phân tích vai trò của đấu tranh giai cấp đối với sự phát triển của xã hội có giai cấp liên hệ với cuộc đấu tranh giai cấp ở việt nam hiện nay

HỌC VIỆN CÁN BỘ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH KHOA LÝ LUẬN CƠ SỞ TIỂU LUẬN HỌC PHẦN TRIẾT HỌC CHÍNH TRỊ Giảng viên hướng dẫn Đào Xuân Thủy Họ và tên Phạm Gia Minh MSSV 202010028 LỚP K5CTH Thành phố Hồ Chí Min[.]

HỌC VIỆN CÁN BỘ THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA LÝ LUẬN CƠ SỞ

TIỂU LUẬN HỌC PHẦN : TRIẾT HỌC CHÍNH TRỊ

Giảng viên hướng dẫn : Đào Xuân Thủy

Họ và tên : Phạm Gia Minh

MSSV : 202010028

LỚP : K5CTH

Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 1 năm 2022

ĐỀ TÀI VIẾT TIỂU LUẬN SỐ 2

Phân tích vai trò của đấu tranh giai cấp đối với sự phát triển của xã hội

có giai cấp ? Liên hệ với cuộc đấu tranh giai cấp ở Việt Nam hiện nay ?

BÀI LÀM

Theo quan điểm của Triết học Mác – Lênin, mà cụ thể là chủ nghĩa duy vật lịch sử thì đấu tranh giai cấp là một trong những nội dung có vai trò quan trọng và đặc biệt góp phần tích cực vào quá trình tạo lập ý nghĩa lịch sử thiêng liêng đối với thực tiễn xây dựng đất nước, xây dựng xã hội của nhiều quốc gia trên thế giới, trong đó

có đất nước, dân tộc Việt Nam ta Trong sự phát triển của xã hội có sự đối kháng về giai cấp, đấu tranh giai cấp được khẳng định là quy luật tất yếu và khách quan nhất Đối với thực tiễn xây dựng xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta hiện nay, làm thế nào để giải quyết phù hợp và hiệu quả cuộc đấu tranh giai cấp trong xã hội được xác định là vấn đề mang tính quyết định đối với công cuộc xây dựng đất nước ta phát triển bền vững, văn minh và tiến bộ xã hội chủ nghĩa

Vậy đấu tranh giai cấp là như thế nào ? Trước hết, chúng ta cần phải hiểu rõ được khái niệm giai cấp được định nghĩa là gì ? Sau đó, mổ xẻ sâu hơn về vấn đề trọng tâm, đấu tranh giai cấp Khái niệm giai cấp theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin dùng để nói đến “ những tập đoàn to lớn gồm những người khác nhau về địa

vị của họ trong một hệ thống sản xuất xã hội nhất định trong lịch sử, khác nhau về quan hệ của họ đối với tư liệu sản xuất, về vai trò của họ trong tổ chức lao động xã hội, khác nhau về cách thức hưởng thụ và về phần của cải xã hội ít hoặc nhiều mà

họ được hưởng ” Như vậy, ta có thể hiểu được giai cấp được sinh ra là do sự phân hóa xã hội do có sự đối lập giữa họ về địa vị trong một chế độ kinh tế xã hội nhất định Bên trong xã hội ấy, giai cấp nào nắm được tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội thì được xem là giai cấp thống trị của xã hội đó, họ không chỉ chiếm được địa

vị làm chủ quyền lực chính trị mà còn làm chủ cả quyền lực nhà nước Như vậy, tất yếu dẫn đến việc "tập đoàn này có thể chiếm đoạt được lao động của tập đoàn khác" Do vậy, V.I.Lênin khẳng định: “ Giai cấp là những tập đoàn người, mà tập đoàn này có thể chiếm đoạt lao động của tập đoàn khác, do chỗ các tập đoàn đó có địa vị khác nhau trong một chế độ kinh tế xã hội nhất định ” Thực chất của sự phân

