Phiên tòa chỉ được tiến hành khi có đủ thành viên HĐXX,10 Kiểm sát viên Viện kiểm sát cùng cấp phải có mặt để thực hành quyền công tố, kiểm sát xét xử tại phiên tòa,11 hay bị cáo phải có
MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ HOÃN PHIÊN TÒA HÌNH SỰ SƠ THẨM
Khái quát chung về hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
1.1.1 Khái niệm hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
Trong hệ thống cơ quan tư pháp, Tòa án là cơ quan duy nhất được phân công thực hiện chức năng xét xử, trong đó có xét xử về hình sự Phiên tòa hình sự sơ thẩm là phiên xét xử ở cấp thứ nhất do Tòa án có thẩm quyền thực hiện theo quy định của pháp luật TTHS Tại phiên tòa hình sự sơ thẩm, Tòa án tiến hành xem xét, đánh giá toàn diện các chứng cứ và tài liệu của vụ án hình sự để xác định có hành vi phạm tội hay không, người thực hiện hành vi phạm tội, và quyết định hình phạt phù hợp Ngoài ra, Tòa án còn ra quyết định hoãn phiên tòa sơ thẩm trong giai đoạn xét xử khi có căn cứ luật định, nhằm đảm bảo quá trình xét xử đúng quy định của pháp luật.
Trong Từ điển tiếng Việt, từ "hoãn" có nghĩa là chuyển thời điểm đã định để làm việc gì đó sang thời điểm khác, muộn hơn Ví dụ, hoãn phiên tòa là việc chuyển thời điểm mở phiên tòa sang một thời điểm khác muộn hơn, nhằm phù hợp với tình hình hoặc đảm bảo các yếu tố cần thiết cho quá trình xét xử Việc hoãn phiên tòa giúp các bên liên quan có thêm thời gian chuẩn bị và thuận lợi cho quá trình tố tụng, đồng thời thực hiện đúng quy định pháp luật về xét xử.
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Anh và Phan Trung Hoài, hoãn phiên tòa là việc tạm dừng tiến hành xét xử trong thời gian nhất định nhằm đảm bảo tính khách quan, công bằng của quá trình xét xử Khi hết khoảng thời gian hoãn, phiên tòa sẽ được tiến hành trở lại để đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan Các quan điểm này dựa trên việc kết hợp thuật ngữ “hoãn” để làm rõ mục đích và quy trình của việc tạm dừng xét xử trong hệ thống tư pháp.
1 Khoản 1 Điều 102 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ngày 28/11/2013
Theo Trường Đại học Luật TP Hồ Chí Minh (2019), giáo trình "Luật Tố tụng hình sự" đã được tái bản có sửa đổi, bổ sung bởi Nhà xuất bản Hồng Đức – Hội Luật gia Việt Nam, gồm 500 trang, cung cấp kiến thức toàn diện về quy trình tố tụng hình sự tại Việt Nam.
3 Từ điển Tiếng Việt (2006), NXB Đà Nẵng - Trung tâm Từ điển học, tr 450
4 Nguyễn Ngọc Anh, Phan Trung Hoài (2018), Bình luận khoa học Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, NXB Chính trị quốc gia - Sự thật, tr 605
Trong hiểu biết pháp lý, từ điển Luật học định nghĩa hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm như một thủ tục cho phép kéo dài thời gian xem xét vụ án Tuy nhiên, quan điểm này chưa phản ánh đầy đủ bản chất pháp lý cũng như các thời điểm và thủ tục có thể thực hiện việc hoãn phiên tòa Về nghĩa của thuật ngữ, hoãn phiên tòa có hai cách hiểu chính: một là, hoãn mở phiên tòa trước ngày dự kiến để tổ chức lại vào một thời điểm khác muộn hơn; hai là, hoãn phiên tòa sau khi xét xử bắt đầu nhưng chưa kết thúc, để tiếp tục xét xử vào thời điểm phù hợp hơn Trong mọi trường hợp, việc hoãn phiên tòa thường đồng nghĩa với việc vụ án phải xét xử lại từ đầu.
Hoãn phiên tòa là việc tạm dừng hoạt động mở phiên hoặc xét xử trong một khoảng thời gian nhất định do Hội đồng xét xử hoặc người có thẩm quyền đánh giá và quyết định vì các lý do hợp pháp Việc này nhằm đảm bảo quá trình xét xử diễn ra hợp pháp, khách quan và công bằng; đồng thời, sau thời gian tạm dừng, phiên tòa sẽ được mở lại hoặc xét xử lại từ đầu Theo tác giả Lê Nguyên Thanh, hoãn phiên tòa có thể xảy ra cả trước ngày mở phiên và trong thời gian diễn ra, thể hiện đầy đủ bản chất pháp lý và thủ tục quyết định, phù hợp với quan điểm chung được thống nhất.
Theo tác giả Nguyễn Văn Trượng, "Hoãn phiên tòa là tạm dừng trong một thời gian nhất định việc xét xử vụ án theo trình tự sơ thẩm hoặc phúc thẩm trong những trường hợp do pháp luật quy định." Tuy nhiên, quan điểm này chưa thể hiện đầy đủ bản chất pháp lý của hoãn phiên tòa sơ thẩm, đặc biệt về thẩm quyền và thời điểm hoãn phiên tòa.
Dựa trên các phân tích trước đó, tác giả kế thừa và chọn lọc các quan điểm của các nhà nghiên cứu đi trước để định nghĩa khái niệm hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm, góp phần làm rõ vấn đề pháp lý quan trọng này.
Hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm là quá trình Tòa án tạm dừng việc mở phiên tòa hoặc xét xử sơ thẩm trong một khoảng thời gian nhất định do Hội đồng xét xử hoặc người có thẩm quyền đánh giá và quyết định vì một số lý do Việc mở lại hoặc xét xử lại sau khi hết thời gian tạm dừng nhằm đảm bảo quá trình xét xử diễn ra hợp pháp, khách quan và công bằng Khi hoãn phiên tòa, vụ án sẽ được xét xử lại từ đầu để đảm bảo quá trình xét xử đúng quy định pháp luật.
5 Lê Nguyên Thanh (2021), “Hoãn phiên tòa sơ thẩm theo Luật Tố tụng hình sự Việt Nam”, Tạp chí khoa học pháp lý Việt Nam, (6), tr 94
6 Lê Nguyên Thanh, tlđd (5), tr 96
7 Nguyễn Văn Trượng (2011), “Thực tiễn áp dụng quy định về việc hoãn phiên tòa và những vấn đề cần hoàn thiện”, Tạp chí Dân chủ & Pháp luật, (4), tr 21
BLTTHS năm 2015 không quy định về khái niệm “hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm”, đồng thời cũng ít có các nghiên cứu bàn luận về vấn đề này trong giới pháp lý.
1.1.2 Đặc điểm của hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
Dựa trên phân tích định nghĩa về hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm, tác giả đã rút ra các đặc điểm chính của quy trình này Hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm là biện pháp tạm thời nhằm đảm bảo công bằng trong quá trình xét xử, khi có các lý do khách quan hoặc chủ quan phù hợp Quy trình hoãn tòa thường diễn ra để đảm bảo các bên liên quan có đủ thời gian chuẩn bị, hoặc để xử lý các vấn đề pháp lý còn tồn đọng Đây là một quy trình quan trọng giúp nâng cao chất lượng xét xử, đảm bảo tính khách quan, minh bạch trong quá trình giải quyết các vụ án hình sự sơ thẩm.
Hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm là một thủ tục tố tụng cần thiết khi có căn cứ pháp luật, nhằm đảm bảo quyền lợi của các bên và tính khách quan của quá trình xét xử Sau khi có quyết định đưa vụ án ra xét xử, Tòa án phải mở phiên tòa đúng thời gian quy định, và xét xử liên tục cho đến khi ra bản án hoặc quyết định cuối cùng Tuy nhiên, theo Điều 297 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015, có những trường hợp bắt buộc phải hoãn phiên tòa do lý do luật định Việc hoãn phiên tòa sơ thẩm chỉ diễn ra trong giai đoạn xét xử, không áp dụng trong các giai đoạn khởi tố, điều tra hoặc truy tố.
Hoãn phiên tòa sơ thẩm có mục đích chính là khắc phục những thiếu sót, sai lầm trong các giai đoạn tố tụng trước đó như điều tra và truy tố, nhằm đảm bảo hoạt động xét xử được tiến hành hợp pháp, khách quan và công bằng Việc này còn giúp tránh những trường hợp oan sai hoặc bỏ lọt tội phạm, đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan trong quá trình xét xử.
Thứ ba, có sự khác biệt nhất định so với thủ tục tạm ngừng phiên tòa
Thời điểm áp dụng tạm ngừng phiên tòa được xác định là khi phiên tòa đã mở và một số thủ tục đã được tiến hành; sau khi hết thời gian tạm ngừng, phiên tòa sẽ tiếp tục xét xử từ thời điểm tạm ngừng mà không xét xử lại từ đầu Trong khi đó, hoãn phiên tòa xảy ra khi phiên tòa đã mở hoặc đang tiến hành xét xử, và khi mở lại, phiên tòa sẽ xét xử lại từ đầu.
