TƯ TƯỞNG hồ CHÍ MINH về đặc TRƯNG của CNXH VIỆT NAM NHẬN THỨC và vận DỤNG của ĐẢNG CỘNG sản VIỆT NAM HIỆN NAY

1 TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH TIỂU LUẬN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẶC TRƯNG CỦA CNXH VIỆT NAM NHẬN THỨC VÀ VẬN DỤNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM HIỆN NAY HỌC PHẦN[.]

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

TIỂU LUẬN

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẶC TRƯNG CỦA CNXH VIỆT NAM - NHẬN THỨC VÀ VẬN DỤNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM HIỆN NAY

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 26 tháng 1 năm 2022

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

TIỂU LUẬN

TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẶC TRƯNG CỦA CNXH VIỆT NAM - NHẬN THỨC VÀ VẬN DỤNG CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM HIỆN NAY

Họ và tên: ĐÀM ĐIỀN YẾN NHI

Mã số sinh viên: 46.01.751.133

Mã lớp học phần: POLI200531

Giảng viên hướng dẫn: ThS HOÀNG THANH LƯƠNG

Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 26 tháng 1 năm 2022

M ỤC LỤC

A M Ở ĐẦU 1

B N ỘI DUNG 2

1 TƯ TƯỞNG CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẶC TRƯNG CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI VIỆT NAM 2

1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về Chủ nghĩa xã hội 2

1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đặc trưng của chủ nghĩa xã hội Việt Nam 3 2 NH ẬN THỨC VÀ VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẶC TRƯNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM HIỆN NAY 6

2.1 Nh ận thức và vận dụng của Đảng Cộng Sản Việt Nam về đặc trưng c ủa chủ nghĩa xã hội Việt Nam hiện nay 6

2.2 Hạn chế, thách thức 9

C K ẾT LUẬN 10

TÀI LI ỆU THAM KHẢO 11

A M Ở ĐẦU

Việt Nam ngày nay đang từng bước phát triển, từng bước đi lên xây dựng một xã hội công bằng dân chủ, văn minh Dưới sự dẫn dắt sáng suốt và vượt thời đại của Hồ Chí Minh – vị cha già dân tộc, chúng ta đã đi được một chặng đường dài từ giải phóng dân tộc khỏi tay của bọn thực dân đô hộ, đến đổi mới đất nước, phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng của nhân dân Tất

cả đều bắt đầu từ những dòng trong Sơ thảo lần thứ nhất những Luận cương

về vấn đề dân tộc và về vấn đề thuộc địa của Lênin cho đến sự ra đời của Đảng ta, đứng đầu là Hồ Chủ tịch đã lãnh đạo toàn dân đấu tranh giành độc lập thống nhất đất nước, tiến hành công cuộc xã hội chủ nghĩa, xây dựng một Việt Nam dân chủ của dân do dân vì dân, dân giàu nước mạnh, một Việt Nam chủ nghĩa xã hội thịnh vượng Có thể nói Chủ nghĩa xã hội là mục tiêu

và lý tưởng của toàn Đảng toàn dân ta Hơn thế nữa, tiến lên Chủ nghĩa xã hội không chỉ là mục tiêu và lý tưởng mà nó còn là một quá trình tất yếu, tuân theo các quy luật khách quan

Để có thể hiểu rõ hơn về tư tưởng Hồ Chí Minh về đặc trưng của chủ nghĩa xã hội và những nhận thức cũng như vận dụng của Đảng ta hiện nay trong công cuộc xây dựng đất nước đi lên Xã hội chủ nghĩa đã có những thành tựu và hạn chế nào, em đã chọn đề tài: “Tư tưởng Hồ Chí Minh về đặc trưng của Chủ nghĩa xã hội – Nhận thức và vận dụng của Đảng Cộng Sản Việt Nam hiện nay” làm đề tài tiểu luận của mình

B N ỘI DUNG

1 TƯ TƯỞNG CỦA HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẶC TRƯNG CỦA CHỦ NGHĨA

XÃ H ỘI VIỆT NAM

1.1 Tư tưởng Hồ Chí Minh về Chủ nghĩa xã hội

Nếu như C Mác, Ăngghen và Lênin có một cách nhìn khái quát về Chủ nghĩa xã hội thì Hồ Chí Minh lại tiếp cận khái niệm này bằng cách bóc tách nó dưới nhiều góc độ khác nhau (như kinh tế, chính trị, văn hóa, khoa học kỹ thuật, v.v.), chỉ ra những đặc trưng nó có để rồi đều cùng quy lại một mục đích chung là

