U sụn xương cột sống – tổng quan y văn và nhân một ca lâm sàng

Bài viết U sụn xương cột sống – tổng quan y văn và nhân một ca lâm sàng trình bày một trường hợp u sụn xương phát sinh từ diện khớp C7-T1 ở một phụ nữ 42 tuổi với kết quả phẫu thuật thuận lợi và thảo luận các tài liệu liên quan.

HỘI NGHỊ PHẪU THUẬT THẦN KINH VIỆT NAM LẦN THỨ 21

U SỤN XƯƠNG CỘT SỐNG – TỔNG QUAN Y VĂN

VÀ NHÂN MỘT CA LÂM SÀNG

Nguyễn Duy Tuyển 1 , Trần Sơn Tùng 1 , Phạm Huy Hoàng 2

TÓM TẮT 85

U sụn xương là loại u thư xương phổ biến

nhất và chiếm 20–50% của tất cả các khối u

xương lành tính và 10–15% của tất cả các khối u

xương 1 Nó thường được tìm thấy trong bộ

xương chi thể nhưng rất hiếm khi thấy ở cột

sống U xương có thể đơn độc hoặc nhiều khi kết

hợp với đa di truyền 2 Chỉ 1,3–4,1% các u xương

đơn độc bắt nguồn từ cột sống Tuy hiếm khi gây

ra triệu chứng, u sụn xương cột sống có thể xuất

hiện kèm theo chèn ép rễ thần kinh hoặc dây thần

kinh Khi khối u gây đau hoặc biến chứng thần

kinh hoặc khi chẩn đoán không rõ ràng thì nên

phẫu thuật loại bỏ khối u 3 Trong bài viết này,

chúng tôi trình bày một trường hợp u sụn xương

phát sinh từ diện khớp C7-T1 ở một phụ nữ 42

tuổi với kết quả phẫu thuật thuận lợi và thảo luận

các tài liệu liên quan

Từ khóa: U sụn tủy sống, mở cung sau, vi

phẫu thuật

SUMMARY

SOLITARY OSTEOCHONDROMA OF

THE SPINE IN A VIETNAMESE

ADULT FEMALE: CASE REPORT AND

LITERATURE REVIEW

1

Trung tâm Phẫu thuật Thần kinh, Bệnh viện

Hữu Nghị Việt Đức

Chịu trách nhiệm chính: Phạm Huy Hoàng

Email: huyhoang.yhu@gmail.com

Ngày nhận bài: 9.10.2022

Osteochondroma is the most common skeletal neoplasm and constitutes 20–50% of all benign bone tumors and 10–15% of all bone tumors It is commonly found in the appendicular skeleton but is very rarely seen in the spine Osteochondromas may be solitary or multiple when associated with hereditary multiple exostoses or osteochondromatosis, an autosomal dominant trait Only 1.3–4.1% of solitary osteochondromas originate in the spine Rarely, spinal osteochondromas may present with nerve root or cord compression Even symptoms due to vertebral artery occlusion have been described When the tumor causes pain or neurological complications or when the diagnosis is unclear, it should be excised surgically Here in, we present

a case of osteochondroma arising from the posterior arch of C7-T1 in a 42-year-old female with a favorable long-term surgical outcome and discuss the relevant literature

Keywords: Solitary Osteochondroma of the

Spine, laminectomy, microsurgery

I CA LÂM SÀNG

Bệnh nhân nữ 42 tuổi, đau cổ, tê tay 6 tháng, ưu thế tê tay phải nhiều hơn trái, 1 tháng gần đây triệu chứng đau tăng dần Bệnh nhân đến khám trong tình trạng mất cảm giác từ nền cổ trở xuống đau và tê nhiều

2 tay, tay phải hạn chế vận động cổ tay và duỗi ngón tay

TẠP CHÍ Y HỌC VIỆT NAM TẬP 521 - THÁNG 12 - SỐ CHUYÊN ĐỀ - 2022

Cộng hưởng từ thấy hình ảnh Nằm trong

ống sống-ngoài tủy và lan qua làm rộng lỗ lỗ

liên hợp C7/T1 phải có khối tín hiệu hỗn hợp

kích thước 61x41mm, gồm thành phần dạng

nang và thành phần đặc ngấm thuốc kém sau

tiêm khối đè ép tủy cổ ngang mức sang trái

Chúng tôi tiến hành phẫu thuật cột sống

cổ lối sau Rạch da rộng rãi từ ngang mức C6

đến hết D2, bóc tách cân cơ và bộc lộ cung

sau đốt sống trên toàn bộ đường rạch Kiểm

tra thấy khối u nằm ngay dưới lớp cơ, đã ăn

mòn một phần cung sau C7 và D1 bên phải,

khối u có xu hướng phát triển ra phía ngoài

và phía trước, một phần u xâm lấn vào phía

trong ống sống Chúng tôi tiến hành mở bán phần cung sau C6, C7, D1 để tiếp cận khối u Qua quan sát thấy khối u mật độ chắc, ranh giới rất rõ với tổ chức xung quang, phần u phát triển giữa mỏm khớp dưới của C7 và mỏm khớp trên của D1 và phá hủy hoàn toàn

2 cấu trúc này Một phần u phát triển vào trong ống sống gây chèn ép màng cứng tủy sống và rễ thần kinh ngang mức Chúng tôi tiến hành loại bỏ hầu hết tổn thương, bao gồm cả phần phát triển ra ngoài và ra trước, trong mổ đánh giá thấy màng tủy chưa bị tổn thương và rễ thần kinh được giải phóng ở mức tối đa

HỘI NGHỊ PHẪU THUẬT THẦN KINH VIỆT NAM LẦN THỨ 21

Bệnh nhân sau mổ diễn biến tốt và được

xuất viện sau mổ 07 ngày với sự cải thiện rõ

rệt về triệu chứng lâm sàng, bệnh nhân có thể

đứng và đi lại với nạng hoặc người dìu Cảm

giác được phục hồi ngay ngày thứ 3 sau mổ

Trên phim chụp kiểm tra cho thấy phần lớn

khối u được lấy bỏ, phần tồn dư không đáng

kể và nhìn thấy được hình thái tuỷ sống được

cải thiện trên phim chụp

II THẢO LUẬN

U sụn xương cột sống là tổn thương

tương đối hiếm gặp và chiểm tỷ lệ thấp trong

số u sụn xương nói chung và các tổn thương

ở cột sống4 Trong các nghiên cứu cho thấy u

sụn xương đa số thường gặp ở đầu các xương

dài Các khối u phát sinh ở đoạn côt sống đặc

biệt các khối u gây chèn ép tủy sống trong

thời gian dài thường ảnh hưởng nghiêm

trọng đến chức năng tủy khi không được phát

hiện và điều trị kịp thời

Phôi thai học

Hầu hết các trường hợp u sụn xương cột

sống được báo cáo trong y văn đều là các tổn

thương ở đoạn cột sống cổ Các tổn thương

phát sinh do quá trình phát triển bất thường

của các đĩa tăng trưởng sụn, thường hay gặp

ở khoang liên thân đốt sống (endplate)5 Tuy

nhiên trong trường hợp được chúng tôi mô tả

u phát triển từ khớp liên mấu (facet joint)

Biểu hiện lâm sàng

Trên lâm sàng các khối u sụn đốt sống thường phát triển âm thầm, rất ít khi gây ra triệu chứng6 Ở giai đoạn muộn khi các tổn thương gây chèn ép vào tủy sống hoặc rễ thần kinh mới gây ra các triệu chứng lâm sàng tương ứng Các triệu chứng hay gặp ở giai đoạn sớm là đau và rối loạn cảm giác Ở giai đoạn chèn ép nặng có thể gặp các triệu chứng như rối loạn vận động hoặc rối loạn cơ tròn

Chẩn đoán và điều trị

Chẩn đoán và điều trị sớm là yếu tố tối quan trọng và mang tính chất quyết định nhằm giảm thiểu những hậu quả không khắc phục được khi chèn ép tuỷ cổ diễn ra lâu dài1

Trên hình ảnh cộng hưởng từ, khối u sụn biểu hiện giảm tín hiệu trên T1W, tang trên T2W và kém ngấm thuốc sau tiêm Biện pháp tối ưu được lựa chọn là phẫu thuật giải

ép và loại bỏ tổn thương7 Về mặt kỹ thuật việc phẫu thuật cắt bỏ khối u sụn không có gì mới so với các phẫu thuật u ngoài tủy thông thường tuy nhiên trong các trường hợp khối

u phát triển từ khớp liên mấu như trong mô

TẠP CHÍ Y HỌC VIỆT NAM TẬP 521 - THÁNG 12 - SỐ CHUYÊN ĐỀ - 2022

được chỉ định nhằm đảm bảo tính vững của

cột sống cũng như vẫn đảm bảo được hiệu

quả lấy u8 Do khối u đã phá hủy hoàn toàn

khớp nên giới hạn bên ngoài để phẫu tích

cũng chính là giới hạn khối u Bên cạnh đó vì

hạn chế của đường mổ phía sau, việc tiếp cận

khối u phát triển ra trước trong giới hạn vùng

nền cổ gặp nhiều khó khan nên chúng tôi

thống nhất để lại một phần u

III KẾT LUẬN

U sụn xương cột sống là bệnh tương đối

hiếm gặp, biểu hiện bệnh thường dễ nhầm

lẫn với các bệnh lý khác nhất là các bệnh lý

thoái hóa cột sống hoặc các bệnh lý u rễ thần

kinh Chụp cộng hưởng từ là phương pháp có

giá trị nhất trong chẩn đoán bệnh Phẫu thuật

là chỉ định được ưu tiên trong các trường hợp

đã được chẩn đoán xác định, mục tiêu nhằm

giải phóng tối đa chèn ép và loại bỏ khối u

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Fowler J, Takayanagi A, Fiani B, et al

Diagnosis, Management, and Treatment

Options: A Cervical Spine Osteochondroma

Meta-Analysis World Neurosurg

2021;149:215-225.e6

doi:10.1016/j.wneu.2021.01.148

2 Graham P Osteochondroma Orthop

Nurs 2020;39(2):130-131

doi:10.1097/NOR.0000000000000644

3 Rajakulasingam R, Murphy J, Botchu R,

James SL Osteochondromas of the cervical

spine-case series and review J Clin Orthop

doi:10.1016/j.jcot.2019.12.014

4 Cooke RS, Cumming WJ, Cowie RA

Osteochondroma of the cervical spine: case report and review of the literature Br J Neurosurg 1994;8(3):359-363 doi:10.3109/02688699409029627

5 Reckelhoff KE, Green MN, Kettner NW

Cervical spine osteochondroma: rare presentation of a common lesion J Manipulative Physiol Ther

2010;33(9):711-715 doi:10.1016/j.jmpt.2010.08.021

6 Milton CK, O’Connor KP, Smitherman

AD, Conner AK, Martin MD Solitary

Osteochondroma of the Cervical Spine Presenting with Quadriparesis and Hand Contracture Surgical neurology

doi:10.25259/SNI_3_2020

7 Raswan US, Bhat AR, Tanki H, Samoon

N, Kirmani AR A solitary osteochondroma

of the cervical spine: a case report and review of literature Childs Nerv Syst ChNS Off J Int Soc Pediatr Neurosurg 2017;33(6):1019-1022 doi:10.1007/s00381-017-3394-1

8 Fowler J, Takayanagi A, Siddiqi I, et al

Cervical osteochondroma: surgical planning Spinal Cord Ser Cases 2020;6(1):44 doi:10.1038/s41394-020-0292-7