hóa giai cấp trong xã hội chính là sự phân hóa những con người trong một cộng đồng xã hội thành những kẻ thống trị và những người bị thống trị Chứng minh cho nhận định bên trên, lịch sử nhân loại đã chứng kiến sự phân hóa giai cấp trong cộng đồng xã hội thành các giai cấp đối kháng nhau như chủ nô và nô lệ trong xã hội phong kiến hay giai cấp tư sản và giai cấp vô sản cho đến tận ngày nay Hơn thế nữa, sự phân hóa giai cấp trong xã hội xuất phát trực tiếp từ sự ra đời và tồn tại của chế độ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất, đặc biệt là đối với những tư liệu sản xuất chủ yếu của xã hội, do đó làm phát sinh và tồn tại sự phân biệt địa vị của các tập đoàn người trong quá trình sản xuất xã hội.Vì vậy, dẫn tới tình trạng tập đoàn người này chiếm đoạt lao động thặng dư của tập đoàn khác Tuy nhiên, để làm phát sinh giai cấp trong xã hội, cần có sự phát triển của lực lượng sản xuất đến một mức

độ làm cho năng suất lao động tăng lên, do đó làm xuất hiện thời gian lao động thặng dư của xã hội, biểu hiện thành sự dư thừa của cải tương đối của xã hội Hơn nữa, sự tồn tại của chế độ chiếm hữu tư nhân hay cộng đồng xã hội về tư liệu sản xuất không phải theo ý muốn chủ quan mà là tuân theo quy luật khách quan – quy luật quan hệ sản xuất phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất Vì vậy, nguồn gốc sâu xa của sự phân hóa giai cấp trong xã hội chính là do tình trạng phát triển nhưng chưa đạt tới trình độ xã hội hóa cao của lực lượng sản xuất Không chỉ dừng lại ở đó, giai cấp phản ánh mối quan hệ khách quan giữa lĩnh vực kinh tế

và lĩnh vực chính trị của xã hội, phản ánh mối quan hệ kinh tế, chính trị giữa các tập đoàn người trong một điều kiện lịch sử nhất định Đó là mối quan hệ không chỉ

có sự khác biệt mà còn có tính chất đối lập của họ trên phương diện kinh tế và chính trị

Đến với nội dung trọng tâm đấu tranh giai cấp, như chúng ta đã khẳng định trong một xã hội có sự đối kháng về giai cấp, thì tất yếu nảy sinh nên vấn đề đấu tranh,

có áp bức, ắt sẽ xảy ra đấu tranh V.I.Lênin định nghĩa : “ cuộc đấu tranh của quần chúng bị tước hết quyền, bị áp bức và lao động, chống bọn có đặc quyền, đặc lợi,

bọn áp bức và bọn ăn bám, cuộc đấu tranh của những người công nhân làm thuê hay những người vô sản chống những người hữu sản hay giai cấp tư sản ” Về mặt

lý luận thực tiễn, đấu tranh giai cấp thực chất là cuộc đấu tranh nổ ra nhằm giải quyết mâu thuẫn về mặt lợi ích giữa những người bị áp bức, bóc lột nặng nề không chỉ về kết quả lao động, hoạt động sinh hoạt xã hội bị hạn chế, mà họ còn bị áp bức

về chính trị, tư tưởng và tinh thần chống lại giai cấp thống trị, bọn đặc quyền Dựa vào những điều kiện lịch sử cụ thể khác nhau, mà cách hình thức đấu tranh của đấu tranh giai cấp trong xã hội được biểu hiện dưới nhiều hình thức khác nhau, với những phạm vi và trình độ khác nhau đảm bảo sự phù hợp nhất định như: đấu tranh