Thời hạn tạm ngừng phiên tòa không vượt quá 5 ngày kể từ ngày ra quyết định tạm ngừng Nếu sau thời hạn này, vụ án không thể tiếp tục xét xử, vụ việc sẽ phải hoãn phiên tòa Thời hạn hoãn phiên tòa sơ thẩm tối đa là 30 ngày kể từ ngày ra quyết định hoãn.
8 Lê Nguyên Thanh, tlđd (5), tr 93
Cơ sở của hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
Một số cơ sở bảo đảm tính hợp pháp và hợp lý cho việc quy định về hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm bao gồm:
Hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm xuất phát từ yêu cầu bảo đảm quyền con người trong tố tụng hình sự, quyền con người đã được quốc tế ghi nhận từ rất sớm qua các văn bản pháp lý như Tuyên ngôn quốc tế nhân quyền năm 1948, quy định rằng “Mọi người đều được hưởng quyền bình đẳng hoàn toàn trong việc xem xét công khai và công bằng bởi một Toà án có năng lực, độc lập và không thiên vị” Các Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị năm 1966 cũng nhấn mạnh quyền xét xử công bằng, công khai, độc lập, không thiên vị và không bị trì hoãn vô lý Vì quyền con người là quyền cơ bản theo pháp luật quốc tế, Nhà nước Việt Nam luôn chú trọng xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật nhằm bảo vệ quyền con người trong pháp luật tố tụng hình sự, thể hiện rõ cam kết tuân thủ các tiêu chuẩn nhân quyền quốc tế.
15 Điều 10 Tuyên ngôn quốc tế nhân quyền, thông qua ngày 10/12/1948, UDHR
16 Khoản 1 Điều 14 Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị, ký ngày 16/12/1966, ICCPR (có hiệu lực ngày 23/03/1976)
Theo Điểm c khoản 3 Điều 14 của Công ước quốc tế về các quyền dân sự và chính trị (ICCPR) ký ngày 16/12/1966, có hiệu lực từ ngày 23/3/1976, nội luật hóa quy định quốc tế về quyền con người tại Việt Nam Hiến pháp năm 2013 đã ghi nhận quyền của người bị buộc tội được xét xử kịp thời, trong thời hạn luật định, công bằng và công khai theo quy định của pháp luật.
Pháp luật quốc tế và pháp luật quốc gia luôn đảm bảo quyền con người, kể cả người phạm tội, bằng các quy định tạo điều kiện tốt nhất để họ hưởng các quyền vốn có của mình Quyền được xét xử công bằng bao gồm quyền được bào chữa, tham gia tranh tụng, và xét xử bởi tòa án độc lập, công khai Sự vắng mặt của người tiến hành tố tụng hoặc người tham gia tố tụng tại phiên tòa ảnh hưởng lớn đến quyền bào chữa và quyền lợi hợp pháp của các bên, đồng thời gây khó khăn trong hoạt động xét xử hợp pháp Cơ quan tiến hành tố tụng có trách nhiệm chứng minh hành vi phạm tội dựa trên các chứng cứ đảm bảo tính khách quan, công bằng của bản án Thêm vào đó, việc quy định hoãn phiên tòa trong Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015 dựa trên cơ sở luật định, nhằm hạn chế sự kéo dài vô lý của quá trình xét xử Tổng thể, pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam đã cụ thể hóa các quy định quốc tế và Hiến pháp năm 2013, trong đó việc ghi nhận quy định về hoãn phiên tòa sơ thẩm thể hiện tính phù hợp và cần thiết để đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên.
Trong quá trình xét xử vụ án hình sự, nguyên tắc bảo đảm tranh tụng yêu cầu các chủ thể tham gia tố tụng bình đẳng trong việc đưa ra, đánh giá chứng cứ và làm rõ sự thật khách quan vụ án Chứng cứ trong hồ sơ vụ án do Viện kiểm sát chuyển đến Tòa án phải đảm bảo đầy đủ và hợp pháp, đồng thời mọi chứng cứ liên quan đến việc xác định tội, vô tội, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, quyết định hình phạt, mức bồi thường và xử lý vật chứng đều phải được trình bày và tranh luận tại phiên tòa Bản án, quyết định của Tòa án dựa trên kết quả kiểm tra, đánh giá chứng cứ và tranh tụng tại phiên tòa, đó là thủ tục tố tụng vô cùng quan trọng trong quá trình xét xử vụ án hình sự.
18 Khoản 2 Điều 31 Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ngày 28/11/2013
Điều 26 Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015 quy định vai trò quan trọng của thủ tục tranh tụng trong quá trình xét xử, vì đây là một trong hai căn cứ để Tòa án ra bản án hoặc quyết định Vì tầm ảnh hưởng của thủ tục tranh tụng tại phiên tòa, quy định về hoãn phiên tòa khi thành phần tham gia tranh tụng hoặc chứng cứ không đảm bảo là cần thiết nhằm đảm bảo việc tuyên án đúng người, đúng tội, đúng pháp luật, không oan sai, và không bỏ lọt tội phạm.
Thứ ba, xuất phát từ yêu cầu của thực tiễn xét xử BLTTHS năm 2015 sau gần
Trong 5 năm thi hành, Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) năm 2015 đã tạo ra hành lang pháp lý hiệu quả, nâng cao năng lực thực thi chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan và người có thẩm quyền trong tố tụng hình sự BLTTHS 2015 khẳng định vai trò quan trọng trong công cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm, góp phần giữ vững an ninh, trật tự, bảo vệ cuộc sống bình yên của nhân dân, đồng thời bảo vệ nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa và tạo nền tảng cho sự nghiệp xây dựng, bảo vệ tổ quốc Tuy nhiên, quy định về hoãn phiên tòa sơ thẩm tại BLTTHS 2015 còn tồn tại nhiều bất cập, gây khó khăn cho các cơ quan, người có thẩm quyền trong quá trình áp dụng thực tế, bao gồm việc phát sinh các vấn đề mới không rõ ràng trong các căn cứ hoãn, cũng như thiếu quy định chặt chẽ và đầy đủ về thời điểm và thẩm quyền quyết định hoãn phiên tòa.
Tóm lại, việc ghi nhận quy định hoãn phiên tòa sơ thẩm trong BLTTHS năm
Nghị định năm 2015 là cần thiết để bảo đảm quyền lợi của người tham gia tố tụng, đồng thời đảm bảo quá trình xét xử được tiến hành hợp pháp, khách quan và công bằng Quy định này còn hạn chế tối đa tình trạng oan sai trong quá trình tố tụng, góp phần nâng cao hiệu quả công tác tư pháp.
Lịch sử hình thành và phát triển quy định về hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
1.3.1 Giai đoạn từ sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến trước khi có
Bộ luật Tố tụng hình sự năm 1988
Sau Cách mạng Tháng Tám thành công năm 1945, miền Bắc giành độc lập, nhưng đất nước vẫn chưa thống nhất do miền Nam còn dưới ách thống trị tàn bạo của đế quốc Mỹ Để khẳng định chủ quyền và bảo vệ thành quả cách mạng, Đảng ta thành lập nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ở miền Bắc Vì mới thành lập, nhà nước non trẻ sau chiến tranh chưa có hệ thống pháp luật riêng, chủ yếu dựa trên các sắc lệnh linh hoạt để quản lý các lĩnh vực chính trị, kinh tế, xã hội và văn hóa.
Trong lĩnh vực giáo dục, các sắc lệnh về việc xây dựng Tòa án đóng vai trò quan trọng, như Sắc lệnh 33/SL ngày 13/9/1945 thiết lập các Tòa án quân sự với quy định các ủy viên Quân sự (công tố viên) thay mặt Nhà nước buộc tội các bị cáo Sắc lệnh số 13/SL ngày 24/01/1946 đã thiết lập Tòa án thường với quy định rõ về cấu trúc gồm Chánh án, Biện lý và Dự thẩm, trong đó Chánh án trực tiếp xử án, Biện lý giữ quyền truy tố và hành động, góp phần xây dựng hệ thống tư pháp vững mạnh phù hợp với yêu cầu phát triển của đất nước.
Các sắc lệnh như Sắc lệnh 131/SL ngày 20/7/1947 và Sắc lệnh số 19/SL ngày 16/02/1947 đã quy định hệ thống Tòa án Nhân dân (TAND) gồm ba cấp: Tòa sơ thẩm ở cấp quận, huyện; Tòa phán xử cấp tỉnh và thành phố; và Tòa thượng thẩm tại ba khu vực Bắc Bộ, Trung Bộ, Nam Bộ Bộ Tư pháp là cơ quan trung ương quản lý toàn bộ các cấp tòa án Hệ thống thẩm phán được chia thành hai loại: Thẩm phán xét xử và Thẩm phán buộc tội (còn gọi là Công tố viên), nhằm đảm bảo hoạt động tư pháp được vận hành một cách rõ ràng và hiệu quả.
