Tìm hiểu quy trình lấy mẫu, vận chuyển, bảo quản mẫu và sử dụng thiết bị đo nhanh tại hiện trường đối với môi trường nước mặt. Nghiên cứu thí điểm tại hồ Láng, thành phố Hà Nội

Tìm hiểu quy trình lấy mẫu, vận chuyển, bảo quản mẫu và sử dụng thiết bị đo nhanh tại hiện trường đối với môi trường nước mặt. Nghiên cứu thí điểm tại hồ Láng, thành phố Hà Nội MỞ ĐẦU 1 1. Lý do chọn chuyên đề thực tập 1 2. Đối tượng, phạm vi và phương pháp thực hiện 1 2.1. Đối tượng nghiên cứu 1 2.2. Phương pháp thực hiện 1 3. Mục tiêu và nội dung của chuyên đề 2 CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CHUNG VỀ CƠ SỞ THỰC TẬP 3 1.1. Các thông tin chung 3 1.2. Lịch sử hình thành 3 1.3. Chức năng và nhiệm vụ 3 1.4. Cơ cấu tổ chức 4 1.5. Một số hướng nghiên cứu chính của Viện Địa Chất 5 1.5.1. Nghiên cứu cơ bản trong khoa học Địa chất 5 1.5.2. Nghiên cứu động lực hình thành, quy luật phát triển các dạng tai biến địa chất (TBĐC) chủ yếu, xay dựng các giải pháp phòng tránh và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai 5 1.5.3. Nghiên cứu xác lập cơ sở khoa học đánh giá tài nguyên địa chất, khả năng khai thác và sử dụng hợp lý phục vụ phát triển KT XH 5 1.5.4. Nghiên cứu những vấn đề môi trường 6 1.5.5. Phát triển và khai thác các phương pháp nghiên cứu, công nghệ mới 6 1.6. Giới thiệu phòng Trung tâm Nghiên cứu các vấn đề về nước 7 CHƯƠNG 2: KẾT QUẢ THỰC HIỆN CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP 8 2.1 Tìm hiểu quy trình lấy mẫu, bảo quản và vận chuyển. 8 2.1.1 Lựa chọn vị trí lấy mẫu 8 2.1.2. Các dạng mẫu 9 2.1.3. Dụng cụ chứa mẫu. 9 2.1.4. Phương pháp lấy mẫu nước. 11 2.1.5. Các phương pháp bảo quản mẫu nước 15 2.2. Ngiên cứu thí điểm tự quan trắc môi trường nước mặt tại hồ Láng Hà Nội 19 2.2.1. Vị trí lấy mẫu 19 2.2.2.Kế hoạch quan trắc môi trường nước hồ Láng 20 2.2.3. Thực hiện quan trắc môi trường nước mặt tại hồ Láng. 20 2.2.3.1. Dụng cụ chứa mẫu, lấy mẫu 20 2.2.3.2. Tiến hành lấy mẫu 20 2.2.3.3. Đo nhanh một số thông số tại hiện trường 21 2.2.3.4. Bảo quản mẫu 21 2.2.3.5. Vận chuyển mẫu 21 2.2.3.6. Kết quả đo nhanh 21 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 22 1. Kết luận 22 2. Kiến nghị 23 TÀI LIỆU THAM KHẢO 24 PHỤ LỤC 25 DANH MỤC BẢNG, HÌNH ẢNH Bảng2.1: Tóm tắt các yêu cầu về bảo quản mẫu nước phân tích một số thông số có trong TCVN 66633 : 2008 (ISO 56673 : 2003) 17 Bảng 2.2: Bảng kết quả đo nhanh một số thông số tại hiện trường 21 Hình 1.1: Trụ sở Viện Địa Chất. 3 Hình 2.1: Sơ đồ bảo quản mẫu nước 16

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

KHOA MÔI TRƯỜNG



BÁO CÁO THỰC TẬP TỐT NGHIỆP

TÌM HIỂU QUY TRÌNH LẤY MẪU, VẬN CHUYỂN, BẢO QUẢN VÀ SỬ DỤNG THIẾT BỊ ĐO NHANH TẠI HIỆN TRƯỜNG ĐỐI VỚI MÔI TRƯỜNG NƯỚC MẶT

NGHIÊN CỨU THÍ ĐIỂM TẠI HỒ LÁNG,

THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Địa điểm thực tập : Viện Địa Chất – Viện Hàn lâm Khoa hoc và

Công nghệ Việt Nam.

