LÝ THUYẾT ĐỊNH TÍNH ĐỊNH LƯỢNG MÔN HÓA PHÂN TÍCH

2016 02 24 (30) Tricng Dgi hpc Tra Vinh MIX LiJC Ni dung Trang PHAN 1 PHAN T1CH DINH T1NH 2 BAI 1 XAC DINH CAC CATION NHOM I (Ag+, Pb2+, Hg22+) 2 BAI 2 XAC DINH CAC CATION NHOM II (Ba2+, Ca2+) 5 BAI. 1) Thuốc thử nhóm TT nhóm: Dung dịch HCl 2N. Hiện tượng: Xuất hiện kết tủa trắng. Phương trình (03): Ag+ + HCl AgCl + H+ Pb2+ + 2HCl PbCl2 + 2H+ Hg22+ + 2HCl Hg2Cl2 + 2H+

Tric&ng Dgi hpc Tra Vinh

MIX LiJC

BAI 1 XAC DINH CAC CATION NHOM I (Ag+, Pb2+, Hg22+) 2

BAI 4 XAC DINH CAC *CATION NHOM V (Mg+2, Cu2+, Hg2±) 9

BAI 6 XAC DINH CAC ANION NHOM I (Cr, Br-, F, SCN-) 14

HÓA PHÂN TÍCH

Trtrang Dgi h9c Tra Vinh

PHAN 1 PHAN TiCH DINH TiNH

Bai 1 XAC DINH CAC CATION NHOM I

(Ag+, Pb2+, Hg22+)

MUC TIEU

— Nam dugc ten, cong thirc thu6c thir nhom, thu6c thir cation

— Vie't ducic phuang trinh ion

NOI DUNG

1 Thmic thir nhom

Thu6c thir cUa cac cation nhOm I la acid hydrochloric n6ng d6 2N (HC1 2N) Khi tac dung vâi nhau to thanh cac ke't tüa trang, cac ke't dm nay c6 tinh chit khac nhau trong amoni hydroxyd (NH40H)

Phtrang trinh ion:

Ag+ + Cr AgC11,

- AgC1 tan trong dung dich NH4OH:

AgC1 + NH4OH —> [AYNI-13)2]Cl + 2H20 Pb2+ + 2cr

- PbC12 kh6ng tan trong dung dich NH40H

Hg22+ + 201 —>Hg2c124,

- Hg2C12 h6a den trong dung dich NH4OH:

Hg2C12 + 2N1140H —> (NH2Hg2)C1 + NH4C1 + 2H20 (NH2Hg2)C1 —> [NH2Hg]Cl + Hg tüa mau den

Trirenig Dgi hpc Tra Vinh

• Kali iodid (KI)

• Acid sufuric Mang (H2SO4)

Pb2+ + S042- —> PbS044, tUa trang Cac cation Ag+ va Hg22+ chi tao dugc ket tüa voi S042- khi nZing dO cOa chimg tuang di lan

• Natricarbonat (Na2CO3)

Pb2+ + C032- —> PbCO3 4, Ma tang

tan

Tru&ng Dgi h9c Tra Vinh

2.3 Thu& thfr ctia ion lig22+

• Amoni hydroxyd (NH4OH)

Tao ra ket tüa xam den (Hg° nguyen tei)

2Hg2(NO3)2 + 4NH3 + H20 —> (NH2Hg20)N113,1, trang+2Hgle den + 3NH4NO3

Tim nay nu cho thuOc thil• KI du thi se chuyen sang mau den (Hg° nguyen to)

Hg2I2 + 2KI > Hg°1, mau den + K2[Hg2I4]

• Natricarbonat (Na2CO3)

Tao ra ket tüa xam den (Hgo nguyen to)

Hg22+ + C032- —> Hg2CO3 Hg2CO3 —> Hg04, + Hg +CO2 1

3 So d xfic dinh cation nhom I

Tai lieu on thi tuyjn sinh mOn: I-16a Phan Tich 4

Trteang Dgi hgc Tra Vinh

Bai 2 XAC DINH CATION NHOM II

(Ba2+, Ca2+)

MI.JC TIEU

— Trinh bay duqc ten, ding thirc h6a hoc cila thuoc thir nh6m II, hien tuong dc tnrng khi cation nh6m II tac dung vai thuac thir nhom va vie't phucmg trinh ion de minh hoa

— Ke ducyc ten deg thirc h6a hoc, hien tuqng dc tnrng cüa thuac thir xac dinh cation Ba2+, Ca2+ va viet phucmg trinh ion de minh hoa

NO! DUNG

1 Thu& thfr nhom

Thuac thir dm cation nhom II la acid sufuric (H2SO4 2N)

Cac cation nhOm II the dung voi thuac thir H2SO4 2N tao ra kat dm tang Trong phan Ung nay ion Ba2+ kh6ng can diau kin nao con Ca2+ can mai truang aceton hoc ethanol 700

Phacrng trinh ion

Ba2+ + S042- BaSO4 mau trang

Ca + S042- CaSO4 mau trang

2 Thu& thir cation

2.1 Thu& thii cation Ba2+

• Kalicromat (K2Cr04): ion Ba2+ tac dung vai thuac th* kali cromat tao ra kat tua

mau yang tuai, tua nay khong tan trong NaOH 2N va CH3COOH

Ba2+ + Cr042" —> BaCr04 yang tuoi

• Phan t'e ng voler: kat dia ion Ba2+ cluOi clang mu& ban i sulfat bang acid sulfuric

trong mai tnreng thu6c tim (kali permanganat), tüa ban i sulfat hap phu thuac tim nen

