Bài giảng quản lý sản xuất Chương 4.2

Bài giảng quản lý sản xuất Chương 4.2

4.2 Phân loại dây chuyền sản xuất

16

BỘ MÔN QUẢN LÝ CÔNG NGHIỆP, ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

+ Dây chuyền 1 sản phẩm có đặc điểm: nhu cầu về sản phẩm này đủ lớn hoặc có sự phức tạp lớn trong việc chuyển đổi máy móc, thiết bị để chuyển sang sản xuất sản phẩm khác;

Theo số lượng chủng loại sản phẩm:

+ Dây chuyền nhiều sản phẩm: cho phép cùng một lúc hoặc theo thứ tự thời gian sản xuất ra một số các sản phẩm có sự giống nhau cao về các đặc điểm kết cấu, kỹ thuật Dây chuyền này cho phép chuyển đổi máy móc, thiết bị trong những khoảng thời gian nhất định để chuyển đối sản phẩm sản xuất

Silo Trộn Xử lý bột Lên men Định hình Nướng Vận chuyển

và phân loại

Làm nguội Làm lạnh

Đóng gói Outputs

Ví dụ: Dây chuyền làm bánh nhiều sản phẩm

17

+ Dây chuyền thay đổi là dây chuyền mà khi chuyển đổi sản phẩm cần phải dừng chuyền lại một thời gian để điều chỉnh lại chế độ làm việc máy móc, thiết bị công nghệ Với dây chuyền này rất cần thiết tổ chức hợp lý thời gian chuyển đổi sản phẩm của chuyền

+ Dây chuyền nhóm:

là dây chuyền mà khi chuyển đổi sản phẩm không cần phải dừng chuyền để điều chỉnh lại chế độ làm việc máy móc, thiết bị công nghệ do sử dụng công nghệ nhóm Dây chuyền này thường sử dụng cho các đối tượng có kích thước lớn (hình trụ, cánh quạt, đĩa…) và có hành trình công nghệ giống nhau hoặc gần giống nhau

BỘ MÔN QUẢN LÝ CÔNG NGHIỆP, ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI 19

…

2 SP A- 3 SP B- 1 SP C 2 SP A- 3 SP B- 1 SP C

Không phải dừng chuyền để chuyển sản phẩm

20

BỘ MÔN QUẢN LÝ CÔNG NGHIỆP, ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

Theo đặc điểm chuyển động của đối tượng sản xuất qua các nguyên công trong quá trình sản xuất:

qua các nguyên công công nghệ một cách liên tục (không có thời gian nằm chờ tại các nguyên công) và

với hình thức tổ chức dòng sản xuất là song song;

đối tượng sản xuất trong QTSX và hình thành các tại chế phẩm nằm tại các chỗ làm việc của dây chuyền

Hình thức tổ chức dòng sản xuất là kết hợp

21

BỘ MÔN QUẢN LÝ CÔNG NGHIỆP, ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

Theo đặc điểm về giữ nhịp dây chuyền:

+ Dây chuyền có nhịp xác định (hay dây chuyền cưỡng bức): với sự cưỡng bức hoạt động của chuyền theo nhịp được xác định trước bởi băng tải hoặc tín hiệu âm thanh, ánh sáng;

+ Dây chuyền có nhịp tự do: thời gian thực hiện các nguyên công và vận chuyển các đối tượng sản xuất

từ nguyên công này sang các nguyên công kia có thể

có thay đổi với sai số không lớn so với nhịp dây chuyền đã tính toán

22

Theo đặc điểm về điều khiển quá trình vận chuyển

các đối tượng sản xuất trên dây chuyền:

+ Dây chuyền vận chuyển cưỡng bức các đối tượng sản xuất (có băng tải có vận tốc không đổi; hoặc có robot tự động để điều khiển nhịp chung của cả dây chuyền; có băng tải nhưng do người điều khiển theo tín hiệu âm thanh hoặc ánh sáng…);

+ Dây chuyền vận chuyển tự do các đối tượng sản xuất (dây chuyền không có sự điều khiển quá trình vận chuyển đối tượng sản xuất, việc vận chuyển sẽ bằng các phương tiện như băng lăn, máng trượt, dòng dọc, hoặc bằng tay…

DC có các đối tượng SX chuyển động

DC có các đối tượng SX đứng yên

Theo đặc điểm về chuyển động của đối tượng sản xuất

trong QTCN chia ra:

- DC có các đối tượng sản xuất đứng yên khi thực hiện

các nguyên công công nghệ;

- DC có các đối tượng sản xuất chuyển động khi thực

hiện các nguyên công công nghệ

24

Dây chuyền có đối tượng sản xuất đứng yên, máy móc, thiết bị, lao động di chuyển tới chỗ đối tượng sản xuất- Ví dụ dây chuyền lắp máy bay, tàu…

