1 CHỦ ĐỀ HIẾN PHÁP PHÁP LUẬT KỈ LUẬT ĐẠO ĐỨC Câu 1 ( 4 điểm) a Hiến pháp là gì? Nêu vai trò và vị trí của Hiến pháp? Theo Hiến pháp năm 2013, bộ máy nhà nước ta gồm các cơ quan quyền lực nhà nước; cơ.
Trang 11. CHỦ ĐỀ HIẾN PHÁP- PHÁP LUẬT- KỈ LUẬT- ĐẠO ĐỨC
Câu 1: ( 4 điểm)
a - Hiến pháp là gì? Nêu vai trò và vị trí của Hiến pháp?
- Theo Hiến pháp năm 2013, bộ máy nhà nước ta gồm các cơ quan quyền lực nhà nước; cơ quan
quản lí nhà nước; cơ quan xét xử; cơ quan kiểm sát Hãy sãp xếp các cơ quan dưới đây vào hệ thống các cơ quan nêu trên :
Quốc hội, Sở Giáo dục và Đào tạo, Chính phủ, Hội đồng nhân dân tỉnh, Uỷ ban nhân dân quận, Phòng Giáo dục và Đào tạo, Toà án nhân dân tỉnh, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội,
Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ Giáo dục và Đào tạo.
Trả lời:
a.- Hiến pháp là đạo luật cơ bản của nhà nước có hiệu lực pháp lý cao nhất trong hệ thống pháp luậtViệt Nam Mọi văn bản pháp luật khác đều được xây dựng, ban hành trên cơ sở các quy định củaHiến pháp, không làm trái với Hiến pháp (0,5 đ)
- Vai trò và vị trí của Hiến pháp:
+ Hiến pháp Việt Nam là sự thể chế hóa đường lối chính trị của đảng cộng sản Việt Nam trongtừng thời kì, từng giai đoạn cách mạng Hiến pháp là đạo luật quan trọng của nhà nước ( 0,25đ) + Hiến pháp điều chỉnh những quan hệ xã hội cơ bản nhất của một quốc gia, định hướng chođường lối phát triển – xã hội của đất nước ( 0,25đ)
- Sắp xếp các cơ quan nhà nước theo hệ thống:
+ Cơ quan quyền lực nhà nước: Quốc hội, Hội đồng nhân dân tỉnh (0,25 đ)
+ Cơ quan quản lí nhà nước: Chính phủ, ủy ban nhân dân quận, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Giáo dục và Đào tạo, Sở Lao động - thương binh và Xã hội, phòng Giáo dục và Đào tạo (0,25 đ)
+ Cơ quan kiểm sát: Viện kiểm sát nhân dân tối cao (0,25 đ)
+ Cơ quan xét xử: Tòa án nhân dân tỉnh (0,25 đ)
b - Pháp luật là gì? Bản chất của pháp luật nước ta là gì? Vì sao phải có pháp luật?
Điều 105 của Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 quy định về nghĩa vụ và quyền của anh, chị, em như sau : "Anh, chị, em có quyền, nghĩa vụ thương yêu, chăm sóc, giúp đỡ nhau ; có quyền, nghĩa vụ nuôi dưỡng nhau trong trường hợp không còn cha mẹ hoặc cha mẹ không có điều kiện trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con".
Câu 2 :
- Hãy tìm một câu ca dao, tục ngữ nói về quan hệ giữa anh chị em.
- Việc thực hiện bổn phận trong ca dao, tục ngữ dựa trên cơ sở nào ? Nếu không thực hiện có
bị xử phạt không ? Hình thức phạt là gì ?
Trang 2- Nếu vi phạm Điều 105 của Luật Hôn nhân và gia đình thì có bị xử phạt không ? Vì sao ?