về kinh tế, đấu tranh tư tưởng hay đấu tranh về chính trị… Trong thực tế lịch sử đấu tranh nhân loại, các cuộc đấu tranh giai cấp có thể còn mang những hình thức đấu tranh dân tộc, tôn giáo, văn hóa và có thể có nhiều hình thức phong phú khác Lịch sử hào hùng của dân tộc Việt Nam ta đã chứng kiến rất nhiều cuộc đấu tranh giai cấp trong xã hội Dù có thất bại hay thành công, tất cả những cuộc đấu tranh ấy mãi mãi sẽ được ghi nhận để truyền đạt, nuôi dưỡng hào khí anh hùng bất khuất của dân tộc Việt Nam Vào 1925, phong trào công nhân đã xuất hiện nhiều cuộc bãi công có quy mô lớn và có tổ chức lãnh đạo ở một mức độ nhất định Trong đó, điển hình nhất là cuộc bãi công của 1000 công nhân Ba Son (Sài Gòn) vào tháng 8/1925

để ngăn không cho tàu chiến Pháp chở lính sang tham gia đàn áp phong trào đấu tranh cách mạng của nhân dân và thủy thủ Trung Quốc Tuy chỉ là cuộc đấu tranh giai cấp giữa giai cấp tư sản thống trị với giai cấp vô sản bị thống trị ở quy mô nhỏ, nhưng cuộc bãi công ấy đã đánh dấu quá trình chuyển đổi hình thức đấu tranh tự phát, sơ sài, lạc hâu sang hình thức đấu tranh có mức độ phát triển cao hơn

Đề cập đến nguyên nhân do đâu lại xuất hiện cuộc đấu tranh giai cấp Có thể giải thích vì sự hình thành giai cấp cũng là sự hình thành các lợi ích khác nhau Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến đấu tranh giai cấp là lợi ích cơ bản của giai cấp bị trị đối lập với lợi ích cơ bản của giai cấp thống trị Lợi ích giai cấp không phải do ý thức giai

cấp quy định mà do địa vị kinh tế - xã hội của giai cấp ấy tạo nên một cách khách quan Giai cấp bóc lột bao giờ cũng dùng mọi biện pháp và phương tiện bảo vệ địa

vị giai cấp của họ, duy trì củng cố chế độ kinh tế xã hội cho phép họ được hưởng những đặc quyền, đặc lợi giai cấp Chính vì vậy, khi mâu thuẫn giữa hai giai cấp đối kháng bị đẩy lên quá cao, dồn nén quá lâu không thể nào nhẫn nhịn được nữa, thì sự nổi dậy của những cuộc đấu tranh giai cấp do những người bị thống trị sẽ nổ

ra quyết liệt đấu tranh vì mục tiêu tự do của chính họ Nguyên nhân sâu xa dẫn đến đấu tranh giai cấp, theo C.Mác là mâu thuẫn giữa trình độ phát triển cao của lực lượng sản xuất với quan hệ sản xuất đã lỗi thời, lạc hậu Theo quan điểm của C Mác, đấu tranh giai cấp mà đỉnh cao là cách mạng xã hội chỉ có thể nổ ra trên cơ sở lực lượng sản xuất phát triển tới mức mâu thuẫn không thể giải quyết với quan hệ sản xuất đã lỗi thời trong lòng xã hội cũ Mà cụ thể là, đấu tranh giai cấp xuất phát

từ sự phát triển mang tính xã hội hoá ngày càng sâu rộng của lực lượng sản xuất với quan hệ chiếm hữu tư nhân về tư liệu sản xuất Biểu hiện của mâu thuẫn này về phương diện xã hội, mâu thuẫn giữa một bên là giai cấp cách mạng, tiến bộ, đại diện cho phương thức sản xuất mới, với một bên là giai cấp thống trị bóc lột đại biểu cho những lợi ích gắn với quan hệ sản xuất lỗi thời, lạc hậu Tất cả những vấn

đề ấy sẽ tạo lý luận nhận thức duy vật lịch sử về đấu tranh giai cấp

Bên trong xã hội có giai cấp, đấu tranh giai cấp theo quan điểm của C.Mác và Ph.Ăngghen khẳng định có vai trò là động lực quan trọng và trực tiếp của lịch sử.