Sau khi Hiến pháp năm 1946 ra đời, Nhà nước ta đã ban hành các Luật, Nghị định đảm bảo quyền tự do thân thể và quyền bất khả xâm phạm về nhà ở, đồ vật, thư tín của nhân dân, như Nghị định số 301/TTg ngày 10/7/1957 quy định chi tiết thi hành Luật số 103/SL-L005 ngày 20/5/1957 Sự ra đời của Hiến pháp năm 1959 cùng với Luật tổ chức TAND năm 1960 và Luật tổ chức VKSND năm 1960 đã đánh dấu bước phát triển quan trọng trong hệ thống pháp luật của nước ta, đặc biệt là sự phân chia rõ ràng giữa chức năng xét xử của Tòa án và chức năng buộc tội của Viện kiểm sát, góp phần nâng cao hiệu quả tố tụng tư pháp.
Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến trước khi có BLTTHS năm 1988, hệ thống pháp luật về Tố tụng hình sự chưa hoàn thiện, đặc biệt là quy định về hoãn phiên tòa sơ thẩm chưa được ghi nhận trong văn bản pháp lý nào Khi miền Nam hoàn toàn giải phóng, việc hoàn thiện hệ thống pháp luật Tố tụng hình sự trở thành nhiệm vụ cấp bách nhằm quản lý xã hội và bảo vệ đất nước Trong giai đoạn này, vẫn chưa có Bộ luật Tố tụng hình sự thống nhất, khiến cho các quy định về hoãn phiên tòa sơ thẩm chưa rõ ràng hoặc chưa có quy định cụ thể.
1.3.2 Giai đoạn từ năm 1988 đến trước năm 2015
Năm 1988, sau hơn 10 năm soạn thảo, Bộ luật Tố tụng Hình sự (BLTTHS) đầu tiên của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã chính thức được thông qua Có hiệu lực từ ngày 01/01/1989, BLTTHS 1988 góp phần quan trọng vào việc bảo vệ thành quả cách mạng và giữ vững chế độ Đây là bước ngoặt pháp lý trong tiến trình xây dựng hệ thống pháp luật của đất nước trong những năm đầu của thời kỳ đổi mới.
Viện kiểm sát nhân dân cấp cao đóng vai trò quan trọng trong hệ thống tư pháp, đặc biệt trong việc thực hiện quyền công tố Theo tài liệu “Một số vấn đề nhận thức về quyền công tố của Viện kiểm sát nhân dân”, Viện kiểm sát có chức năng kiểm sát việc tuân theo pháp luật của các cơ quan, tổ chức, cá nhân, đảm bảo công lý và trật tự xã hội Quyền công tố của Viện kiểm sát giúp đảm bảo tính khách quan, độc lập trong quá trình truy tố, là yếu tố quyết định hiệu quả công tác đấu tranh chống tội phạm Việc nâng cao nhận thức về quyền công tố không chỉ góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật mà còn tăng cường hiệu lực, hiệu quả hoạt động của Viện kiểm sát nhân dân cấp cao Tham khảo chi tiết tại nguồn: https://vksndcc2.gov.vn/index.php?act=news&view94, truy cập ngày 05/6/2022.
Trong bài viết của Lê Văn Thành (2004), điểm mới của Bộ luật Tố tụng hình sự Việt Nam là quy định về hoãn phiên tòa lần đầu tiên xuất hiện Tuy nhiên, Bộ luật năm 1988 chỉ đề cập đến quy định này một cách gián tiếp qua nhiều điều luật rải rác như các Điều 31, 162, 164, 165, 166, 167, 168, 175 và 179, khiến quy định chưa rõ ràng, thiếu đầy đủ và dễ gặp khó khăn trong thực thi Đặc biệt, quy định này không xác định rõ thời hạn hoãn phiên tòa là bao nhiêu ngày, ảnh hưởng đến quá trình áp dụng trong thực tế và gây ra nhiều bất cập.
Ngày 30/6/1990, Quốc hội đã thông qua Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 1988 nhằm khắc phục những bất cập trong quy định hoãn phiên tòa sơ thẩm của Bộ luật này Luật mới đã quy định rõ hơn về điều kiện và thủ tục hoãn phiên tòa sơ thẩm để đảm bảo quá trình xét xử công bằng và khách quan Việc sửa đổi này giúp nâng cao hiệu quả công tác xét xử, hạn chế những trường hợp hoãn kéo dài không cần thiết, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động tố tụng hình sự.
“Điều 168a Thời hạn hoãn phiên tòa
Trong trường hợp phải hoãn phiên tòa theo quy định tại các Điều 30, 31, 33,
162, 164, 165, 166, 167 và 168 của Bộ luật này, thì thời hạn hoãn phiên tòa sơ thẩm không được quá ba mươi ngày, kể từ ngày ra quyết định hoãn phiên tòa”
Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLTTHS đã có những tiến bộ quan trọng, đặc biệt là việc ban hành một điều luật riêng quy định về hoãn phiên tòa sơ thẩm Ngoài ra, luật còn quy định rõ ràng về thời hạn hoãn phiên tòa, không quá 30 ngày, góp phần nâng cao tính minh bạch và công bằng trong quá trình tố tụng hình sự.
Năm 1988, Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS) ban hành, trãi qua các lần sửa đổi, bổ sung vào năm 1990, 1992 và 2000, tuy nhiên, các lần sửa đổi này không đề cập đến vấn đề sửa đổi, bổ sung quy định hoãn phiên tòa Mặc dù đã đáp ứng yêu cầu thực tiễn và thể chế hóa một số quan điểm về cải cách tư pháp, nhưng BLTTHS năm 1988 vẫn còn nhiều hạn chế trên nhiều phương diện Đến kỳ họp thứ 4 khóa XI, Quốc hội Việt Nam đã thông qua BLTTHS năm 2003 vào ngày 26/11/2003, có hiệu lực từ ngày 01/7/2004 nhằm giải quyết các khó khăn, vướng mắc và hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam, trong đó có sửa đổi, bổ sung về quy định hoãn phiên tòa sơ thẩm.
Nam năm 2003, NXB Tổng hợp - Đồng Nai, tr 7
“Điều 194 Thời hạn hoãn phiên tòa
Trong trường hợp phải hoãn phiên tòa theo quy định tại các điều 45, 46, 47,
187, 189, 190, 191, 192 và 193 của Bộ luật này, thì thời hạn hoãn phiên tòa sơ thẩm không được quá ba mươi ngày, kể từ ngày ra quyết định hoãn phiên tòa”
So với Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của BLTTHS năm 1988 vào năm
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
502 Bad GatewayUnable to reach the origin service The service may be down or it may not be responding to traffic from cloudflared
Quy định của pháp luật tố tụng hình sự một số quốc gia về hoãn phiên tòa sơ thẩm
Tác giả nghiên cứu quy định hoãn phiên tòa của pháp luật Liên Bang Nga, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa và Thụy Sĩ nhằm so sánh với pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam để rút ra bài học và kinh nghiệm lập pháp Việc nghiên cứu pháp luật tố tụng hình sự của Nga và Trung Quốc là hợp lý do vì mô hình tố tụng của những quốc gia này cũng là mô hình pha trộn, tương tự Việt Nam, giúp ích cho quá trình hoàn thiện pháp luật tố tụng hình sự của Việt Nam, đặc biệt về quy định hoãn phiên tòa sơ thẩm Thêm vào đó, việc nghiên cứu pháp luật tố tụng hình sự của Thụy Sĩ xuất phát từ thực tế đây là quốc gia có nền kinh tế phát triển, chính trị - xã hội ổn định, góp phần làm rõ các thực tiễn pháp luật phù hợp để tham khảo.
1.4.1 Pháp luật tố tụng hình sự Liên Bang Nga về hoãn phiên tòa sơ thẩm
BLTTHS Liên Bang Nga được Đuma quốc gia thông qua ngày 22/12/2001, được sửa đổi, bổ sung năm 2012 gồm 6 phần và chia thành 57 chương Phần thứ nhất
- Những quy định chung; Phần thứ hai - Thủ tục tố tụng trước khi xét xử; Phần thứ
Bài viết liên quan đến Cổng thông tin điện tử của Bộ Công an về “Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Bộ luật Tố tụng hình sự” (nguồn: http://bocongan.gov.vn/vanban/Pages/van-ban-moi.aspx?ItemIDY2), truy cập ngày 26/4/2022 Nội dung chính bao gồm các phần hướng dẫn về Thủ tục xét xử, Thủ tục tố tụng hình sự đặc biệt, hợp tác quốc tế trong lĩnh vực tố tụng hình sự, cũng như các biểu mẫu tài liệu tố tụng cần thiết.