25 đ)
- Phải có pháp luật vì:
+ Pháp luật là phương tiện để quản lí Nhà nước, quản lí xã hội (0,25 đ)
+ Pháp luật là phương tiện để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của công dân.(0,25 đ)
- Ca dao, tục ngữ về quan hệ anh, chị, em:
“Em thuận, anh hòa là nhà có phúc” (0,25 đ)
Việc thực hiện các bổn phận trong ca dao, tục ngữ dựa trên cơ sở đạo đức xã hội Nếu không thựchiện sẽ không bị cơ quan Nhà nước xử phạt nhưng sẽ bị dư luận xã hội lên án, người đời cười chê.(0,25 đ)
Nếu vi phạm Điều 105 Luật Hôn nhân và Gia đình thì sẽ bị xử phạt vì đây là quy định của phápluật (0,25 đ)
2. CHỦ ĐỀ QUYỀN VÀ NGHĨA VỤ HỌC TẬP MỤC ĐÍCH HỌC TẬP
Câu 1 (4 điểm)
Điều 13 luật Giáo dục qui định: “Học tập là quyền và nghĩa vụ của mỗi công dân Mọi công dân không phân biệt dân tộc, tôn giáo, tín ngưỡng, giới tính, nguồn gốc gia đình, địa vị xã hội hoặc hoàn cảnh kinh tế đều bình đẳng về cơ hội học tập…”
a Từ qui định trên, bằng kiến thức đã học và sự hiểu biết, hãy làm rõ:
- Việc học tập có ý nghĩa như thế nào đối với bản thân, gia đình và xã hội?
- Cho biết nội dung cơ bản của quyền và nghĩa vụ học tập của công dân nói chung và của trẻ em nói riêng? Nhà nước ta đã có qui định gì để mọi công dân “… đều bình đẳng về cơ hội học tập”
TRẢ LỜI:
a - Ý nghĩa của việc học tập:
+ Đối với bản thân: giúp con người có kiến thức, có hiểu biết , được phát triển toàn diện, trở thànhngười có ích cho gia đình và xã hội
+ Đối với gia đình: Góp phần quan trọng trong việc xây dựng gia đình no ấm
+ Đối với xã hôi: Giáo dục để đào tạo nên những con người lao động mới có đủ những phẩm chất vànăng lực cần thiết, xây dựng đất nước giàu mạnh
Trang 3- Qui định của pháp luật về quyền và nghĩa vụ học tập
+ Học tập là quyền và nghĩa vụ của mỗi công dân
+ Mọi công dân có thể học không hạn chế, từ tiểu học đến trung học, đại học sau đại học; có thể họcbất cứ ngành nghề nào thích hợp cới bản thân; tùy điều kiện cụ thể có thể học bằng nhiều hình thức và
có thể học suốt đời
+ Trẻ em trong độ tuổi quy định có nghĩ vụ bắt buộc phải hoàn thành giáo dục tiểu học( từ lớp 1 đếnlớp 5)
+ Nhà nước thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục, tạo điều kiện để ai cũng được học hành, giúp
đỡ người nghèo, con em dân tộc thiểu số, đối tượng được hưởng chính sách ưu đãi, người tàn tật,khuyết tật…
b Tình huống: Cha bị bệnh mất sức lao động, mẹ tần tảo suốt ngày để kiếm tiền nuôi hai anh em Nam và Thảo ăn học Nhưng Nam cho rằng đó là nghĩa vụ của cha mẹ đối với con cái nên rất thản nhiên trước những nhọc nhằn của mẹ, không lo học hành, chỉ biết vui chơi cho sung sướng bản thân Còn Thảo xót xa khi thấy mẹ vất vả nên rất cố gắng học hành, em mơ ước sau này sẽ trở thành người thành đạt để đền đáp công ơn của cha mẹ và nuôi dưỡng cha mẹ lúc tuổi già.
Em hãy đưa ra nhận xét cụ thể của em về cách nghĩ của Nam? Trong cách nghĩ của Nam và Thảo, em tán thành cách nghĩ của ai? vì sao?
Trả lời Tình huống:
Cách nghĩ của Nam có phần đúng và chưa đúng
- Đúng: Cha mẹ có nghĩa vụ nuôi dạy con cái ăn học
- Chưa đúng: Nam chưa làm tròn bổn phận của con cái đối với cha mẹ, cụ thể là Nam không biết quantâm, giúp đỡ cha mẹ, không lo học hành; chỉ nghĩ đến bản thân mình
- Em tán thành với cách nghĩ của Thảo vì: Thảo là người con đã làm tốt nghĩa vụ bổn phận của mìnhđối với cha mẹ, cụ thể Thảo biết vâng lời cha mẹ, ngoan ngoãn, chăm chỉ học tập, có suy nghĩ có hiếuvới cha mẹ khi về già
Câu 2 ( 4 điểm) :
a ( 2 điểm) : Trong cuộc họp lớp bàn về vấn đề học tập và tham gia các hoạt động xã hội Bạn An
có ý kiến cho rằng “ Việc học là quan trọng nên học sinh chỉ cần học giỏi là đủ, tham gia các hoạt động tập thể sẽ làm mất thời gian học tập”.
- Ý kiến của bạn An là đúng hay sai? Vì sao?
- Nếu là bạn cùng lớp với An, em sẽ phân tích như thế nào cho bạn hiểu?
TRẢ LỜI:
a Có nhiều cách lí giải khác nhau nhưng cần đạt các ý chính sau:
- Ý kiến của bạn là sai vì:
+ Học phải đi đôi với hành, học tập phải kết hợp với các hoạt động trải nghiệm thực tế
Trang 4+ Chỉ học giỏi thôi chưa đủ, con người cần phải phát triển toàn diện đầy đủ cả trí lực và thể lực…
- Liên hệ bản thân cho bạn hiểu hơn:…………
Câu 3: ( 4 điểm)Em hãy cho biết:
Quyền được học có nghĩa là gì? Gia đình có trách nhiệm như thế nào về vấn đề học tập của con em mình? Trách nhiệm của Nhà nước đối với vấn đề học tập như thế nào?
Những quy định trên về quyền và nghĩa vụ học tập thể hiện điều gì?
Tình huống: trong tiết giáo dục công dân lớp 6: An và Khoa tranh luận với nhau về quyền học tập.
An nói: “ Học tập là quyền của mình, thì mình học cũng được mà không học cũng được chẵng sao, không ai được bắt mình phải hoc” Nếu em là Khoa em sẽ giải thích với An như thế nào?
Trả lời
- Quyền được học có nghĩa là: (0,5 đ)
+ Học không hạn chế về trình độ (từ bạc tiểu học đến sau đại học)…
- Trách nhiệm của Nhà nước: Nhà nước thực hiện công bằng xã hội trong giáo dục, tạo điều kiện
để ai cũng được học hành, mở mang rộng khắp hệ thống trường lớp, miễn học phí cho học sinh Tiểu
học, quan tâm giúp đỡ cho trẻ em khó khắn .( 0,5đ)
- Những quy định trên về quyền và nghĩa vụ học tập thể hiện tính nhân đạo của pháp luật nước ta
Chúng ta phải thực hiện tốt quyền và nghĩa vụ học tập và trách nhiệm của học sinh ( 0,25đ)
- Gợi ý trả lời tình huống:
Em sẽ giải thích cho bạn An hiểu:
+ Việc học tập đối với mọi người là vô cùng quan trọng Có học tập, chúng ta mới có kiến thức, có
hiểu biết, được phát triển toàn diện, trở thành người có ích cho gia đình và xã hội ( 0,25đ)
+ Học tập là quyền nhưng cũng là nghĩa vụ bắt buộc đối với trẻ em trong độ tuổi từ 6 đến 14 tuổi
( 0,25đ)
Trang 5Câu 4:
Trong bức thư gửi học sinh nhân ngày khai trường (9/1945) Bác Hồ viết: “Non sông Việt Nam có trở nên tươi đẹp hay không, dân tộc Việt Nam có bước tới đài vinh quang để sánh với các cường quốc năm châu được hay không, chính là nhờ một phần lớn ở công học tập của các cháu”
- Câu nói trên có đề cập tới vấn đề thuộc về lí tưởng không ?
- Tại sao học tập được coi là nội dung quan trọng để thực hiện lí tưởng.
Trả lời:
- Câu nói trên có vấn đề thuộc về lí tưởng là: Bác Hồ đã khẳng định vai trò to lớn của các cháu họcsinh là phải phấn đấu học tập để đưa đất nước bước tới đài vinh quang, sánh vai với các cường quốcnăm châu Đó chính là lí tưởng cao đẹp của học sinh
ý 2: (1,0 điểm)
Học tập là nội dung quan trọng để thực hiện lí tưởng vì:
- Học tập là con đường ngắn nhất để thực hiện lí tưởng
- Học tập giúp chúng ta tiếp thu tri thức nhân loại, thành tựu khoa học kỹ thuật, những tinh hoa vănhoá nhân loại để vận dụng vào điều kiện, hoàn cảnh của đất nước nhằm phát triển đưa đất nước đi lên
- Học tập và rèn luyện về mọi mặt để có đủ tri thức, phẩm chất và năng lực cần thiết nhằm thực hiện lítưởng sống cao đẹp
3. CHỦ ĐỀ SỐNG CÓ MỤC ĐÍCH, LÝ TƯỞNG SỐNG-TRÁCH NHIỆM CỦA THANH NIÊN
Câu 1:
Có ý kiến cho rằng: một số người trong xã hội hiện đại đang bị “cầm tù” bởi chính chiếc điện thoại thông minh của họ Quan điểm của em về ý kiến trên?
TRẢ LỜI:( HS có nhiều cách lí giải khác nhau nhừn cần đảm bảo 1 số ý sau)
- HS bày tỏ về quan điểm riêng tính hai mặt của vấn đề
- Khẳng định con người hiện đại sử dụng điện thoại thông minh một cách tự do, chủ động, pháthuy hết tính năng, tiện ích của nó phục vụ cho cuộc sống và công việc của bản thân, không bị “cầmtù” bởi điện thoại.(0,5)
- Điện thoại di động là thiết bị công nghệ không thể thiếu trong cuộc cách mạng 4.0 hiện nay, làphương tiện giúp con người kết nối với thế giới, trở thành công dân toàn cầu( 0,5)
- Tuy nhiên, khi con người, đặc biệt người trẻ không chú trọng con đường phát triển cá nhân bằng
nổ lực, tìm tòi, nghiên cứu, học hỏi và rèn luyện các kỷ năng trong môi trường trải nghiệm thực sựcủa cuộc sống mà chỉ chăm chú vào điện thoại và lệ thuộc bởi nó thực sự vô cùng tai hại Khi đó điện
Trang 6thoại thông minh thiết bị dùng để phát triển lại trở thành nguồn gốc của sự nô lệ và nghuyên nhân bêntrong của sự trống rỗng và thiểu năng trí tuệ.(0,75)
- Liên hệ bản thân (0,25
Câu 2 (4 điểm)
a Bản thân em sẽ làm gì để thực hiện nhiệm vụ của thanh niên trong thời kỳ Công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước? Hãy nêu lời nhắn nhủ của Bác hồ gửi đến thanh niên Ý nghĩa của lời nhắn nhủ đó?
TRẢ LỜI:
a/ Để thực hiện nhiệm vụ của thanh niên bản thân em sẽ:
- Ra sức học tập và rèn luyện chuẩn bị hành trang vào đời
- Xác định mục đích, lý tưởng sống đúng đắn, tự vạch ra kế hoạch học tập, rèn luyện lao động để thựchiện tốt nhiệm vụ của học sinh lớp 9
* Lời nhắn nhủ của Bác Hồ gửi đến thanh niên: (Học sinh có thể đưa ra các đáp án, giải thích khácnhau tùy theo nội dung giáo viên cho điểm)
“Không có việc gì khó
Chỉ sợ lòng không bền
Đào núi và lấp biển
Quyết chí ắt làm nên”
“Một năm khởi đầu từ mùa xuân một đời khởi đầu từ tuổi trẻ Tuổi trẻ là mùa xuân của xã hội”
* Ý nghĩa: Bác Hồ khuyên thanh niên phải biết kiên trì, quyết tâm vượt khó thì có thể thành côngtrong mọi việc
- Chúng ta phải biết sử dụng tuổi trẻ sao cho có ích Có ích cho bản thân, gia đình và đất nước Muốnvậy, mỗi người phải phấn đấu, tu dưỡng không ngừng trong học tập và công tác Trước hết, nên xácđịnh cho mình một lí tưởng cao đẹp: phục vụ Tổ quốc, phục vụ nhân dân Từ đó, định hướng cho mọihành động trong suốt cuộc đời
b “Sống không có lí tưởng giống như con thuyền để mặc cho sóng gió đưa đi, không có bến bờ để đến Chọn không đúng lí tưởng, ta sẽ khổ sở suốt đời hoặc chẳng mang lại lợi ích gì cho ai, kể cả chính mình”
( Bàn về lí tưởng sống – Báo tuổi trẻ)
Từ nhận định trên, em hãy cho biết:
- Thế nào là lí tưởng sống ? Vì sao thanh niên cần sống có lí tưởng ?
- Lí tưởng sống của thanh niên Việt Nam là gì ?
- Em hãy nêu vài tấm gương sống có lí tưởng của thanh niên Việt Nam hiện nay được xã hội tôn vinh?
Trang 7+ Lứa tuổi thanh niên là lứa tuổi của những ước mơ cao đẹp.)
+ Người có lí tưởng sống sẽ được mọi người kính trọng
Lí tưởng sống của thanh niên Việt Nam hiện nay là phấn đấu thực hiện mục tiêu xây dựng nước ViệtNam độc lập, dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ, văn minh Trước mắt là thực hiệnthắng lợi nhiệm vụ công nghiệp hóa, hiện đại hóa theo định hướng xã hội chủ nghĩa
- HS nêu được 2 tấm gương (lưu ý tấm gương ấy phải được nhiều người trong nước hoặc quốc tế biếttới, một tấm gương đạt 0,25đ) VD như:- Giáo sư Ngô Bảo Châu, anh đã đạt giải cao về Toán học(Field) và được phong hàm giáo sư ở tuổi đời 32
- Kì thủ Lê Quang Liêm: là một người chơi cờ vua rất giỏi, anh đã đạt nhiều giải thưởng trên đấutrường quốc tế và trong khu vực
- Tay vợt cầu lông Nguyễn Tiến Minh: đã nỗ lực luyện tập nên đạt nhiều giải cao trong các cuộc thiđấu cầu lông trong nước, khu vực Châu Á và trên đấu trường quốc tế Các anh đã mang nhiều vinhquang về cho đất nước và được nhiều người trong nước và quốc tế hâm mộ
Nội dung của câu nói là: Khảng định vai trò của mục đích sống (lý tưởng sống) đối với sự thành công
và phát triển của con người: Sống có mục đích sẽ giúp con người phát triển, sống không có mục đíchcon người sẽ không làm được gì Có mục đích tốt đẹp, con người mới làm được những việc vĩ đại.Nếu mục đích tầm thường, con người không thể làm được những việc vĩ đại, lớn lao”
- Câu nói trên của tác giả muốn đề cập tới: lý tưởng sống của thanh niên
- Vì sao thanh niên cần có lý tưởng sống :
+ Vì: Lý tưởng sống là cái đích của cuộc sống mà mỗi người khao khát đạt được Người có lý tưởngsống cao đẹp là người luôn suy nghĩ và hành động không mệt mỏi để thực hiện lý tưởng của dân tộccủa nhân loại, vì sự tiến bộ của bản thân và xã hội
+ Thanh niên là những chủ nhân của đất nước, là lực lượng xung kích trong sự nghiệp xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc
Trang 8+ Lứa tuổi thanh niên là lứa tuổi có nhiều ước mơ, hoãi bão cao đẹp
+ Người có lí tưởng sống cao đẹp sẽ được mọi người tôn trọng, tin yêu và không ngừng phát triển bảnthân
- Liên hệ bản thân
4. CHỦ ĐỀ BẢO VỆ HÒA BÌNH-SỐNG HỘI NHẬP –GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG
Câu 1 (4 điểm)
a Trước tình hình xung đột giữa Nga và Ukraine đang diễn biến căng thẳng Việt Nam bày
tỏ quan điểm trước Liên Hợp Quốc về tình hình Ukraine như sau: “Việt Nam kêu gọi các bên liên quan giảm leo thang căng thẳng, nối lại đối thoại và đàm phán thông qua tất cả các kênh, nhằm đạt được giải pháp lâu dài có tính đến lợi ích và quan ngại của tất cả các bên, trên cơ sở luật pháp quốc tế, đặc biệt là nguyên tắc tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các quốc gia Các giải pháp như vậy sẽ chấm dứt những khổ đau và đóng góp lớn cho hòa bình, an ninh và phát triển ở châu Âu và thế giới nói chung”
- Từ vấn đề trên em hãy bày tỏ quan điểm của mình về chiến tranh, hòa bình? Để bảo vệ hòa bình
em cần phải làm gì?