Cán bộ hướng dẫn : ThS Nguyễn Đức Rỡi

Trung tâm nghiên cứu các vấn đề về nước - Viện Địa Chất

Sinh viên thực hiện : Nguyễn Hằng Nga

Hà Nội, tháng 3 năm 2017

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI NGUYÊN VÀ MÔI TRƯỜNG HÀ NỘI

KHOA MÔI TRƯỜNG



BÁO CÁO THỰC TẬP TỐT NGHIỆP

TÌM HIỂU QUY TRÌNH LẤY MẪU, VẬN CHUYỂN, BẢO QUẢN VÀ SỬ DỤNG THIẾT BỊ ĐO NHANH TẠI HIỆN TRƯỜNG ĐỐI VỚI MÔI TRƯỜNG NƯỚC MẶT

NGHIÊN CỨU THÍ ĐIỂM TẠI HỒ LÁNG,

THÀNH PHỐ HÀ NỘI

Địa điểm thực tập : Viện Địa Chất – Viện Hàn lâm Khoa hoc và

Công nghệ Việt Nam.

Cán bộ hướng dẫn : ThS Nguyễn Đức Rỡi

Trung tâm nghiên cứu các vấn đề về nước - Viện Địa Chất

Người hướng dẫn Sinh viên thực hiện

(Ký, ghi rõ họ tên) (Ký, ghi rõ họ tên)

ThS Nguyễn Đức Rỡi Nguyễn Hằng Nga

Hà Nội, tháng 3 năm 2017

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

1 Lý do chọn chuyên đề thực tập 1

2 Đối tượng, phạm vi và phương pháp thực hiện 1

2.1 Đối tượng nghiên cứu 1

2.2 Phương pháp thực hiện 1

3 Mục tiêu và nội dung của chuyên đề 2

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CHUNG VỀ CƠ SỞ THỰC TẬP 3

1.1 Các thông tin chung 3

1.2 Lịch sử hình thành 3

1.3 Chức năng và nhiệm vụ 3

1.4 Cơ cấu tổ chức 4

1.5 Một số hướng nghiên cứu chính của Viện Địa Chất 5

1.5.1 Nghiên cứu cơ bản trong khoa học Địa chất 5

1.5.2 Nghiên cứu động lực hình thành, quy luật phát triển các dạng tai biến địa chất (TBĐC) chủ yếu, xay dựng các giải pháp phòng tránh và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai 5

1.5.3  Nghiên cứu xác lập cơ sở khoa học đánh giá tài nguyên địa chất, khả năng khai thác và sử dụng hợp lý phục vụ phát triển KT- XH 5

1.5.4 Nghiên cứu những vấn đề môi trường 6

1.5.5 Phát triển và khai thác các phương pháp nghiên cứu, công nghệ mới 6

1.6 Giới thiệu phòng Trung tâm Nghiên cứu các vấn đề về nước 7

CHƯƠNG 2: KẾT QUẢ THỰC HIỆN CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP 8

2.1 Tìm hiểu quy trình lấy mẫu, bảo quản và vận chuyển 8

2.1.1 Lựa chọn vị trí lấy mẫu 8

2.1.2 Các dạng mẫu 9

2.1.3 Dụng cụ chứa mẫu 9

2.1.4 Phương pháp lấy mẫu nước 11

2.1.5 Các phương pháp bảo quản mẫu nước 15

2.2 Ngiên cứu thí điểm tự quan trắc môi trường nước mặt tại hồ Láng - Hà Nội 19

2.2.1 Vị trí lấy mẫu 19

2.2.2.Kế hoạch quan trắc môi trường nước hồ Láng 20

2.2.3 Thực hiện quan trắc môi trường nước mặt tại hồ Láng 20

2.2.3.1 Dụng cụ chứa mẫu, lấy mẫu 20

2.2.3.2 Tiến hành lấy mẫu 20

2.2.3.3 Đo nhanh một số thông số tại hiện trường 21

2.2.3.4 Bảo quản mẫu 21

2.2.3.5 Vận chuyển mẫu 21

2.2.3.6 Kết quả đo nhanh 21

KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 22

1 Kết luận 22

2 Kiến nghị 23

TÀI LIỆU THAM KHẢO 24

PHỤ LỤC 25

DANH MỤC BẢNG, HÌNH ẢNH

Bảng2.1: Tóm tắt các yêu cầu về bảo quản mẫu nước phân tích một số thông số có

trong TCVN 6663-3 : 2008 (ISO 5667-3 : 2003) 17

Bảng 2.2: Bảng kết quả đo nhanh một số thông số tại hiện trường 21

Hình 1.1: Trụ sở Viện Địa Chất 3

Hình 2.1: Sơ đồ bảo quản mẫu nước 16

LỜI CẢM ƠN

Em xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các Cán bộ Trung tâm Nghiên cứu các vấn

