LỜI NÓI ĐẦU Từ ngày đất nước ta có sự đổi mới về kinh tế , chuyển từ kinh tế tập trung sang cơ chế thị trường nhiều thành phần, tự do hoạch động và hạch toán nên đất nước cũng có nhiều thay đổi. Sự thay đổi này đã mang lại cho đất nước nhiều thành tựu về kinh tế cũng như xã hội. Nhưng xét đến tính hai mặt của vấn đề thì cơ chế thị trường bên cạnh những mặt được thì cũng còn những mặt chưa được : Một trong những mặt chưa được đó là những mặt đó là tình trạng sinh viên ra trường thất nghiệp ngày càng tăng, vấn đề xã hội mà gần như không có trong nền kinh tế bao cấp. Đất nước muốn phát triển thì phải đi lên từ lao động, mà sinh viên là lực lượng lao động trẻ, năng động, dồi dào và được đào tạo. Vì vậy đây là nguồn nhân lực rất quan trọng cần được sử dụng một cách hợp lý hiệu quả. Tình trạng sinh viên thất nghiệp sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến tình hình phát triển kinh tế, xã hội của đất nước. Vấn đề này nguyên nhân do đâu, phải chăng là: Trình độ của sinh viên không đáp ứng được yêu cầu ngày một cao của công việc, do chất lượng đào tạo thấp của các trường đại học,cao đẳng ? Do lượng cung lớn hơn cầu về nguồn lao động ? Do chính sách của nhà nước chưa hợp lý trong việc sử dụng lao động ? Do sự chủ quan của sinh viên không muốn công tác tại những vùng xa, khó khăn ? Vấn đề này được nhìn nhận ở nhiều góc độ khác nhau vì mỗi người có một quan điểm khác nhau. Điều này xảy ra là vì về mặt nhận thức chủ thể chưa nhìn nhận vấn đề một cách toàn diện, tổng thể mà chỉ nhìn ở một phía nhất định.Do vậy bài tiểu luận này em sẽ A. Mở đầu: Từ đại hội lần VII, Đảng ta đã khẳng định: Văn hoá là nền tảng tinh thần của xã hội, là động lực và mục tiêu của sự phát triển kinh tế xã hội. Đây là thành tựu lớn về lý luận của Đảng, kết quả của sự tổng kêt thực tiễn và tiếp thu kịp thời những thành tựu của tư duy nhân loại trong những năm cuối thế kỷ XX. Và như vậy, trong suốt quá trình chỉ đạo cách mạng, Đảng ta đã ý thức cần phải sử dụng văn hoá hơn nữa, làm cho văn hóa thấm sâu vào toàn bộ sự nghiệp của mình, trở thành nhân tố nội sinh của Đảng. Ngay từ đề cương văn hoá 1943, Đảng đã xác định văn hoá là một trong 3 mặt trận của cuộc cách mạng giải phóng dân tộc, yêu cầu “ ở đó người cộng sản phải hoạt động” . Rõ ràng trong quá trình lãnh đạo cách mạng, văn hoá đã là một bộ phận không thể thiếu, gắn với sứ mệnh của Đảng và ngày càng thể hiện phong phú, sinh động trong nội dung đưòng lối, chủ trương, chính sách cũng như trong hoạt động thực tiễn của toàn Đảng vì thế, là một phạm trù rộng lớn, đã và đang là nhân tố mang tính quyết định đến sự thành bại của cách mạng Việt nam. Nghị quyết Trung ương 5 (khoá VIII) ghi: “ Để đảm bảo sự lãnh đạo của Đảng về văn hoá, phải xây dung văn hoá từ trong Đảng, trong bộ máy nhà nước… Tháng 7 năm 2004, khi tiến hành kiểm điểm 5 năm việc thực hiện Nghị quyết nói trên, Hội nghị Ban chấp hành Trung ương 10 (khoá IX) ra kết luận yêu cầu: “ Tiếp tục đặt lên hàng đầu nhiệm vụ xây dựng tư tưởng, đạo đức, lối sống và đời sống lành mạnh trong xã hội, trước hết là các tổ chức Đảng, Nhà nước…”. Như vậy, nhiệm vụ xây dựng văn hoá chính trị nói chung và văn hoá Đảng nói riêng, nâng cao tính tư tưởng, tính khoa học, tính tiên phong cách mạng, tính dân chủ và nhân văn trong các hoạt động của Đảng để cho Đảng ta xứng đáng là đảng cầm quyền, Đảng của đạo đức, của văn minh như lời dạy của Hồ Chủ tịch là vấn đề cấp thiết hiện nay. Xây dựng văn hoá trong Đảng luôn được coi là nhân tố đảm bảo, nhân tố trước hết trong chiến lược lãnh đạo xây dựng và phát triển văn hoá Việt nam tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc của Đảng ta.Tuy nhiên cho đến nay việc triển khai công tác này ở cả trong lý luận và thực tiễn ở nhiều địa phương nhiều tổ chức Đảng vẫn còn không ít những lúng túng , bất cập. Với ý nghĩa đó em chọn đề tài “ Vấn đề xây dựng văn hoá Đảng trong công cuộc đổi mới hiện nay”. Nội dung của tiều luận ngoài phần mở đầu và kết luận gồm 2 phần chính: I Những vấn đề chung về văn hoá chính trị và tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hoá chính trị; văn hoá Đảng. II Một số giải pháp chủ yếu nhằm xây dựng văn hoá Đảng trong giai đoạn hiện nay.