ưu tiên trước tiên của chủ nghĩa xã hội là đảm bảo nhân dân lao động thoát cảnh khốn khổ, mọi người có công ăn việc làm, sống ấm no và hạnh phúc, có như vậy dân mới giàu nước mới mạnh

Vd: Hồ chí Minh đã bóc tách các chế độ đã từng tồn tại trong lịch sử để thấy được giữa các chế độ đó và chủ nghĩa xã hội có sự khác nhau về bản chất một cách rõ ràng Người cho rằng trong xã hội có các giai cấp bóc lột thống trị, chỉ có lợi ích cá nhân của một bộ phận thiểu số người thuộc giai cấp thống trị là được thỏa mãn, còn lại quần chúng lao động và các tầng lớp khác bị bóc lột nặng nề Trái lại thì trong chế độ xã hội chủ nghĩa và chủ nghĩa cộng sản chủ nghĩa, nhân dân lao động được làm chủ, khi đó mỗi người sẽ là một bộ phận và có trách nhiệm

và công lao đóng góp cho xã hội Người viết: “Cho nên lợi ích cá nhân là nằm

trong lợi ích của tập thể, là một bộ phận của lợi ích tập thể Lợi ích chung của tập

th ể được bảo đảm thì lợi ích riêng của cá nhân mới có điều kiện được thỏa mãn” 1

Như vậy, theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa xã hội là xã hội ở giai đoạn đầu

của chủ nghĩa cộng sản Mặc dù còn tồn đọng tàn dư của xã hội cũ nhưng chủ nghĩa xã hội không còn áp bức, bóc lột, xã hội do nhân dân lao động làm chủ,

1 H ồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, tập11, tr.610

trong đó con người sống ấm no, tự do, hạnh phúc, quyền lợi của cá nhân và tập thể vừa thống nhất, vừa gắn bó chặt chẽ với nhau.1

Vận dụng sáng tạo và hiệu quả học thuyết của C.Mác, Hồ Chí Minh còn nhận thấy: tùy hoàn cảnh mà các dân tộc có thể phát triển theo các con đường khác nhau bỏ qua một hoặc hai giai đoạn, như Trung Quốc, hoặc Việt Nam đang trải qua thời kì quá độ có nền kinh tế thị trường mang đặc trưng của chủ nghĩa xã hội, nhân dân lao động là tầng lớp lãnh đạo Người cho rằng, tiến lên chủ nghĩa xã hội là một quá trình tất yếu, tuân theo những quy luật khách quan, trước hết là những quy luật trong sản xuất vật chất; song, tùy theo bối cảnh cụ thể mà thời gian, phương thức tiến lên chủ nghĩa xã hội ở mỗi quốc gia sẽ diễn ra một cách khác nhau

1.2 Tư tưởng Hồ Chí Minh về đặc trưng của chủ nghĩa xã hội Việt Nam

Thứ nhất, về chính trị: Xã hội xã hội chủ nghĩa là xã hội có chế độ dân chủ

Quyền cơ bản nhất của con người là quyền tự làm chủ bản thân theo nguyện vọng mong muốn của mình mà không chịu bất cứ sự áp đặt nào của bất kì tầng lớp nào Nhưng qua các thời đại, các chế độ từ chiếm hữu nô lệ đến chế độ phong kiến hay chế độ tư bản chủ nghĩa, nhân dân luôn phải đấu tranh để có được và thực hiện quyền làm chủ của mình Nhưng với chủ nghĩa xã hội, xã hội của dân do nhân dân làm chủ là một đặc trưng cơ bản, quan trọng và quyết định nhất Nhân dân là chủ dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, trên nền tảng của khối liên minh công – nông, đại diện cho nhân dân lao động Nhà nước trong xã hội chủ nghĩa có nhiệm vụ đảm bảo các quyền của nhân dân, nhà nước là của dân, do dân và vì dân Chính nhân dân cũng có đầy đủ các quyền lợi, quyền hạn cũng như các nghĩa vụ, trách nhiệm trong các hoạt động xây dựng và bảo vệ đất nước, bảo

vệ chế độ xã hội

Hồ Chí Minh đã cho chúng ta thấy tính nhân văn cao cả và nhận thức rất sâu sắc về sức mạnh, địa vị và vai trò của nhân dân của Người Đối với nhà nước,

