số và phát triển và giáo dục cho mọi người” [8]

Mặc dù các quốc gia đều thống nhất trong nhận thức về tầm quan trọng của kĩ năng sống và giáo dục kĩ năng sống cho thế hệ trẻ nhưng thực tiễn triển khai giáo dục

kĩ năng sống cho thế hệ trẻ vẫn gặp những trở ngại nhất định, đặc biệt là trong quản

lý, điều hành giáo dục kĩ năng sống Nguyên do: Trước hết vì chưa có định nghĩa rõ ràng, đầy đủ về kĩ năng sống, về các kĩ năng sống cơ bản cũng như các tiêu chuẩn, tiêu chí đồng bộ cho việc đánh giá hoạt động giáo dục kĩ năng sống nên thiếu định hướng cho việc hoạch định chương trình giáo dục kỹ năng sống ở các nước [2; 3] Thứ hai, hầu hết các tổ chức quốc tế thường đưa ra các định nghĩa và ấn định những mục tiêu không phù hợp hoặc khó có thể áp dụng một cách hiệu quả tại các nước [8] Thứ ba, ngay cả những quốc gia đã có chương trình giáo dục kĩ năng sống nhưng cũng chưa khẳng định được phương thức hiệu quả để thực hiện chương trình này

1.2 Ngày nay, trước sự phát triển như vũ bão của cách mạng khoa học công

nghệ (chúng ta thường nói là thời đại 4.0) và hợp tác quốc tế đang tạo ra những tác động đa chiều, ảnh hưởng sâu sắc đến công tác giáo dục trẻ em, nhất là sự hình thành

và phát triển nhân cách Việt Nam đã thực hiện đổi mới giáo dục phổ thông; đổi mới mục tiêu giáo dục từ chủ yếu là trang bị kiến thức cho người học sang trang bị những năng lực cần thiết cho họ Bốn trụ cột của giáo dục thế kỷ XXI mà thực chất là cách tiếp cận kỹ năng sống trong giáo dục đã được quán triệt trong đổi mới mục tiêu, nội dung, và phương pháp giáo dục phổ thông ở Việt Nam Tuy nhiên, nhận thức về kĩ năng sống, cũng như việc thể chế hóa giáo dục kĩ năng sống trong giáo dục phổ thông ở Việt Nam chưa thật cụ thể, đặc biệt về quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho HS ở các cấp, bậc học còn hạn chế

1.3 Những năm gần đây, tình trạng trẻ vị thành niên phạm tội có xu hướng gia

tăng, đặc biệt là ở các đô thị và thành phố lớn Đã xuất hiện những vụ án giết người,

cố ý gây thương tích mà đối tượng gây án là học sinh và nạn nhân chính là bạn học

và thầy cô giáo của họ Bên cạnh đó là sự bùng phát hiện tượng học sinh phổ thông hút thuốc lá, uống rượu, tiêm chích ma túy, quan hệ tình dục sớm , thậm chí là tự sát khi gặp vướng mắc trong cuộc sống Nhiều em học giỏi, nhưng ngoài điểm số cao, khả năng tự chủ và kỹ năng giao tiếp lại rất kém; không thể hiện được khả năng của bản thân; khó hòa nhập; có thái độ tiêu cực khi mâu thuẫn với bè bạn, gia đình, thầy

cô giáo; lúng túng khi xử lý những tình huống phát sinh trong cuộc sống [27] Có nhiều nguyên nhân khác nhau dẫn đến tình trạng trên, nhưng theo các chuyên gia giáo dục, nguyên nhân sâu xa là do các em thiếu kỹ năng sống

