BÀI LÀM THAM KHẢO Câu 1 Qua trình bày những nét chính về quá trình đấu tranh chống thực dân Pháp xâm lược Việt Nam từ 1858 đến 1885, anh (chị) hãy phân tích và nêu trách nhiệm của triều đình nhà Nguyễ[.]
Trang 1BÀI LÀM THAM KHẢO Câu 1: Qua trình bày những nét chính về quá trình đấu tranh chống thực dân Pháp xâm lược Việt Nam từ 1858 đến 1885, anh (chị) hãy phân tích và nêu trách nhiệm của triều đình nhà Nguyễn trong việc để nước ta rơi vào tay Pháp.
CÁCH LÀM:
- MB: Giới thiệu và đi vào vấn đề: nhấn mạnh giai đoạn 1858-1885 nước ta rơi vào tay
Pháp là trách nhiệm của một bộ phận vua quan triều Nguyễn
- TB: Lần lượt triển khai các ý:
+Ý 1: Nêu hoàn cảnh chung của Pháp và VN giai đoạn này: tư bản Pháp cần nguyên liệu,
thị trường và thuộc địa, VN có tài nguyên, vị trí địa lí thuận lợi, triều đình pkien khủng hoảng trầm trọng
+Y2: Giới thiệu qua về triều đình nhà Nguyễn lúc bấy giờ: bảo thủ không chịu canh tân
đất nước
+ Y3: Nêu sơ lược về chiến sự Đà Nẵng, Gia Định, Pháp chiếm 6 tỉnh Nam Kì và tấn công
Bắc Kì cùng với 4 bản hiệp ước (Nêu ngắn gọn và nhấn mạnh vào thái độ, hành động của triều Nguyễn)
+Y4: Đánh giá: tóm lại các nguyên nhân nhà NGuyễn để nước ta rơi vào tay Pháp
-KB: Khái quát, nhấn mạnh lại vấn đề:
Bài làm
MB: Đối với nền hoà bình, an ninh của đất nước thì triều đại đương quyền là
người chịu trách nhiệm lớn nhất Vì vậy, nhìn nhận một cách khách quan về việc để nước
ta rơi vào tay thực dân Pháp cuối thế kỷ XIX, chính là trách nhiệm của nhà Nguyễn.
TB: Ý 1:Cuối thế kỷ XVIII, chủ nghĩa tư bản phương Tây chuyển dần sang chủ
nghĩa đế quốc Vì vậy, nhu cầu về thị trường càng lớn Trong khi đó, phương Đông là một khu vực rộng lớn về thị trường, giàu có về nguyên liệu và dồi dào về nhân công, các nước hầu hết đang ở trong chế độ phong kiến lạc hậu, khủng hoảng; phương Đông trở thành miếng mồi ngon béo bở của đế quốc phương Tây Từ cuối thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX, hầu hết các nước phương Đông đã rơi vào tay chủ nghĩa tư bản: Philipin là thuộc địa của
Hà Lan, Lào và Campuchia là thuộc địa của Pháp Việt Nam với vị trí địa lý, chiến lược, giàu tài nguyên nhưng triều đình phong kiến đang khủng hoảng trầm trọng cũng trở thành mục tiêu nhòm ngó của Pháp
Y2: Ở nước ta, nhà Nguyễn lên nắm quyền năm 1802 sau khi lật đổ nhà Tây Sơn –
triều đại đã có những đóng góp to lớn cho lịch sử dân tộc và được nhân dân ủng hộ Vì
vậy, ngay khi lên nắm quyền, nhà Nguyễn đã bị nhân dân oán ghét, xa rời Sau khi lên
ngôi nhà Nguyễn đã huỷ bỏ mọi cải cách đúng đắn của nhà Tây Sơn trước kia và thi hành những chính sách bảo thủ, phản động về mọi mặt: chính trị, kinh tế, văn hoá, giáo dục, quân sự Trước nguy cơ xâm lược của chủ nghĩa tư bản phương Tây, lịch sử đặt ra cho nhà Nguyễn hai con đường để lựa chọn: Hoặc là nhanh chóng cải cách đất nước, phát triển kinh tế, củng cố quốc phòng, điều chỉnh lại mối quan hệ triều đình với nhân dân để tạo ra tiềm lực vật chất to lớn để chống lại giặc ngoại xâm; hoặc là nhà Nguyễn tiếp tục chìm đắm trong chính sách thủ cựu, lạc hậu, cố gắng duy trì chế độ quân chủ chuyên chế đã lỗi