1 Giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh không chuyên, Bộ GD&ĐT, Sđd, trang 54

nhân dân có vai trò chủ thể, Đảng Cộng sản và nhà nước huy động nguồn tài năng, nhân lực, trí lực của nhân dân để đem lại lợi ích cho nhân dân Người cũng nhận thức sâu sắc về việc chủ nghĩa xã hội sẽ thắng lợi nếu Đảng dựa vào nhân dân

Th ứ hai, về kinh tế: Xã hội xã hội chủ nghĩa là xã hội có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ công hữu về tư liệu sản

xu ất chủ yếu

*Xã hội xã hội chủ nghĩa là xã hội có nền kinh tế phát triển cao dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại

Theo Hồ Chí Minh, chủ nghĩa xã hội là chế độ xã hội phát triển cao hơn chủ nghĩa tư bản nên xã hội xã hội chủ nghĩa phỉa có nền kinh tế phát triển cao hơn nền kinh tế của chủ nghĩa tư bản Vì đó là nền kinh tế dựa trên lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ sở hữu tư liệu sản xuất tiến bộ

Nếu ví chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản là học sinh cùng chung lớp, muốn biết bạn nào giỏi hơn thì ta cần xem thành tích của các bạn khi học và thi trong lớp, ở đây là nền kinh tế phát triển cao hay thấp hơn, có lực lượng sản xuất hiện đại và chế độ sở hữu tư liệu tiến bộ

* Xã hội xã hội chủ nghĩa là xã hội có chế độ công hữu tư liệu sản xuất Lực lượng sản xuất hiện đại trong chủ nghĩa xã hội biểu hiện: Công cụ lao động, phương tiện lao động trong quá trình sản xuất đã phát triển cao, có rất nhiều công nghệ mới được ra đời như dây chuyền sản xuất tự động, năng lượng nguyên

tử, năng lượng mặt trời, v.v Quan hệ sản xuất trong xã hội xã hội chủ nghĩa được

Hồ Chí Minh diễn đạt là: Lấy nhà máy, xe lửa, ngân hàng, v.v làm của chung; là

tư liệu sản xuất thuộc về nhân dân.1

Thứ ba, về văn hóa, đạo đức và các quan hệ xã hội: Xã hội xã hội chủ nghĩa

có trình độ phát triển cao về văn hoá và đạo đức, bảo đảm sự công bằng, hợp lý trong các quan hệ xã hội

1Giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh không chuyên, Bộ GD&ĐT, Sđd, trang 56

Văn hóa đạo đức có thể thể hiện rất nhiều trình độ phát triển của một xã hội

Sự phát triển cao về văn hóa và đạo đức của xã hội chủ nghĩa được thể hiện thông qua việc đảm bảo các lợi ích quyền hạn, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân, nhân dân mới ấm no hạnh phúc, xã hội sẽ chẳng còn hiện tượng người bóc lột người, tệ nạn, con người đối xử tôn trọng, bình đẳng, đoàn kết giữa người với người, giữa các dân tộc này với các dân tộc khác Có thể nói, văn hóa

và đọa đức thể hiện ở tất cả các lĩnh vực đời sống, đặc biệt là các quan hệ xã hội Chủ nghĩa xã hội không chỉ là về những lợi ích tập thể mà còn đảm bảo các lợi ích cá nhân một cách đúng đắn, lành mạnh, giúp mỗi người có điều kiện để cải thiện đời sống riêng của bản thân, trau dồi kĩ năng, phát huy những sở trường và tính cách riêng mình Và khi nhiều cá nhân được thỏa mãn, cải thiện đời sống, phát huy sở trường, tài năng thì sẽ đem lại một nguồn lực dồi dào cho tập thể Chủ nghĩa xã hội là cơ sở, là tiền đề để tiến tới chế độ xã hội hòa bình, đoàn kết, ấm no, tự do, hạnh phúc, bình đẳng, bác ái, việc làm cho mọi người và vì mọi người; không còn phân biệt chủng tộc, không còn gì có thể ngăn cản những người lao động hiểu nhau và thương yêu nhau 1

Ngoài ra, xã hội xã hội chủ nghĩa bảo đảm tính công bằng và hợp lý trong các mối quan hệ xã hội, khi đứng trước pháp luật mọi công dân đều có quyền bình đẳng, mọi người đoàn kết chặt chẽ với nhau trên cơ sở bình đẳng về quyền lợi và nghĩa vụ; lao động vừa là nghĩa vụ vừa là quyền lợi của tất cả mọi người trên tinh thần ai làm nhiều hưởng nhiều, làm ít hưởng ít, trừ những người không có hoặc bị mất khả năng lao động như người khuyết tật, người lớn tuổi nghỉ hưu đã mất sức, mất khả năng lao động, v.v