Trang 1Tiểu luận: Vấn đề xây dựng văn hoá Đảng Trong công cuộc đổi mới hiện nay.
4 Những nội dung cơ bản về giá trị văn hoá Đảng
II/ Một số giải pháp chủ yếu nhằm xây dựng văn hoá Đảng trong giai đoạn hiện nay.
1 Thực trạng tình hình văn hoá trong Đảng thời gian qua
2 Một số giải pháp nhằm xây dung văn hóa Đảng trong giai đoạn hiệnnay
C Kết luận:
Tài liệu tham khảo
Trang 2A Mở đầu:
Từ đại hội lần VII, Đảng ta đã khẳng định: Văn hoá là nền tảng tinhthần của xã hội, là động lực và mục tiêu của sự phát triển kinh tế- xã hội.Đây là thành tựu lớn về lý luận của Đảng, kết quả của sự tổng kêt thực tiễn
và tiếp thu kịp thời những thành tựu của tư duy nhân loại trong những nămcuối thế kỷ XX
Và như vậy, trong suốt quá trình chỉ đạo cách mạng, Đảng ta đã ý thứccần phải sử dụng văn hoá hơn nữa, làm cho văn hóa thấm sâu vào toàn bộ sựnghiệp của mình, trở thành nhân tố nội sinh của Đảng Ngay từ đề cươngvăn hoá 1943, Đảng đã xác định văn hoá là một trong 3 mặt trận của cuộc
cách mạng giải phóng dân tộc, yêu cầu “ ở đó người cộng sản phải hoạt
động” Rõ ràng trong quá trình lãnh đạo cách mạng, văn hoá đã là một bộ
phận không thể thiếu, gắn với sứ mệnh của Đảng và ngày càng thể hiệnphong phú, sinh động trong nội dung đưòng lối, chủ trương, chính sách cũngnhư trong hoạt động thực tiễn của toàn Đảng vì thế, là một phạm trù rộnglớn, đã và đang là nhân tố mang tính quyết định đến sự thành bại của cáchmạng Việt nam
Nghị quyết Trung ương 5 (khoá VIII) ghi: “ Để đảm bảo sự lãnh đạocủa Đảng về văn hoá, phải xây dung văn hoá từ trong Đảng, trong bộ máynhà nước… Tháng 7 năm 2004, khi tiến hành kiểm điểm 5 năm việc thựchiện Nghị quyết nói trên, Hội nghị Ban chấp hành Trung ương 10 (khoá IX)
ra kết luận yêu cầu: “ Tiếp tục đặt lên hàng đầu nhiệm vụ xây dựng tư tưởng,
Trang 3đạo đức, lối sống và đời sống lành mạnh trong xã hội, trước hết là các tổchức Đảng, Nhà nước…”.
Như vậy, nhiệm vụ xây dựng văn hoá chính trị nói chung và văn hoáĐảng nói riêng, nâng cao tính tư tưởng, tính khoa học, tính tiên phong cáchmạng, tính dân chủ và nhân văn trong các hoạt động của Đảng để cho Đảng
ta xứng đáng là đảng cầm quyền, Đảng của đạo đức, của văn minh như lờidạy của Hồ Chủ tịch là vấn đề cấp thiết hiện nay Xây dựng văn hoá trongĐảng luôn được coi là nhân tố đảm bảo, nhân tố trước hết trong chiến lượclãnh đạo xây dựng và phát triển văn hoá Việt nam tiên tiến đậm đà bản sắcdân tộc của Đảng ta.Tuy nhiên cho đến nay việc triển khai công tác này ở cảtrong lý luận và thực tiễn ở nhiều địa phương nhiều tổ chức Đảng vẫn cònkhông ít những lúng túng , bất cập
Với ý nghĩa đó em chọn đề tài “ Vấn đề xây dựng văn hoá Đảng trong công cuộc đổi mới hiện nay”.
