Bài giảng Quản lý y tế: Bài 5 - BS. Bùi Trung Hậu

Bài giảng Quản lý y tế: Bài 5 được biên soạn với mục tiêu nhằm giúp sinh viên nắm được khái niệm về sức khỏe và chăm sóc sức khỏe ban đầu;Xác định được các yếu tố ảnh hưởng SK; Phân tích được các nguyên tắc cơ bản của chăm sóc sức khỏe ban đầu; Trình bày được 10 nội dung chăm sóc sức khỏe ban đầu tại Việt Nam.

NỘI DUNG

KHÁI NIỆM

Sức khỏe là trạng thái thoải mái toàn diện

về thể chất, tinh thần và xã hội chứ không chỉ bao gồm tình trạng không có bệnh hay không

bị thương tật (WHO)

KHÁI NIỆM

• Sức khỏe thể lực (physical health): Đây là yếu tố cần

thiết nhất của sức khỏe, liên quan đến những chức năng

cơ học của cơ thể;

KHÁI NIỆM

• Sức khỏe xã hội (social health): Khả năng tạo lập và duy

trì mối quan hệ lành mạnh với những người khác trong xã hội;

Sức khỏe tâm linh (spiritual health): Ở một số người yếu

tố này liên quan đến niềm tin, tín ngưỡng; một số người khác liên quan đến niềm tin của cá nhân, các nguyên tắc liên quan đến hành vi thực hành để đạt được sự thoải mái

về tâm linh;

Sức khỏe môi trường xã hội (societal health): Môi trường

không đáp ứng được các nhu cầu cơ bản về thể lực và tâm hồn, con người không thể được coi là khỏe mạnh.

•

•

KHÁI NIỆM

• Alma-Ata là thành phố lớn nhất của Kazakhstan,nơi đã diễn ra Hội nghị toàn cầu về chăm sóc sứckhoẻ ban đầu với sự tham dự của 134 nước trong

đó có Việt Nam do Tổ chức Y tế Thế giới và Quỹ

Nhi đồng Liên Hợp quốc (UNICEF) tổ chức

nay vừa tròn 42 năm (6-12/09/1978)

KHÁI NIỆM

• Tại hội nghị, tất cả các đại biểu các nước đã thống

nhất với bản Tuyên ngôn Alma – Ata gồm 10 nội

dung về chăm sóc sức khoẻ ban đầu, và

chính phủ tất cả các nước, nhân viên y tế

đồng trên toàn thế giới cùng bảo vệ và thúc

khỏe cho mọi người

kêu gọi

và cộngđẩy sức

TUYÊN NGÔN ALMA-ATA

1 Khẳng định khái niệm sức khỏe, đó là một quyền cơ

bản của con người để đạt được trạng thái sức khoẻ tốt nhất có thể được, đòi hỏi sự hành động của nhiềulĩnh vực kinh tế và xã hội khác, không

TUYÊN NGÔN ALMA-ATA

3 Phát triển kinh tế và xã hội dựa trên một trật tự

kinh tế quốc tế mới, rút ngắn khoảng cách về tình trạng sức khỏe của các nước đang phát triển và phát triển Việc thúc đẩy và bảo vệ sức khỏe của người dân mỗi nước là cần thiết để duy trì phát triển kinh tế

và xã hội và góp phần nâng cao chất lượng cuộc

TUYÊN NGÔN ALMA-ATA

5 Chính quyền có trách nhiệm đối với sức khỏe của

người dân bằng cách cung cấp đầy đủ các biện pháp y

7 Nội dung CSSKBĐ và điều kiện cần thiết để thực hiệnđược nội dung trên

8 Chính quyền các nước

chiến lược và kế hoạch

động và duy trì chăm sóc

cần xây dựng các chính sách,hành động quốc gia để khởi sức khỏe ban đầu như là mộtphần của hệ thống y tế quốc gia toàn diện với phối hợpcủa các ngành khác

TUYÊN NGÔN ALMA-ATA

9 Tất cả các nước cần phối hợp trong tinh thần hợp tác

để đảm bảo chăm sóc sức khỏe ban đầu đến với tất cả mọi người, vì khi đạt được sức khỏe cho mọi người ở bất kỳ quốc gia nào cũng có ảnh hưởng tích cực đến quốc gia khác Phối hợp báo cáo của TCYTTG và Quỹ Nhi đồng Liên Hợp quốc về chăm sóc sức khỏe ban đầuthiết

10 Để đạt mục tiêu sức khoẻ cho mọi người ở một mức

độ nào đó trên toàn thế giới vào năm 2000, cần sử dụng nguồn tài nguyên của thế giới ngày càng tốt hơn, thay vì chi cho vũ khí và xung đột quân sự

Là thành phần đầu tiên, trọng yếu của quá trình liên tục CSSK và là trung tâm của hệ thống y

tế quốc gia và thế giới

có hiệu quả và tham gia tích cực và đời sống

xã hội cộng đồng.

