Tóm tắt: Đạo đức công vụ của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay.

Đạo đức công vụ của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay.Đạo đức công vụ của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay.Đạo đức công vụ của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay.Đạo đức công vụ của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay.Đạo đức công vụ của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay.Đạo đức công vụ của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay.Đạo đức công vụ của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay.Đạo đức công vụ của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay.Đạo đức công vụ của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay.Đạo đức công vụ của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay.Đạo đức công vụ của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay.

VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

-

NGÔ THU HIỀN

ĐẠO ĐỨC CÔNG VỤ CỦA ĐỘI NGŨ CÔNG CHỨC NGÀNH KIỂM SÁT Ở VIỆT NAM HIỆN NAY

Ngành : Triết học Chuyên ngành : Đạo đức học

Mã số : 92 29 006

TÓM TẮT LUẬN ÁN TIẾN SĨ TRIẾT HỌC

Hà Nội - 2022

Công trình được hoàn thành tại: Học viện Khoa học xã hội

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Trần Sỹ Phán

Phản biện 1: PGS TS Nguyễn Thế Kiệt

Phản biện 2: PGS.TS Lê Văn Cương

Phản biện 3: PGS.TS Trương Ngọc Nam

Luận án sẽ được bảo vệ trước Hội đồng cấp cơ sở Học viện Khoa học

xã hội chấm Luận án Tiến sĩ họp tại:

Vào hồi: giờ ngày tháng năm 20

Có thể tìm hiểu Luận án tại:

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Trong cấu trúc nhân cách của một con người nói chung, của người cán bộ, công chức ngành Kiểm sát nói riêng, đạo đức được coi là yếu tố nền tảng của nhân cách Có đạo đức cách mạng thì khi gặp khó khăn, gian khổ cũng không sợ sệt, rụt rè, lùi bước; khi gặp thuận lợi và thành công vẫn giữ được đức tính khiêm tốn, không công thần, không quan liêu, không kiêu ngạo Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: người cách mạng phải có đạo đức cách mạng làm nền tảng mới hoàn thành được nhiệm vụ cách mạng vẻ vang

Trong quá trình lãnh đạo cách mạng nói chung, trong chiến lược cán bộ nói riêng, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn luôn coi trọng cả “đức”

và “tài”, trong đó “đức là gốc” Một trong 5 nội dung xây dựng, chỉnh đốn Đảng trong sạch, vững mạnh được Đại hội lần thứ XIII đề ra là xây dựng, chỉnh đốn Đảng về chính trị, tư tưởng, đạo đức, tổ chức và cán bộ Bên cạnh đa số công chức ngành Kiểm sát luôn luôn nêu cao tinh thần, ý thức trách nhiệm trong công việc; tôn trọng nhân dân; có tinh thần tập thể, tôn trọng và hợp tác với đồng nghiệp; có ý chí, nghị lực vươn lên hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao, v.v thì hiện vẫn còn một

bộ phận công chức kiểm sát chưa theo kịp với yêu cầu, nhiệm vụ của chủ trương đổi mới, xây dựng và phát triển Ngành Tình trạng oan, sai, tiếp tay cho tiêu cực hay bỏ lọt tội phạm vẫn chưa chấm dứt Mức độ hoàn thành nhiệm vụ chưa được như kỳ vọng của nhân dân mà vụ án oan, sai nổi tiếng tại Bắc Giang đối với ông Nguyễn Thanh Chấn (năm 2003) và với ông Huỳnh Văn Nén tại Bình Thuận (năm 1998) là những

vụ án oan, sai điển hình Tại phiên họp thứ 15 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội (ngày 15/9/2022), Chủ nhiệm Ủy ban Tư pháp của Quốc hội

cho biết hiện vẫn còn 17 trường hợp bị oan trong giai đoạn điều tra, truy tố thuộc trách nhiệm của Viện kiểm sát nhân dân

Để xây dựng nền công vụ liêm chính, xây dựng nền hành chính nhà nước phục vụ nhân dân, dân chủ, pháp quyền, chuyên nghiệp, hiện đại, trong sạch, vững mạnh, công khai, minh bạch như Đại hội XIII của Đảng đề ra, đòi hỏi phải có đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức nói chung, công chức ngành Kiểm sát nói riêng vừa có phẩm chất đạo đức trong sáng vừa có năng lực hoàn thành tốt mọi nhiệm vụ được giao Cho đến nay, đã có nhiều công trình khoa học nghiên cứu về vấn