Nội dung của tiều luận ngoài phần mở đầu và kết luận gồm 2 phần
Trang 4B Nội dung:
I/ Những vấn đề chung về văn hoá chính trị và tư tưởng Hồ Chí Minh về văn hoá chính trị; văn hoá Đảng.
1/ Khái niệm văn hoá:
Văn hoá là gì? Đây là khái niệm tưởng như quen thuộc và đơn giản
nhưng lại chứa đựng biết bao điều bí ẩn đối với tư duy nhân loại Chừng nàonhững điều bí ẩn đó chưa được nhận thức và phát hiện thì chừng đó vị trí,vai trò của văn hoá còn bị xem nhẹ, còn bị đặt ngoài quỹ đạo của sự pháttriển của nhân loại Đã có rất nhiều khái niệm, định nghĩa về văn hoá từ thời
cổ đại đến nay…
Theo quan niệm của Chủ nghĩa Mác- Lênin thì văn hoá chỉ gắn liềnvới con người và xã hội loài người Cội nguồn của sự tồn tại và phát triểnvăn hoá là ở hoạt động sáng tạo của con người Đó là hoạt động nhằm đểhiểu biết và sáng tạo Thực hiện hoạt động đó, con người vừa sáng tạo ra bảnthân mình với tư cách là Người đồng thời sáng tạo ra “ thiên nhiên thứ hai”
ấy không phải là cái gì khác là thế giới của văn hoá…
Kế thừa những Di sản của các nhà kinh điển của Chủ nghĩa Lênin, Hồ Chí Minh có nêu ra một định nghĩa về văn hoá trong mục đọc
Mác-sách ở phần cuối tập “Nhật ký trong tù”: “ Vì lẽ sinh tồn cũng như mục đích
Trang 5của cuộc sống, loài người mới sáng tạo và phát minh ra ngôn ngữ; chữ viết, đạo đức, pháp luật, khoa học, tôn giáo, văn hoá, nghệ thuật, những công cụ cho sinh hoạt hàng ngày về ăn, mặc,ở và các phương thức sử dụng Toàn bộ những sáng toạ phát minh đó tức là văn hoá Văn hoá là sự tổng hợp của mọi phương thức sinh hoạt cùng với biểu hiện của nó mà loài người đã sản sinh ra nằm thích ứng với những nhu cầu của đời sống và đòi hỏi của sự sinh tồn”.
Ông Ph.Mayo nguyên Tổng Giám đốc UNESCO đưa ra một địnhnghĩa khác về văn hoá “ Văn hoá là tổng thể các hoạt động sáng tạo ( củacác cá nhân và cộng đồng- TVB) trong quá khứ và trong hiện tại Qua cácthế kỷ, hoạt động sáng tạo ấy đã hình thành nên hệ thống các giá trị cáctruyền thống và thị hiếu- những yếu tố xác định đặc tính riêng của mỗi dântộc”
Các văn kiện của Đảng ta đã khẳng định: “ Văn hoá là nền tảng tinhthần của xã hội… “ bảo đảm sự gắn kết giữa nhiệm vụ phát triển kinh tế làtrung tâm, xây dựng chỉnh đốn Đảng là then chốt với không ngừng nâng caovăn hoá- nền tảng tinh thần của xã hội…”
2/ Về văn hoá chính trị:
Cùng với sự phát triển của xã hội và nhận thức của con người cũngnhư do nhu cầu nhận thức và hoạt động thực tiễn liên quan tới các hiệntượng văn hoá mà người ta ngày càng phân chia văn hoá ra thành nhiều loạinhư: văn hoá đạo đức; văn hoá lao động; văn hoá tư duy; văn hoá giao tiếp;văn hoá quản lý; văn hoá sinh thái; văn hoá chính trị; văn hoá Đảng…Vănhoá đi vào thực tiễn đời sống và ở mỗi lĩnh vực cụ thể, tính văn hoá của vấn
đề được thể hiện khác nhau
Trang 6Trong xã hội có giai cấp, một nhân tố cấu thành rất quan trọng củavăn hoá- đó là văn hoá chính trị.