Các ông luôn nhấn mạnh vai trò của đấu tranh giai cấp mà cụ thể là cuộc đấu tranh đặc biệt và điển hình nhất có ý nghĩa thiêng liêng đối với lịch sử nhân loại, “ đòn bẩy vĩ đại của cuộc cách mạng xã hội hiện đại ”, là cuộc đấu tranh giữa giai cấp tư sản và giai cấp vô sản Hơn thế nữa, đấu tranh giai cấp còn là phương thức, động lực cơ bản của sự tiến bộ, phát triển xã hội trong điều kiện xã hội có sự phân hóa thành đối kháng giai cấp Sự đấu tranh giữa các giai cấp trong xã hội dù thành công hay thất bại đều tất yếu dẫn đến sự phát triển theo các trình độ nhất định cao hay

thấp của xã hội Sự phát triển đó là kết quả của sự tác động biện chứng giữa lực lượng sản xuất và quan hệ sản xuất Khi lực lượng sản xuất có sự phát triển cả về tính chất và trình độ, mâu thuẫn với quan hệ sản xuất đã lỗi thời lạc hậu, đòi hỏi phải phá bỏ quan hệ sản xuất cũ Trong xã hội có sự đối kháng giai cấp, mâu thuẫn này được biểu hiện về mặt xã hội thành mâu thuẫn giữa các giai cấp có lợi ích đối lập nhau trong một phương thức sản xuất Ví dụ, trong xã hội phong kiến, chủ nô

và nô lệ là hai giai cấp cơ bản đối lập lợi ích với nhau trong xã hội Nô lệ không có của cải, quyền thế phải làm thuê cày bừa ruộng đất, chăn nuôi gia súc, gia cầm cho địa chủ Họ bị bóc lột sức lao động một cách trắng trợn, chỉ có làm chứ không được hưởng đặt lợi gì, đời con cháu cũng phải sống kiếp sống nô lệ cực nhọc ấy Không chỉ dừng lại ở sự phát triển của xã hội, dựa vào tiến trình phát triển của lịch sử, C.Mác và Ph.Ăngghen đã chứng minh rằng đỉnh cao của đấu tranh giai cấp là cách mạng xã hội Thông qua cách mạng xã hội mà quan hệ sản xuất cũ được xóa bỏ, quan hệ sản xuất mới phù hợp với trình độ phát triển của lực lượng sản xuất được xác lập Khi cơ sở kinh tế mới đã được hình thành thì kiến trúc thượng tầng mới nhanh hay muộn buộc phải ra đời, phát triển theo Từ đó, xã hội thực hiện bước chuyển từ hình thái kinh tế - xã hội thấp, lạc hậu tiến lên hình thái kinh tế - xã hội phát triển cao, tiến bộ và vượt trội hơn

Vai trò là động lực của đấu tranh giai cấp còn được thể hiện trong những thời kỳ tiến hóa xã hội Ngay trong phạm vi vận động của một hình thái kinh tế - xã hội, đấu tranh giai cấp thường xuyên tác động thúc đẩy sự phát triển mọi mặt của đời sống xã hội từ kinh tế, chính trị, văn hóa cho đến cả lý luận, tư tưởng của xã hội Lịch sử dân tộc Việt Nam với hào khí oai hùng đã trải qua nhiều cuộc đấu tranh giữa giai cấp nông dân và giai cấp địa chủ trong hình thái kinh tế - xã hội phong kiến, mà đỉnh cao là thắng lợi của Cách mạng tháng Tám năm 1945 đã dẫn đến việc thành lập Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Một sự tiến hóa mang tính hoàn thiện vượt trội và sâu sắc của lịch sử ghi dấu ấn phát triển mạnh mẽ và bền vững

của đất nước Việt cho đến tận ngày hôm nay Như vậy, đấu tranh giai cấp là động lực phát triển của xã hội có giai cấp Tuy nhiên, động lực của các giai cấp trong lịch