THẢO LUẬN NHÓM

CÁC YẾU TỐ NÀO ẢNH HƯỞNG VÀ CHI PHỐI SỨC KHỎE CON NGƯỜI?

CÁC YẾU TỐ CHI PHỐI SỨC

KHỎE CON NGƯỜI

• Dân số, KHHGĐ,

bổ lao độngPhát triển kinh tế

• Quy hoạch xây dựng đôthị, nông thôn

Môi trường thiên nhiênGiao thông, thông tin,liên lạc

Tổ chức y tếTình hình quốc tế

xã hội, chế

•

•

độ, tôn giáo

ứng với nhu cầu của cộng đồng

- Các cá nhân có nhu cầu như nhau

các CSSK như nhau

- Không phải cung cấp CSSK đồng đề

khỏe tương được nhận cho mọi TV cộng đồng mà cho những người thực sự cần

NGUYÊN LÝ CỦA CSSKBĐ

2 Tăng cường sức khỏe, dự phòng và phục hồi sức khỏe

- CSSKBĐ không chỉ KCB mà

hiểu biết của người dân về sức khỏe và lối sống khỏe mạnh

- Nhấn mạnh đến phòng và loại bỏ

nguyên nhân của bệnh tật

tận gốc các

và làm thế nào để đạt được nó.

NGUYÊN LÝ CỦA CSSKBĐ

4 Kỹ thuật học thích hợp

Cân nhắc yếu tố ảnh hưởng đến nhu cầu CSSK, khả năng chấp nhận, duy trì các CSSK của cộng đồng

NGUYÊN LÝ CỦA CSSKBĐ

5 Lồng ghép và Phối hợp liên ngành

Ngành Y tế đóng vai trò chính, phải phối hợp

với các ngành khác như giáo dục, công nghiệp,

nông nghiệp, du lịch thể thao , phối hợp với các

tổ chức xã hội như Mặt trận Tổ quốc, Công đoàn,

Đoàn thanh niên, Hội phụ nữ, với chính

10 NỘI DUNG CSSKBĐ TẠI VN

Có 8 yếu tố chính của CSSKBĐ theo Alma-ata:

Môi trường – Nước sạch

Sức khỏe bà mẹ trẻ em – Kế hoạch hóa gia

Tiêm chủng mở rộng

Phòng chống bệnh dịch địa phương

Chữa bệnh và chấn thương thông thường

Thuốc thiết yếu

đình

10 NỘI DUNG CSSKBĐ TẠI VN

Ngoài 8 yếu tố trên, mỗi quốc gia đề thêm các yếu tốcần thiết khác theo tình hình thực tiễn của mình

10 NỘI DUNG CSSKBĐ TẠI VN

Yếu tố nào quan trọng nhất? Tại sao?

Môi trường – Nước sạch

Sức khỏe bà mẹ trẻ em – Kế hoạch hóa

Tiêm chủng mở rộng

Phòng chống bệnh dịch địa phương

gia đình

Chữa bệnh và chấn thương thông thường

Thuốc thiết yếu

Quản lý sức khỏe

10) Xây dựng và củng cố mạng lưới y tế cơ sở

10 NỘI DUNG CSSKBĐ TẠI

- Tổ chức, động viên được các đoàn thể, các tổ

đối tượng cùng tham gia chức, mọi

10 NỘI DUNG CSSKBĐ TẠI VN

2 Kiểm soát các bệnh dịch lưu hành ở địa phương

- Khống chế và tiến tới thanh toán ở các mức độ khácnhau một số bệnh dịch lưu hành như dịch tả, dịchhạch

10 NỘI DUNG CSSKBĐ

3 Chương trình tiêm chủng mở

Mục tiêu đề ra là 100% trẻ em

TẠI VNrộng

dưới 1 tuổi được tiêmphòng đủ 7 bệnh truyền nhiễm: lao, bạch hầu, uốn ván,

ho gà, bại liệt, sởi, viêm gan virus B và 90% trẻ em dưới

5 tuổi được tiêm phòng nhắc lại

4 Bảo vệ bà mẹ trẻ em, kế hoạch hóa gia đình

- Giảm tỷ lệ tăng dân số một cách thích hợp: Mỗi gia

đình có kế hoạch sinh đẻ cho phù hợp

cho con

với hoàn cảnhkinh tế của mình, nhằm bảo đảm gia đình hạnhphúc, phồn vinh, nuôi con khỏe, dạy

10 NỘI DUNG CSSKBĐ TẠI VN

5 Cung cấp thuốc thiết yếu

Cung

bệnh

thuốc

- Lập

cấp đủ thuốc cho công tác phòng bệnh, chữa

từ tuyến xã đến tuyến tỉnh, đẩy mạnh sản xuấttrong nước, giảm nhập thuốc

kế hoạch sử dụng thuốc và dự trữ thuốc một cáchthích hợp dựa trên mô hình sức khỏe và bệnh tật

- Tổ chức xây dựng và kiểm tra túi thuốc của y tế

thôn bản, y tế tư nhân, nguồn thuốc trong địa

phương, đề phòng thuốc giả, thuốc hỏng

- Quản lý tốt thuốc và trang bị y tế

10 NỘI DUNG CSSKBĐ TẠI VN

6 Cung cấp lương thực - thực phẩm và cải thiện bữa ăn

Những hoạt động liên ngành nhằm mục tiêu cải thiện bữa

ăn đủ năng lượng, đủ chất lượng trong khẩu phần ăn hàng ngày cho từng đối tượng Chú ý tăng cường thực phẩm giàu chất đạm cho trẻ em và phụ nữ có thai

10 NỘI DUNG CSSKBĐ TẠI VN

8 Cung cấp nước sạch và thanh khiết

- Tuyên truyền giáo dục sử dụng nước

nhà tắm, hố xí hợp vệ sinh; xử lý nước

đúng quy trình kỹ thuật

môi trường

sạch, sử dụng thải, phân, rác

- Tổ chức phối hợp liên ngành trong việc thực hiện vệsinh công cộng; thực hiện phong trào 3 diệt: diệt ruồi,

diệt muỗi, diệt chuột

- Lập kế hoạch xây dựng hướng dẫn sử dụng và bảo quản 3 công trình vệ sinh: nhà xí, nhà tắm, giếng nước

10 NỘI DUNG CSSKBĐ TẠI VN

9 Quản lý sức khỏe

Quản lý sức khỏe là biện pháp chăm sóc sức khỏe banđầu chủ động, tích cực, đồng thời là sự tổng hợp của

nhiều biện pháp chăm sóc y tế của xã hội, cần có sự

phối hợp liên ngành, đa ngành

Mục tiêu của quản lý sức khỏe: hạ thấp tỉ lệ bệnh tật,

tàn phế và tử vong, nâng cao sức khỏe cho nhân dân

- Đối tượng của quản lý sức khỏe: là người dân từ lúcmới sinh cho đến lúc chết

10 NỘI DUNG CSSKBĐ TẠI VN

+ Phổ biến kiến thức y học thường thức để người dân

thể tự cấp cứu cho nhau khi cần thiết

+ Củng cố mạng lưới Hội chữ thập đỏ ở cơ sở

+ Khám bệnh toàn diện khi bệnh nhân đến cơ sở y

có

có

tếkhông bỏ sót các bệnh

+ Khám chuyên khoa

như lao, mắt hột, bệnh

kèm theo

để phát hiện các bệnh hàng loạtphong, bệnh phụ khoa, bướu cổ

10 NỘI DUNG CSSKBĐ TẠI VN

10 Kiện toàn mạng lưới y tế

Kiện toàn mạng lưới y tế cơ

ngành Y tế Việt Nam, là biện

cơ sở

sở là mối quan tâm hàng đầu của pháp quan trọng nhất để bảo đảm cho các nội dung chăm sóc sức khỏe ban đầu khác thành công.

a Mục tiêu

-Mỗi xã có một trạm y tế, khu vực có phòng khám đa khoa.

100% cán bộ y tế vào biên chế Nhà nước.

Có đủ lượng cán bộ y tế cần thiết với qui mô 1/1000 - 3000 dân, với cơ cấu 1 trạm trưởng chuyên khoa y tế cộng đồng, 1 y sĩ về y học cổ truyền, 1 nữ hộ sinh biết chăm sóc trẻ em và y học xã hội.

CẢM ƠN QUÝ ANH, CHỊ

ĐÃ CHÚ Ý LẮNG NGHE !!!