Nếu như UNESCO cho ta biết hiện nay trên thế giới có hàng trămđịnh nghĩa khác nhau về văn hoá, thì văn hoá chính trị cũng trong tình trạngtương tự như vậy
Theo Sidney Veba, văn hoá chính trị là một hệ thống các niềm tin cótính kinh nghiệm, các biểu tưởng các giá trị xác định những tình huống khitiến hành một hoạt động chính trị
Định nghĩa tren mới chỉ đề cập một phương diện của văn hoá chínhtrị- phương diện tinh thần của nó Hơn nữa ngay trên phương diện này, địnhnghĩa đó chưa thật bao quát được nhân tôa cơ bản của văn hoá chính trị
Văn hoá chính trị là một khái niệm của chính trị học hiện đại, thuậtngữ văn hoá chính trị xuất hiện ở nước ta vào những năm đổi mới và đã thuhút sự chú ý của nhiều nhà nghiên cứu Văn hoá chính trị trước hết thể hiện
ở tầm tư tưởng, tầm trí tuệ của tổ chức và con người chính trị ( được thể hiệntâp trung qua đường lối, chủ trương, quyết sách chính trị…) trên cơ sở hiểubiết quy luật vận động của xã hội cũng như hiểu biết các quan hệ chính trịhiện thực, cùng với các thiết chế chính trị nhằm để định hướng và quản lý sựphát triển xã hội một cách có hiệu quả Với tư cách là một mắt khâu quantrọng của chính trị, văn hoá chính trị
Xem xét văn hoá chính trị dưới góc độ là một bộ phận, một phươngdiện của văn hoá trong xã hội có giai cấp và nhà nước; coi nó là trình độphát triển văn hoá trong mối quan hệ tất yếu của văn hoá với chính trị, chínhtrị với văn hoá; văn hoá chính trị vừa là mục tiêu, vừa là động lực vàphương thức hoàn thiện và phát triển của bất kỳ một nền dân chủ chính trịnào; văn hoá chính trị luôn gắn liền với các chủ thể chính trị và chịu sự chế
Trang 7định của hàng loạt các nhân tố như: tính chất và trình độ phát triển của nềnkinh tế, tính chất và trạng thái của thiết chế chính trị; trình độ học vấn, trình
độ văn hoá chung của toàn xã hội… từ khía cạnh trên có thể khái quát: Vănhoá chính trị là tổng hợp những giá trị vật chất và tinh thần được hình thành
và phát triển trong thực tiễn chính trị Nó vừa là cái góp phần chi phối, địnhhướng, đánh giá hoạt động của các chủ thể chính trị, vừa là động lực,phương thức của một nền chính trị phục vụ lợi ích căn bản của một giai cấpnhất định
Trang 8Văn hoá Đảng, theo nghĩa rộng là toàn bộ tình cảm, ý chí và hànhđộng chính trị tích cực nhằm hình thành một Đảng có đủ sức lãnh đạo, xâydựng xã hội mới phù hợp với mục đích nhân văn cao cả của văn hoá và khátvọng dân chủ cao đẹp của thời đại.
Có thể định nghĩa khái quát văn hoá Đảng là toàn bộ hệ thống nhữngquan điểm, đường lối, chính sách; những biểu tượng, những giá trị và mẫuhành vi được các thành viên của Đảng chia sẻ nhằm thực hiện mục tiêuchính trị trong hoạt động thực tiễn xã hội Các thành viên của Đảng gắn bóvới nhau bởi hệ thống những mục tiêu, những nguyên tắc, những tiêu chuẩnchung tạo nên sự thống nhất của toàn Đảng Mỗi Đảng bộ hoặc Chi bộ đượcthành lập là để thực hiện muc tiêu chung của toàn Đảng Văn hoá Đảng làvăn hoá của một tổ choc chính trị đặc biệt Văn hoá Đảng là tổng thể nhữngmục tiêu nguyên tắc, những phương pháp và những giải pháp để giải quyếtmọi vấn đề nhằm điều chỉnh và thích ứng với biến đổi bên ngoài và tạo ra sựđồng thuận, thống nhất bên trong nhằm thực hiện nhiệm vụ chính trị đặt ra.Như vậy văn hoá Đảng có thể hiểu theo hai chiều hướng Một mặt, nó phảiđảm bảo điều chỉnh các mối quan hệ để đảm bảo sự thích ứng với bên ngoài;một mặt phải tạo ra sự đồng thuận, thống nhất bên trong để thực hiện nhữngmục tiêu chính trị đặt ra mà chúng ta quen gọi là văn hoá Đảng