Trả lời:
a. ( 2 điểm) Học sinh có thể trình bày nhiều cách nhưng cơ bản các ý sau:
- Chiến tranh là sự xung đột vũ trang giữa các giai cấp, dân tộc, quốc gia nhằm mục đích kinh tế,chính trị nhất định ( 0.25)
- Hòa bình là tình trạng không có chiến tranh hay xung đột vũ trang, là mối quan hệ hiểu biết, tôntrọng, bình đẳng, hợp tác giữa các quốc gia dân tộc, giữa con người với con người ( 0.25)
- Chiến tranh gây đau thương, chết chóc, đói nghèo, bềnh tật , là thảm họa của loài người ( 0.25)
- Hòa bình đem lại cuộc sống bình yên, ấm no hạnh phúc cho nhân dân, là khát vọng của nhân loại.( 0.25)
- Bảo vệ hòa bình là giữ gìn cuộc sống bình yên; dùng thương lượng, đàm phán để giải quyết mọi mâuthuẫn, xung đột; không để xảy ra chiến tranh hay xung đột vũ trang ( 0.25)
Để bảo vệ hòa bình chúng ta cần:
Xây dựng mối quan hệ tôn trọng, bình đẳng, thân thiện giữa con người với con người ( 0.25)
- Thiết lập quan hệ hiểu biết, hữu nghị, hợp tác giữa các dân tộc, quốc gia trên thế giới ( 0.25)
- Học sinh liên hệ một số hoạt động vì hòa bình như: Vẽ tranh vì hòa bình, giao lưu với thanh thiếuniên quốc tế…( 0.25)
b Dân tộc Việt Nam có rất nhiều truyền thống tốt đẹp mang ý nghĩa tích cực nhưng cũng có nhữngthói quen lối sống tiêu cực Em hiểu thế nào về phong tục và hủ tục? Cho ví dụ?
Trang 9- Trong xu thế hội nhập, mở rộng quan hệ hợp tác hiện nay em hiểu thế nào về quan điểm: “ Hòanhập nhưng không hòa tan” ?
Trả lời:
- Phong tục là những thói quen lâu đời đã ăn sâu vào đời sống xã hội, được nhiều người thừa nhận và làm theo (0,25 đ)
Ví dụ: Nấu bánh chưng vào dịp tết Nguyên đán (0,25 đ) (HS có thể lấy ví dụ khác)
-Hủ tục: Là những phong tục đã lỗi thời, không còn phù hợp với quan niệm về văn hóa, văn minh, đạo đức và nếp sống của xã hội hiện đại (0,25 đ)
Ví dụ: Chữa bệnh bằng phù phép, Mê tín dị đoan (0,25 đ) (HS có thể lấy ví dụ khác)
- Quan điểm “ Hòa nhập nhưng không hòa tan”
+ Trong xu thế hội nhập, hợp tác quốc tế ngày càng sâu rộng, chúng ta muốn phát triển cần có sựgiao lưu với các dân tộc khác, với nền văn hóa khác Trong quá trình giao lưu đó dân tộc ta sẽ tiếp thu
tinh hoa văn hóa và khoa học kỹ thuật tiên tiến của nhân loại đó là hòa nhập (0,5đ)
+ Trong quá trình hòa nhập chúng ta luôn biết kế thừa giữ gìn và phát huy truyền thống dân tộc,tiếp thu có chọn lọc không đánh mất bản sắc riêng của mình, không bị đồng hóa với các dân tộc khác
đó là không hòa tan (0,5 đ)
Câu 2
Có ý kiến cho rằng: Tất cả các phong tục tập quán của của các vùng miền đều là truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.
- Em có đồng ý với ý kiến đó không? vì sao?
- Kể tên 1 số truyền thống của quê hương Bình Phước
TRẢ LỜI:
Em không đồng ý với ý kiến đó(0,25)
- Vì tất cả các phong tục, tập quán của các vùng miền có những yếu tố truyền thống truyền thống tốtđẹp, tích cực thể hiện giá trị văn hóa bản sắc của dân tộc, ví dụ như thờ cúng tổ tiên, đón giao thừangày tết…(0,75đ)
- Có những yếu tố truyền thống không mang yếu tố tích cực không còn phù hợp với thời đại ngày naythì chúng ta không nên học tập đó là những hũ tục tập quán lạc hậu cần loại bỏ, ví dụ: tục lễ ma chaycưới hỏi rườm rà, mê tín dị đoan, Bắt vợ (0,75đ)
VD: Truyền thống cúng lúa mới của dân tộc Stieng; Lễ hội chọi trâu… (0,25đ)
Trang 10- Đúng vì :
+ Trong xu thế hội nhập ngày nay, chúng ta rất cần tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, vì mỗi dân tộctrên thế giới đều có những thành tựu nổi bật về kinh tế, khoa học kĩ thuật, văn hóa, nghệ thuật, những
công trình đặc sắc, những truyền thống quý báu ( 0,25 điểm)
+ Tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại sẽ tạo điều kiện để nước ta tiến nhanh trên con đường xây dựng
đất nước giàu mạnh ( 0,25 điểm)
+ Mỗi dân tộc muốn phát triển phải có sự giao lưu với các dân tộc khác, với nền văn hóa khác ( 0,25
điểm)
- Sai vì:( 0,25 điểm) An phủ nhận việc kế thừa và phát huy truyền thống dân tộc là sai, bởi vì:
+ Trong quá trình tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, mỗi dân tộc cần giữ bản sắc riêng của mình bởi
đó là yếu tố làm nên cái riêng, cái bản sắc của dân tộc Nếu không biết kế thừa và phát huy truyềnthống đó, mỗi dân tộc sẽ đánh mất bản sắc riêng của mình và bị đồng hóa bởi dân tộc khác, các nền
văn hóa khác ( 0,25 điểm)
+ Hiện nay, trong điều kiện xã hội ta đang đổi mới ở thời kì mở cửa và giao lưu rộng rãi với thế giới,nếu chúng ta không chú ý giữ gìn truyền thống, bản sắc dân tộc, chạy theo những cái mới lạ, coithường và xa rời những giá trị tốt đẹp bao đời nay, chúng ta có nguy cơ đánh mất bản sắc dân tộc Việt
Em hãy cho biết:
a) Thế nào là truyền thống tốt đẹp của dân tộc? Việc làm trên nói về truyền thống gì của dân tộc Việt Nam.
b) Em hiểu như thế nào là “Xây dựng một nền văn hóa tiên tiến và đậm đà bản sắc dân tộc” c) Em hãy nêu ít nhất 04 biểu hiện chưa kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc trong học sinh hiện nay và đề xuất 04 hoạt động của nhà trường nhằm tăng cường giáo dục truyền thống cho học sinh.
TRẢ LỜI:
Học sinh có thể trình bày nhiều cách nhưng cơ bản các ý sau:
a Truyền thống tốt đẹp dân tộc…
Trang 11- Truyền thống tốt đẹp của dân tộc là những giá trị tinh thần (tư tưởng, đức tính, lối sống…) đượchình thành trong quá trình lịch sử lâu dài của dân tộc, được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
- Truyền thống được thể hiện là đoàn kết, tương trợ
b Xây dựng nền văn hóa tiên tiến đậm đà bản sắc dân tộc là:
- Nền văn hóa tiên tiến là trên tinh thần hội nhập, học hỏi tinh hoa văn hóa của nhân loại, nhằm mụctiêu tất cả vì con người, vì hạnh phúc và sự phát triển phong phú, toàn diện
- Văn hóa đậm đà bản săc dân tộc là nền văn hóa kế thừa tinh hoa văn hóa của dân tộc VN được hungđúc qua hàng nghìn năm lịch sử dựng nước và giữ nước Đó là lòng yêu nước nồng nàn, ý chí tựcường của dân tộc, tinh thần đoàn kết, nhân ái, khoan dung…
c - 4 biểu hiện chưa kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của học sinh hiện nay:
+ Thiếu lễ độ với thầy cô giáo
+ Ít hiểu biết về truyền thống dân tộc
+ Không thích các loại hình nghệ thuật dân tộc
+ Chê bai những người ăn mặc theo phong cách dân tộc là lạc hậu…
- Đề xuất hoạt động của nhà trường tăng cường giáo dục truyền thống cho học sinh:
+ Tổ chức các buổi biểu diễn văn nghệ với các bài hát dân ca;
+ Tổ chức các trò chơi dân gian;
+ Tham gia các lễ hội truyền thống;
+ Tham gia các hoạt động đền ơn đáp nghĩa…
Câu 5: “Muốn sang thì bắc cầu kiều
Muốn con hay chữ thì yêu kính thầy”
Đây là một truyền thống quý báu của dân tộc ta Bằng vốn hiểu biết của em hãy làm nổi bật truyền thống đó.
Trả lời: Yêu cầu trả lời được các nội dung sau:
- Truyền thống là những giá trị tinh thần được hình thành trong quá trình lịch sử lâu dài của dân
tộc, được truyền từ thế hệ này qua thế hệ khác (0,25 đ)
- Khẳng định: Việt Nam có nhiều truyền thống tốt đẹp: yêu nước, đoàn kết, hiếu học, nhân nghĩa,
tôn sư trọng đạo…(0,25 đ)
- Câu: “Muốn sang … kính thầy” nói đến truyền thống tôn sư trọng đạo Đó là một truyền thống
quý báu của dân tộc ta (0,25 đ)
- Truyền thống được thể hiện:
+ Trước đây: Tôn sư trọng được gắn với tính quy phạm, khuôn phép, lễ nghĩa, cháo hỏi cung kính
(0,25 đ)
Trang 12+ Hiện nay: Không bị chi phối những giáo lí nghiêm ngặt, khoảng cách giữa thầy và trò gần gủi
hơn Nhưng dù xưa hay nay thì Tôn sư trọng đạo vẫn luôn là truyền thống tốt đẹp (0,25 đ)
- Ý nghĩa: (0,25 đ)
+ Góp phần giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc Việt Nam
+ Tạo nên sức mạnh tinh thần trong sự phát triển cá nhân và xã hội
- Chúng ta cần phê phán một số biểu hiện làm mai một truyền thống: lãng quên, vô ơn…(0,25 đ)
- Liên hệ bản thân: Hiểu được giá trị của truyền thống bản thân em luôn thể hiện sự kính trong và
biết ơn thầy cô giáo, cố gắng học…(0,25 đ)
Câu 6: ( 4 điểm)
Có ý kiến cho rằng: “Hòa bình là khát vọng của toàn nhân loại.” Em hãy phân tích và làm sáng tỏ
ý kiến trên?
Diễn biến hòa bình là gì? Ngăn chặn chiến tranh, bảo vệ hòa bình là trách nhiệm của ai? Theo
em ngày nay có còn chiến tranh không? Thành phố nào của Việt Nam được công nhận là thành phố vì hòa bình?
Trả lời:
a - “ Hòa bình là khát vọng của toàn nhân loại” vì hòa bình sẽ đem lại cuộc sống bình yên tự
do, nhân dân được ấm no, hạnh phúc Còn chiến tranh sẽ gây đau thương chết chóc, đói nghèo, bệnhtật, không được học hành, thành phố, nhà máy, làng mạc bị tàn phá, sản xuất không thể phát triển
được (0,5 đ)
Nếu hoà bình là khát vọng của loài người thì chiến tranh là thảm hoạ của loài người (0,25 đ)
Ngày nay các thế lực phản động, hiếu chiến vẫn đang âm mưu phá hoại hoà bình, gây chiến tranh
tại nhiều nơi trên thế giới, vì thế chúng ta phải bảo vệ hoà bình (0,25 đ)
- Diễn biến hòa bình là sự sụp đổ của một một quốc gia hoặc một nền văn minh sau một thời gian
dài sống trong hòa bình, bởi các yếu tố nội tại bị suy thoái chứ không phải do bị tấn công từ bên ngoài
(0,25 đ)
- Ngăn chặn chiến tranh, bảo vệ hòa bình là trách nhiệm của tất cả các quốc gia, các dân tộc và của
toàn nhân loại (0,25 đ)
- Ngày nay ở nhiều khu vực trên thế giới vẫn xẩy ra chiến tranh, xung đột vũ trang, các thế lựcphản động, hiếu chiến vẫn đang âm mưu phá hoại hòa bình, ngòi nổ chiến tranh vẫn đang âm ỉ tại
nhiều nơi trên thế giới của chúng ta (0,25 đ)
- Thủ đô Hà Nội được UNESCO công nhận là thành phố vì hòa bình vào năm 1999 (0,25 đ)
Câu 6 ( 4 điểm) :
a.(2điểm): Vì sao vấn đề hợp tác quốc tế là một nhu cầu tất yếu của mỗi quốc gia, dân tộc cũng như đối với Việt Nam?