đề ĐĐCV của công chức, viên chức ở nhiều góc độ khác nhau Tuy nhiên, chưa có công trình chuyên biệt nào bàn về ĐĐCV của người cán

bộ kiểm sát Sự thiếu vắng những công trình khoa học nghiên cứu về lĩnh vực nhân cách, đạo đức người công chức ngành Kiểm sát sẽ hạn chế đến việc nâng cao ĐĐCV của đội ngũ này trong thực tiễn Việc luận giải, làm rõ nội dung ĐĐCV của công chức ngành Kiểm sát cho phép đề xuất những giải pháp thiết thực, khả thi nhằm giải quyết hiệu quả những vấn đề đặt ra trong thực tiễn ĐĐCV của người công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay

Qua hơn 60 năm xây dựng và trưởng thành, ngành Kiểm sát cũng đặt ra cho mình những yêu cầu về xây dựng một nền công vụ liêm chính, nền hành chính nhà nước phục vụ nhân dân, dân chủ, pháp quyền; xây dựng đội ngũ trong sạch, vững mạnh, biết đề cao vị trí, vai trò và phát huy trách nhiệm của người làm việc trong ngành Kiểm sát góp phần nâng cao hiệu quả của công tác kiểm sát, góp phần xây dựng ngành Kiểm sát ngày càng vững mạnh

Xuất phát từ lý do trên, tác giả lựa chọn vấn đề “Đạo đức công

vụ của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay” làm

đề tài nghiên cứu luận án tiến sĩ của mình

2 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Mục đích nghiên cứu

Góp phần bổ sung, phát triển lý luận về đạo đức công vụ của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao đạo đức công vụ của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay và trong thời gian tới

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Tổng quan tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận án và những vấn đề đặt ra cho luận án tiếp tục giải quyết

- Phân tích làm sáng tỏ một số vấn đề lý luận về công vụ, ĐĐCV của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay

- Phân tích thực trạng ĐĐCV của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay, chỉ ra những nguyên nhân của thực trạng đó

- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao ĐĐCV cho đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay

3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Luận án tập trung nghiên cứu vấn đề ĐĐCV của đội ngũ công

chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam

3.2 Phạm vi nghiên cứu

- Về không gian nghiên cứu: chủ yếu là công chức ngành Kiểm

sát ở hai Thành phố lớn là Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh và một số tỉnh khu vực miền Bắc

- Về thời gian nghiên cứu: tác giả nghiên cứu vấn đề đạo đức công vụ của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam từ năm

2005 đến nay

4 Cơ sở lý luận, cơ sở thực tiễn và phương pháp nghiên cứu

Luận án dựa trên cơ sở lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về đạo đức cách mạng nói chung, đạo đức công chức, viên chức ngành Kiểm sát nói riêng Ngoài ra tác giả luận án còn kế thừa kết quả nghiên cứu

của một số công trình khoa học có liên quan đến đề tài nghiên cứu

4.2 Cơ sở thực tiễn

- Luận án được thực hiện trên cơ sở nghiên cứu và sử dụng những tài liệu, số liệu thực tiễn trong các công trình nghiên cứu khoa học, báo cáo, tổng kết, đánh giá của Đảng, Nhà nước, của ngành Tư pháp, các cơ quan hữu quan, các tổ chức chính trị - xã hội, các cá nhân

về vấn đề đạo đức, ĐĐCV, đạo đức nghề nghiệp của công chức, viên chức nói chung và công chức, viên chức ngành Kiểm sát nói riêng

- Luận án nghiên cứu và sử dụng các số liệu trong các văn bản, báo cáo tổng kết của ngành Kiểm sát và tổng hợp một số phản ảnh, số liệu của các cơ quan truyền thông có liên quan đến đề tài nghiên cứu

- Luận án xin ý kiến của các nhà khoa học trong và ngoài lực lượng về một số nội dung thuộc nội dung nghiên cứu của luận án

