Bài viết Gù cột sống bẩm sinh do dị tật nửa thân đốt sống báo cáo 1 trường hợp bệnh nhân nữ 11 tuổi gù cột sống do dị tật nửa thân đốt sống được phẫu thuật cắt thân T9 và T11, hàn xương tự thân, chỉnh gù, cố định cột sống lối sau đơn thuần. Sau 1 tuần bệnh nhân đã hồi phục tập đi lại và sau 13 ngày đã được xuất viện.
Trang 1HỘI NGHỊ PHẪU THUẬT THẦN KINH VIỆT NAM LẦN THỨ 21
GÙ CỘT SỐNG BẨM SINH DO DỊ TẬT NỬA THÂN ĐỐT SỐNG:
NHÂN MỘT TRƯỜNG HỢP LÂM SÀNG
Nguyễn Văn Sơn 1 , Hà Xuân Tài 1 , Nguyễn Xuân Trường 1
TÓM TẮT 92
Gù cột sống bẩm sinh là một biến dạng
không thường gặp do bệnh lý thân đốt sống ngay
từ khi sinh ra gây nên sự mất cân bằng theo chiều
dọc của cột sống [1] Một trong các nguyên nhân
trong đó gây gù là do dị tật nửa thân đốt sống Dị
tật nửa thân đốt sống được mô tả lần đầu bởi
Royle vào năm 1928 và được tác giả Winter phân
loại chi tiết vào năm 1973 [1][2][3][4] Chúng tôi
báo cáo 1 trường hợp bệnh nhân nữ 11 tuổi gù
cột sống do dị tật nửa thân đốt sống được phẫu
thuật cắt thân T9 và T11, hàn xương tự thân,
chỉnh gù, cố định cột sống lối sau đơn thuần Sau
1 tuần bệnh nhân đã hồi phục tập đi lại và sau 13
ngày đã được xuất viện
Từ khóa: Gù cột sống bẩm sinh, dị tật nửa
thân đốt sống
SUMMARY
CONGENITAL SPINAL KYPHOSIS
CAUSED BY HEMIVERTEBRAE: A
CASE REPORT AND LITERATURE
REVIEW
Congenital kyphosis is an uncommon
deformity of the vertebrae, in which there is
imbalance in the the longitudinal growth of the
spine [1] Hemivertebra is an one of many
abnormality that lead to this derformity
1
Bệnh viện Đa khoa Tỉnh Phú Thọ
Chịu trách nhiệm chính: Hà Xuân Tài
Email: xuantaiha@gamil.com
Ngày nhận bài: 15.10.2022
Ngày phản biện khoa học: 25.10.2022
Hemivertebra resection was first described by Royle in 1928 and Winter classified congenital defects in 1973 [1][2][3][4] A 11-year-old female patient was diagnosised with hemivertebral kyphosis She underwent a posterior approach vertebral column resection T9 and T11 for kyphosis correction She can walk
by herself after 1 week and was discharged from the hospital after 13 days
Keywords: Congenital kyphosis, Hemivertebrae
I ĐẶT VẤN ĐỀ
Gù cột sống bẩm sinh là một biến dạng không thường gặp do bệnh lý thân đốt sống ngay từ khi sinh ra gây nên sự mất cân bằng theo chiều dọc của cột sống [1] Gù cột sống bẩm sinh do dị tật nửa thân đốt sống được chia làm 3 loại: Loại I: gù do rối loạn quá trình hình thành, loại II: do rối loạn quá trình phân chia, loại III: do phối hợp rối loạn cả 2 quá trình trên Gù cột sống ít gặp trên lâm sàng hơn so với dị tật vẹo cột sống nhưng có thể nghiêm trọng hơn bởi gù loại I có thể dẫn đến chèn ép tủy và gây liệt [1][3][4]
Điều trị bảo tồn đeo đai lưng thường không hiệu quả và phẫu thuật là cần thiết để chỉnh gù Chúng tôi báo cáo 1 trường hợp gù cột sống do dị tật nửa thân đốt sống
II CA LÂM SÀNG
Bệnh nhân nữ 11 tuổi, tiền sử khỏe mạnh, không có cơ chế chấn thương Bệnh nhân được gia đình phát hiện tư thế dáng đi bất thường và được đưa vào viện kiểm tra Khám
Trang 2TẠP CHÍ Y HỌC VIỆT NAM TẬP 521 - THÁNG 12 - SỐ CHUYÊN ĐỀ - 2022
vào viện: bệnh nhân tỉnh, không sốt, tư thế
dáng đi gù cột sống, vai nhô cao, không liệt
thần kinh khu trú Chụp Xquang và CT cột
sống dựng hình 3D toàn bộ cột sống: Gù cột sống do dị tật nửa thân nhiều đốt sống ngực với góc Cobb 58 độ (Hình 1)