Th ứ tư, về chủ thể xây dựng chủ nghĩa xã hội: Chủ nghĩa xã hội là công trình tập thể của nhân dân dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản

Qua các thời kì phát triển của xã hội loài người, xã hội chiếm hữu nô lệ, xã hội phong kiến mấy ngàn năm cùng biết bao nhiêu triều đại đã sụp đổ, đến thời kì

1 Xem: Hồ Chí Minh:Toàn tập, Sđd, t.1, tr.496/ Giáo trình Tư tưởng Hồ Chí Minh không chuyên, Bộ GD&ĐT, Sđd, trang 57

bị đô hộ bóc lột bởi bè lũ thực dân, tay sai của các nước tư bản phương Tây, các nước Đế Quốc, các dân tộc trên thế giới nói chung và cụ thể là tầng lớp lao động Việt Nam đã luôn đấu tranh quyết liệt để loại bỏ chế độ người đàn áp, bóc lột người một cách dã man và nặng nề Đối với Việt Nam, có sự lãnh đạo sáng suốt của Đảng và nhân dân đứng lên chống lại ách áp bức bóc lột như một truyền thống

vẻ vang, không chịu khuất phục trước cường quyền với sự đoàn kết dân tộc, khối liên minh công – nông vững chắc của tầng lớp lao động và sự đồng lòng chung sức của nhiều tầng lớp khác đã lật đổ được cả phong kiến và thực dân, mở đường cho chế độ xã hội chủ nghĩa – chế độ của nhân dân, do nhân dân làm chủ Chính nhân dân là lực lượng quyết định tốc độ xây dựng và sự vững mạnh của chủ nghĩa

xã hội Hồ Chí Minh khẳng định “Cần có sự lãnh đạo của một đảng cách mạng chân chính của giai cấp công nhân, toàn tâm toàn ý phục vụ nhân dân Chỉ có sự lãnh đạo của một đảng biết vận dụng một cách sáng tạo chủ nghĩa Mác-Lênin vào điều kiện cụ thể của nước mình thì mới có thể đưa cách mạng giải phóng dân tộc

và cách mạng xã hội chủ nghĩa đến thành công” 1

2 NH ẬN THỨC VÀ VẬN DỤNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ ĐẶC TRƯNG CHỦ NGHĨA XÃ HỘI CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM

HI ỆN NAY

2.1 Nh ận thức và vận dụng của Đảng Cộng Sản Việt Nam về đặc trưng

c ủa chủ nghĩa xã hội Việt Nam hiện nay

“Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” là những đặc trưng

cơ bản, là mục tiêu phấn đấu mà Đảng ta hướng đến vì đây là giá trị xã hội tốt đẹp

mơ ước của loài người Nó không chỉ thể hiện bản chất của xã hội xã hội chủ nghĩa

mà nó còn thể hiện sự tiến bộ của chế độ xã hội chủ nghĩa so với các chế độ xã hội trong quá khứ Xã hội tư bản chủ nghĩa có đời sống vật chất tiện nghi nhưng không

1 H ồ Chí Minh: Toàn tập, Sđd, t.15, tr.391

thể đảm bảo công bằng và dân chủ, khi tầng lớp nắm quyền là tư bản, lợi ích đều bị giai cấp tư sản nắm trong tay, người dân không thể làm chủ xã hội “Dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh” luôn là một mục tiêu khó khăn, đầy thử thách với mọi quốc gia, đặc biệt là đối với Việt Nam, một nước còn nghèo và lạc hậu thì toàn Đảng, toàn dân ta cần phải nỗ lực hơn nữa, để lao động và sáng tạo, phát triển kinh tế, nâng cao đời sống nhân dân Và chúng ta của hiện tại, cũng đang từng bước đứng vững trên đôi chân của mình, dần đạt được các mục tiêu ngắn hạn được đề ra, có tiếng nói trên trường quốc tế, đạt được sự tăng trưởng kỷ lục

Đảng ta đã vạch ra phương hướng, chính sách cụ thể, có cơ sở lý luận - thực

ti ễn để thực hiện trong hiện thực: “nước mạnh” gắn với “dân giàu”, “công bằng”

và “văn minh”, bảo đảm “dân chủ”; đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với kinh tế tri thức; phát triển kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; xây

d ựng văn hóa tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc; hoàn thiện nhà nước pháp quyền với nền dân chủ xã hội chủ nghĩa; v.v 1