sử không hoàn toàn giống nhau Vai trò của đấu tranh giai cấp đến mức độ nào đó phụ thuộc vào quy mô, tính chất của các nhiệm vụ kinh tế, chính trị, xã hội mà mỗi cuộc đấu tranh giai cấp phải giải quyết Cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản chống lại ách áp bức, bóc lọt nặng nề sức lao động, giá trị thặng dư của bọn tư sản là cuộc đấu tranh giai cấp cuối cùng trong lịch sử Do tính chất, quy mô rộng lớn và triệt để của các nhiệm vụ mà nó phải giải quyết, vì vậy đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản được xem là “ đòn bẩy vĩ đại nhất” trong lịch sử xã hội có giai cấp Hơn thế nữa, đấu tranh giai cấp là động lực phát triển của xã hội, nhưng không phải là động lực duy nhất mà là động lực trực tiếp và quan trọng Chính vì vậy, trong đấu tranh cách mạng cần phải xác định hệ thống và có nghệ thuật sử dụng các động lực của

xã hội nhằm giải phóng giai cấp và thúc đẩy xã hội phát triển Thực tiễn lịch sử đấu tranh giai cấp cho chúng ta cái nhìn xác đáng hơn về vấn đề này, cuộc đấu tranh của giai cấp nô lệ chống lại giai cấp chủ nô đã dẫn đến sự sụp đổ của chế độ chiếm hữu nô lệ hay cuộc đấu tranh của giai cấp tư sản liên minh với các giai cấp khác đã dẫn đến cách mạng tư sản, chấm dứt thời kỳ trung cổ kéo dài hàng ngàn năm Và cuối cùng, cuộc đấu tranh của giai cấp công nhân liên minh với giai cấp nông dân

và các lực lượng tiến bộ chống lại giai cấp tư sản là “ đòn bẩy vĩ đại của cuộc cách mạng xã hội hiện đại ” Từ đó, sự ra đời của xã hội cộng sản chủ nghĩa – xã hội tiến hóa đến trình độ cao, xóa bỏ hoàn toàn áp bức, bóc lột trong lịch sử phản ánh thành quả lớn lao và ý nghĩa mà đấu tranh giai cấp đã mang lại cho xã hội

Bên cạnh vai trò là động lực phát triển của xã hội có sự đối kháng giai cấp, đấu tranh giai cấp còn góp phần xoá bỏ các thế lực phản động, lạc hậu đồng thời cải tạo

cả bản thân giai cấp cách mạng Giai cấp nào đại biểu cho phương thức sản xuất mới, giai cấp đó sẽ lãnh đạo cách mạng Thành tựu mà loài người đạt được trong tiến trình phát triển của lực lượng sản xuất, cách mạng khoa học và công nghệ, cải

cách về dân chủ và tiến bộ xã hội không tách rời cuộc đấu tranh giai cấp giữa các giai cấp tiến bộ chống các thế lực thù địch, phản động Đấu tranh giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản là cuộc đấu tranh sau cùng trong lịch sử xã hội có giai cấp chứa đựng mâu thuẫn của thời đại rất gay gắt với mục tiêu cuối cùng là thay đổi căn bản về sở hữu tư nhân về lư liệu sản xuất sang sở hữu công cộng, sở hữu xã hội Vì bản chất của cuộc đấu tranh này khác về chất so với các cuộc đấu tranh trước đó trong lịch sử Trong cuộc đấu tranh này khóc liệt ấy, giai cấp vô sản phải biết cách sử dụng mọi nguồn lực, vận dụng linh hoạt các hình thức đấu tranh Mục tiêu của cuộc đấu tranh này là giữ vững thành quả cách mạng, xây dựng và củng cố chính quyền của nhân dân Kết hợp với tổ chức quản lý sản xuất, quản lý xã hội, bảo đảm tạo ra một năng suất lao động xã hội cao hơn, trên cơ sở đó thủ tiêu chế độ người bóc lột người, xây dựng một xã hội mới, công bằng, dân chủ, văn minh Đó vừa là mục tiêu, đồng thời vừa là nhân tố bảo đảm thắng lợi cho cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản chống lại giai cấp tư bản Trước khi giành được chính quyền, nội dung của đấu tranh giai cấp giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản là đấu tranh kinh