Trang 2thời Tuy nhiên, triều Nguyễn đã không học theo tấm gương Nhật Bản, không cải cách duy tân đất nước, không mở cửa thông thương với nước ngoài Vì vậy đã làm cho sức dân, sức nước bị hao mòn dần, không còn đủ sức kháng chiến
Y3: Cuối thế kỷ XIX, đêm 1-8-1858, sau một thời gian thăm dò và chuẩn bị kỹ
lưỡng, thực dân Pháp đã nổ súng tấn công ta ở Đà Nẵng, mở đầu cho quá trình xâm lược nước ta Chọn Đà Nẵng, Pháp nhằm mục đích “đánh nhanh, thắng nhanh” để từ Đà Nẵng tiến thẳng vào kinh thành Huế, chiếm gọn nước ta Nhưng ngay ở Đà Nẵng, chúng đã vấp phải sự kháng cự kiên cường của nhân dân ta Tướng Nguyễn Tri Phương được triều đình
cử ra lãnh đạo quân đội, cùng phối hợp với nhân dân địa phương đắp thành, ngăn chặn sự tiến công của Pháp Sau hơn 5 tháng chiến đấu, Pháp không thể tiến sâu hơn, chúng buộc phải thay đổi kế hoạch, di chuyển vào Gia Định Kế hoạch “đánh nhanh, thắng nhanh bị thất bại
Năm 1861, Pháp tấn công Gia Định, Nguyễn Tri Phương được cử ra đánh Pháp, nhưng do lực lượng Pháp mạnh hơn nên đã thất bại Triều đình nhà Nguyễn ký với Pháp Điều ước 1862, cắt cho Pháp 3 tỉnh miền Đông: Gia đình, Định Tường, Biên Hoà Sau khi nhà Nguyễn ký Điều ước 1862 đã gây nên một làn sóng phẫn nộ trong nhân dân, các phong trào đấu tranh của nhân dân liên tiếp nổ ra
Năm 1863, Pháp đánh tiếp ba tỉnh miền Tây Phan Thanh Giản giữ thành Hà Tiên đã nhanh chóng đầu hàng, nộp thành cho Pháp, rồi viết thư yêu cầu các tướng giữ thành Vĩnh Long và An Giang cũng làm theo mình Như vậy, thực dân Pháp đã nhanh chóng chiếm được ba tỉnh miền Tây mà không tốn một viên đạn Tuy nhiên phong trào đấu tranh của nhân dân ta vẫn không ngừng nổ ra: phong trào của Nguyễn Trung Trực, của anh em Phan Tam, Phan Ngũ
Năm 1873, Pháp tiến đánh Bắc Kỳ lần thứ nhất, triều đình còn đang do dự thì nhân dân Bắc Kỳ đã làm nên chiến thắng lớn ở Cầu Giấy, giết chết tướng giặc là Gácniê Cuộc tấn công của Pháp bị thất bại
Năm 1882, Pháp mở cuộc tấn công lần thứ hai ra Bắc Kỳ, nhân dân ta một lần nữa làm nên chiến thắng Cầu Giấy lần 2, giết viên chỉ huy Rivie và nhiều quân địch Trong khi
đó, tướng triều đình là Hoàng Diệu liên tiếp thất thủ và đã hy sinh Triều Nguyễn hèn nhát lại ký Hiệp ước Hác-măng 1883 công nhận sự thống trị của Pháp ở nước ta Đến năm
1884, Pháp đánh thẳng vào kinh đô Huế, triều Nguyễn đầu hàng hoàn toàn và ký Hiệp ước Patonốt, Hiệp ước Patonốt vẫn gồm những nội dung như Hiệp ước Hámăng nhưng có sửa đổi
Như vậy, sau một quá trình đầu hàng từng bước, đến năm 1884, với Hiệp ước Patonốt đã đánh dấu sự đầu hàng hoàn toàn của nhà Nguyễn Qua đây có thể thấy trách nhiệm của nhà Nguyễn đối với việc để mất nước ta vào tay thực dân Pháp Nhà Nguyễn không có chính sách cải cách, canh tân đất nước, làm cho đất nước mạnh lên, đủ sức chống Pháp
Y4: Đánh giá: Trước nguy cơ xâm lược của chủ nghĩa tư bản phương Tây, nhà