Bản chất Việt Nam hiện nay là một nước dân chủ, điều hành bởi bộ máy nhà nước của dân do dân và vì dân Nhân dân thực hiện quyền làm chủ của mình bằng các hình thức trực tiếp và gián tiếp, thông qua các tổ chức trong hệ thống chính trị, trong đó nòng cốt là Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của dân, do dân và vì dân, trên cơ sở nền kinh tế xã hội chủ nghĩa với kinh tế nhà nước giữ vai trò chủ

đạo Nhà nước “đại diện cho quyền làm chủ của nhân dân; đồng thời là người tổ

ch ức thực hiện đường lối của Đảng; có cơ chế để nhân dân thực hiện quyền làm chủ trực tiếp và dân chủ đại diện trên các lĩnh vực của đời sống xã hội, tham gia

qu ản lý xã hội”2 Vận dụng tư tưởng Hồ Chí Minh về “ dân là chủ”, Đảng ta đã xác định vị thế của nhân dân, làm rõ bản chất của xã hội xã hội chủ nghĩa là đảm bảo nhân dân được hưởng quyền làm chủ và có năng lực, trách nhiệm, phương pháp, để

1 https://tulieuvankien.dangcongsan.vn/van-kien-tu-lieu-ve-dang/gioi-thieu-van-kien-dang/dac- trung-co-ban-cua-xa-hoi-xa-hoi-chu-nghia-o-viet-nam-theo-tinh-than-dai-hoi-xi-cua-dang-gs-ts-nguyen-864

2 T ổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: Một số vấn đề lý luận và thực tiễn về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, ngày 16 tháng 5 năm 2021

dân chủ trở thành động lực để xây dựng, phát triển và bảo vệ đất nước Đảng ta còn

có phương châm “Dân biết, dân làm, dân bàn, dân kiểm tra”

Đảng ta đã tập trung phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, mà trước mắt là hoàn thiện thể chế của nó; đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa gắn với phát triển kinh tế tri thức, thúc đẩy cái nguồn vốn đầu tư nước ngoài cũng như nhập khẩu các loại máy móc thiết bị công nghệ cao hỗ trợ sản xuất, thúc đẩy, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp vừa và nhỏ, đặc biệt trong tình cảnh dịch bệnh, v.v Đầu tư cơ sở hạ tầng, tuyến đường sắt trên cao Cát Linh – Hà Đông đã đi vào hoạt động thành công, tuyến đường sắt Bến Thành – Suối tiên vẫn đang thi công, nhiều trường học, trạm y tế vùng sâu vùng xa, cũng như khu công nghiệp dần được qui hoạch,v.v Với mục tiêu nhằm xây dựng một lực lượng sản xuất hiện đại

để có một nền kinh tế phát triển cao - điều kiện bảo đảm cho sự phát triển bền vững

xã hội xã hội chủ nghĩa

Bên cạnh vấn đề về phát triển kinh tế, Đảng Cộng Sản Việt Nam cũng chú trọng vào khía cạnh văn hóa, đạo đức và các quan hệ xã hội Đặc biệt là việc phát huy các giá trị, tinh hoa bản sắc văn hóa tốt đẹp của cộng đồng 54 dân tộc anh em nói riêng, và làm đậm đà thêm bản sắc dân tộc Việt Nam máu đỏ da vàng nói

chung Đảng chủ trương phát triển nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc, đồng thời giữ gìn mối quan hệ anh em thương thân thương ái giữa các dân tộc anh em Bên cạnh việc giữ gìn, phát huy các giá trị, tinh hoa văn hóa bằng việc bảo tồn và quảng

bá các giá trị phi vật thể như quan họ Bắc Ninh, múa rối nước, dân ca vọng cổ, v.v., thì việc đảm bảo nhân dân được ấm no, nâng cao chất lượng cuộc sống người dân cũng là đòi hỏi tiên quyết Vì đặc trưng của xã hội xã hội chủ nghĩa là sự phát triển cao về văn hóa đạo đức, chỉ khi ấm no đầy đủ về mặt vật chất, thỏa mãn về mặt tinh thần,và có trình độ nhận thức học thức cao, con người sẽ tôn trọng nhau và đối xử công bằng, bình đẳng với nhau hơn, các dân tộc gắn bó với nhau hơn Ta có thể thấy nhà nước luôn dành một sự quan tâm đặc biệt đến các hộ gia đình có hoàn cảnh khó khăn, có các chương trình hỗ trợ xóa đói giảm nghèo để hỗ trợ một phần gánh nặng