tế, đấu tranh tư tưởng, đấu tranh chính trị Sau khi giành chính quyền, thiết lập nền chuyên chính của giai cấp vô sản, mục tiêu và hình thức đấu tranh giai cấp cũng thay đổi V.I.Lênin viết “ Trong điều kiện chuyên chính vô sản, những hình thức đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản không thể giống như trước được ”

Trong giai đoạn xã hội hội nhập và toàn cầu hóa như ngày hôm nay, sự phân chia giai cấp trong xã hội dẫn đến đấu tranh giai cấp vẫn còn tồn tại Trong đó mâu thuẫn cơ bản nhất là mâu thuẫn giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản, giữa giai cấp vô sản và giai cấp tư sản Chính vì vậy, đấu tranh giai cấp vẫn là quy luật tất yếu của thời đại hiện nay Do sự biến động một cách nhanh chóng và phức tạp của tình hình thế giới, nên cuộc đấu tranh của giai cấp trong thời đại ngày nay có nhiều đặc điểm mới so với các giai đoạn trước đây Cuộc đấu tranh của giai cấp vô sản trên thế giới gắn bó mật thiết với cuộc đấu tranh vì độc lập, dân tộc, dân chủ và tiến

bộ xã hội Cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp vô sản vẫn là động lực trực tiếp và quan trọng nhất của thời đại hiện nay Tiêu biểu cho đấu tranh giai cấp trong giai đoạn mới, gắn bó mật thiết với cuộc chiến tranh sống còn vì nền hòa bình, vì độc lập dân tộc tiến lên một chế độ xã hội mới từ chủ nghĩa xã hội đi đến chủ nghĩa cộng sản Chế độ xã hội đề cao vai trò của dân chủ và tiến bộ là cách mạng tháng Mười Nga 1917 vĩ đại, sâu sắc nhất trong lịch sử Bởi, đó là “ Cuộc cách mạng biết

tự bảo vệ ”, là ngọn cờ giải phóng nhân loại khỏi áp bức bóc lột; là “ ngôi sao chỉ đường ” để Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh đạo nhân dân ta làm nên thắng lợi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và trong đấu tranh bảo vệ thành quả cách mạng, xây dựng, bảo vệ Tổ quốc hiện nay

Vấn đề đấu tranh giai cấp trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội tại Việt Nam được xác định là nội dung trọng yếu, cơ sở quan trọng để củng cố lập trường, nâng cao tinh thần cảnh giác cách mạng, làm thất bại mọi âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, bảo vệ Đảng, bảo vệ Nhà nước và chế độ xã hội chủ nghĩa Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Đảng ta tiếp tục khẳng định rằng : “ hiện nay và cả trong thời kỳ quá độ của nước ta còn tồn tại một cách khách quan các giai cấp và đấu tranh giai cấp Nhưng đấu tranh giai cấp ở nước ta hiện nay phải nhận thức cho đúng, nó diễn ra trong điều kiện mới với những nội dung mới và hình thức mới ” Chúng ta cần nhận biết, cùng với sự biến đổi to lớn và sâu sắc về kinh tế - xã hội

Cơ cấu giai cấp, nội dung, tính chất và vị trị của các giai cấp trong xã hội dưới sự lãnh đạo của Đảng và quản lý của Nhà nước đã có nhiều thay đổi , khác với thời kỳ cách mạng dân tộc dân chủ trong những năm đầu giành được chính quyền Ngày nay, mối quan hệ giữa các giai cấp, các tầng lớp trong xã hội chủ yếu là mối quan

hệ hợp tác và đấu tranh trong nội bộ nhân dân nhằm tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam