Giáo án sinh 8 Tuần: 10 Ngày soạn: 7/11/2022 Tiết : 19

Đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập - GV gọi HS trả lời - GV gọi học sinh khác bổ sung - GV phân tích báo cáo kết quả của HS theo hướng tạo mâu thuẫn trong nhận thức để dẫn dắt đ

Trang 1

Tuần: 10 Ngày soạn: 7/11/2022 Tiết : 19 Ngày dạy : 9/11/2022

Bài 18: VẬN CHUYỂN MÁU QUA HỆ MẠCH VỆ SINH HỆ TUẦN HOÀN

I/ Mục tiêu

1/ Kiến thức

- Trình bày sự thay đổi tốc độ vận chuyển máu trong các đoạn mạch, ý nghĩa của tốc độ máu chậm trong mạch, nêu được khái niệm huyết áp

- Trình bày điều hòa tim và mạch bằng thần kinh, kể một số bệnh tim mạch phổ biến và cách đề phòng

- Trình bày ý nghĩa của việc rèn luyện tim và cách rèn luyện tim

2/ Kĩ năng

- Thu thập thông tin, quan sát tranh hình → phát hiện kiến thức

- Rèn luyện để tăng khả năng làm việc của tim

- Hoạt động nhóm, vận dụng kiến thức giải thích thực tế

Kĩ năng sống

- Rèn luyện để tăng khả năng làm việc của tim

- Kĩ năng ra quyết định: để có hệ tim mạch khỏe mạnh cần tránh các tác nhân có hại, đồng thời cần rèn luyện TDTT thường xuyên, vừa sức

- Kĩ năng hợp tác, lắng nghe tích cực

- Kĩ năng tìm kiếm và xử lí thông tin khi đọc SGK, quan sát sơ đồ để tìm hiểu sự hoạt động phối hợp các thành phần cấu tạo của tim và hệ mạch là động lực vận chuyển máu qua hệ mạch

3/ Thái độ

- Giáo dục tư tưởng cho học sinh: có ý thức phòng tránh các tác nhân gây hại và ý thức rèn luyện hệ tim mạch

4/ Phát triển năng lực HS

- Năng lực kiến thức Sinh học

- Năng lực hợp tác

- Năng lực thể chất

II/ Phương pháp/kĩ thuật dạy học tích cực có thể sử dụng

- Vấn đáp – tìm tòi

- Trực quan

- Dạy học theo nhóm

- Động não

- Nêu vấn đề

III/ Chuẩn bị

- Gv: Tranh phóng to hình 18.1 và 18.2 /SGK

- HS: Xem trước nội dung bài, tìm hiểu về các hoạt động của tim

IV/ Chuỗi các hoạt động học

1 Chuyển giao nhiệm vụ học

tập

- GV yêu cầu học sinh nghiên

cứu thông tin cá nhân trả lời một

số câu hỏi:

? Các thành phần cấu tạo của tim

1 Thực hiện nhiệm vụ học tập

- HS nghiên cứu thông tin theo sự yêu cầu của GV

- HS trả lời câu hỏi.

Trang 2

đã phối hợp hoạt động với nhau

như thế nào để giúp máu tuần

hoàn liên tục trong hệ mạch

? Biểu hiện của người bị bệnh

huyết áp (Huyết áp cao và huyết

áp thấp)?

2 Đánh giá kết quả thực hiện

nhiệm vụ học tập

- GV gọi HS trả lời

- GV gọi học sinh khác bổ sung

- GV phân tích báo cáo kết quả

của HS theo hướng tạo mâu

thuẫn trong nhận thức để dẫn dắt

đến mục hình thành kiến thức

HS có thể trả lời hoặc không

2 Báo cáo kết quả hoạt động và thảo luận

- HS trả lời

- HS bổ sung

- HS báo cáo kết quả theo sự hướng dẫn của GV

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

I SỰ VẬN CHUYỂN MÁU QUA HỆ MẠCH

tập

- GV chia lớp thành 4 nhóm

(mỗi nhóm có 1 nhóm trưởng và

1 thư kí)

- Gv treo tranh 18.1-2,tr 58

SGK

- Y/c các nhóm quan sát tranh và

trả lời câu hỏi:

- Nhóm 1, 2:

+ Máu tuần hoàn liên tục và theo

1 chiều trong hệ mạch được tạo

ra từ lực ?

+ Huyết áp trong tĩnh mạch rất

nhỏ mà máu vẫn qua tĩnh mạch

về tim là nhờ đâu?

- Nhóm 3,4:

+ Vận tốc máu ở động mạch,

- HS nghiên cứu thông tin theo sự yêu cầu của GV

(Không yêu cầu HSKT nắm nội dung này).

- HS trả lời câu hỏi.

- Lực đẩy chủ yếu giúp máu tuần hoàn liên tục và theo một chiều trong hệ mạch được tạo

ra nhờ sự hoạt động phối hợp các thành phần cấu tạo của tim (Các ngăn tim và van tim)

và hệ mạch

- Huyết áp tĩnh mạch rất nhỏ

mà máu vẫn vận chuyển được qua tĩnh mạch về tim là nhờ

hổ trợ chủ yếu bởi sức đẩy tạo

ra do sự co bóp của các cơ bắp quanh thành tĩnh mạch, sức hút của lồng ngực khi ta hít vào, sức hút của tâm nhĩ khi khi dãn ra, Ở phần tĩnh mạch mà máu phải vận chuyển ngược chiều trọng lực

về tim còn được hỗ trợ của các van giúp máu không bị chảy ngược

- Vận tốc máu ở động mạch

Trang 3

tĩnh mạch khác nhau là do đâu?

+ Huyết áp là gì? Tại sao huyết

áp là chỉ số biểu thị sức khoẻ?

- GV bổ sung: Chính nhờ sự vận

chuyển máu qua hệ mạch là cơ

sở để rèn luyện hệ tim mạch

- GV gọi đại diện của mỗi nhóm

trình bày nội dung đã thảo luận

- GV chỉ định ngẫu nhiên HS

khác bổ sung

- GV kiểm tra sản phẩm thu

được từ thư kí

của HS theo hướng dẫn dắt đến

hình thành kiến thức

với áp lực lớn, còn ở tĩnh mạch áp lực trung bình và yếu

- Huyết áp là sức đẩy do tim tạo ra, sức đẩy này tạo nên áp lực trong mạch máu Ở người bình thương có chỉ số huyết

áp trong khoảng

- Nhóm trưởng phân công HS đại diện nhóm trình bày

- HS tự ghi nhớ kiến thức đã hoàn thiện

- Máu vận chuyển qua hệ mạch là nhờ: sức đẩy của tim, áp lực trong mạch và vận tốc máu

- Huyết áp: áp lực của máu lên thành mạch (do tâm thất

co và dãn)

- Ở động mạch, vận tốc máu lớn nhờ sự co dãn của thành mạch

- Ở tĩnh mạch, máu vận chuyển nhờ:

+ Co bóp của các cơ quanh thành mạch

+ Sức hút của lồng ngực khi hít vào, của tâm nhĩ khi dãn ra

+ Van 1 chiều

II VỆ SINH HỆ TIM MẠCH (10’)

tập

GV treo tranh phóng to hình 17.2

SGK tr55 yc hs quan sát hình

thảo luận nhóm đôi và trả lời câu

hỏi:

+ Hãy chỉ ra tác nhân gây hại

cho hệ tim mạch?

+ Trong thực tế, em đã gặp

người bị tim mạch chưa? Và

biểu hiện như thế nào?

* Biện pháp rèn luyện và bảo vệ

hệ tim mạch:

+ Cần bảo vệ tim mạch như thế

nào?

+ Có những biện pháp nào rèn

luyện tim mạch?

HS thảo luận nhóm đôi để trả lời câu hỏi :

+ Nhịp tim nhanh, tăng hoặc giảm huyết áp, một số vi rút,

vi khuẩn, Các món ăn chứa nhiều mỡ động vật có hại cho tim mạch

- HS kể lại một số trường hợp

và biểu hiện

- Tránh và hạn chế một số tác

nhân gây hại cho hệ tim mạch + Không sử dụng thuốc lá, rượu,bia, hêrôin

- Có nhiều tác nhân bên ngoài và trong có hại cho tim mạch

+ Khuyết tật tim, phổi xơ + Sốc mạnh, mất máu nhiều, sốt cao

+ Chất kích thích mạnh, thức ăn nhiều mỡ động vật + Do luyện tập thể thao quá sức

+ Một số virút, vi khuẩn

- Biện pháp bảo vệ và rèn luyện hệ tim mạch:

+ Tránh các tác nhân gây hại

+ Tạo cuộc sống tinh thần thoải mái, vui vẻ

+ Lựa chọn cho mình một hình thức rèn luyện phù hợp + Cần rèn luyện thường

Trang 4

+ Em cần làm gì để bảo vệ tim

mạch?

- GV gọi ngẫu nhiên các nhóm

báo cáo kết quả

- Các học sinh khác bổ sung, góp

ý

- GV phân tích hướng dẫn dắt

đến hình thành kiến thức

+ Hạn chế thức ăn dầu mỡ động vật

+ Cần kiểm tra sức khỏe định

kì và tim phòng vắc xin phòng bệnh tim mạch

+ Giữ gìn vệ sinh ảnh hưởng tim mạch

+ Thường xuyên tập luyện thể dục thể thao vừa sức, đều đặn tăng cường sức khỏe

- HS trả lời

xuyên để nâng dần sức chịu đựng của tim mạch và cơ

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG (5’)

tập

GV chia lớp thành nhiều nhóm

(mỗi nhóm gồm các HS trong 1

bàn) và giao các nhiệm vụ: thảo

luận trả lời các câu hỏi sau và

ghi chép lại câu trả lời vào vở

bài tập

? Hãy nêu các biện pháp bảo vệ

bảo vệ cơ thể tránh các tác nhân

có hại cho tim mạch

? Nêu các biện pháp rèn luyện hệ

tim mạch

- GV gọi đại diện của mỗi nhóm

trình bày nội dung đã thảo luận

- GV chỉ định ngẫu nhiên HS

khác bổ sung

của HS theo hướng dẫn dắt đến

câu trả lời hoàn thiện

HS xem lại kiến thức đã học, thảo luận để trả lời các câu hỏi

- HS trả lời

- HS tự ghi nhớ nội dung trả lời đã hoàn thiện

D HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI MỞ RỘNG (5’)

tập

GV yêu cầu mỗi HS làm các bài

tập sau:

(?) Các vận động viên thể thao

luyện tập lâu năm thường có

- Học sinh nhận và thực hiện

nhiệm vụ (Không yêu cầu HSKT nắm nội dung này).

- HS trả lời:

+ Tim của các vận động viên

Trang 5

nhịp tim/phút thưa hơn người

bình thường ? Chỉ số này là bao

nhiêu và điều đó có ý nghĩa gì?

Có thể giải thích điều này điều

này thế nào khi số nhịp nhịp

tim/phút ít đi mà nhu cầu oxi của

cơ thể vẫn đảm bảo?

- Tùy điều kiện, GV có thể kiểm

tra ngay trong tiết học hoặc cho

HS về nhà làm rồi kiểm tra trong

tiết học sau

- Dặn dò HS về nhà:

+ Học bài, trả lời câu hỏi

+ Chuẩn bị nội dung thực hành

bài 19 SGK tr.61

lâu năm: Mỗi lần đập tim bơm

đi được nhiều máu hơn, hiệu suất làm việc cao hơn

- HS trả lời câu hỏi hoặc nộp

vở bài tập cho GV

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM Câu 1 Loại mạch nào dưới đây không có van?

A Tĩnh mạch chậu

B Tĩnh mạch mác

C Tĩnh mạch hiển lớn

D Tĩnh mạch chủ dưới

Câu 2 Máu lưu thông trong động mạch là nhờ vào yếu tố nào dưới đây?

A Sự co dãn của thành mạch

B Sức đẩy của tim

C Sự liên kết của dịch tuần hoàn

D Tất cả các phương án còn lại

Câu 3 Huyết áp tối đa đo được khi

A tâm nhĩ dãn

B tâm thất co

C tâm thất dãn

D tâm nhĩ co

Câu 4 Trong hệ mạch máu của con người, tại vị trí nào người ta đo được huyết áp lớn nhất?

A Động mạch cảnh ngoài

B Động mạch chủ

C Động mạch phổi

D Động mạch thận

Câu 5 Một người được xem là mắc bệnh cao huyết áp khi

A huyết áp tối thiểu 90 mmHg, huyết áp tối đa > 140 mmHg

B huyết áp tối thiểu 120 mmHg, huyết áp tối đa > 160 mmHg

C huyết áp tối thiểu 100 mmHg, huyết áp tối đa > 160 mmHg

D huyết áp tối thiểu 90 mmHg, huyết áp tối đa > 120 mmHg

Câu 6 Bệnh nào dưới đây có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm ở hệ tim mạch?

A Bệnh nước ăn chân

B Bệnh tay chân miệng

C Bệnh thấp khớp

D Bệnh á sừng

Trang 6

Câu 7 Loại đồ ăn nào dưới đây đặc biệt có lợi cho hệ tim mạch?

A Kem

B Sữa tươi

C Cá hồi

D Lòng đỏ trứng gà

Câu 8 Để phòng ngừa các bệnh tim mạch, chúng ta cần lưu ý điều gì?

A Thường xuyên vận động và nâng cao dần sức chịu đựng

B Nói không với rượu, bia, thuốc lá, mỡ, nội tạng động vật và thực phẩm chế biến sẵn

C Ăn nhiều rau quả tươi, thực phẩm giàu Omega – 3

Câu 9 Nhịp tim sẽ tăng lên trong trường hợp nào sau đây?

A Khi bị khuyết tật tim (hẹp hoặc hở van tim, xơ phổi, mạch máu xơ cứng…)

B Khi sử dụng các chất kích thích như thuốc lá, rượu, hêrôin,…

C Tất cả các phương án còn lại

D Khi cơ thể trải qua cú sốc nào đó: sốt cao, mất máu, mất nước hoặc lo lắng, sợ hãi kéo dài

Câu 10 Ở trạng thái nghỉ ngơi thì so với người bình thường, vận động viên có

A nhịp tim chậm hơn và lượng máu được bơm vào mỗi ngăn tim lớn hơn

B nhịp tim nhanh hơn và lượng máu được bơm vào mỗi ngăn tim lớn hơn

C nhịp tim nhanh hơn và lượng máu được bơm vào mỗi ngăn tim bé hơn

D nhịp tim chậm hơn và lượng máu được bơm vào mỗi ngăn tim bé hơn

Đáp án

1 D 2 D 3 B 4 B 5 A

6 C 7 C 8 D 9 C 10 A

Rút kinh nghiệm:

Trang 7

Tuần: 10 Ngày soạn: 8/11/2022 Tiết : 20 Ngày dạy : 10/11/2022

Bài 19: THỰC HÀNH: SƠ CỨU CẦM MÁU

I/ Mục tiêu

1 Kiến thức

- Phân biệt vết thương làm tổn thương động mạch, tĩnh mạch và mao mạch

- Trình bày các thao tác sơ cứu khi chảy máu và mất máu nhiều

2 Kĩ năng

- Rèn kĩ năng băng bó vết thương hoặc làm garô

- Kĩ năng hợp tác, giao tiếp ứng xử trong thực hành

- Kĩ năng giải quyết vấn đề: xác định chính xác được tình trạng vết thương và đưa ra cách

xử trí đúng, kịp thời

- Kĩ năng thu thập và xử lí thông tin khi đọc SGK, quan sát tranh ảnh để tìm hiểu cách sơ cứu cầm máu và quan sát thầy cô làm mẫu

- Kĩ năng quản lí thời gian và đảm nhận trong thực hành

- Kĩ năng viết báo cáo thu hoạch

3 Thái độ

Học sinh yêu thích môn học

4 Phát triển năng lực HS

- Năng lực thực hành

- Năng lực hợp tác

II/ Phương pháp/kĩ thuật dạy học tích cực có thể sử dụng

- Thực hành

- Trực quan

- Vấn đáp – tìm tòi

- Nêu vấn đề

III/ Chuẩn bị

- Gv: Tranh phóng to hình 18.1 19.1; 19.2 SGK Bảng phụ, băng gạc, dây cao su mỏng, vải

mềm sạch, bông

- HS: Chuẩn bị nhóm 3 em: bông (1 cuộn), gạc (2 miếng), băng (1 cuộn), dây cao su hoặc dây vải, một miếng vải mềm(10x30cm)

IV/ Chuỗi các hoạt động học

A HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG (5 phút)

1 Chuyển giao nhiệm vụ học tập

GV yêu cầu HS dựa vào kiến thức

đã học thảo luận theo nhóm (2 HS) để

thực hiện nhiệm vụ sau:

(?) Cơ thể em ước tính có mấy lít

máu?

(?) Máu có vai trò gì với các hoạt

Thảo luận nhóm, dựa vào kiến thức đã học để trả lời

Dựa vào công thức để tính

HS trả lời

Trang 8

động sống của cơ thể?

(?) Nếu bị mất quá 1/3 số máu sẽ có

nguy cơ tử vong Vì vậy, khi cơ thể bị

thương chảy máu cần được xử lí như

thế nào?

- GV gọi ngẫu nhiên 2 HS ở 2 nhóm

khác nhau trả lời

- GV phân tích báo cáo kết quả của

HS theo hướng tạo sự tò mò trong

nhận thức để dẫn dắt đến mục hình

thành kiến thức

Trả lời được hoặc không

2 Báo cáo kết quả hoạt động

và thảo luận

- HS báo cáo kết quả theo sự hướng dẫn của GV

B HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

I TÌM HIỂU VỀ CÁC DẠNG CHẢY MÁU (8 phút)

- GV chia lớp thành 6 nhóm (mỗi

nhóm có 1 nhóm trưởng và 1 thư kí)

- Yêu cầu học sinh thảo luận nhóm để

hoàn thiện nội dung bảng sau:

- GV gọi đại diện của mỗi nhóm trình

bày nội dung đã thảo luận

- GV chỉ định ngẫu nhiên HS khác bổ

sung

- GV kiểm tra sản phẩm thu được từ

thư kí

- GV phân tích báo cáo kết quả của

HS theo hướng dẫn dắt đến hình

thành kiến thức

- HS trả lời được:

+ Chảy máu mao mạch: Máu chảy ít, chậm

+ Chảy máu tĩnh mạch: Máu chảy nhiều hơn, nhanh hơn

+ Chảy máu động mạch: Máu chảy nhiều, mạnh, thành tia

- HS trả lời

- Thư kí nộp sản phẩm cho GV

II THỰC HÀNH: TẬP BĂNG BÓ VẾT THƯƠNG (27 phút)

1 Chuyển giao nhiệm vụ học tập

- GV chia lớp thành 6 nhóm Y/c mỗi

nhóm tiến hành thực hành dưới sự

điều khiển của tổ trưởng

- Các nhóm thực hiện theo sự hướng dẫn của GV, dưới sự điều khiển của nhóm trưởng

Các dạng chảy máu Biểu hiện

Chảy máu mao mạch

Chảy máu tĩnh mạch

Chảy máu động mạch

Trang 9

* Băng bó vết thương ở lòng bàn tay:

(?) Khi bị chảy máu ở lòng bàn tay thì

băng bó như thế nào?

- Gv lưu ý HS 1 số điểm, các nhóm

tiến hành băng bó dưới sự điều khiển

của tổ trưởng Yêu cầu mẫu băng phải

đủ các bước, gọn, đẹp, không quá

chặt, không quá lỏng

* Băng bó vết thương ở cổ tay:

(?) Khi bị chảy máu ở động mạch,

cần tiến hành như thế nào?

- Các nhóm tiến hành dưới sự điều

khiển của tổ trưởng

GV lưu ý HS về vị trí dây garô cách

vết thương không quá gần (>5cm),

không quá xa

bày nội dung thực hành (1 HS được

băng bó vết thương ở lòng bàn tay, 1

HS được băng bó ở cổ tay và đại diện

nhóm trình bày các bước thực hiện)

sung

- GV nhận xét kết quả thực hành của

các nhóm

- Băng bó vết thương ở lòng bàn tay (chảy máu tĩnh mạch và mao mạch): 4 bước tiến hành (SGK)

- HS tiến hành băng bó Chú ý những lưu ý mà GV nêu

- Băng bó vết thương cổ tay (chảy máu động mạch): các bước tiến hành (SGK)

- HS tiến hành băng bó

- HS trả lời

C HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP VÀ VẬN DỤNG ( 5 phút)

GV chia lớp thành nhiều nhóm (mỗi

nhóm gồm các HS trong 1 bàn) và

giao các nhiệm vụ: thảo luận trả lời

các câu hỏi sau và ghi chép lại câu trả

lời vào vở bài tập:

(?) Xác định vị trí động mạch, tĩnh

mạch trên cơ thể?

(?) Sau khi băng bó, nếu vết thương

tiếp tục chảy máu thì chúng ta cần

làm gì?

nhiệm vụ học tập:

bày nội dung đã thảo luận

sung

HS thảo luận và thực hiện nhiệm vụ

- HS trả lời

Trang 10

- GV kiểm tra sản phẩm thu ở vở bài

tập

* Hướng dẫn về nhà:

- Học bài cũ

- Chuẩn bị nội dung bài: Hô hấp và

các cơ quan hô hấp

- HS nộp vở bài tập

Rút kinh nghiệm:

Tiêu đề	Vận chuyển máu qua hệ mạch
Người hướng dẫn	PTS. Nguyễn Văn A
Trường học	Trường Trung Học Cơ Sở XYZ
Chuyên ngành	Sinh học
Thể loại	giáo án
Năm xuất bản	2022
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	128 KB