Tiểu học là cấp học đầu tiên, là nền tảng của giáo dục phổ thông, giáo dục tiểu học có tầm quan trọng trong việc hình thành nên nhân cách của mỗi người Giáo dục kĩ năng sống ngay từ cấp học này sẽ giúp học sinh hình thành những cơ sở ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức và nhân cách Bắt đầu từ năm học 2010 - 2011, Bộ GD&ĐT đã đưa nội dung giáo dục kỹ năng sống lồng ghép vào một số môn học và hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở bậc tiểu học Đây là một chủ trương cần thiết và đúng đắn Tuy nhiên, hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học ở nhiều trường vẫn còn nhiều bất cập; công tác quản lý, tổ chức triển khai hoạt động giáo dục kĩ năng sống ở rất nhiều trường còn mang tính hình thức, đối phó với cơ quan quản lý cấp trên; năng lực tổ chức, quản

lý của CBQL chưa đáp ứng được những yêu cầu đặt ra; cơ chế tổ chức, quản lý còn nhiều khiếm khuyết và chưa có các chính sách khuyến khích việc tổ chức hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh… Những điều đã nêu dẫn tới kết quả hoạt động giáo dục kĩ năng sống chưa cao

1.4 Quận Đống Đa là 1 trong 4 Quận nội thành cũ của Thủ đô Hà Nội, có tốc

độ đô thị hoá và hội nhập, tiếp thu các tinh hoa văn hoá của nhân loại và hình thành nên các giá trị văn hoá mới nhanh; cùng với bề dày lịch sử hơn 1000 năm của Thăng Long- Đông Đô- Hà Nội, Quận Đống Đa có nhiều công trình kiến trúc độc đáo như Văn Miếu Quốc Tử Giám, gò Đống Đa, Chùa Láng…; ẩm thực phong phú, đa dạng với những món ăn hấp dẫn; Người dân sống ở Đống Đa đến từ khắp mọi miền tổ quốc với nhiều dân tộc, văn hoá khác nhau, nhưng có chung một tình yêu nước nồng nàn con người sống trên mảnh đất Đống Đa anh hùng Những đặc điểm trên đã tạo ra môi trường sống, môi trường hoạt động, học tập của học sinh Hà Nội hiện nay rất đa dạng và kỹ năng sống của học sinh Hà Nội mang đặc điểm kỹ năng sống của nhiều vùng miền, nhiều dân tộc khác nhau trên đất nước Do đó, những biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học được đề xuất trong luận văn

có thể được trường tiểu học ở các địa phương khác trong nước lựa chọn, vận dụng linh hoạt vào thực tiễn nhà trường, địa phương mình

Những phân tích trên là lý do để tác giả luận văn lựa chọn đề tài: “Quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học quận Đống Đa, thành phố

Hà Nội” làm đề tài luận văn thạc sĩ của mình

2 Mục đích nghiên cứu

Dựa trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho HS tiểu học, đề xuất biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống ở các trường tiểu học Quận Đống Đa, thành phố Hà Nội đáp ứng yêu cầu phát triển kỹ năng sống cho học sinh trong bối cảnh đổi mới giáo dục tiểu học hiện nay

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở trường tiểu học

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở trường tiểu học quận Đống Đa thành phố Hà Nội theo tiếp cận chức năng

4 Giả thuyết khoa học

Giáo dục kĩ năng sống cho HS giúp cho hoạt động giáo dục HS trở nên toàn diện hơn, góp phần vào sự phát triển giáo dục ổn định và bền vững của Quận Đống

Đa thành phố Hà Nội Với những bất cập trong Giáo dục kĩ năng sống cho HS tiểu học hiện nay, nếu đề xuất và thực hiện đồng bộ các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho HS tiểu học Quận Đống Đa, Thành phố Hà Nội đáp ứng các yêu cầu về lí luận và thực tiễn thì hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở trường tiểu học Quận Đống Đa sẽ có chất lượng và hiệu quả cao hơn

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học

Xác định khung lí thuyết cho vấn đề nghiên cứu Cụ thể là:

- Xác định rõ nội hàm của các khái niệm cơ bản được sử dụng trong luận văn như: kĩ năng sống, giáo dục kĩ năng sống, hoạt động giáo dục, hoạt động giáo dục kĩ năng sống, quản lý hoạt động giáo dục và quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống

- Xác định rõ các thành tố cấu trúc của hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở trường tiểu học

- Xác định cụ thể quá trình quản lý, mục tiêu của quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở trường tiểu học; để xây dựng nội dung quản lý hoạt động giáo dục ở trường tiểu học; từ đó thiết lập mối quan hệ giữa nội dung này với các thành tố cấu trúc của hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở trường tiểu học

5.2 Khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học ở quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

- Nghiên cứu việc triển khai giáo dục kĩ năng sống cho học sinh phổ thông ở Việt Nam và kinh nghiệm triển khai giáo dục kĩ năng sống và quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống ở một số quốc gia trên thế giới, đặc biệt là ở các quốc gia khu vực Đông Nam Á

- Đánh giá thực trạng hoạt động giáo dục kĩ năng sống và thực trạng quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho HS ở các trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội thông qua nghiên cứu điển hình ở 3 trường tiểu học ở quận Đống Đa, thành phố Hà Nội Cụ thể là:

Thiết kế qui trình, xây dựng công cụ và lựa chọn phương pháp để khảo sát thực trạng

Xác định cụ thể những vấn đề cần phải giải quyết trong quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở các trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội hiện nay

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học ở quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

- Đề xuất 4 biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống theo tiếp cận quá trình và tiếp cận mục tiêu quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

ở trường tiểu học nhằm giải quyết những vấn đề còn tồn tại trong quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở các trường tiểu học quận Đống Đa, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả của hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở các trường tiểu học quận Đống Đa

- Thử nghiệm một biện pháp được đề xuất

6 Phạm vi, nơi thực hiện nghiên cứu

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lý luận

7.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

8 Đóng góp của luận văn

8.1 Về lý luận

Góp phần hệ thống hóa và phát triển lý luận về giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học, về quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở các trường tiểu học Cụ thể là:

- Làm sáng tỏ các đặc điểm của hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học (qua việc phân tích mục tiêu, nội dung và con đường thực hiện hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở các trường tiểu học)

- Xác định cụ thể các chức năng quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở trường tiểu học, từ đó định dạng các nội dung cơ bản của quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở các trường tiểu học

8.2 Về thực tiễn

- Phát hiện được những vấn đề cần giải quyết trong quản lý hoạt động giáo dục

kĩ năng sống cho học sinh ở các trường tiểu học quận Đống Đa

- Đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học theo tiếp cận chức năng nhằm nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở các trường tiểu học quận Đống Đa

9 Cấu trúc của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị Luận văn cấu trúc 3 chương như sau: Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học

Chương 2: Cơ sở thực tiễn của quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho

học sinh tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

Chương 3: Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC KĨ NĂNG SỐNG CHO HỌC SINH TIỂU HỌC

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các nghiên cứu về kĩ năng sống và giáo dục kĩ năng sống cho học sinh 1.1.2 Nghiên cứu về quản lý hoạt động giáo dục trong nhà trường và quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý

Quản lý là quá trình tiến hành những hoạt động khai thác, lựa chọn, tổ chức và thực hiện các nguồn lực, các tác động của chủ thể quản lý để gây ảnh hưởng đến đối tượng quản lý nhằm tạo ra sự thay đổi hay tạo ra hiệu quả cần thiết vì sự tồn tại, ổn định và phát triển của đối tượng quản lý trong một môi trường luôn biến động

1.2.2 Kỹ năng sống

Kĩ năng sống là kĩ năng, năng lực của mỗi cá nhân được hình thành thông qua những trải nghiệm của cá nhân đó trong suốt quá trình tồn tại và phát triển của con người

1.2.3 Hoạt động giáo dục kỹ năng sống

1.2.3.1 Hoạt động giáo dục

Hoạt động giáo dục là hoạt động do người lớn tổ chức theo kế hoạch, chương trình giáo dục, trực tiếp điều hành chúng và chịu trách nhiệm về chúng chính là nhà trường, các giáo viên và các nhà giáo dục có liên quan như cha mẹ học sinh, các tổ chức giáo dục xã hội và các cơ sở giáo dục nhà nước