Như vậy, văn hoá Đảng là văn hoá cao, văn hoá chỉ đạo, chi phối cácphạm trù văn hoá khác của xã hội Theo chúng tôi, văn hoá Đảng tực chất làhàm lượng văn hoá được thấm sâu vào tư tưởng và hành động của các tổchức đảng và đảng viên, trong sinh hoạt và hoạt động của các tổ chức Đảngcủa cán bộ và đảng viên Cái hàm lượng văn hoá ở đây là gì? Chính là sựthấm sâu của văn hoá với những chuẩn mực mà Nghị quyết Trung ương 5 đãchỉ ra Văn hoá thấm sâu vào mọi người chứ không chỉ riêng đảng viên.Nhưng đối với đảng viên thì nó thấm sâu hơn và được thể hiện sâu sắc hơn,
Trang 9rõ nét hơn vì đảng viên là chiến sỹ cách mạng, là thành viên của Đảng cộngsản Việt nam được nhân dân suy tôn và giao cho sứ mệnh lãnh đạo đất nước,
là Đảng cầm quyền Như vậy thì nội dung của văn hoá Đảng và nội dung củavăn hoá của xã hội Việt nam thực chất không phải là hai mà là một, chính làvăn hoá, hay nói cách khác là chất lượng đời sống tinh thần của người Việtnam thể hiện ở Đảng cộng sản, ở tổ chức của Đảng và đảng viên của Đảngsâu sắc hơn, rõ nét hơn, với hàm lượng cao hơn
Văn hoá Đảng bao gồm những giá trị chính chủ yếu sau:
- Bất cứ một cơ sở Đảng nào cũng được thiết lập để thực hiện nhữngmục tiêu, mục đích cụ thể Vì vậy, mục đích của tổ chức Đảng, tự thân nó đãtrở thành giá trị định hướng
- Bất cứ tổ chức nào cũng có những mục tiêu, nội dung, chương trìnhhành động nhằm thực hiện những nhiệm vụ cụ thể, đồng thời tổ chức đảngcũng cần phải có sự ổn định và phát triển bên trong
- Giải quyết hai mối quan hệ này là cơ sở để tổ chức đảng tồn tại vàphát triển Tức là đồng thời cùng lúc phải giải quyết hai mối quan hệ, mốiquan hệ giữa tổ chức Đảng với các quan hệ xã hội khác và bản thân nội bộ tổchức đảng
Bất cứ tổ chức đảng nào cũng hoạt động nhằm thực hiện những mụctiêu đặt ra Hiệu quả hoạt động của tổ chức Đảng là một giá trị đánh giá sựthành công của tổ chức đảng đó Chúng ta căn cứ vào hiệu quả hoạt độngcủa Đảng để đánh giá sự thành công hay thất bại của cơ sở Đảng
Hoạt động của tổ chức Đảng phụ thuộc vào các giá trị chung của toànĐảng, quyết định hoạt động của mọi tổ chức cơ sở Đảng Đồng thời phụthuộc vào giá trị của từng cơ sở Đảng Tổ chức cơ sở Đảng chỉ có thể thựchiện tốt các nhiệm vụ chính trị nếu tuân theo mọt trật tự hoạt động và theomột cơ cấu nhất định Trật tự trong Đảng được duy trì bởi thái độ đảng viên,
Trang 10bởi tính kỷ luật của họ trước Đảng Kỷ luật của đảng là giá trị của tổ chứctrong nội bộ đảng, giá trị này bao gồm cả sự nhiệt tình, cả phẩm chất đạođức, tinh thần trách nhiệm, ý thức về nghĩa vụ và quyền hạn của đảng viên
và của từng tổ chức đảng Nếu kỷ luật, trách nhiệm ổn định tạo nên trật tựcủa tổ chức Đảng Đặc điểm nổi bật, bao trùm của văn hoá Đảng mà chúng
ta xây dựng là tính cách mạng, tính khoa học, tính sáng tạo nhằm hướng tớicác giá trị nhân đạo cộng sản, gắn liền với lý tưởng của chủ nghĩa xã hội