Công nhân cố định vị trí Công nhân di chuyển theo đối tượng SX

Theo đặc điểm về chuyển động của công nhân sản xuất trong QTCN chia ra :

- DC có các công nhân sản xuất đứng yên khi thực hiện các nguyên công công nghệ;

- DC có các công nhân sản xuất chuyển động khi thực hiện các nguyên công công nghệ

26

Theo đặc điểm về chuyển động trong quá trình công

nghệ của đối tượng sản xuất và công nhân:

- Dây chuyền có đối tượng sản xuất đứng yên trong lúc tác nghiệp, công nhân cũng đứng tại chỗ (không di chuyển) để tác nghiệp;

- Dây chuyền có đối tượng sản xuất đứng yên trong lúc tác nghiệp, công nhân di chuyển để tác nghiệp;

- Dây chuyền có đối tượng sản xuất di chuyển trong lúc tác nghiệp, công nhân đứng yên tại chỗ để tác nghiệp;

- Dây chuyền có đối tượng sản xuất di chuyển trong lúc tác nghiệp, công nhân cũng di chuyển để tác nghiệp;

Các dây chuyền DC có băng tải

DC không có băng tải

Theo phương tiện vận chuyển các đối tượng trên chuyền thì chia ra :

- Dây chuyền có phương tiện vận chuyển là băng tải ;

- Dây chuyền có phương tiện vận chuyển không phải là băng tải

Theo đặc vị trí thực hiện các nguyên công đối với

băng tải , chia ra thành 2 loại:

- DC có băng tải làm việc;

- DC có băng tải phân phối

Các dây chuyền

DC có băng tải

DC không có băng tải

DC có BT Làm việc

DC có BT Phân phối

Băng tải phân phối : băng tải

chỉ có vai trò vận chuyển các

đối tượng sản xuất, các

nguyên công sẽ thực hiện tại

các chỗ làm việc cố định bên

ngoài, và bên cạnh băng tải

Băng tải làm việc : các nguyên công được thực hiện ngay trên chuyền

29

BỘ MÔN QUẢN LÝ CÔNG NGHIỆP, ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

30

BỘ MÔN QUẢN LÝ CÔNG NGHIỆP, ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

Băng tải làm việc: được sử dụng trong các trường hợp sau:

+ đối tượng sản xuất có trọng lượng, kích thước lớn

mà việc nhấc ra khỏi băng tải sẽ rất khó khăn;

+ các máy móc, thiết bị công nghệ hoạt động không cần trong trạng thái đứng yên, nhiều trường hợp nghiêng về các tác nghiệp với người lao động;

+ các đối tượng sản xuất có thể không lớn về kích thước

và trọng lượng nhưng các tác nghiệp công nghệ rất đơn giản , có thể làm ngay trên băng tải và không cần nhấc riêng ra ngoài

31

BỘ MÔN QUẢN LÝ CÔNG NGHIỆP, ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

Băng tải phân phối

Với băng tải phân phối được ứng

dụng trong trường hợp sau:

- Việc gia công đối tượng sản xuất

cần trong trạng thái đứng yên;

- Trọng lượng, kích thước của đối

tượng sản xuất rất lớn => đối

tượng sản xuất cần lấy ra khỏi

băng tải để tác nghiệp)

DC có BT

c huyển Động gián đoạn

Theo đặc điểm về chuyển động của băng tải chia thành :

- DC có băng tải vận chuyển với tốc độ ổn định (chuyển

động liên tục);

- DC có băng tải vận chuyển theo cơ chế xung điện -

PULSE ( chuyển động gián đoạn)

BĂNG TẢI CỦA DC

BT gián đoạn TỔNG HỢP

Băng tải của

DC

Băng tải làm

BT có vận tốc không đổi

BỘ MÔN QUẢN LÝ CÔNG NGHIỆP, ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI 35

Băng tải làm việc

Băng tải làm việc chia theo cơ chế hoạt động:

-Băng tải làm việc hoạt động với tốc độ không đổi (hay hoạt động liên tục)

-Băng tải làm việc hoạt động với cơ chế xung điện (hay hoạt động gián đoạn)

BĂNG TẢI LÀM VIỆC CHUYỂN ĐỘNG VỚI VẬN TỐC KHÔNG ĐỔI (HAY LIÊN TỤC): các nguyên công sẽ thực hiện ngay trên băng tải và trong lúc băng tải chạy

BĂNG TẢI LÀM VIỆC & HOẠT ĐỘNG THEO CƠ CHẾ XUNG: Các nguyên công sẽ thực hiện vào lúc dừng băng tải, khi nào xong thì băng tải hoạt động để đưa các đối tượng sản xuất tới các chỗ làm việc tiếp theo ( Hay lúc băng tải hoạt động theo cơ chế xung thì các máy, công nhân không làm việc )

BỘ MÔN QUẢN LÝ CÔNG NGHIỆP, ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI 37