Theo pháp luật TTHS của Liên Bang Nga, Tòa án phải hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm khi không thể tiến hành xét xử, ví dụ như các trường hợp bị cáo hoặc người bào chữa vắng mặt mà không có lý do hợp lý hoặc khi cần yêu cầu chứng cứ mới Cụ thể, một trong những lý do hoãn bao gồm việc không có mặt của bị cáo hoặc người bào chữa trừ các trường hợp đặc biệt như bị cáo trốn thoát, bị đình chỉ do sa sút tinh thần hoặc mắc bệnh hiểm nghèo không thể dự phiên tòa Ngoài ra, Tòa cũng xem xét hoãn nếu cần thiết phải yêu cầu bổ sung chứng cứ mới, và trong trường hợp này, quyết định hoãn sẽ có thời hạn rõ ràng theo quy định của pháp luật TTHS Liên Bang Nga.
Điều luật khác đã ghi nhận căn cứ hoãn phiên tòa liên quan đến việc Tòa án có thể ra quyết định hoãn phiên tòa khi công tố viên hoặc người bào chữa không chấp hành hiệu lệnh của chủ tọa và không thể thay thế bằng người khác, tuy nhiên, Điều 253 Bộ luật Tố tụng Hình sự Liên Bang Nga chưa quy định rõ điểm này Ngoài ra, nếu có nghi vấn về khả năng xét xử vụ án hình sự do thiếu mặt của các bên tham gia tố tụng, Tòa án sẽ thảo luận ý kiến các bên về khả năng tiến hành tố tụng khi vắng mặt và quyết định có tiếp tục xét xử hay hoãn phiên tòa phù hợp.
Thời điểm ra quyết định hoãn phiên tòa theo pháp luật của Liên Bang Nga không quy định rõ ràng, tuy nhiên, dựa trên cơ sở hoãn phiên tòa, có thể xác định rằng quyết định hoãn chỉ được đưa ra trong phiên tòa khi người bị triệu tập không có mặt hoặc khi cần yêu cầu chứng cứ mới Trước khi mở phiên tòa, không có căn cứ để hoãn phiên tòa trừ khi có tình huống đặc biệt phát sinh trong quá trình tố tụng Khi phiên tòa được mở lại sau hoãn, Tòa án tiếp tục xét xử từ thời điểm hoãn mà không cần xử lại từ đầu, nhằm tiết kiệm thời gian và chi phí tố tụng.
Quy định về việc hoãn phiên tòa trong Bộ luật Tố tụng Hình sự Liên Bang Nga hiện còn khá đơn giản và mang tính khái quát, chưa đi vào các chi tiết cụ thể Các căn cứ để hoãn phiên tòa được nêu rõ nhưng vẫn còn thiếu các quy định rõ ràng về thủ tục và điều kiện thực hiện Điều này cho thấy hệ thống pháp luật Nga đang hướng tới sự linh hoạt nhưng cần hoàn thiện hơn để đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình xử lý vụ án.
25 Khoản 1 Điều 253 BLTTHS Liên Bang Nga
26 Khoản 1 Điều 247 BLTTHS Liên Bang Nga
27 Khoản 2 Điều 248 BLTTHS Liên Bang Nga
28 Khoản 2 Điều 258 BLTTHS Liên Bang Nga
Điều 272 Bộ luật Tố tụng Hình sự Liên Bang Nga quy định rằng việc hoãn phiên tòa chỉ cần người được triệu tập không xuất hiện, không yêu cầu lý do về sức khỏe hay rơi vào trường hợp bất khả kháng, nhưng quy định này phân tán trong nhiều điều luật gây khó khăn trong thực tiễn thi hành Thời hạn hoãn chưa được quy định rõ ràng, không xác định tối đa bao nhiêu ngày hoặc số lần hoãn, khác với quy định của Bộ luật TTHS Việt Nam Ngoài ra, pháp luật TTHS Liên Bang Nga chưa rõ thẩm quyền ra quyết định hoãn phiên tòa, hình thức và nội dung của quyết định này, gây ra những thiếu rõ ràng về quy trình Dù vậy, căn cứ hoãn của luật Nga có sự tương đồng với luật Việt Nam, đặc biệt trong việc quy định vắng mặt của một số người tham gia tố tụng là cơ sở để hoãn hoặc xử lý vụ án Cũng theo Điều 272 của Bộ luật TTHS Liên Bang Nga và Điều 305 của Bộ luật TTHS Việt Nam, tòa án có thể xét xử hoặc tạm hoãn khi người tham gia vắng mặt, dựa trên ý kiến của các bên liên quan.
1.4.2 Pháp luật tố tụng hình sự Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa về hoãn phiên tòa sơ thẩm
Luật Bầu cử Tổ quốc Trung Quốc (BLTTHS Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa) được thông qua tại kỳ họp thứ hai của Đại hội Đại biểu Nhân dân toàn quốc lần thứ năm vào ngày 1/7/1979, và sau đó đã được sửa đổi, bổ sung vào năm 2018.
Theo pháp luật TTHS của Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, phiên tòa có thể bị hoãn nếu cần thiết triệu tập người làm chứng mới, thu thập chứng cứ mới, thực hiện đánh giá giám định hoặc tổ chức điều tra khác; nếu Kiểm sát viên xác định cần điều tra bổ sung trong vụ án đã khởi tố công khai; hoặc khi một bên yêu cầu rút đơn khiến phiên tòa không thể tiếp tục.
Theo quy định của pháp luật TTHS Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa, thời điểm hoãn phiên tòa thường diễn ra tại chính phiên tòa, nhằm đảm bảo quy trình xét xử đúng luật Tuy nhiên, có một số trường hợp ngoại lệ được pháp luật quy định rõ ràng để xử lý phù hợp với tình huống cụ thể.
31 Điều 204 BLTTHS Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
Điều 204 Bộ Luật Tố tụng Hình sự Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa quy định rằng, trong trường hợp đặc biệt, phiên tòa có thể được hoãn trước thời điểm mở phiên do lý do chưa thể tổ chức xét xử vụ án nghiêm trọng, phức tạp trong thời gian ngắn Bộ Công an tối cao sẽ báo cáo Ủy ban Thường vụ Đại hội Đại biểu nhân dân toàn quốc về việc chấp thuận hoãn phiên xét xử khi cần thiết.
Qua nghiên cứu, tác giả nhận thấy BLTTHS Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa quy định nhiều trường hợp hoãn phiên tòa, nhưng điều luật về hoãn phiên tòa còn đơn giản, chưa rõ ràng về thời hạn, số lần, nội dung, hình thức của quyết định hoãn, thẩm quyền quyết định và cách thức thông báo cho các bên liên quan.
1.4.3 Pháp luật tố tụng hình sự Thụy Sĩ về hoãn phiên tòa sơ thẩm
BLTTHS Thụy Sĩ đã được thông qua vào ngày 05/10/2007, có hiệu lực từ ngày 01/01/2011, và hiện đang áp dụng mô hình TTHS thẩm vấn Mô hình này tập trung vào việc tìm kiếm sự thật khách quan của vụ án là nhiệm vụ cốt lõi, với quá trình giải quyết vụ án như một cuộc điều tra do đại diện của quyền lực Nhà nước thực hiện thông qua phương pháp thẩm vấn Quá trình thẩm vấn kết hợp với hồ sơ vụ án giúp Tòa án ra quyết định đúng pháp luật, đúng người, đúng tội, khách quan và công bằng Trong mô hình tố tụng thẩm vấn, vai trò và quyền hạn của các cơ quan tiến hành tố tụng được đề cao hơn so với quyền lợi của bị cáo, và Tòa án giữ vai trò chủ đạo trong việc điều hành quá trình xét xử nhằm đảm bảo tìm kiếm sự thật khách quan của vụ án.
Theo nghiên cứu và rà soát quy định của Bộ luật TTHS Thụy Sĩ, tác giả nhận thấy có những điều khoản liên quan đến việc hoãn phiên tòa sơ thẩm, trong đó quy định rõ các trường hợp được phép hoãn và thủ tục giải quyết Các quy định này nhằm đảm bảo quá trình xét xử công bằng, đúng quy trình pháp luật và tạo điều kiện thuận lợi cho các bên liên quan Việc hoãn phiên tòa sơ thẩm theo luật Thụy Sĩ được xem là biện pháp cần thiết trong những trường hợp đặc biệt, góp phần nâng cao hiệu quả công tác tố tụng.
Căn cứ hoãn phiên tòa trong BLTTHS Thụy Sĩ không được quy định trong một điều luật riêng biệt mà phân chia thành các điều khoản khác nhau trong các điều luật liên quan Một trong những căn cứ hoãn phiên tòa được quy định tại khoản 4 Điều 333 BLTTHS Thụy Sĩ, theo đó Tòa án có thể hoãn phiên tòa chính để đảm bảo quá trình xét xử công bằng, đặc biệt trong trường hợp cần thiết để đưa ra phán quyết dựa trên cáo trạng hoặc các yếu tố liên quan khác.
33 Điều 157 BLTTHS Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa
QUY ĐỊNH CỦA BỘ LUẬT TỐ TỤNG HÌNH SỰ NĂM 2015 VỀ HOÃN PHIÊN TÒA SƠ THẨM
Các trường hợp hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
Hoãn phiên tòa là thủ tục tố tụng chỉ diễn ra tại giai đoạn xét xử khi có căn cứ pháp luật hợp lệ Theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng Hình sự, việc hoãn phiên tòa nhằm đảm bảo quyền lợi của các bên và sự công bằng trong quá trình xét xử Việc hoãn phiên tòa cần tuân thủ chặt chẽ các quy định luật pháp để tránh gây ảnh hưởng đến tiến trình tố tụng Đây là biện pháp quan trọng giúp đảm bảo các thủ tục tố tụng hình sự được thực hiện đúng quy định của pháp luật.
Từ năm 1988 đến ngày 30/6/1990, các quy định về căn cứ hoãn phiên tòa vẫn còn phù hợp với Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015 Tuy nhiên, để đảm bảo bài khóa luận này phản ánh đúng thực tiễn hiện nay, tác giả sẽ phân tích sâu các căn cứ hoãn phiên tòa theo Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015, chia thành hai nhóm chính của các trường hợp hoãn phiên tòa nhằm làm rõ các quy định mới và phù hợp với tình hình thực tế.
2.1.1 Các trường hợp hoãn phiên tòa sơ thẩm được quy định tại điểm a khoản 1 Điều 297 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015
Luật hình sự quy định rõ ràng các trường hợp người tiến hành tố tụng phải từ chối hoặc bị thay đổi nhằm đảm bảo tính khách quan và độc lập trong quá trình tố tụng Cụ thể, theo khoản 1 Điều 52 và khoản 1 Điều 53 Bộ luật tố tụng hình sự năm 2015, các trường hợp này nhằm loại bỏ những yếu tố có thể làm ảnh hưởng đến tính vô tư của người tiến hành tố tụng Trong trường hợp kiểm sát viên, thẩm phán hoặc hội thẩm tham gia xét xử sơ thẩm nhưng thuộc diện phải từ chối hoặc bị đề nghị thay đổi, Hội đồng xét xử sẽ hoãn phiên tòa để đảm bảo công bằng và tuân thủ quyền của các bên.
Trong quá trình xét xử, có những trường hợp người tiến hành tố tụng vắng mặt hoặc không thể tiếp tục tham gia phiên tòa, như Thẩm phán hoặc Hội thẩm không thể tiếp tục tham gia xét xử Khi xảy ra tình huống này, quy trình tổ chức phiên tòa cần được điều chỉnh để đảm bảo tính hợp pháp và đúng quy định của pháp luật Việc vắng mặt hoặc không thể tham gia của các thành viên chủ trì phiên tòa sẽ ảnh hưởng tới quá trình xét xử và đòi hỏi các biện pháp xử lý phù hợp theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự.
Các quy định tại khoản 2 Điều 52, khoản 2 Điều 53, khoản 2 Điều 289 Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015 quy định về việc xét xử không có Thẩm phán, Hội thẩm dự khuyết thay thế trong các trường hợp cần thiết Ngoài ra, theo khoản 2, 3 Điều 288, trong quá trình xét xử, nếu có sự vắng mặt của Thẩm phán hoặc Hội thẩm dự khuyết thì tòa án phải hoãn phiên tòa Trong trường hợp tại phiên tòa, Kiểm sát viên vắng mặt hoặc không tiếp tục tham gia mà không có Kiểm sát viên dự khuyết thay thế, Hội đồng xét xử cũng sẽ quyết định hoãn phiên tòa để đảm bảo quy trình xét xử đúng thủ tục và đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan.
Thẩm phán và Hội thẩm giữ vai trò quan trọng trong giai đoạn xét xử sơ thẩm, đảm bảo hoạt động xét xử được tiến hành hợp pháp, khách quan và công bằng Khi họ không thể tiếp tục tham gia xét xử mà không có Thẩm phán, Hội thẩm dự khuyết thay thế, Tòa án phải hoãn phiên tòa Kiểm sát viên thực hiện quyền công tố, kiểm sát việc tuân theo pháp luật tại phiên tòa hình sự, bao gồm công bố, bổ sung hoặc rút cáo trạng và xem xét toàn diện các chứng cứ thu thập được trong quá trình điều tra, truy tố Hoạt động của kiểm sát viên nhằm thi hành quyền truy cứu trách nhiệm hình sự, đề xuất mức hình phạt và các biện pháp tư pháp, đồng thời kiểm sát sự tuân thủ pháp luật của Tòa án và các bên tố tụng trong giai đoạn xét xử sơ thẩm Nếu phát hiện hành vi vi phạm pháp luật, kiểm sát viên có quyền đề nghị xử lý nghiêm minh; tuy nhiên, nếu kiểm sát viên vắng mặt mà không có người dự khuyết thay thế, tính khách quan và vô tư của phiên tòa sẽ không được đảm bảo, do đó, hoãn phiên tòa là cần thiết để bảo vệ quyền lợi tố tụng của các bên.
Trong trường hợp người tham gia tố tụng vắng mặt tại phiên tòa, bị cáo có thể vắng mặt vì lý do bất khả kháng hoặc trở ngại khách quan theo khoản 1 Điều 290 Người bào chữa lần đầu vắng mặt do lý do tương tự hoặc do trở ngại khách quan nhưng bị cáo vẫn yêu cầu có người bào chữa theo khoản 1 Điều 291 Ngoài ra, người bị hại, đương sự hoặc người đại diện của họ vắng mặt gây trở ngại cho việc giải quyết vụ án theo khoản 1 Điều 192; người làm chứng cố ý vắng mặt gây trở ngại cho quá trình xét xử theo khoản 1 Điều 293; cùng với đó là sự vắng mặt của người giám định hoặc định giá tài sản mặc dù đã được triệu tập, nhưng họ không có mặt tại phiên tòa.
1 Điều 294); người phiên dịch, người dịch thuật vắng mặt mà không có người khác thay thế (khoản 2 Điều 295)
Bị cáo có mặt tại phiên tòa nhằm bảo đảm nguyên tắc xác định sự thật khách quan của vụ án, qua việc đề nghị giám định, định giá tài sản, đề nghị thay đổi người tiến hành tố tụng, người giám định, người định giá tài sản, người phiên dịch và yêu cầu chủ tọa hỏi hoặc tự hỏi các bên liên quan khi cần làm rõ các tình tiết quan trọng Sự có mặt của bị cáo còn nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình bằng cách trình bày chứng cứ, tài liệu, đồ vật, ý kiến và tranh luận tại phiên tòa, cũng như yêu cầu kiểm tra, đánh giá các chứng cứ này Trong trường hợp bất khả kháng hoặc khách quan khiến bị cáo không thể có mặt, phiên tòa phải hoãn để đảm bảo quyền tố tụng của bị cáo Người bào chữa xuất hiện tại phiên tòa nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người bị buộc tội, làm rõ các tình tiết vô tội hoặc giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, đồng thời chỉ ra các vi phạm thủ tục tố tụng nếu có Việc có mặt của bị hại, nguyên đơn dân sự, bị đơn dân sự, người có quyền lợi nghĩa vụ liên quan, người đại diện của họ và người làm chứng đều nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp và giúp HĐXX làm rõ sự thật khách quan của vụ án Nếu người làm chứng quan trọng vắng mặt mà không có lý do hợp pháp, HĐXX sẽ quyết định hoãn hoặc tiến hành xét xử theo quy định Các vấn đề trọng yếu liên quan đến tình tiết quyết định tội danh, đặc biệt các tình tiết thay đổi bản chất vụ việc, đều cần thiết được làm rõ, trong đó người giám định phải có đủ năng lực theo quy định của pháp luật.
Theo Khoản 1 Điều 293 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, người giám định có mặt theo giấy triệu tập của Tòa án, và trong trường hợp người giám định vắng mặt, Hội đồng xét xử sẽ quyết định hoãn phiên tòa hoặc vẫn tiến hành xét xử tùy thuộc vào từng trường hợp Sự có mặt của người giám định tại phiên tòa nhằm giúp Hội đồng xét xử giải thích về kiến thức chuyên ngành và làm rõ các vấn đề cần giám định, đồng thời góp phần làm sáng tỏ sự thật khách quan của vụ án Ngoài ra, sự có mặt của người định giá tài sản, phiên dịch, dịch thuật cũng rất quan trọng trong việc làm rõ các yếu tố cần thiết để đảm bảo quá trình xét xử khách quan, công bằng Tóm lại, khi các người tham gia tố tụng được triệu tập nhưng vắng mặt hoặc không thể tham gia phiên tòa, Tòa án cần hoãn phiên tòa để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của họ đồng thời đảm bảo xét xử đúng quy trình, khách quan và công bằng.
Qua phân tích, tác giả nhận thấy một số quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 còn hạn chế và bất cập, ví dụ như quy định tại điểm a Khoản 1 Điều 297 chưa bao quát hết các trường hợp cần thiết phải hoãn phiên tòa, chỉ đề cập đến trường hợp Thẩm phán hoặc Hội thẩm không thể tiếp tục xét xử mà không quy định rõ về việc vắng mặt không đến phiên tòa khi mở phiên hoặc các trường hợp người bào chữa không thể tham gia hoặc rời khỏi phiên tòa do lý do cá nhân hoặc sức khỏe, gây khó khăn trong việc xác định các trường hợp hoãn phù hợp, đặc biệt khi bị cáo vẫn yêu cầu có người bào chữa Các quy định này cần được làm rõ để phân biệt rõ giữa vắng mặt khi mở phiên tòa và không thể tiếp tục tham gia phiên tòa sau khi bắt đầu xét xử, nhằm đảm bảo quyền lợi của bị cáo và quy trình tố tụng diễn ra hợp lý hơn.
Trong các vụ án sơ thẩm năm 2015, Thẩm phán và Hội thẩm là thành phần bắt buộc của Hội đồng xét xử, và phiên tòa chỉ được tiến hành khi đầy đủ các thành viên này có mặt Nếu Thẩm phán hoặc Hội thẩm vắng mặt mà không có người dự khuyết thay thế, thì phiên tòa không thể diễn ra và phải được hoãn lại Tuy nhiên, pháp luật TTHS không quy định rõ trường hợp vắng mặt của Thẩm phán hoặc Hội thẩm là căn cứ để hoãn phiên tòa Về quyền của người bào chữa, bị cáo có quyền yêu cầu người bào chữa tham gia phiên tòa để bảo vệ quyền lợi của mình, đặc biệt khi người bào chữa không thể tiếp tục tham gia do nguyên nhân khách quan.
41 Lê Nguyên Thanh, tlđd (5), tr 96-97
Theo Khoản 1 Điều 288 BLTTHS năm 2015, quyền có người bào chữa của bị cáo không bị tước bỏ dù là khách quan hay chủ quan Trong trường hợp người bào chữa không thể tiếp tục tham gia phiên tòa mà bị cáo vẫn yêu cầu có mặt của người bào chữa, phiên tòa phải được hoãn để đảm bảo quyền lợi của bị cáo được thực hiện đầy đủ.
Thứ hai, quy định về việc Kiểm sát viên dự khuyết có vai trò thay thế cho Kiểm sát viên bị thay đổi hoặc không thể tiếp tục thực hiện quyền công tố và kiểm sát xét xử Điều này đảm bảo sự liên tục và hiệu quả trong hoạt động xét xử, duy trì tính công bằng và chính xác của quá trình tố tụng pháp luật.
Năm 2015, quy định về kiểm sát xét xử còn thiếu sót khi không yêu cầu kiểm sát viên dự khuyết phải có mặt tại phiên tòa từ đầu, nhằm đảm bảo việc kiểm sát toàn diện quá trình xét xử Việc này góp phần nâng cao tính công bằng, minh bạch trong hoạt động tố tụng, đồng thời đáp ứng yêu cầu của hoạt động kiểm sát trong pháp luật hiện hành.
Trong trường hợp bị cáo hoặc người đại diện của bị cáo đồng ý xét xử vắng mặt người bào chữa theo quy định tại khoản 1 Điều 76 Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015, Hội đồng xét xử phải hoãn phiên tòa Ngoài ra, cần xem xét một số trường hợp đặc thù liên quan để đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan.
Thời điểm và thẩm quyền hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
2.2.1 Thời điểm hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
Theo quy định tại Điều 297 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, việc hoãn phiên tòa chỉ được quyết định ngay sau khi phiên tòa đã mở hoặc đang tiến hành xét xử Pháp luật TTHS không cho phép hoãn phiên tòa trước khi phiên xét xử bắt đầu, nhằm đảm bảo tính khách quan và công bằng của quá trình xét xử Thẩm quyền và thủ tục hoãn phiên tòa phải tuân thủ đúng quy định của pháp luật để đảm bảo sự minh bạch và đúng quy trình tố tụng.
58 Lê Nguyên Thanh, tlđd (5), tr 98
Quyền yêu cầu hoãn phiên tòa của bị cáo là một trong những quyền quan trọng nhằm đảm bảo quyền lợi hợp pháp của bị cáo trong quá trình xét xử Theo nghiên cứu của Nguyễn Đức Thành, việc bị cáo có thể đề nghị hoãn phiên tòa giúp đảm bảo quyền được bào chữa và bảo vệ quyền lợi chính đáng của họ Quyền này không chỉ giúp bị cáo có thời gian chuẩn bị tốt hơn mà còn góp phần nâng cao tính khách quan, công bằng của xét xử Thảo luận của tác giả còn nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quy định rõ ràng về điều kiện, thủ tục yêu cầu hoãn để tránh lợi dụng ảnh hưởng đến tiến trình xét xử.
60 Lê Nguyên Thanh, tlđd (5), tr 94
Trong hệ thống pháp luật Việt Nam, tòa án không được hoãn phiên tòa trước ngày mở phiên, mà phải hoãn sau khi phiên tòa đã chính thức bắt đầu Theo quy định về hoãn phiên tòa sơ thẩm trong Bộ luật Tố tụng hình sự Việt Nam qua các thời kỳ, pháp luật không cho phép hoãn phiên tòa trước ngày mở, ngoại trừ các trường hợp xét xử theo thủ tục rút gọn Khi phiên tòa bắt đầu, hội đồng xét xử (HĐXX) quyết định về việc hoãn dựa trên thảo luận tập thể và theo nguyên tắc đa số, nhằm đảm bảo tính khách quan, công bằng và chính xác trong quá trình xét xử Việc chỉ ban hành quyết định hoãn sau khi phiên tòa mở giúp đảm bảo quy trình tố tụng đúng quy định pháp luật và tạo sự công bằng cho các bên liên quan.
Dù đã có quyết định đưa vụ án ra xét xử, vẫn có trường hợp bị cáo hoặc các bên tham gia tố tụng gửi yêu cầu hoãn phiên tòa do lý do sức khỏe, kèm xác nhận của bác sĩ, trước ngày mở tòa Theo quy định tại Điều 297 BLTTHS 2015, việc vắng mặt vì lý do sức khỏe này được xem là căn cứ hợp pháp để hoãn phiên tòa Hiện nay, có hai quan điểm tranh luận xoay quanh vấn đề này, phản ánh sự đa dạng trong cách tiếp cận pháp lý về hoãn phiên tòa do lý do sức khỏe.
Quan điểm thứ nhất cho rằng, pháp luật TTHS không cho phép hoãn phiên tòa trước ngày mở phiên tòa, mặc dù đã có lý do rõ ràng để hoãn nhưng theo quy định của pháp luật tố tụng hiện hành, quyết định hoãn phải được đưa ra sau khi phiên tòa đã được ấn định trong quyết định đưa vụ án ra xét xử, và phải được HĐXX thảo luận, thông qua tại phòng nghị án theo quy định tại Điều 299 Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015.
Quan điểm của tác giả cho rằng, có thể linh hoạt hoãn phiên tòa trước ngày mở để đảm bảo căn cứ hoãn phù hợp Mặc dù việc hoãn tòa không tuân thủ quy trình theo quy định pháp luật TTHS, nhưng vẫn đảm bảo đúng lý do hoãn phiên tòa Việc tổ chức phiên tòa khi có chắc chắn phải hoãn và mở phiên để ban hành quyết định hoãn chỉ mang tính hình thức là không hợp lý.
Theo Lê Đình Nghĩa (2022), quy định về hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm vẫn gặp nhiều vướng mắc cần được hoàn thiện để đảm bảo tính khách quan và công bằng trong xét xử; việc điều chỉnh các quy định này góp phần nâng cao hiệu quả của công tác tố tụng hình sự và đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan.
Việc ra quyết định hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm cần dựa trên các căn cứ pháp lý rõ ràng để tránh gây lãng phí thời gian, công sức và chi phí tố tụng của các cơ quan tiến hành tố tụng cũng như người tham gia tố tụng.
Từ những phân tích trên, tác giả xét thấy BLTTHS năm 2015 nên có quy định cho phép hoãn phiên tòa trước ngày mở phiên tòa
2.2.2 Thẩm quyền hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
Trong quá trình giải quyết vụ án hình sự, quyết định hoãn phiên tòa là quyết định tố tụng chỉ được ban hành tại giai đoạn xét xử sơ thẩm bởi chủ tọa phiên tòa, theo quy định tại khoản 4 Điều 297 Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 Khi phiên tòa đã mở hoặc đang diễn ra với đủ thành phần Hội đồng xét xử (HĐXX) và có mặt đầy đủ các thành viên, thì thời điểm hoãn phiên tòa là khi HĐXX quyết định Thẩm quyền quyết định hoãn phiên tòa thuộc về HĐXX, dựa trên biên bản nghị án, và chủ tọa phiên tòa là người ký ban hành quyết định này Trong đó, thẩm quyền quyết định hoãn phiên tòa là của tập thể HĐXX, còn thẩm quyền ban hành quyết định hoãn phiên tòa là của một cá nhân, cụ thể là chủ tọa phiên tòa.
Khoản 4 Điều 297 BLTTHS năm 2015 còn quy định thêm trường hợp chủ tọa phiên tòa vắng mặt hoặc bị thay đổi thì Chánh án Tòa án ra quyết định hoãn phiên tòa Đây là một điểm mới trong BLTTHS năm 2015 và tiến bộ hơn so với BLTTHS năm 2003 khi đã dự liệu được trường hợp chủ tọa phiên tòa vắng mặt hoặc bị thay đổi thì Chánh án Tòa án ra quyết định hoãn phiên tòa Có thể thấy, thẩm quyền quyết định hoãn phiên tòa của Chánh án Tòa án trong trường hợp này được coi là trường hợp ngoại lệ khi chủ tọa phiên tòa không thể thực hiện được nhiệm vụ, quyền hạn của mình theo thủ tục chung 63
Qua các phân tích, tác giả nhận thấy Luật tố tụng hình sự năm 2015 còn thiếu sót khi chưa quy định rõ thẩm quyền ban hành quyết định hoãn phiên tòa sơ thẩm xét xử theo thủ tục rút gọn trước ngày mở phiên tòa Các vụ án xét xử theo thủ tục rút gọn thường liên quan đến các trường hợp có tính chất nhanh chóng, đòi hỏi các quy định về việc tạm hoãn phiên tòa cần được xác định rõ để đảm bảo tính công bằng và minh bạch trong quá trình tố tụng.
Vụ án đơn giản yêu cầu các điều kiện như người thực hiện hành vi phạm tội bị bắt quả tang hoặc tự thú, sự việc phạm tội rõ ràng, chứng cứ minh bạch, tội phạm ít nghiêm trọng và người phạm tội có nơi cư trú, lý lịch rõ ràng Theo khoản 1 Điều 463 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, các vụ án này được xét xử theo thủ tục rút gọn bởi một Thẩm phán mà không có sự tham gia của Hội thẩm nhân dân Điều này giúp đẩy nhanh quá trình xét xử những vụ án đơn giản, phù hợp với quy định pháp luật hiện hành.
Năm 2015, quy định về thẩm quyền hoãn phiên tòa do HĐXX bao gồm Thẩm phán và Hội thẩm quyết định tại phiên tòa, gây ra sự không thống nhất và thiếu đồng bộ Do đó, cần thiết bổ sung quy định về thẩm quyền hoãn phiên tòa theo thủ tục rút gọn, chỉ do chủ tọa phiên tòa quyết định mà không phải HĐXX Mặc dù các vụ án xét xử theo thủ tục rút gọn có tính chất đơn giản và thực hiện nhanh chóng, vẫn có thể xảy ra các trường hợp phải hoãn phiên tòa theo điểm a khoản 1 Điều 297 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 Vì vậy, việc quy định rõ thẩm quyền ban hành quyết định hoãn phiên tòa đối với phiên sơ thẩm xét xử theo thủ tục rút gọn là cần thiết, góp phần xây dựng quy định chặt chẽ hơn và tạo hành lang pháp lý vững chắc, giúp cơ quan tố tụng dễ dàng áp dụng trong thực tiễn.
Thứ hai, sự thiếu sót về thẩm quyền hoãn phiên tòa trước ngày mở phiên tòa
Vụ án hình sự xét xử bị cáo Huỳnh Văn V về tội “Trộm cắp tài sản” theo Điều 173 BLHS năm 2015 đã được Tòa án T ra quyết định đưa vụ án ra xét xử vào ngày 10/12/2020 Tuy nhiên, bị cáo đã gửi yêu cầu hoãn phiên tòa do lý do sức khỏe, kèm theo xác nhận của bác sĩ cho thấy tình trạng cần ít nhất hai tuần để phục hồi Tòa án xác định đây là trường hợp được hoãn theo quy định tại Điều 297 của Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 Tuy nhiên, còn tồn tại nhiều quan điểm khác nhau về thẩm quyền quyết định hoãn phiên tòa trong trường hợp này; một ý kiến cho rằng, thẩm quyền thuộc về HĐXX và Thẩm phán - Chủ tọa phiên tòa thay mặt ký quyết định hoãn.
Việc hoãn phiên tòa phải thực hiện đúng quy định của pháp luật, chỉ được quyết định sau khi phiên tòa đã mở và do Hội đồng xét xử (HĐXX) thảo luận, thông qua tại phòng nghị án Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt, như theo Điều 297 Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015, có thể linh hoạt trong việc hoãn phiên tòa trước ngày mở khi có căn cứ rõ ràng như bị cáo vắng mặt chắc chắn theo thời gian đã ấn định Theo ý kiến của tác giả, thẩm quyền quyết định hoãn phiên tòa sơ thẩm không nhất thiết phải thuộc HĐXX mà cũng có thể do Chánh án Tòa án, người hoàn toàn đủ năng lực đánh giá, quyết định dựa trên từng trường hợp cụ thể nhằm đảm bảo tính linh hoạt và phù hợp của quá trình tố tụng hình sự.
Thời hạn hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
Thời hạn hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm lần đầu tiên được quy định rõ ràng trong Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Bộ luật Tố tụng Hình sự (BLTTHS) năm 1990, và tiếp tục duy trì trong các bản sửa đổi của BLTTHS năm 2003 và 2015 Cụ thể, theo khoản 2 Điều… của các luật này, việc quy định thời hạn hoãn là cần thiết để đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan cũng như tăng cường hiệu quả công tố và xét xử trong hoạt động tố tụng hình sự.
297 BLTTHS năm 2015 quy định thời hạn hoãn phiên tòa sơ thẩm không được quá
Thời hạn hoãn phiên tòa theo quy định của pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam là tối đa 30 ngày kể từ ngày ra quyết định hoãn Trong trường hợp hoãn phiên tòa, vụ án phải được xét xử lại từ đầu, thể hiện tính chất nghiêm ngặt của quy trình tố tụng Luật quy định này nhằm tạo cơ sở cho các chủ thể có thẩm quyền cân nhắc kỹ lưỡng về căn cứ hoãn phiên tòa trước khi quyết định mở lại, đảm bảo thời hạn hoãn phù hợp và đủ để khắc phục các lý do hoãn Tuy nhiên, luật cũng cho phép quy định này mang tính linh hoạt, không giới hạn thời gian hoãn tối thiểu, nhằm tạo điều kiện điều chỉnh phù hợp với từng vụ án cụ thể.
Quy định mở về thời hạn hoãn phiên tòa của pháp luật mang lại những mặt tích cực, nhưng cũng tồn tại những hạn chế khi chủ thể có thẩm quyền quyết định hoãn tòa có thể dựa vào ý chí chủ quan để ấn định thời gian không hợp lý, như hoãn quá dài hoặc không cần thiết, gây ảnh hưởng tới quyền lợi của người tham gia tố tụng Để khắc phục vấn đề này, cần có các giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi quy định về thời hạn hoãn phiên tòa nhằm tránh tình trạng kéo dài thời gian hoãn, làm trì hoãn quá trình tố tụng.
Nội dung và hình thức của quyết định hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm 43 2.5 Trình tự, thủ tục hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
Quyết định hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm được quy định tại khoản 3 Điều 297 Bộ luật Tổ chức Toà án năm 2015, trong đó yêu cầu phải có đầy đủ các thông tin về ngày, tháng, năm ra quyết định; tên tòa án và họ tên của các thẩm phán, hội thẩm, thư ký tòa án; họ tên kiểm sát viên thực hành quyền công tố và kiểm sát xét xử tại phiên tòa; vụ án được đưa ra xét xử; lý do hoãn phiên tòa; cùng với thời gian, địa điểm mở lại phiên tòa Một trong những nội dung chính của quyết định là phải ghi rõ căn cứ hoãn phiên tòa theo khoản 1 Điều 297 của Bộ luật Tố tụng Hình sự 2015 Thời gian, địa điểm mở lại phiên tòa cần được ghi rõ giờ, ngày, tháng, năm; đồng thời, địa chỉ cụ thể của trụ sở tòa án cũng phải được nêu rõ Trong thực tế, một số trường hợp chưa xác định được thời gian mở lại phiên tòa thì tòa án linh hoạt ghi “thời gian, địa điểm mở lại phiên tòa xét xử vụ án sẽ được Tòa án thông báo sau”.
Trong vụ án xét xử sơ thẩm cựu Bộ trưởng Bộ Công thương Vũ Huy Hoàng cùng các đồng phạm về các tội “Vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản Nhà nước gây thất thoát, lãng phí” và “Vi phạm các quy định về quản lý đất đai,” hội đồng xét xử đã quyết định hoãn phiên tòa lần thứ hai vào ngày 18/01/2021 theo đề nghị của Viện kiểm sát, một số luật sư và bị cáo, và thời gian mở lại phiên tòa sẽ được thông báo sau.
Trong vụ án “Đưa và nhận hối lộ” liên quan đến 04 bị cáo là cựu cán bộ Thanh tra Giao thông vận tải Hà Nội, phiên tòa sơ thẩm ngày 12/5/2021 đã bị hoãn để tiếp tục xác minh các tài liệu chứng cứ chưa thể thu thập tại phiên tòa Hội đồng xét xử nhận thấy cần phải làm rõ thêm các chứng cứ trước khi tiến hành bước tiếp theo của quá trình xét xử Hiện tại, cấp sơ thẩm chưa ấn định ngày mở lại phiên tòa để đưa ra phán quyết cuối cùng.
Phiên tòa xét xử ông Vũ Huy Hoàng đã phải hoãn lần thứ hai do thiếu hụt nhân sự cần thiết, gây ảnh hưởng đến tiến trình xét xử chính thức (Nguồn: VietnamPlus, 25/5/2022).
Trong vụ án xét xử sơ thẩm của nguyên Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn Dầu khí Việt Nam Đinh La Thăng cùng các bị cáo liên quan, liên quan đến “Vi phạm quy định về đầu tư công trình xây dựng gây hậu quả nghiêm trọng tại dự án nhà máy nhiên liệu sinh học Ethanol Phú Thọ”, Hội đồng xét xử đã quyết định hoãn phiên tòa theo đề nghị của bị cáo Trần Thị Bình, luật sư bào chữa và đại diện Viện kiểm sát nhân dân thành phố Hà Nội Thời gian mở lại phiên tòa sẽ được thông báo sau để đảm bảo công tác xét xử đúng quy trình và khách quan.
Việc không ấn định cụ thể ngày mở lại phiên tòa gây khó khăn cho các bị cáo và người tham gia tố tụng, đặc biệt đối với các bên ở xa, nơi đi lại khó khăn Theo quy định của BLTTHS, bắt buộc phải ghi rõ ngày, tháng, năm mở lại phiên tòa để đảm bảo quyền lợi của mọi người tham gia Việc thông báo ngày mở lại quá sát thời điểm dự kiến diễn ra phiên tòa có thể khiến các bên không kịp chuẩn bị hoặc sắp xếp công việc, ảnh hưởng lớn đến kế hoạch bào chữa của người bào chữa Tăng cường sự rõ ràng về ngày mở lại phiên tòa giúp đảm bảo tính minh bạch và công bằng trong quá trình tố tụng hình sự.
Quyết định hoãn phiên tòa được quy định tại Mẫu số 43-HS ban hành kèm theo Nghị quyết số 05/2017/NQ-HĐTP ngày 19/9/2017 của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao, nhằm hướng dẫn cụ thể về hình thức của quyết định này trong giai đoạn xét xử Ngoài ra, khoản 2 Điều 299 BLTTHS năm 2015 cũng quy định rõ rằng quyết định hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm phải được ban hành dưới dạng văn bản, bảo đảm tính chính xác và hợp pháp Việc pháp luật TTHS ghi nhận chi tiết về hình thức và kèm theo mẫu cụ thể giúp người tiến hành tố tụng dễ dàng thực hiện thủ tục, nâng cao tính chính xác và phù hợp với các yêu cầu của pháp luật.
2.5 Trình tự, thủ tục hoãn phiên tòa hình sự sơ thẩm
Theo quy định tại khoản 4 Điều 297 BLTTHS năm 2015 quyết định hoãn phiên
Ngày 5/6/2022, tòa án đã hoãn phiên xét xử 4 bị cáo nguyên thanh tra GTVT nhận hối lộ, theo thông tin từ bài viết của Bình An trên Thanh tra Chính phủ Việc hoãn phiên tòa nhằm đảm bảo quá trình xét xử diễn ra công bằng, đúng quy định của pháp luật Thông tin này nhấn mạnh về những vụ việc liên quan đến tiêu cực trong ngành GTVT và phản ánh nỗ lực chống tham nhũng của cơ quan chức năng Chủ tọa tòa đã quyết định hoãn phiên xét xử để chuẩn bị các thủ tục cần thiết, đảm bảo quyền lợi của các bị cáo.
Phiên tòa xét xử các bị cáo Đinh La Thăng và Trịnh Xuân Thanh trong vụ án Ethanol Phú Thọ đã được hoãn theo quyết định mới nhất Việc trì hoãn này nhằm đảm bảo quá trình tố tụng diễn ra công bằng và đúng quy định pháp luật Thông tin chi tiết về việc hoãn phiên tòa đã được đưa tin trên các phương tiện truyền thông, trong đó đáng chú ý là bài viết của Võ Nam đăng trên VOV ngày 6/6/2022 Việc hoãn xử vụ án Ethanol Phú Thọ thể hiện sự chú trọng của pháp luật trong việc xử lý các vụ án lớn, đảm bảo quyền lợi của các bên liên quan. -**Sponsor**Bạn là content creator và cần giúp đỡ để viết lại bài báo của mình? Với [Article Generation](https://pollinations.ai/redirect-nexad/r9xuqybm?user_id=983577), bạn có thể dễ dàng tạo ra những bài viết chất lượng cao, tối ưu SEO chỉ trong vài phút, tiết kiệm thời gian và chi phí Thật tuyệt vời cho các startup và doanh nghiệp muốn tăng cường sự hiện diện trực tuyến mà không tốn kém! Hãy thử ngay để thấy sự khác biệt, đặc biệt khi bạn đang xử lý những bài báo pháp luật phức tạp như "Hoãn phiên tòa xét xử bị cáo Đinh La Thăng, Trịnh Xuân Thanh vụ Ethanol Phú Thọ".
Theo quy định tại khoản 2 Điều 299 Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015, quyết định hoãn phiên tòa thuộc thẩm quyền của Hội đồng xét xử và được thống nhất bằng văn bản trong phòng nghị án Chủ tọa phiên tòa là người ban hành quyết định hoãn, đảm bảo nội dung và hình thức phù hợp theo khoản 3 Điều 297 của luật này Sau khi quyết định hoãn tòa, Tòa án có trách nhiệm thông báo ngay đến các bị cáo, bị đơn, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan, Viện kiểm sát và những người vắng mặt, nhằm đảm bảo quyền lợi và phối hợp xử lý vụ án đúng quy trình.
Sau 02 ngày kể từ ngày ra quyết định hoãn phiên tòa sơ thẩm, Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 đã có những tiến bộ rõ rệt so với Bộ luật năm 2003, đặc biệt trong việc quy định chi tiết về trình tự, thủ tục hoãn phiên tòa sơ thẩm Việc gửi quyết định hoãn phiên tòa sơ thẩm cho những người vắng mặt tại phiên tòa đóng vai trò quan trọng, giúp họ nắm bắt được tiến trình vụ án và thời gian mở lại phiên tòa để đảm bảo quyền và nghĩa vụ của mình được thực hiện đầy đủ.
Theo tác giả, Luật Tố tụng hình sự năm 2015 nên bổ sung quy định cho phép hoãn phiên tòa trước ngày mở phiên để đảm bảo quy trình xét xử linh hoạt và phù hợp hơn Điều 299 của Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành chưa đề cập rõ về khả năng hoãn phiên tòa trước ngày mở, gây khó khăn trong việc xử lý các tình huống phát sinh Việc bổ sung quy định này sẽ giúp các cơ quan tiến hành tố tụng có thêm công cụ để xử lý các trường hợp cần thiết, góp phần nâng cao hiệu quả công tác xét xử.
Việc hoãn phiên tòa theo quy định năm 2015 phải được thống nhất và thực hiện tại phòng nghị án, tuy nhiên, quy định này chưa thực sự phù hợp Do đó, cần phải sửa đổi, bổ sung Điều 299 khoản 2 để phù hợp với sự thay đổi của Bộ luật Tố tụng Hình sự năm 2015 về thời điểm hoãn phiên tòa Kiến nghị cụ thể về vấn đề này sẽ được tác giả trình bày chi tiết trong Chương 3 của khóa luận.
Quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự (BLTTHS) về trường hợp hoãn phiên tòa do chủ tọa phiên tòa vắng mặt hoặc bị thay đổi chưa rõ ràng về thủ tục Theo khoản 3 Điều 288 của BLTTHS 2015, nếu chủ tọa vắng mặt hoặc đề nghị thay đổi và có thẩm phán dự khuyết thay thế, phiên tòa không bị hoãn; ngược lại, nếu chủ tọa vắng mặt mà không có thẩm phán dự khuyết thay thế, sẽ không có người nào có thẩm quyền tiến hành các thủ tục mở tòa và thảo luận về việc hoãn phiên tòa theo Điều 326 của BLTTHS Do đó, tác giả đề xuất cần có sửa đổi, bổ sung quy định của BLTTHS 2015 để đảm bảo rõ ràng và thống nhất về thủ tục hoãn phiên tòa khi chủ tọa vắng mặt hoặc thay đổi.
70 Lê Nguyên Thanh, tlđd (5), tr 100
Quy định hoãn phiên tòa sơ thẩm lần đầu tiên được ghi nhận trong Bộ luật Tố tụng hình sự năm 1988 và đã dần hoàn thiện qua các lần sửa đổi, bổ sung từ đó đến nay Mặc dù đã có nhiều cải tiến, tác giả nhận thấy quy định này vẫn còn tồn tại một số hạn chế và vướng mắc trong quá trình thực thi thực tế Các vấn đề nổi bật bao gồm những khó khăn trong việc áp dụng quy định hoãn phiên tòa một cách linh hoạt và hợp lý theo từng tình huống cụ thể.