Phẩm chất của văn hoá Đảng là phẩm chất của văn hoá Việt nam cộngvới phẩm chất của người đảng viên cộng sản Bốn nhiệm vụ của đảng viênghi ở Điều 2 trong Điều lệ Đảng cũng phản ánh những yêu cầu chung vềphẩm chất của người Việt nam, thực chất cũng là cần, kiệm, liêm, chính, chícông vô tư, cộng với phẩm chất của người đảng viên Đảng cộng sản Việtnam Văn hoá Đảng, nếu xét về phạm trù, là thuộc phạm trù văn hoá chínhtrị, văn hoá lãnh đạo và quản lý Nói chung những người giữ trách nhiệmlãnh đạo và quản lý phải thể hiện được những giá trị cao quý của văn hoáViệt nam với độ sâu sắc, với hàm lượng cao phù hợp với thẩm quyền vàtrách nhiệm của mình
Tuy nhiên, thiếu sót của chúng ta trong những năm qua, như đánh giácủa Hội Nghị lần thứ 10, Ban chấp hành Trung ương Đảng khoá IX là:
“ nhiệm vụ xây dựng văn hoá trong Đảng, trong bộ máy nhà nước chưa
được triển khai tích cực, có nơi còn xem nhẹ, không ít cán bộ, đảng viên chưa nêu được tấm gương văn hoá cho quần chúng” Chính vì vậy mà
chúng ta phải tích cực xây dựng văn hoá Đảng, nghĩa là phải đổi mới vàchỉnh đốn Đảng theo nguyên tắc khoa học, xây dựng đảng mácxít phù hợpvới điều kiện nước ta, để Đảng xứng đáng là người lãnh đạo giai cấp, lãnhđạo dân tộc ta trong sự nghiệp đổi mới đất nước; phấn đấu xây dựng Nhànước pháp quyền của dân, do dân, vì dân; mọi người ý thức vị trí công dân
Trang 11của mình, có tình cảm và niềm tin chính trị, thúc đẩy họ đến với những hànhđộng chính trị tích cực, phù hợp với đường lối của Đảng, pháp lụât của Nhànước.
4/ Những nội dung cơ bản về giá trị văn hoá Đảng:
Nghị quyết Trung ương 5 khoá VIII đã xác định những nhiệm vụ cấpbách đến năm 2000, trong đó nhấn mạnh : Đặt trọng tâm vào nhiệm vụ xâydựng tư tưởng đạo đức, lối sống và đời sống văn hoá lành mạnh trong xãhội, trước hết trong tổ chức Đảng Trong bốn giải pháp lớn xây dựng và pháttriển văn hoá, có giải pháp nâng cao hiệu quả lãnh đạo của Đảng trên lĩnhvực văn hoá Trong giải pháp này, Trung ương khẳng định; Để đảm bảo sựlãnh đạo của Đảng về văn hoá, phải xây dựng văn hoá từ trong Đảng như
Bác Hồ đã dạy “ Đảng ta là đạo đức, là văn minh Gương mẫu là một nội
dung, phương thức trọng yếu trong công việc lãnh đạo của Đảng” Việc xây
dựng văn hoá Đảng phải trên cơ sở những giá trị văn hoá của Đảng, nhữnggiá trị đó được biểu hiện tập trung ở những điểm sau:
Thứ nhất: Về tư tưởng; Đảng lấy chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ
Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của mình Vớithế giới quan khoa học, Đảng đã vận dụng những quy luật cách mạng vàohoàn cảnh cụ thể của Việt nam, phù hợp với xu thế phát triển tất yếu của thờiđại Ngay cả khi hệ thống xã hội chủ nghĩa lâm vào khủng hoảng trầm trọng,đất nước bị bao vây cô lập, Đảng ta vẫn sáng suốt nhìn nhận phương hướng,vượt qua những thử thách sống còn, kiên định dẫn dắt cách mạng Việt nam
đi đúng quỹ đạo của con đường đã lựa chọn Thành công của công cuộc đổimới do Đảng ta khởi xướng và lãnh đạo, của quá trình giao lưu, hội nhập do
Trang 12Đảng ta chủ động tiến hành lại càng biểu hiện sinh động, đầy tính thuyếtphục của việc vận dụng chủ nghĩa Mác- Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vàođiều kiện lịch sử mới Đó là tài sản to lớn, góp phần làm phong phú nhữnggiá trị kinh điển để những giá trị đó luôn phát triển, luôn thích ứng và vì thế,luôn có sức bao quát và chỉ đạo tiến trình đi lên của xã hội.