Theo đặc điểm về quá trình công nghệ lại chia thành 2 loại chuyền:

- chuyền lắp ráp;

- chuyền gia công (sản xuất các chi tiết để sau

đó lắp ráp thành sản phẩm hoàn chỉnh);

( Chủ yếu trong các ngành chế tạo)

Ngoài ra, có thể phân loại dây chuyền theo

dây chuyền chế biến hóa chất, dây chuyền cơ khí…

DC lắp ráp xe máy

Theo đặc điểm về chuyển động của công nhân theo đối tượng sản xuất khi thực hiện các nguyên công công nghệ, chia ra:

- DC có công nhân đứng yên khi thực hiện các nguyên công công nghệ;

- DC có công nhân chuyển động theo các đối tượng SX

Ngoài ra, dây chuyền còn được phân loại theo bố trí không gian : dây chuyển thẳng, dây chuyền chữ L, U…

công nhân phục vụ máy Ký hiệu máy

Minh họa dây chuyền chữ U

41

Phân loại theo đặc điểm về cơ khí hóa và tự động hóa :

dây chuyền thủ công, bán cơ khí hóa, cơ khí hóa hoàn toàn, bán tự động hóa, tự động hóa hoàn toàn

DC tự động hóa hoàn toàn DC bán tự động hóa DC thủ công

Theo hai đặc điểm kết hợp là tính liên tục và số lượng chủng loại sản phẩm sản xuất của chuyền lại chia ra:

- Dây chuyền liên tục một sản phẩm;

- Dây chuyền gián đoạn một sản phẩm;

- Dây chuyền liên tục nhiều sản phẩm;

- Dây chuyền gián đoạn nhiều sản phẩm

Nghiên cứu cứu sâu

Dây chuyền liên tục 1 sản phẩm Dây chuyền gián đoạn 1 sản phẩm

TỔNG HỢP PHÂN LOẠI DÂY

1 Số lượng chủng loại sản phẩm

2 Đặc điểm di chuyển của đối tượng SX

3 Phương pháp giữ nhịp DC

4 Đặc điểm vận chuyển đối tượng SX

DC một sản phẩm

DC nhiều sản phẩm

DC băng tải làm việc

DC băng tải phân phối

7 Theo đặc điểm chuyển động của băng tải

DC thẳng

DC chữ L

DC chữ U…

5 Phương tiện vận chuyển các đối tượng

SX

DC có băng tải

DC không có băng tải

9 Theo đặc điểm chuyển động của công nhân theo đối tượng sản xuất

10 Trình độ cơ khí hóa- tự động hóa

11 Đặc điểm về QTSX

12 Theo ngành kinh tế hẹp

14 Theo đặc điểm về điều khiển quá trình vận chuyển các đối tượng sản xuất trong QTCN

DC vận chuyển Các đối tượng SX

t ự do

……

……

DC 1 SP & Liên tục

DC 1 SP & Gián đoạn

DC nhiều SP & Liên tục

DC nhiều SP & gián đoạn

16 Theo đặc điểm chuyển động của băng tải & đặc điểm

về vị trí thực hiện các nguyên công

DC có băng tải làm việc & có

công nhân

DC có đối tượng SX và công Nhân đứng yên trong QTSX

DC có đối tượng SX di chuyển

và công Nhân đứng yên trong QTSX

DC có đối tượng SX đứng yên

và công nhân chuyển động trong QTSX

DC có đối tượng SX và công nhân cùng chuyển động

trong QTSX

……

……

Lựa chọn kết cấu của dây chuyền

Các trang, thiết bị công nghệ

kỹ thuật của sản phẩm

trọng lượng

liệu đầu vào

thời gian

thuật quốc gia

51

BỘ MÔN QUẢN LÝ CÔNG NGHIỆP, ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

52

BỘ MÔN QUẢN LÝ CÔNG NGHIỆP, ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

Sự hợp lý trong lựa chọn kết cấu dây chuyền và bố trí sắp xếp chuyền là điều kiện tiên quyết để thiết kế tối ưu dây chuyền sản xuất

Lựa chọn dạng thiết bị cho dây chuyền phụ thuộc

vào đặc điểm của quy trình công nghệ: thành phần các nguyên công, sự phức tạp của các nguyên công, hình dạng, kích thước và các yêu cầu của sản phẩm

về kỹ thuật và chất lượng

Khi thiết kế dây chuyền: mong muốn đạt được dây chuyền thẳng nếu công suất và các dạng thiết bị, phương tiện vận chuyển cho phép

53

BỘ MÔN QUẢN LÝ CÔNG NGHIỆP, ĐẠI HỌC BÁCH KHOA HÀ NỘI

Một số tiêu chí đánh giá về mức độ tối ưu trong bố trí chuyền:

tiếp sản xuất ra sản phẩm/ 1 mét vuông diện tích sản xuất;

- chiều dài quãng đường mà 1 công nhân phải di chuyển

……