Hình 1: Hình chụp CT 3D dựng hình cột sống
Bệnh nhân được phẫu thuật cắt thân T9 và T11, hàn xương tự thân và cố định cột sống lối sau đơn thuần Phim chụp sau mổ góc Cobb giảm xuống còn 18 độ (Hình 2)
Hình 2: Hình ảnh Xquang sau mổ
Sau 1 tuần bệnh nhân đã tập đi lại tốt và sau 13 ngày bệnh nhân được xuất viện về nhà (Hình 3)
Trang 3HỘI NGHỊ PHẪU THUẬT THẦN KINH VIỆT NAM LẦN THỨ 21
Hình 3: Hình ảnh bệnh nhân khi xuất viện
III BÀN LUẬN
Winter và cộng sự đã phân loại về gù cột sống bẩm sinh đầu tiên từ năm 1973 và sau đó được hoàn thiện dần qua thời gian [4] Gù cột sống bẩm sinh do dị tật nửa thân đốt sống được chia làm 3 loại: Loại I: gù do rối loạn quá trình hình thành, loại II: do rối loạn quá trình phân chia, loại III: do phối hợp rối loạn cả 2 quá trình trên (Hình 4) Như vậy bệnh nhân của chúng tôi báo cáo thuộc loại I và dị tật thân đốt sống cánh bướm
Hình 4: Phân loại gù cột sống bẩm sinh [1]
Trang 4TẠP CHÍ Y HỌC VIỆT NAM TẬP 521 - THÁNG 12 - SỐ CHUYÊN ĐỀ - 2022
Theo báo cáo của McMaster và cộng sự
trên 112 bệnh nhân cho thấy gù cột sống bẩm
sinh tiến triển suốt quá trình vị thành niên và
nhanh nhất ở giai đoạn dậy thì khoảng 10
tuổi Nghiên cứu cũng cho thấy 10% bệnh
nhân gù cột sống bẩm sinh xuất hiện triệu
chứng tổn thương tủy trong quá trình phát
triển và chỉ gặp ở loại I và III, không gặp ở
loại II Đỉnh của gù thường gặp ở vị trí từ
T10 đến L1 chiếm tỷ lệ 66% Với đỉnh gù
của bệnh nhân chúng tôi báo cáo cũng nằm
trong vị trí hay gặp Trên Xquang và CT 3D
dựng hình cột sống cho thấy hình ảnh gù cột
sống do dị tật nửa thân nhiều đốt sống ngực,
trong đó nặng nhất là đốt sống T9,T11 gây
biến dạng gập góc mức độ nặng, góc Cobb là
58 độ Đây là tổn thương mức độ nặng và
tiến triển nhanh trong độ tuổi dậy thì Như
vậy trong quá trình khám và theo dõi bệnh
nhân gù cột sống bẩm sinh, chúng ta cần xác
định rõ gù cột sống bẩm sinh thuộc loại nào,
theo dõi sát các bệnh nhân gù cột sống, nhất
là trong giai đoạn dậy thì Đặc biệt cần tiên
lượng nguy cơ tổn thương tủy do chèn ép để
có phương án điều trị sớm trước khi xuất
hiện triệu chứng lâm sàng [5]
Phương pháp điều trị bảo tồn đeo đai
thường không có hiệu quả và phải đặt ra
phẫu thuật để chỉnh gù [5] Phương pháp
chỉnh gù, hàn xương tự thân và cố định cột
sống lối sau đơn thuần được chúng tôi lựa
chọn do đã có nhiều kinh nghiệm với phương pháp cắt thân đường sau trong các bệnh lý
gù, vẹo hay các bệnh lý khác
IV KẾT LUẬN
Gù cột sống do dị tật nửa thân đốt sống là tổn thương không hay gặp Điều trị bảo tổn thường không hiệu quả và phải được phẫu thuật để xử lý tổn thương, chỉnh gù, tránh nguy cơ tổn thương tủy sau này
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 James JIP Kyphoscoliosis J Bone Joint
Surg 1955;37-B:414–26
2 McMaster MJ, Ohtsuka K The natural
history of congental scoliosis A study of two hundred and fifty-one patients J Bone Joint Surg Am 1982;64: 1128–47
3 McMaster MJ, Singh H The surgical
management of congenital kyphosis and kyphoscoliosis Spine (Phila Pa 1976) 2001;26(19):2146-2155
doi:10.1097/00007632-200110010-00021
4 Royle ND The operative removal of an
accessory vertebra Med J Aust 1928;1:467–
8
5 Winter RB, Moe JH, Wang JK Congenital
Kyphosis: Its natural history and treatment as observed in a study of one hundred and thirty patients J Bone Joint Surg 1973;55-A:223–
56