Thứ hai: Về bản lĩnh chính trị; Với bản chất cách mạng của giai cấp
công nhân, Đảng ta vừa giữ vai trò lãnh đạo vừa là đội quân tiên phong củacách mạng Việt nam Năng lực của Đảng, uy tín của Đảng đã tập hợp vàphát huy cao độ ý thức dân tộc, tinh thần yêu nước vốn là tài sản vô cùngquý báu của nhân dân ta trong suốt quá trình dựng nước và giữ nước Đảng
đã kết hợp nhuần nhuyễn truyền thống đó với các nhân tố tiến bộ, cách mạngcủa thời đại, gắn kết chặt chẽ mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội,với lý tưởng giải phóng con người khỏi mọi áp bức, bất công Dưới sự lãnhđạo của Đảng, với khát vọng “ Không có gì quý hơn độc lập tự do” nhân dân
ta đã không quản gian khổ, không sợ hy sinh, lần lượt chiến thắng nhiều kẻthù, thu giang sơn về một mối
Bằng cảm quan chính trị nhạy bén, khả năng phân tích tình hình mộtcách tỉnh táo và khoa học, dự báo chính xác xu thế vận động trước nhứngdiễn biến phức tạp của thời cuộc, những tình huống phát sinh đột xuất trongđời sống chính trị, kinh tế, xã hội trên thế giới cũng như trong nuớc, Đảng taluôn đề ra những quyết sách đúng đắn, tận dụng được thời cơ, hoá giảinhững thách thức, vượt qua những khúc quanh ngặt nghèo của lịch sử đểhình ảnh Việt nam ngày càng toả sáng, có vị thế ngày càng cao trên trườngquốc tế
Thứ ba: Về tính chiến đấu; Qua các thời kỳ cách mạng, đội ngũ đảng
viên của Đảng luôn là đội ngũ tiên phong với tinh thần trung với nước, hiếu
Trang 13với dân, sãn sàng hy sinh vì độc lập tự do của Tổ quốc, vì lý tưởng cao đẹpcủa chủ nghĩa xã hội Đó cũng là những người phấn đấu không mệt mỏi đểvươn tới tầm tri thức mới, bắt kịp thời đại, những người gương mẫu trong lốisống, biết cách ứng xử hài hoà giữa các mối quan hệ xã hội.
Ý thức được sứ mệnh lớn lao cũng như những phát sinh phức tạp đốivới một Đảng cầm quyền, Đảng ta đã thường xuyên chăm lo đến việc xâydựng chỉnh đốn đội ngũ Một mặt phát huy mạnh mẽ truyền thống chiến đấu
vẻ vang của Đảng, mặt khác đề ra những biện pháp thích hợp, thường xuyênchống các tệ quan liêu, cửa quyền, tham nhũng; nhờ thế Đảng luôn giữ đượcmối liên hệ mật thiết với nhân dân, đảm bảo vai trò lãnh đạo đất nước và xãhội
Thứ tư: Về truyền thống đoàn kết; Trên cơ sở chung một mục đích,
một lý tưởng, Đảng ta đã xây dựng được một ttruyền thống cực kỳ quý báu,
đó là sự đoàn kết nhất trí Trước lúc đi xa, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng
định trong Di chúc: “ Nhờ đoàn kết nhất trí, một lòng một dạ phục vụ giai
cấp, phục vụ nhân dân, phục vụ Tổ quốc, cho nên từ ngày thành lập đến nay, Đảng ta đã đoàn kết, tổ chức và lãnh đạo nhân dân ta hăng hái đấu tranh đi
từ thắng lợi này đến thắng lợi khác” và chính sự đoàn kết nhất trí trong
Đảng đã trở thành hạt nhân cho đường lối đoàn kết rộng rãi, thuyết phục vàtập hợp các dân tộc anh em, các tầng lớp nhân dân thành một khối thốngnhất, tạo nên sức mạnh đại đoàn kết dân tộc cùng chung ý chí mục tiêu xâydựng một nước Việt Nam “ dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ,
văn minh” Khẩu hiệu “ Đoàn kết, đòan kết, đại đoàn kết- Thành công,
thành công, đại thành công” đã trở thành phương châm xử lý, phương châm
hành động cho mỗi tập thể, mỗi địa phương và toàn dân tộc trong mọi tìnhhuống Đường lối đoàn kết của Đảng còn được thể hiện ỏ việc giải quyếtđúng đắn mối quan hệ giữa dân tộc và quốc tế, góp phần tích cực vào cuộc
Trang 14đấu tranh chung của nhân dân thế giới vì hoà bình, độc lập dân tộc, dân chủ
và tiến bộ xã hội
Những giá trị văn hoá của Đảng không phải ngẫu nhiên mà có Đó làkết tinh của quá trình cách mạng lâu dài và gian khổ Được hấp thụ từ truyềnthống của một nền văn hoá dân tộc phong phú giàu tính nhân văn kết hợpvới tiếp thu có chọn lọc những tinh hoa của văn hoá nhân loại, từ những hoạtđộng có tính văn hoá, dần dần qua thực tiễn, những giá trị văn hoá chính trịtrong Đảng được hình thành, bám sâu vào đời sống, nảy nở và phát triểnkhông ngừng cả về bề rộng, chiều sâu, lẫn tầm cao Trong điều kiện mới,trước những cơ hội lớn lao cùng những thách thức sống còn, văn hoá chínhtrị trong Đảng càng cần phải lớn mạnh để luôn là văn hoá cao, văn hoá chủđạo, văn hoá có đủ sức chi phối các phạm trù văn hoá khác của xã hội
II Một số giải pháp chủ yếu nhằm xây dựng văn hoá Đảng trong giai đoạn hiện nay:
2.1/ Thực trạng tình hình văn hoá trong Đảng thời gian qua:
Từ mấy thập kỷ qua, trong quá trình đổi mới, giao lưu và hội nhập,chúng ta đã đạt được những thành tựu quan trọng về mội mặt Trong xâydung văn hoá chính trị và văn hoá Đảng, chúng ta đang tập trung nhiều ở cấp
độ quan điểm, đường lối, chính sách, ở cấp độ thiết chế và tổ chức Đã cónhững bước tiến đáng kể nhưng bên cạnh những thành tụư đó, đã xuất hiệnnhững vấn đề không nhỏ, thậm chí là nghiêm trọng thuộc lĩnh vực văn hoá
Đó là bộ máy còn chồng chéo, cồng kềnh; phương thức lãnh đạo của Đảngđới với Nhà nước và các đoàn thể chính trị chậm được đổi mới, hiệu quả,
Trang 15hiệu lực lãnh đạo chưa cao; đặc biệt là tình trạng thiếu kỷ luật, kỷ cươngtrong Đảng chưa được ngăn chặn Cấp độ xây dựng giá trị hành vi và khuônmẫu ứng xử còn nhiều bất cập yếu kém Khi dự tổng kết của ngành Văn hoá
thông tin năm 2003, Thủ tướng Phan Văn Khải cũng có nói: “ xây dựng môi
trường văn hoá trong Đảng yếu hơn ngoài xã hội” Nếu cơ sở xã, phường…,
chúng ta sẽ thấy các cán bộ lão thành giám sát chặt chẽ Nhưng ở cơ quan,xây dựng môi trường văn hoá trong Đảng còn hạn chế nhiều Tình trạngtham nhũng, cửa quyền còn nặng nề; tình trạng mất dân chủ trong Đảng vàtrong xã hội chưa được ngăn chặn, và đặc biệt là xu hướng dân chủ hìnhthức phát triển khá phổ biến
Toàn bộ đường lối chủ trương, thể chế bằng chính sách, pháp luậtđược đưa ra toàn xã hội, đến mọi cấp mọi ngành, mọi tổ chức và cá nhânthực hiện nghiêm minh Nhưng trong bộ máy của Đảng, Nhà nước, các đoànthể chính trị- xã hội vẫn còn một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên thamnhũng, thoái hoá, biến chất vì lợi ích cá nhân và cục bộ mà vi phạm kỷ luậtĐảng và pháp luật của Nhà nước chưa được xử lý thích đáng, làm giảm niềmtin của nhân dân đối với Đảng
Tệ nạm tham nhũng, tiêu cực còn làm cho việc quản lý, điều hành của
bộ máy chính quyền Nhà nước kém hiệu quả; sự lãnh đạo, vai trò, uy tín củaĐảng trong xã hội bị giảm sút, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sáchpháp luật của nhà nước thực hiện sai dẫn đến chệnh hướng Vì vậy, chỉ một
bộ phận cán bộ, đảng viên tham nhũng đã làm cho nguy cơ “ chệch hướng
xã hội chủ nghĩa” và “ nguy cơ tham nhũng” trở thành nguy cơ đồng hành,tạo nên sự cộng hưởng của hai nguy cơ
Những con số sau đây tuy mới chỉ là một phần nhỏ của thực tế, nhưng
đã cho ta thấy hậu quả của tệ tham nhũng, tiêu cực làm suy giảm đội ngũ cán
bộ, đảng viên cả về chất và lượng