đề về nước – Viện Địa Chất – Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam đãquan tâm, tạo điều kiện và hướng dẫn em tận tình trong suốt thời gian thực tập vừaqua Bước đầu giúp em làm quen với môi trường làm việc mới, có cơ hội để rèn luyện

và củng cố kiến thức đã học cũng như trau dồi các kĩ năng trong giao tiếp, ứng xử.Trong thời gian thực tập tại phòng Trung tâm Nghiên cứu các vấn đề về nước của ViệnĐịa Chất em đã được các Cán bộ phòng Trung tâm Nghiên cứu các vấ đề về nướcnhiệt tình hướng dẫn phân tích các chỉ tiêu trong môi trường nước và tạo điều kiện cho

em được làm quen, tiếp cận với các mẫu báo cáo, nghiên cứu chuyên đề tại cơ sở

Em xin gửi lời chân thành cảm ơn và tri ân sâu sắc tới Giáo viên Chủ nhiệm –Thầy Vũ Văn Doanh cùng toàn thể các Thầy Cô trong Khoa Môi trường đã tận tìnhgiảng dạy em trong suốt 4 năm qua, giúp em tích lũy được những kiến thức bổ ích đểlàm hành trang cho công việc sau này

Em xin chân thành cảm ơn ThS Nguyễn Đức Rỡi và các Cán bộ phòng Trungtâm Nghiên cứu các vấn đề về nước – Viện Địa Chất – Viện Hàn lâm Khoa học vàCông nghệ Việt Nam đã nhiệt tình hướng dẫn và tạo điều kiện tốt nhất cho em hoànthành khóa thực tập này, đồng thời giúp em học hỏi thêm những kinh nghiệm quý báu

về chuyên môn của mình

Trong thời gian thực tập và viết báo cáo, bản thân em đã cố gắng hết sức nhưngkhông thể tránh khỏi những thiếu sót do thời gian có hạn và kinh nghiệm còn nhiềuhạn chế Em rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của Thầy Cô, Anh Chị và cácbạn để bài báo cáo của em được hoàn thiện hơn!

Em xin chân thành cảm ơn!

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn chuyên đề thực tập

Con người đã sử dụng nguồn nước mặt để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt hằng ngày(tấm, nước uống, tưới tiêu, ) Đến bây giờ thì nước mặt vẫn là nguồn nước chủ yếucung cấp cho sinh hoạt, sản xuất của con người Với sự phát triển về kinh tế, văn hóa,

xã hội trên thế giới ngày nay thi nước mặt càng trở nên là vấn đề quan trọng không chỉcủa riêng một quốc gia mà còn là vấn đề của tất cả mọi người, mọi vùng, mọi khu vựctrên trái đất Song song với sự phát triển nhanh về dân số thì con người ngày càng làmxáu đi nguồn nước mặt bằng việc thải ra lượng chất thải ngày một tăng lên vào môitrường ( trong đó có môi trường nước), ảnh hưởng đến môi trường xung quanh và sứckhỏe cộng đồng Vấn đề đặt ra hiện nay là phải đánh giá chính xác chất lượng nước ởhiện tại từ đó làm cơ sở để quản lý tốt các nguồn gây ô nhiễm, kiểm soát được cácnguồn gây ô nhiễm để duy trì chất lượng nước mặt có thể cung cấp cho thế hệ tiếp sau

sử dụng nhằm đảm bảo cho sự phát triển bền vững của môi trường và cộng đồng

Để có thể đánh giá được chất lượng của nguồn nước ta phải thực hiện công tácquan trắc nguồn nước Một trong những công việc đóng vai trò theo chốt rất quantrong trong quá trình quan trắc là việc lấy mẫu, bảo quản và vận chuyển mẫu nước vểphòng thí nghiệm để phân tích Công đoạn này quyết định đến sự thành bại củachương trình quan trắc và các công việc sau này Nếu mẫu nước được lấy, bảo quản vàvận chuyển không đúng cách sẽ làm sai lệch kết quả quan trắc chất lượng nước, gây ranhững hậu quả nghiêm trọng sau này

Vì vậy, tôi đã chọn đề tài: “Tìm hiểu quy trình lấy mẫu, vận chuyển, bảo quản mẫu và sử dụng thiết bị đo nhanh tại hiện trường đối với môi trường nước mặt Nghiên cứu thí điểm tại hồ Láng, thành phố Hà Nội” để có thể tự trang bị cho

mình những kiến thức và chuẩn bị cho công việc sau này

2 Đối tượng, phạm vi và phương pháp thực hiện

2.1 Đối tượng nghiên cứu

- Về không gian: Hồ Láng thuộc phường Láng Thượng, quận Đống Đa, thànhphố Hà Nội

- Về thời gian: 26/12/2016 - 5/2/2017

2.2 Phương pháp thực hiện

 Phương pháp thu thập số liệu:

- Thu thập tài liệu về quan trắc môi trường nước từ phòng Trung tâm Nghiêncứu các vấn đề về nước_Viện Địa Chất.

- Các thông tư, nghị định hướng dẫn về quy trình quan trắc môi trường nước

 Phương pháp điều tra và khảo sát thực địa

- Tiến hành khảo sát các đặc điểm địa hình, khu vực xung quanh

 Phương pháp thực nghiệm

- Phương pháp lấy mẫu: theo các văn bản pháp quy sau

Thông tư số 29/2011/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường về việc quyđịnh quy trình kỹ thuật quan trắc môi trường nước mặt lục địa

TCVN 6663-1:2011 (ISO 5667-1:2006) Chất lượng nước Lấy mẫu- Phần I:Hướng dẫn lập chương trình lấy mẫu và kỹ thuật lấy mẫu

TCVN 6663-6:2008 (ISO 5667-6:2005) Chất lượng nước Lấy mẫu-

Phần 6: Hướng dẫn lấy mẫu ở sông và suối

 Phương pháp bảo quản mẫu

3 Mục tiêu và nội dung của chuyên đề

 Mục tiêu:

- Áp dụng các kiến thức đã học trong trường vào thực tế

- Học hỏi, tích lũy kinh nghiệm từ thực tế

- Rèn luyện các kỹ năng cho bản thân

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN CHUNG VỀ CƠ SỞ THỰC TẬP

1.1 Các thông tin chung

Tên cơ sở: Viện Địa Chất

- Địa chỉ: Ngõ 84, Phố Chùa Láng, phường Láng Thượng, Đống Đa, Hà Nội

- Nghiên cứu và triển khai các kết quả nghiên cứu những vấn đề về địa chất

quan trọng có ý nghĩa quốc gia

- Nghiên cứu những vấn đề về KH & CN thuộc lĩnh vực môi trường thiên tai địa

chất và những biện pháp giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai gây ra

- Nghiên cứu đánh giá tài nguyên khoáng sản và công nghệ khai thác, chế biến

- Hoàn thiện và phát triển các công nghệ và kỹ thuật, nâng cao hiệu quả nghiên

cứu địa chất môi trường và thăm do khoáng sản ở Việt Nam

- Tổ chức triển khai, ứng dụng các kết quả nghiên cứu, thực hiện chuyển giao

các công nghệ tiên tiến và tăng cường hợp tác quốc tế nâng cao hiệu quả nghiên cứu

- Thông tin tư vấn, đào tạo cán bộ KH- CN trong các lĩnh vực liên quan.

1.4 Cơ cấu tổ chức

Viện Địa Chất được tổ chức như mô hình dưới đây:

Phòng Quản lý Tổng

hợp

Các phòng nghiên cứu

Địa chất đệ

tứ lực hiện đạiĐịa động Địa hóa Địa kỹ thuật Địa niên đại

Địa vật lý Trung tâm

phân tích Khoáng sản Khoáng vật Kiến tạo

1.5 Một số hướng nghiên cứu chính của Viện Địa Chất

Viện Địa Chất tập trung nghiên cứu chủ yếu trên một số lĩnh vực sau:

1.5.1 Nghiên cứu cơ bản trong khoa học Địa chất

- Cấu trúc thạch quyển Việt Nam và các vùng kế cận bằng các phương pháp hiện đại

- Thạch luật các quá trình magma- biến chất và sinh khoáng nội sinh Xác lậpcác tiền đề đánh giá triển vọng khoáng sản, đặc biệt là khoáng sán quý hiếm; nghiêncứu điều kiện hình thành và quy luật phân bố khoáng sản liên quan tới các hoạt độngmagma và biến chất

- Quá trình hình thành và tiến hóa các bồn trầm tích phục vụ minh giải kiến tạokhu vực, tìm kiếm khoáng sản và tái lập cổ địa lý – cổ khí hậu

- Nghiên cứu các hoạt động kiến tạo, các biểu hiện hoạt động hiện đại và ảnhhưởng động lực của đứt gãy trong hình thành, phát triển tai biến địa chất (TBĐC)

1.5.2 Nghiên cứu động lực hình thành, quy luật phát triển các dạng tai biến địa chất (TBĐC) chủ yếu, xay dựng các giải pháp phòng tránh và giảm nhẹ thiệt hại do thiên tai

- Viện Địa chất là một trong những đơn vị đi tiên phong trong nghiên cứuTBĐC: nứt đất, sụt đất, trượt lở, lũ quét-lũ bùn đá, xói mòn đất, bồi tụ và xói lở bờsông – bờ biển, núi lửa… Đã có những đóng góp quan trọng trong việc nghiên cứu,phát triển lý luận và phương pháp nghiên cứu TBĐC ở Việt Nam Nghiên cứu cơ sởkiến tạo trong đánh giá mức độ nguy hiểm động đất cho một số vùng – miền, côngtrình kinh tế quan trọng

- Nghiên cứu thành lập và đưa vào sử dụng các bản đồ cảnh báo nguy cơ từngdạng TBĐC hoạc TBĐC tổng hợp ở các tỷ lệ 1:1.000.000; 1:500.000; 1:200.000; và1:50.000 cho lãnh thổ Việt Nam, một số vùng – miền; nghiên cứu chi tiết về TBĐCđối với công trình dân sinh – kinh tế quan trọng và một số địa phương

1.5.3  Nghiên cứu xác lập cơ sở khoa học đánh giá tài nguyên địa chất, khả năng khai thác và sử dụng hợp lý phục vụ phát triển KT- XH

- Nghiên cứu các chỉ tiêu đánh giá triển vọng phục vụ công tác tìm kiếm, thăm

dò một số khoáng sản quan trọng ở Việt Nam: Fe, Mn, Pb-Zn, Cu, Sn, Au, Sb, Hg…Cũng như nghiên cứu phát hiện các loại hình khoáng sản mới Nghiên cứu đặc tínhcông nghệ và khả năng ứng dụng thực tiễn của một số nguyên liệu khoáng sản cho sảnxuất vật liệu xây dựng không nung , phụ gia xi măng , hàng mỹ nghệ… Xây dựng cơ

sở khoa học phục vụ quy hoạch thăm dò, khai thác, chế biến và sử dụng hợp lý nguồntài nguyên khoáng sản

- Nghiên cứu đánh giá nguồn tài nguyên nước mặn, nước ngầm phục vụ cấpnước sinh hoạt cho một số địa phương.

- Nghiên cứu xác định cơ sở khoa học, xây dựng và phát triển mô hình cấp thoátnước sinh hoạt và triển khai thực hiện một số vùng đặc biệt khan hiểm nước

1.5.4 Nghiên cứu những vấn đề môi trường

- Đánh giá ô nhiễm môi trường đất, nước, không khí do nguyên nhân tự nhiên vàhoạt động của con người phục vụ công tác bảo vệ môi trường và phát triển bền vững

- Xây dựng cơ sở khoa học cho công tác quản lý và quy hoạch môi trường

- Ứng dụng công nghệ viễn thám với các modul phần mềm mới trong nghiêncứu địa chất, hiện trạng và biến động môi trường, dự báo- cảnh báo các thiên tai địachất

- Ứng dụng các phương pháp Địa vật lý trong tìm kiếm, đánh giá tiềm năngnước ngầm, nước khoáng – nóng, phát hiện và cảnh báo các ẩn họa trong thân đê, nền

đê và các vùng karst: nghiên cứu cấu trúc trường địa nhiệt…

- Ứng dụng các phương pháp hạt nhân, địa hóa khí trong nghiên cứu đứt gãyhoạt động phát hiện các dị thường tự nhiên và nhân tạo có nguy cơ gây ô nhiễm môitrường

- Xây dựng phương pháp luận và hoàn thiện công nghệ thành lập các bản đồ taibiến địa chất và một số dạng tai biến thiên nhiên khác

1.5.5 Phát triển và khai thác các phương pháp nghiên cứu, công nghệ mới

- Nghiên cứu các sự cố môi trường quan trọng và đề xuất các giải pháp phòngtránh, giảm thiểu thiệt hại Đánh giá tác động môi trường, dự báo xu hướng biến độngmôi trường do triển khai các quy hoach phát triển KT – XH

- Nghiên cứu các cảnh quan địa chất phục vụ phát triển du lịch địa sinh thái

- Nghiên cứu vỏ phong hóa vùng trung du và miền núi đáng giá chất lượng đất

và bố trí cây trồng thích hợp

- Nghiên cứu môi trường đất và nước phục vụ phát triển nuôi trồng thủy sản

- Triển khai nghiên cứu và ứng dụng một số giải pháp công nghệ khả thi, hiệuquả trong dự báo – cảnh báo và phòng chống nứt – sụt đất, trượt lở đất, lũ quét – lũbùn đá…

- Nghiên cứu, hoàn thiện sản phẩm và chuyển giao công nghệ chế tạo một số bộKIT kiểm tra chất lượng môi trường nước

1.6 Giới thiệu phòng Trung tâm Nghiên cứu các vấn đề về nước

 Giới thiệu chung

- Trung tâm nghiên cứu các vấn đề về Nước được thành lập theo quyết định số148/QĐ-VĐC, do Viện trưởng Viện Địa chất ký 24/12/2010

- Chức năng: Nghiên cứu các vấn đề về nước; Tư vấn khoa học và thực hiện cácdịch vụ hoa học trong lĩnh vực liên quan đến Tài Nguyên Nước

- Nhiệm vụ: Nghiên cứu cơ bản các vấn đề về Nước; Tổ chức thực hiện cáchoạt động khoa học liên quan đến Nước; Thực hiện các hợp tác quốc tế trong nghiêncứu các vấn đề về Nước; Thực hiện các nhiệm vụ do Lãnh đạo Viện Địa chất giao

 Các hướng nghiên cứu

- Nghiên cứu cơ bản về Địa chất thủy văn – nước dưới đất;

- Các nghiên cứu cơ bản về nước mặt;

- Các vấn đề khác liên quan đến nước

 Trang thiết bị

- Thiết bị phân tích mẫu nước NANOCOLOR 400D;

- Thiết bị phân tích BOD;

- Tủ ấm BOD;

- Thiết bị đo nhanh một số chỉ tiêu chất lượng nước ngoài hiện trường Multi 340i;

- Thiết bị lấy mẫu nước;

- Thiết bị đo mực nước trong giếng khoan

CHƯƠNG 2: KẾT QUẢ THỰC HIỆN CHUYÊN ĐỀ THỰC TẬP2.1 Tìm hiểu quy trình lấy mẫu, bảo quản và vận chuyển.

2.1.1 Lựa chọn vị trí lấy mẫu

- Tùy thuộc vào mục đích (đánh giá hiện trạng, đánh giá tác động của ngồnthải, ) mà lựa chọn các vị trí lấy mẫu khác nhau và sử dụng một số phương pháp lấymẫu nước khác nhau

- Tuy nhiên dù vị trí lấy mẫu hay phương pháp lấy mẫu khác nhau mẫu lấy phảiđại diện cho nguồn nước cần được xem xét, đánh giá

- Khi chọn nơi lấy mẫu phải luôn chú ý đến an toàn sức khỏe

- Sự phân bố các chất ô nhiễm:

+ Theo diện tích: ở các vị trí khác nhau nồng độ các chất ô nhiễm sẽ khác nhau.+ Theo chiều sâu: Trên bề mặt xảy ra quá trình ôxy hóa hiếu khí nên sẽ làm chochất lượng nước sạch hơn

+ Ở vùng giáp ranh với môi trường, đối tượng khác chất lượng nước bị ảnhhưởng bởi môi trường lân cận

- Các yếu tố liên quan:

+ Cần xem xét ảnh hưởng của một số yếu tố đến sự pha loãng chất ô nhiễm tronglưu vực đang xem xét

+ Vận tốc dòng chảy có liên quan đến lượng oxy hòa tan trong nước làm ảnhhưởng đến chất lượng hữu cơ trong môi trường nước

+ Thành phần địa chất trong lưu vực: cần lưy ý khi số liệu khảo sát bất thường

- Một số đặc trưng cơ bản cần quan tâm:

+ Các số liệu về dòng dẫn: chiều dài, chiều rộng

và được lấy ở các khoảng thời gian bằng nhau trong một chu kỳ Lấy mẫu tổ hợp theothời gian thường được áp dụng để nghiên cứu chất lượng trung bình của nguồn nướctheo chu kỳ (ngày đê, chuy kỳ triều,…)

+ Tổ hợp theo lưu lượng: Khi lưu lượng nước thay đổi thì chất lượng nước cũngthay đổi Bao gồm các mẫu đơn ở các khoảng thời gian bằng nhau nhưng theo tỷ lệ lưulượng dòng thải Dùng để khảo sát dòng thải công nghiệp

2.1.3 Dụng cụ chứa mẫu.

Dụng cụ chứa mẫu rất đa dạng, tùy thuộc vào từng loại mẫu mà sử dụng các loạidụng cụ chứa mẫu khác nhau

Dụng cụ chứa mẫu và phân tích phải đảm bảo các điều kiện sau:

- Đủ độ sạch phân tích yêu cầu của đối tượng phân tích theo mức độ phân tíchyêu cầu;

- Không gây nhiễm bẩn hay mất chất mẫu, chất phân tích;

- Không làm sai lệch các thành phần các chất của mẫu phân tích

- Phù hợp với mỗi loại mẫu cần lấy về trạng thái, độ sâu, lượng mẫu,

- Không có tương tác với các chất mẫu khi lấy, chuyên chở và bảo quản

- Có thể đong, đo được lượng mẫu cần lấy theo yêu cầu đặt ra

- Dụng cụ phải được xử lý và kiểm tra lại trước khi dùng một cách phù hợp chonguyên tố hay đối tượng cần phân tích

Ngoài ra, dụng cụ chứa mẫu phải đạt các yêu cầu sau:

- Độ bền nhiệt, không bị đập vỡ

- Kín, không bị dò rỉ

- Ít bị thay đổi do nhiệt độ

- Hình dạng, kích thước, khối lượng phù hợp

- Dễ làm sạch và sử dụng lại

- Giá thành vừa phải

- Với những chất nhạy sáng cần dùng bình cản sáng

- Bình bằng thép không gỉ cho những mẫu có nhiệt độ và áp suất cao;

- Bình thủy tinh thích hợp cho các chất hữu cơ và vi sinh vật

- Bình bằng chất dẻo thích hợp cho các mẫu phóng xạ

Ngoài những tính chất vật lý nêu trên, khi lựa chọn bình lấy mẫu và chứa mẫu đểphân tích lượng vết cần chú ý:

- Hạn chế đến mức tối thiểu khả năng gây ô nhiễm mẫu do vật liệu chế tạo bình

Chú ý với các loại bình chứa mẫu

- Bằng PE hay thủy tinh: Thích hợp cho mẫu thông thường để xác đinh thông sốvật lý, hóa học của nước tự nhiên

- Các loại bình trơ về mặt hóa học như PTFE (Polytetra Flo Etylen), loại này tốtnhưng đắt so với công việc hàng ngày

- Các bình miệng hẹp, rộng hoặc có nút xoáy đều cần có nút nhựa trơ hay thủytinh

- Đối với những chất nhạy sáng đặc biệt là tảo: Dùng bình bằng vật liệu cảnsáng (bình màu nâu) để bảo quản mẫu, đặt ở nơi tối tránh sự phân hủy của ánh sángtrong thời gian lưu mẫu

- Khi cần phân tích các khí hòa tan (khí trong dung dịch) hoặc các thành phần dễbiến đổi do tương tác với chất khí thì phải dùng bình chuyên dụng

- Khi phân tích lượng vết các tạp chất hữu cơ, bình chứa mẫu nên làm bằng thủytinh hay PTFE

Tùy thuộc vào bản chất thông số cần phân tích, phương pháp phân tích mà mẫuđược đựng trong các chai lọ thích hợp theo ISO 5667-3:1885 hay TCVN 6663-3:2008

về hướng dẫn bảo quản và xử lý mẫu nước nhưng cần chú ý:

- Bình đựng mẫu phải được phòng thí nghiệm làm sạch (sạch cho phân tích) vàđậy nắp, bọc giấy tráng Paraphin mỏng để chống bụi Bình chứa mẫu kim loại nặngphải được rửa sạch nhiều lần, sau đó tráng lại bằng dung dịch HNO3 1:1 và tráng lạilần cuối cùng bằng nước cất

- Bình chứa mẫu, dụng cụ chứa mẫu phải được kiểm tra định kỳ để phát hiệnnhiễm bẩn bằng cách lấy mẫu trắng vào các dụng cụ sử dụng lại hoặc thêm chuẩn ởnồng độ thấp và cần phải xử lý dụng cụ chứa mẫu trước khi dùng

Cũng có thể sử dụng lại bình chứa mẫu Tuy nhiên, không nên sử dụng lại chúngtrong trường hợp phép phân tích có độ nhạy cao trong trường hợp này nên sử dụngdụng cụ chứa mẫu mới

2.1.4 Phương pháp lấy mẫu nước.

a)Lấy mẫu nước sông.

Trước khi lấy mẫu nước sông cần quan trắc trạng thái, hiện trạng môi trường vàyếu tố thủy văn của sông

Quan sát trạng thái sông và hiện trạng môi trường

- Quan sát trạng thái chảy của sông (mạnh, trung bình ,lặng), các vật trôi nổi,các hiện tượng khác thường, đột biến (độ đục, váng dầu, cá chết)

Chú ý: Những hiện tượng khác thường về môi trường quan sát được trong thờigian không trùng thời gian lấy mẫu, quan trắc viên cần gi lại trong thời gian biểu quantrắc

- Đối với những hiện tượng môi trường đặc biệt như cá chết hàng loạt, sự cố tràndầu, trạm cần quan trắc lấy mẫu bổ sung ngay và gửi kết quả quan trắc tại trạm cùngmẫu về phòng thí nghiệm, đồng thời báo cáo nhanh bằng điện thoại hoặc điện báo vềĐài và Tổng cục

Quan trắc một số yếu tố thủy văn

- Đo mực nước và nhiệt độ nước theo quy phạm

- Thu thập số liệu lưu lượng Nếu thời điểm quan trắc, lấy mẫu không trùng với

đo lưu lượng thì ước tính lưu lượng từ mực nước thực đo theo quan hệ Q = f(H) trungbình nhiều năm của trạm ở những trạm không đo lưu lượng thì không thu thập số liệulưu lượng

Lấy mẫu nước sông

- Dung tích mẫu nước cần lấy là 5 lít Nếu thiết bị không lấy đủ 5 lít/lần thì lấynhiều lần liên tục

- Trường hợp có thiết bị lấy mẫu nước chuyên dùng, thực hiện lấy mẫu theohướng dẫn của thiết bị Trường hợp chưa có, dùng thiết bị lấy mẫu phù sa kiểu chai đểlấy mẫu

Chú ý: Chai lấy mẫu phải bằng thủy tinh hoặc nhựa, vòi gắn ở nút cao su phảibằng nhựa cứng (trường hợp chưa có vòi nhựa có thể sử dụng tạm thời vòi kim loạiphù sa để lấy mẫu) Chai, vòi được tráng rửa kỹ (ít nhất là 3 lần bằng nước ở nơi lấymẫu: Đưa chai đến vị trí lấy mẫu, chờ dụng cụ ổn định, giật nút vòi lấy mẫu, theo dõibọt khí nổi lên trên mặt nước, khi hết bọt khí nổi lên là chai đã đầy, nếu không theodõi được bọt khí thì để 2 phút mới kéo lên

Nếu không có thiết bị lấy mẫu, thực hiện lấy mẫu trực tiếp như sau: dùng xônhựa sạch, đã được tráng kỹ 3 lần bằng nước ở nơi lấy mẫu, đưa xô tới vị trí lấy mẫu,dịch chuyển xô qua lại vài lần để nước ở nơi lấy mẫu vào trong xô rồi kéo lên Sau khilấy mẫu thì đo nhanh các thông số môi trường

Đo nhanh một số yếu tố môi trường

Đo nhanh một số thông số tại hiện trường: nhiệt độ, pH, DO, độ màu, độ đục, độdẫn, độ mặn,

Bảo quản mẫu

Sau khi lấy mẫu cần phải bảo quản mẫu ngay (theo yêu cầu cần phân tích) đểtránh sai số, tránh nhiễm bẩn từ bên ngoài

b)Phương pháp lấy mẫu nước hồ

Trước khhi lấy mẫu nước hồ cần quan trắc trạng thái, hiện trạng môi trường vàyếu tố khí tượng thủy văn của hồ

Quan sát bằng mắt trạng thái và hiện trạng môi trường khi lấy mẫu