4.3 Phương pháp nghiên cứu

Tác giả luận án sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; kết hợp giữa phân tích và tổng hợp; lịch sử và lôgíc; đi từ trừu tượng đến cụ thể; sử dụng tài liệu thứ cấp trong các văn bản, báo cáo tổng kết công tác nội chính, công tác phòng chống tham nhũng và tổng hợp một số phản ánh của cơ quan truyền thông trong việc đánh giá thực trạng đạo đức công vụ đội ngũ công chức ngành Kiểm sát Việt Nam hiện nay

5 Những đóng góp mới của luận án

- Luận án làm sáng tỏ chức năng, nhiệm vụ, đặc điểm hoạt động công vụ của công chức ngành Kiểm sát cũng như đặc điểm đạo đức

công vụ của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay

- Luận án làm sáng tỏ ưu điểm, hạn chế của đạo đức công vụ của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay

- Luận án đề xuất một số giải pháp mới nhằm nâng cao đạo đức công vụ cho đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay

và trong thời gian tới

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận án

Luận án có thể được sử dụng làm tài liệu tham khảo cho việc xây dựng chương trình, giáo trình giảng dạy, đào tạo trong các cơ sở giáo dục, đào tạo, nghiên cứu về đạo đức, ĐĐCV, đạo đức nghề nghiệp cho cán bộ kiểm sát cũng như các cơ quan nghiên cứu và những ai quan tâm đến vấn

đề này

7 Kết cấu của luận án

Ngoài phần Mở đầu, Kết luận, Danh mục các công trình khoa học đã công bố của tác giả, Danh mục tài liệu tham khảo và các phụ lục, luận án gồm 4 chương, 12 tiết

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU

LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI LUẬN ÁN 1.1 Những công trình nghiên cứu về lý luận công vụ, công chức; đạo đức công vụ nói chung, đạo đức công vụ công chức ngành Kiểm sát nói riêng

1.1.1 Những công trình nghiên cứu về công vụ, công chức

Vấn đề công vụ, công chức thời gian qua đã có nhiều tác giả, các

tổ chức quan tâm nghiên cứu và tiếp cận ở những góc độ khác nhau Có

thể nêu ra một số công trình như: “Nghiên cứu, so sánh quy định về đạo

đức công vụ của một số quốc gia và Việt Nam” do Đỗ Thị Ngọc Lan

làm chủ biên; “Đạo đức công vụ của cán bộ, công chức, viên chức hiện

công vụ” của Ngô Thành Can (chủ biên), v.v Cùng với việc đưa ra

quan niệm về công vụ, các tác giả còn chỉ ra các đặc điểm của hoạt động công vụ

Hoạt động công vụ gắn liền với đội ngũ công chức Quan niệm

về công chức đã và đang được đề cập đến trong một số công trình

nghiên cứu khoa học: “Nâng cao đạo đức công vụ của đội ngũ công

chức hiện nay” của tác giả Trần Sỹ Phán; “Vai trò của chuẩn mực đạo đức công vụ và nội dung giáo dục chuẩn mực đạo đức công vụ cho cán

bộ, công chức ở Việt Nam hiện nay” của Lê Thị Nam An, v.v Đặc biệt,

trong cuốn Đạo đức công chức trong thực thi công vụ do Ngô Thành

Can làm chủ biên, nhóm nghiên cứu đã dẫn quan niệm về công chức của các nhà khoa học Pháp, phân tích các cách tiếp cận khác nhau về công chức và cuối cùng nhóm tác giả đưa ra quan niệm của mình

1.1.2 Những công trình nghiên cứu về đạo đức công vụ nói chung, đạo đức công vụ công chức ngành Kiểm sát nói riêng

Trong những thập niên gần đây, đã có một số công trình nghiên cứu về đạo đức công chức, ĐĐCV, đạo đức nghề nghiệp gắn với quá trình cải cách hành chính trong bối cảnh đất nước đang trong quá trình đổi mới và xây dựng, hội nhập và phát triển Có thể kể đến các công

trình khoa học như:“Đạo đức trong nền công vụ” của nhóm tác giả Tô

trong thực thi công vụ” (2019) do Ngô Thành Can chủ biên, v.v Các

bài báo như “Đạo đức công vụ và một số giải pháp cơ bản nhằm nâng

cao đạo đức công vụ cho cán bộ, công chức nước ta hiện nay” của Vũ

Văn Điệp; “Xây dựng đạo đức công vụ trong bối cảnh phát triển kinh tế

thị trường ở Việt Nam hiện nay” của Trương Thị Phương Thảo và Trần

Viết Quang và bài “Sự lệch chuẩn đạo đức công vụ của một bộ phận

cán bộ, công chức ở Việt Nam hiện nay và giải pháp khắc phục” của tác

giả Lê Thị Nam An, v.v Các công trình trên đã đề cập về vấn đề ĐĐCV, xem đó là phạm trù phản ánh các quan hệ giữa người với người trong công việc và gắn liền với hoạt động của những người làm việc trong bộ máy hành chính nhà nước như một lĩnh vực đặc thù của đạo đức xã hội, biểu hiện qua hành vi của cán bộ, công chức trong thực thi công quyền hoặc phục vụ xã hội Những chuẩn mực ĐĐCV cũng được

đề cập, gắn liền với việc thực hiện chức trách, nhiệm vụ của người cán

bộ, công chức trong một nền hành chính vì dân đang từng bước được xây dựng và củng cố

1.2 Những công trình nghiên cứu về thực trạng và giải pháp nâng cao đạo đức công vụ của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay

1.2.1 Những công trình nghiên cứu về thực trạng đạo đức công vụ của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay

Do tác động nhiều chiều của đời sống kinh tế, chính trị, xã hội, đạo đức xã hội nói chung và đạo đức công chức, công vụ nói riêng ở Việt Nam đã và đang nảy sinh nhiều vấn đề phức tạp Trước tình hình

đó, nhiều công trình khoa học đi sâu nghiên cứu vấn đề thực trạng đạo đức và ĐĐCV, đạo đức công chức ở nước ta hiện nay và rút ra những kết luận quan trọng cả về lý luận và thực tiễn Có thể kể đến những

công trình tiêu biểu như “Chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp cán bộ,

công chức, viên chức ngành tư pháp và yêu cầu đẩy mạnh cải cách chế

độ công vụ, công chức” của Trần Văn Quảng; “Sự lệch chuẩn đạo đức công vụ ở một bộ phận công chức Việt Nam hiện nay” tác giả Trần Sỹ

Phán; “Công tác tiếp dân trong ngành Kiểm sát nhân dân qua 03 năm

thực hiện Luật tiếp dân năm 2013” của Nguyễn Kim Sáu và Phạm

Quốc Huy; “Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh trong xây dựng đội ngũ

cán bộ tư pháp ở Việt Nam hiện nay” của Tào Thị Quyên và Trần Thị

Hương; Tác giả Lê Văn Đông với bài “Giải pháp ngăn chặn, đẩy lùi

suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên trong lĩnh vực đấu tranh phòng, chống tội phạm”; Tác giả Đoàn Nam

Đàn với bài “Tăng cường giáo dục đạo đức công vụ cho công chức hiện

nay” và bài “Ngành kiểm sát nhân dân đẩy mạnh học tập và làm theo

tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh” (2020) của tác giả Phạm

Vũ Thắng, v.v

1.2.2 Những công trình nghiên cứu về giải pháp nâng cao đạo đức công vụ của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay

Trong thời gian gần đây, vấn đề văn hoá, đạo đức, nhân cách, lối sống là một lĩnh vực được các nhà khoa học đặc biệt quan tâm Điều đó

phần nào cho thấy tính cấp bách cả về lý luận và thực tiễn của vấn đề đạo đức, nhân cách người Việt Nam nói chung và đạo đức, nhân cách người cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức trong bộ máy hành chính nói riêng Cũng như việc phải tìm ra giải pháp khả thi để phát huy mặt tích cực, ngăn chặn, đẩy lùi mặt tiêu cực trong đời sống đạo đức của xã hội nói chung, của đội ngũ cán bộ, công chức nói riêng Trong số các công trình đã được công bố, có thể kể đến các công trình khoa học tiêu biểu

của các tác giả như: “Một số giải pháp xây dựng đội ngũ cán bộ kiểm

sát đáp ứng yêu cầu của cải cách tư pháp” của nhóm tác giả Phạm

Mạnh Hùng và Phạm Thị Trang; “Những giải pháp và điều kiện thực

hiện phòng, chống suy thoái tư tưởng, đạo đức, lối sống trong cán bộ, đảng viên” của nhóm Vũ Văn Phúc, Ngô Văn Thạo và các cộng sự;