Nguyễn phải nhanh chóng tiến hành cải cách đất nước theo gương Nhật Bản Nhưng ngược lại, nhà Nguyễn vẫn duy trì những chính sách bảo thủ, phản động, duy trì chế độ
Trang 3quân chủ chuyên chế đã lỗi thời, lạc hậu; tiến hành “bế quan, toả cảng”, không thông thương, buôn bán với phương Tây, nhưng lại thần phục nhà Thanh một cách mù quáng Trong khi đó, nhà Thanh cũng ký những Hiệp ước bất bình đẳng, để Trung Quốc rơi dần vào tay đế quốc phương Tây Chính vì sự thủ cựu của nhà Nguyễn như vậy nên khi Pháp xâm lược, chúng ta không có một tiềm lực kinh tế vững vàng, không có những điều kiện vật chất để có thể đương đầu với quân Pháp Đây là nguyên nhân cơ bản đưa đến việc chúng ta bị mất nước vào tay Pháp
Trong quá trình kháng chiến, nhà Nguyễn không có nghệ thuật quân sự độc đáo, sáng tạo Trong bất cứ một cuộc kháng chiến nào, điều kiện để chiến đấu và chiến thắng là phải có tiềm lực vật chất hùng hậu và nghệ thuật quân sự độc đáo, sáng tạo Nhà Nguyễn
đã không có tiềm lực kinh tế, vật chất thì phải có nghệ thuật quân sự Trong lịch sử kháng chiến chống ngoại xâm của dân tộc ta, các triều đại trước như nhà Lý, nhà Trần, nhà Lê
đã để lại những bài học quý về nghệ thuật quân sự, đó là nghệ thuật đoàn kết toàn dân và huy động chiến tranh nhân dân, toàn dân đánh giặc Nhà Nguyễn đã không biết tiếp thu bài học quý báu ấy Ngay từ khi lên ngôi, nhà Nguyễn đã đối lập với nhân dân, bị nhân dân oán ghét Nếu nhà Nguyễn có những chính sách đúng đắn, chăm lo đời sống nhân dân như nhà Lý, nhà Trần thì khi Pháp sang xâm lược; nhà Nguyễn vẫn đoàn kết được nhân dân
Trong quá trình Pháp xâm lược nước ta, nhà Nguyễn không đoàn kết nhân dân, ngược lại xa rời nhân dân, chiến đấu đơn độc; từ chỗ xa rời nhân dân, nhà Nguyễn còn chống lại nhân dân Sau khi Pháp đánh Bắc Kỳ lần thứ hai, triều đình nhà Nguyễn đã ra lệnh cấm nhân dân chiến đấu và gọi các tướng quay về triều đình Những việc làm ấy của nhà Nguyễn càng đẩy nhà Nguyễn đi xa nhân dân hơn Qua các Điều ước ký với Pháp, nhà Nguyễn đã đầu hàng từng bước, chứng tỏ nhà Nguyễn sợ Pháp, và vì quyền lợi giai cấp của dòng họ, nhà Nguyễn sẵn sàng đầu hàng, cắt đất dâng cho Pháp
Trong quá trình kháng chiến, nhà Nguyễn đã không biết chớp cơ hội tốt để phản công Ngay trong năm 1858, Pháp thất thủ ở Đà Nẵng đã mở ra cơ hội lớn cho nhà
nguyễn Nếu lúc ấy dốc toàn lực ra đánh Pháp, có thể nhà Nguyễn đã đánh đuổi được quân Pháp ra khỏi bờ cõi |Đến năm 1870, Pháp bị thua đau trong cuộc chiến tranh Pháp – Phổ, rồi lại bị nhân dân Bắc Kỳ đánh bại hai lần ở Cầu Giấy năm 1873 và 1882, Đây là những
cơ hội tốt song nhà Nguyễn đã không chớp lấy, vì vậy dần dần để mất nước
KB: Như vậy, từ chỗ không tất yếu, nhà Nguyễn đã để việc mất nước ta vào tay
Pháp trở thành tất yếu lịch sử Tuy nhiên, nhìn nhận khách quan, chúng ta ghi nhận những đóng góp của nhà Nguyễn với lịch sử dân tộc: xác lập, mở rộng bờ cõi, xây dựng kinh đô với cung đình, lăng tẩm hiện là các di tích văn hoá, lịch sử có giá trị