1.2.3.2 Hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

Hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho HS là hoạt động do các chủ thể giáo dục

tổ chức theo kế hoạch, chương trình giáo dục nhà trường, nhằm hình thành và phát triển cho HS các kĩ năng, năng lực cá nhân để các em có khả năng làm chủ bản thân, khả năng ứng xử phù hợp với người khác và với xã hội, khả năng ứng phó tích cực trước các tình huống của cuộc sống phù hợp đặc điểm phát triển lứa tuổi, nhằm đáp ứng mục tiêu giáo dục toàn diện của giáo dục phổ thông

1.2.4 Quản lý hoạt động kỹ năng sống cho học sinh tiểu học

Quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh là quá trình tiến hành những hoạt động khai thác, lựa chọn, tổ chức và thực hiện các nguồn lực, các tác động của chủ thể quản lý theo kế hoạch chủ động và phù hợp với quy luật khách quan để gây ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh nhằm tạo

ra sự thay đổi hay tạo ra hiệu quả cần thiết của hoạt động này theo mục tiêu giáo dục và rèn luyện kĩ năng sống cho học sinh đã đề ra

1.3 Hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học

1.3.1 Tầm quan trọng và ý nghĩa của việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học

1.3.1.1 Tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học 1.3.1.2 Ý nghĩa của việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học

1.3.2 Mục tiêu

Thứ nhất, mục tiêu của quá trình quản lí hoạt động giáo dục kĩ năng sống là

những thay đổi (có tính mong muốn và khả thi) và những hiệu quả cần thiết được tạo

ra ở đối tượng quản lí do các tác động của chủ thể quản lí tạo ra

Thứ hai, mục tiêu của quá trình quản lí giáo dục là hiệu quả của các tác động

do chủ thể quản lí thực hiện tạo ra

1.3.3 Nội dung

Một là, xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế; với việc bùng nổ của công nghệ thông tin và sự phát triển nhanh chóng của mạng lưới internet đã mở ra cơ hội được học hỏi, giao lưu, kết nối với các nền văn hóa khác nhau trên thế giới, được nhanh chóng tiếp cận với tri thức mới của loài người cho các em học sinh…

Hai là, trong chiến lược “diễn biến hòa bình” mà các thế lực thù địch với cách

mạng Việt Nam đang tiến hành, thế hệ trẻ là mục tiêu quan trọng được các thế lực này tìm cách tác động tới thông qua các con đường khác nhau, nhất là qua các trang mạng xã hội Điều này dẫn tới một bộ phận thanh thiếu niên sớm có tư tưởng hưởng thụ, quên đi truyền thống lịch sử của dân tộc, sống thiếu lý tưởng…

Ba là, việc đẩy mạnh phát triển công nghiệp, xu hướng đô thị hóa tăng nhanh trong thời gian gần đây, nền kinh tế Việt Nam chuyển nhanh sang nền kinh tế thị trường… bên cạnh những mặt tích cực như nâng cao đời sống người dân, nâng cao vị thế của đất nước trên trường quốc tế… cũng để lại một số tác động tiêu cực của tự nhiên đối với xã hội, với con người như bệnh tật, lũ lụt, hỏa hoạn, ô nhiễm môi trường, sự yêu thương, chia sẻ, cảm thông giữa con người với thiên nhiên, động vật, giữa con người với con người diễn biến theo chiều hướng không có lợi…

1.3.4 Các hình thức tổ chức (con đường) giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học

Hệ thống tri thức về các chuẩn mực đạo đức, những kĩ năng cơ bản được HS tiếp thu thông qua việc học tập tất cả các môn học trong nhà trường, thông qua nội dung các môn học và các yêu cầu về tổ chức hoạt động học tập của HS Cùng với hoạt động học tập các môn học, các hoạt động khác như lao động sản xuất, công tác

xã hội, sinh hoạt Đoàn trong và ngoài nhà trường đều cung cấp cho HS các biểu tượng và khái niệm về các quy tắc và các nguyên tắc đạo đức hình thành kĩ năng sống cho học sinh

1.4 Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học

1.4.1 Xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học 1.4.2 Tổ chức hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học

1.4.3 Chỉ đạo hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học

1.4.4 Kiểm tra, đánh giá hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng đến Quản lý hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học

1.5.1 Yếu tố khách quan

1.5.1.1 Các yếu tố khách quan bên ngoài

+ Điều kiện kinh tế của gia đình và của địa phương góp phần cung cấp nguồn lực tài chính, cơ sở vật chất cho nhà trường, cho HS, tạo điều kiện cần thiết cho các hoạt động giáo dục, trong đó có hoạt động giáo dục kĩ năng sống

+ Điều kiện kinh phí, giúp cho Hiệu trưởng có thể xây dựng chế độ ưu đãi, động viên khen thưởng những người tích cực tham gia hoặc có thành tích trong công tác giáo dục kĩ năng sống cho HS

+ Các tổ chức Đảng, chính quyền, các LLXH ở các địa phương nếu được tổ chức tốt, sẽ có nhiều đóng góp cho sự nghiệp GD&ĐT, nhất là trong công tác giáo dục thế hệ trẻ Do đó nhà quản lí cần tận dụng sức mạnh tổng hợp của các nguồn lực, nhằm biến nhiệm vụ giáo dục HS thành nhiệm vụ của toàn dân

+ Gia đình hạnh phúc, xã hội ổn định, môi trường xã hội lành mạnh là điều kiện thuận lợi cho sự phối hợp giữa các LLXH tổ chức tốt các hoạt đông giáo dục kĩ năng sống cho HS

+ Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao ở địa phương, nếu tổ chức tốt sẽ lôi cuốn HS, gia đình HS tham gia, qua đó tạo cơ hội cho các hoạt động giáo dục kĩ năng sống

+ Truyền thống văn hóa địa phương, trình độ dân trí, các hoạt động câu lạc bộ

ở các địa phương có nhiều ảnh hưởng đến công tác giáo dục kĩ năng sống

1.5.1.2 Các yếu tố khách quan bên trong

Các yếu tố khách quan bên trong: Việc ban hành các văn bản của Bộ, Sở GD&ĐT và sự chỉ đạo của sở, phòng GD&ĐT đối với hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học Các yếu tố khách quan bên trong đóng vai trò rất quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp và ảnh hưởng nhiều đến hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh tiểu học

1.5.2 Yếu tố chủ quan

1.5.2.1 Nhận thức của đội ngũ CB-GV, CMHS, các LLXH về việc giáo dục kĩ năng sống cho HS

1.5.2.2 Cơ chế quản lí các hoạt động giáo dục kĩ năng sống

1.5.2.3 Hiệu quả của công tác kiểm tra đánh giá các hoạt động giáo dục kĩ năng sống

CHƯƠNG 2

CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC

KỸ NĂNG SỐNG Ở CÁC TRƯỜNG TIỂU HỌC QUẬN ĐỐNG ĐA

2.1 Khái quát về tình hình giáo dục và đào tạo Quận Đống Đa – Thành phố

Hà Nội

Cùng với sự phát triển của thành phố, ngành GD&ĐT đã có những bước phát triển vượt bậc về mọi mặt Trong năm học 2019 - 2020 vừa qua, quy mô, mạng lưới trường lớp trên địa bàn Quận tiếp tục duy trì ổn định và phát triển đa dạng Cụ thể, hiện có 95 trường (64 trường công lập, 30 trường ngoài công lập, 01 trường PTCS trực thuộc Sở),

110 điểm lớp tư thục với 64.523 học sinh (Cấp Mầm non: 20.555 học sinh; cấp tiểu học: 28.131 học sinh; cấp THCS 15.837 học sinh ) Số học sinh toàn quận tăng 739 so với năm học trước (63.784)

2.2.5 Đối tượng khảo sát

2.3 Thực trạng giáo dục kỹ năng sống ở các trường tiểu học Quận Đống Đa – Thành phố Hà Nội

Hiện nay, 100% các trường tiểu học ở quận Đống Đa đã đưa nội dung giáo dục KNS được tích hợp vào trong các môn học chính khóa của nhà trường thông các môn học như: Đạo đức, Tập làm văn, Lich sử- Địa lý, Hoạt động tập thể ); các hoạt động ngoài giờ lên lớp; mô hình các câu lạc bộ

Đặc biệt, Phòng GDĐT Đống Đa đã chỉ đạo tất cả các trường thường xuyên tổ chức và yêu cầu đổi mới nội dung, hình thức các hoạt động ngoại khóa, như: thiết kế riêng hoạt động trải nghiệm, hoạt động ngoài giờ lên lớpvới thời lượng 75 tiết đối với tất cả các học kỳ

Trên cơ sở đó, hiện nay hầu hết học sinh đã có nền tảng kiến thức rộng hơn, được trang bị và hiểu biết, thực hành tốt hơn các kỹ năng sống thiết yếu trong học tập, cuộc sống, tự tin giao tiếp và khả năng hội nhập quốc tế tốt hơn nhiều là những kết quả hiện thực rõ nét nhất từ sự thành công ban đầu của chương trình

2.3.1 Thực trạng nhận thức của cán bộ, giáo viên về tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh các trường Tiểu học

Bảng 2.2 Nhận thức tầm quan trọng của việc giáo dục kỹ năng sống

cho học sinh tiểu học của các nhà trường Khách

thể điều

tra

Mức độ nhận thức Rất quan trọng Quan trọng Ít quan trọng Không quan trọng

Bảng 2.3 Nhận thức về vai trò của việc giáo dục kỹ năng sống

cho học sinh tiểu học của các nhà trường T

Quan trọng

Ít quan trọng

Không quan trọng

SL % SL % SL % SL %

1

1

Góp phần phát triển, rèn

luyện KNS, kỹ năng giao

tiếp ứng xử của học sinh

Kết quả điều tra ở bảng 2.3 cho thấy, cán bộ quản lý và giáo viên ở các trường tiểu học quận Đống Đa đại đa số đều có nhận thức đúng và khá đầy đủ về vị trí, vai trò của hoạt động giáo dục KNS cho học sinh

2.3.2 Thực trạng về nội dung giáo dục kỹ năng sống cho học sinh các trường tiểu học quận Đống Đa, thành phố Hà Nội

Kết quả các ý kiến khảo sát thể hiện ở bảng 2.4 cho thấy: Các đối tượng đều cho rằng nhà trường đã quan tâm đến giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học Hầu hết các ý kiến đều khẳng định đó là nội dung rất được quan tâm giáo dục cho học sinh tiểu học vì không có ai cho rằng là “Không quan tâm” Các kỹ năng được quan tâm nhiều nhất như kỹ năng giao tiếp có hiệu quả, kỹ năng tự nhận thức, kỹ năng tư duy sáng tạo,… đều được đánh giá là “Rất quan tâm” chiếm từ 67,2 đến 91,1% Từ bảng tổng hợp trên ta có thể thấy tất cả các nội dung KNS đều được quan tâm giáo dục trong nhà trường Đây là những KNS quan trọng không thể thiếu của học sinh tiểu học

2.3.3 Thực trạng về hình thức giáo dục kỹ năng sống cho học sinh các trường tiểu học quận Đống Đa

Bảng 2.5 Mức độ sử dụng các hình thức giáo dục kỹ năng sống

cho học sinh tiểu học

TT Nội dung khảo sát ĐTKS

Mức độ

Luôn luôn Thường

xuyên

Thỉnh thoảng

Chưa bao giờ

2 Qua các hoạt động văn

hóa, nghệ thuật, vui

2.4 Thực trạng về quản lý giáo dục kỹ năng sống cho các trường tiểu học ở Quận Đống Đa – Thành phố Hà Nội

2.4.1 Thực trạng tổ chức xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục kỹ năng sống ở các trường tiểu học quận Đống Đa

Bảng 2.6 Đánh giá về công tác xây dựng kế hoạch giáo dục kĩ năng sống

của các nhà trường

STT Nội dung đánh giá LLGD SL

Mức độ thực hiện Rất tốt Tốt thường Bình Chưa tốt

2

Việc tổ chức triển khai

thực hiện kế hoạch hoạt

động GD KNS cho HS

CBQL 8 1 12,5 2 25 4 50 1 12,5

GV 113 0 0,0 14 12,3 41 36,2 58 51,5 CMHS 110 0 0,0 19 17,2 66 60,0 25 22,8

Công tác xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học không được đánh giá cao, có hơn 43% các giáo viên cho rằng việc xây dựng

kế hoạch là chưa tốt, và có hơn 31% cho rằng là bình thường Đồng thời, hơn 58% cha mẹ học sinh cho rằng việc lập kế hoạch là bình thường và 23,7% cho rằng là chưa tốt Điều đó, cho thấy bản thân công tác lập kế hoạch đang được thực hiện chưa tốt, điều này sẽ ảnh hưởng đến việc triển khai thực hiện kế hoạch

Việc triển khai thực hiện kế hoạch cũng được 51,5% giáo viên đánh giá là chưa tốt, 36,2% đánh giá là bình thường Số lượng cán bộ quản lý đánh giá việc lập kế hoạch chưa tốt là 12,5%, 50% đánh giá việc triển khai kế hoạch là bình thường

2.4.2 Thực trạng xây dựng tổ chức để thực hiện kế hoạch giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở các trường tiểu học quận Đống Đa

Bảng khảo sát ở bảng 2.7 đã cho ta thấy bộ máy quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống của các nhà trường là hiệu trưởng và phó hiệu trưởng (lựa chọn 100%) Đây là hai đối tượng hiển nhiên phụ trách tất cả các hoạt động trong nhà trường, vì vậy các CBQL và GV được hỏi đều lựa chọn đúng Đối tượng bị phủ nhận hoàn toàn

là chủ tịch công đoàn (lựa chọn 0%) Các đối tượng khác như tổ trưởng chuyên môn, tổng phụ trách đội có sự lựa chọn khác biệt rõ rệt Cán bộ quản lý thì thừa nhận tổ trưởng chuyên môn và tổng phụ trách đội cũng được phân công quản lý hoạt động này còn GV lại không thừa nhận điều này (có từ 61,1% đến 84,9% không lựa chọn) Một số CBQL (25%) và GV(61,1%) cho rằng bí thư chi đoàn không quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống

2.4.3 Thực trạng việc chỉ đạo triển khai thực hiện kế hoạch giáo dục kỹ năng sống cho học sinh ở các trường tiểu học quận Đống Đa

Đánh giá về việc tổ chức quản lý của ban giám hiệu nhà trường trong công tác quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho HS của các lực lượng giáo dục có sự khác biệt: Trong khi có từ 19,4% đến 20,5% giáo viên và CMHS cho rằng ban giám hiệu chưa làm tốt vai trò chỉ đạo của mình và chỉ đạt yêu cầu (CMHS: 53,3%; GV

54,8%) thì cán bộ quản lý lại cho rằng họ thực hiện đạt yêu cầu đề ra thậm chí là làm tốt hay rất tốt chức năng chỉ đạo của mình (57,2% chọn tốt và rất tốt)