“Thực hiện tốt chính sách cán bộ - giải pháp động lực góp phần đẩy lùi suy thoái tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống” của Hoàng Chí Bảo;

“Giải pháp nâng cao chất lượng kiểm tra, giám sát cán bộ, đảng viên trong việc tu dưỡng, rèn luyện, giữ gìn phẩm chất, đạo đức, lối sống”

của Cao Văn Thống; “Xây dựng ĐĐCV theo chuẩn mực đạo đức cách

mạng Hồ Chí Minh” của Nguyễn Duy Hạnh và bài “Đạo đức công vụ và một số giải pháp cơ bản nhằm nâng cao đạo đức công vụ cho cán bộ, chiến sĩ Công an nhân dân” của Trần Sỹ Phán, v.v

1.3 Giá trị khoa học của các công trình nghiên cứu liên quan đến

đề tài và những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu

1.3.1 Giá trị khoa học của các công trình nghiên cứu đã công

bố liên quan đến đề tài luận án

Một là, các công trình khoa học trên đã đề cập tới các vấn đề lý

luận cơ bản về công vụ, công chức, ĐĐCV nói chung và ĐĐCV công chức ngành Kiểm sát nói riêng Tuy chưa thật toàn diện và có tính hệ

thống so với hướng nghiên cứu của đề tài luận án, song đây là những nguồn tài liệu quý báu cho tác giả tham khảo viết luận án của mình

Hai là, một số công trình khoa học nêu trên đã đề cập đến thực

trạng ĐĐCV của đội ngũ công chức ở nước ta nói chung và ĐĐCV của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát nói riêng Đánh giá những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của hạn chế Tuy nhiên, các kết quả nghiên cứu trên mới đề cập ở những khía cạnh riêng lẻ của ĐĐCV của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát mà chưa mang tính toàn diện của cả ngành Nhưng đây cũng là những tài liệu tham khảo quý giá cho tác giả trong quá trình đánh giá thực trạng của đề tài luận án

Ba là, một số công trình khoa học tác giả thống kê ở trên có đề

cập đến giải pháp nâng cao ĐĐCV của đội ngũ công chức ở Việt Nam nói chung và ĐĐCV của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát nói riêng Tuy nhiên, các công trình này mới chỉ đề cập đến các giải pháp nhằm nâng cao ĐĐCV của đội ngũ công chức ở Việt Nam nói chung, còn giải pháp nhằm nâng cao ĐĐCV của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát còn rất ít và chưa thành hệ thống

Tổng quan các công trình khoa học đã được công bố có liên quan đến đề tài luận án cho thấy, cho đến nay chưa có một công trình khoa học nào đề cập đến ĐĐCV của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát một cách có hệ thống và toàn diện dưới góc độ chuyên ngành Đạo đức học, ngành Triết học

1.3.2 Những vấn đề luận án cần tiếp tục nghiên cứu

Xuất phát từ mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của đề tài luận án; trên cơ sở khái quát các công trình khoa học đã được công bố có liên quan đến đề tài luận án, tác giả xác định vấn đề cần được nghiên cứu trong luận bao gồm những nội dung sau:

Một là, hệ thống hóa và tiếp tục làm sáng tỏ một số vấn đề lý

luận về công chức, công vụ, ĐĐCV, ĐĐCV ngành Kiểm sát và một số nội dung cơ bản của nó; những nhân tố tác động đến ĐĐCV của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam

Hai là, trên cơ sở làm sáng tỏ những nội dung lý luận có liên

quan đến ĐĐCV của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát, luận án đi vào phân tích thực trạng, làm sáng tỏ những kết quả đạt được và hạn chế trong việc thực thi ĐĐCV của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay, từ đó chỉ ra nguyên nhân của thực trạng ĐĐCV của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay

Ba là, trên cơ sở đánh giá thực trạng ĐĐCV của đội ngũ công

chức ngành Kiểm sát ở Việt Nam hiện nay, luận án đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao ĐĐCV của đội ngũ công chức ngành Kiểm sát

hướng tới xây dựng đội ngũ công chức ngành Kiểm sát Việt Nam công

minh, chính trực, khách quan, thận trọng, khiêm tốn