Bảng 2.9 Đánh giá về cơ sở vật chất để tổ chức hoạt động giáo dục

kĩ năng sống ở trường tiểu học

STT Mức độ đánh giá CBQL Giáo viên

SL % SL %

1 Đầy đủ, đáp ứng được yêu cầu cần có 2 25 40 35,4

2 Đã được đầu tư nhưng còn thiếu thốn 6 75 70 61,9

Căn cứ vào kết quả bảng 2.9 ta thấy: Điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị phục vụ cho công tác giáo dục kĩ năng sống của các nhà trường mặc dù đã được đầu tư, song vẫn còn thiếu thốn (CBQL: 75%, GV: 61,9%), chỉ có 25% CBQL và 35,4% lựa chọn

là CSVC đầy đủ, đáp ứng được yêu cầu, thậm chí một số GV cho rằng thiết bị lạc hậu không đáp ứng được yêu cầu giáo dục kĩ năng sống cho học sinh; kinh phí dành cho hoạt động giáo dục kĩ năng sống được đầu tư tương đối đầy đủ đây là điều kiện thuận lợi để các nhà trường tiến hành các hoạt động được tốt hơn

2.4.4 Thực trạng công tác kiểm tra việc thực hiện kế hoạch hoạt động giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học ở quận Đống Đa – thành phố Hà Nội

Bảng 2.10 Đánh giá mức độ tác động của công tác kiểm tra đánh giá

các hoạt động giáo dục kĩ năng sống

Trong bốn nội dung được hỏi, nội dung 4 đo kết quả của hoạt động này có tác động lớn nhất, phần lớn các ý kiến chọn ở mức tác động lớn 62,5% đến 86,7% không

có ý kiến đánh giá ở mức tác động ít; Nội dung 2- đánh giá đúng mức độ hoàn thành công việc được đánh giá có tác động lớn thứ hai trong bốn nội dung được hỏi, tác động lớn chiếm từ 62,5% đến 77,8% Hai nội dung còn lại đều được đánh giá ở mức tác động vừa và tác động ít, rất ít ý kiến cho rằng nó tác động lớn đến công tác giáo dục kĩ năng sống

2.5 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến công tác quản lý hoạt động giáo dục

kỹ năng sống cho học sinh tiểu học quận Đống Đa- Thành phố Hà Nội

* Yếu tố chủ quan

Trong tổng số 110 phụ huynh được hỏi có cần thiết phải giáo dục kĩ năng sống cho học sinh hay không đã có 51,8% người cho rằng cần thiết và rất cần thiết, còn 48,2% người cho rằng không cần thiết phải giáo dục kĩ năng sống cho học sinh, chỉ cần trang bị kiến thức cho các em là đủ Như vậy gần một nửa số người được hỏi đã chưa nhận thức được mức độ quan trọng của kĩ năng sống trong việc hình thành và phát triển nhân cách học sinh, Điều này sẽ gây khó khăn cho công tác phối hợp giữa nhà trường và gia đình trong việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

Các nhà quản lý giáo dục được hỏi thì hầu hết đều cho rằng giáo dục kĩ năng sống là cần thiết chỉ có 1 cán bộ quản lý cho rằng không thật sự cần thiết Tuy nhiên, giáo viên lại không đồng nhất quan điểm với nhà quản lý, có tới 32% giáo viên cho rằng không cần thiết phải giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

2.6 Nhận xét chung về công tác quản lý hoạt động giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Tiểu học ở quận Đống Đa

a Thành tựu

Bước đầu đã có những quan điểm tích cực về giáo dục kĩ năng sống cho học sinh Biểu hiện ở một bộ phận cán bộ quản lý và giáo viên cũng đã nhận thức được tầm quan trọng của việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh ở tiểu học

Một số trường đã thực hiện theo sự hướng dẫn của các văn bản mang tính pháp

lý Một số nhà trường cũng đã xây dựng và bố trí lực lượng giáo dục thực hiện giáo dục kĩ năng sống cho học sinh

Các nhà trường có tiến hành xây dựng kế hoạch cụ thể, và tiến hành thực hiện theo kế hoạch đề ra

Một số ít nhà trường có các biện pháp để tổ chức, kiểm tra, đánh giá việc thực hiện giáo dục kĩ năng sống cho HS ở tiểu học

Một số trường đã xây dựng được cơ chế quản lý và phối hợp quản lí việc giáo dục kĩ năng sống cho HS giữa các lực lượng giáo dục