Co mau hang

Ba2+ S042- BaSO4 mau hang Sau do dung nu& oxy gia (H202) trong mai tnr6ng acid sulfuric a khir mau tim hang dm dung dich, rieng tüa ban i sulfat van ca mau hang

5H202 + 2K1VIn04 + 3H2SO4 K2SO4 + 2MnSO4 + 502 + 8H2

Tai lieu on thi tuyen sinh mon: I-16a Phan Tich 5

Twang Dgi h9c Tra Vinh

• Natricarbonat (Na2CO3)

Ion Ba2+ tac dung vói Natricarbonat t5 ket tUa tang

Ba2+ + C032" BaCO3 i tfia trang

2.2 Thaw tit& ctia ion Calf

• Amoni oxalat 1(NH4)2C2041: ion Ca' tac dung vai thu6c thir amoni oxalat tao

ra ket tUa tang

Ion Ca2+ tac dung vai thu6c thu• natri carbonat tap ra ket tUa tang

Ca2+ + C032- —> CaCO3 1, dm trang

3 Su d xfic dinh cation nhelm I, nhom II

DD gec + HC1 trang + NH4OH

tan Tim Ag+

KhongtU + ethanol 70° Tim tang Tim Ca'

Trufmg Dgi h9c Tra Vinh

Bai 3

XAC DINA CATION NHOM III

(Zn2+, MiJC TIEU

— Trinh bay duvc ten, c6ng tilde h6a h9c cUa ,thu6c thir nhom, hien tucyng d'ac trung khi cation nhOm III tac dung vai thu6c thir nh6m va viet phuong trinh ion de minh hoa

— Ke ten ding thdc hem h9c, hien tugng d'ac trung cda thuoc thir xac dinh

NOI DUNG

1 Thaw thir nhorn

ThuiSc thir nhOm oh cation nhom III la NaOH 2N

Cac cation nhOm III tac dijng \Ted thu6c thir NaOH tap ra ket tüa tang, la cac hydroxyd lu'ang tinh Khi cho dix NaOH 2N thi cac ket tUa dO hoa tan vi chimg the hien tinh acid, tan trong kiem

Phtrang trinh ion

Zn2+ + 20H" —> Zn(OH)2 si AO+ + 30H" Al(OH)3 Khi cho dix NaOH 2N

Zn(OH)2 + 2011" Zn022" + 2H20 Al(OH)3 + Off —> A102" + 2H20

2 Thaw tit& cation

2.1 Thaw thir ion Zn2+

• Montecqui: trong moi twang acid acetic, ion Zn2+ tac diving vài thuoc thd

Montecqui A va Montecqui B to ra ket tüa mau tim sim

• Amoni sulfur hay hydro sulfur: ion Zn2+ tac dvng vai thutic thd nay tao ket

tua tang, ket Ma nay tan trong dung dich HC1, kh6ng tan trong CH3COOH

Zn2+ + H2 S ZnS1, + 2H+

Zn' + (NH4)2S —> ZnS.1, + 2NH4+

• Natri carbonat (Na2CO3)

Ion Zn2+ tac ding vâi Na2CO3 tao ket tda tang

Triceing Dgi h9c Tra Vinh

2.2 Thmic thir ion A13+

• Aluminon (acid aurin trallikettYlic): ion A13+ tac dicing vâi thu6c thir

aluminon to ra ke't tüa mau h6ng

Phan img nay rat nhay, nhung ion Zn2+ ding cho k6t qua tuong tu, d tranh

nham fan can xac dinh ion Zn2+ tru6c khi xac dinh ion Al3+

• Han h9p amoni hydroxyd + amoni chlorid: ion A13+ tac di,mg vâi On hop

NH4OH + NH4C1 tao ra ke't tüa keo tang, dm nay tan trong NaOH, HC1, khong tan

tong NH4C1:

Al3+ + 3NH4OH > A1(OH)3 + 3NH4+

• Natri carbonat (Na2CO3): ion Al3+ tac dkulg vâi Na2CO3 cho k6t tim tang

2A13+ + 3C032" + 3H20 —> 2A1(OH)3 + 3CO21'

Su do 'Lac dinh cation nh6m I, nh6m II, nh6m III

0 Tua tran Tim ca2+

KbOng dia + ethanol 70

TrIcong Dgi hoc Trg Vinh

Thu'6c thir cilia cation nh6m V ding nhu thu6c thir nhOm cila cation nh6m IV la

amoni hydroxyd cho du, voi sr c6 mitt cüa nu& oxy gia (H202) \TA amoni chlorid (N1140)

Cac cation nhom V tac diving vai hO'n hop NH4OH + H202 + NH4C1 khong tao

2 Thutic thii cation

2.1 ThuOc thir ion Cu2+

• Voi Amoni hydroxyd:t4o ket tUa mau xanh la, dm tan khi cho du NH4OH, tap

ra phirc chit mau xanh lam

Cu2+ + 4NH4OH —> [Cu(NH3)4]2+ (phirc chk mau xanh lam) + 4H20

• Voi Kali ferrocyanid: cho ket tüa mau d6 thArn

2Cu2+ + [Fe(CN)6]4- Cu2[Fe(CN)6]

• Amoni sulfur hay hydrosulfur : tao ra ket tila den

Cu2+ + H2S —> CuSsl, + 2H+

Cu2+ + (NH4)2S —> CuS + 2NH4+

tan Tim Ag+

Khong tan Tim pb2+

Trtrang Dgi hQc Tra Vinh

2.2 Thu& thir ion Hg2+

• Voi KI: cho kêt dm do, tila nay tan khi cho du KI, t4o ra dung dich khemg

mau

Hg2+ 21" —> HgI2 mau do HgI2 + 2KI —> K2[Hg14] khong mau

• Natri hydroxyd: ion Hg2+ tac citing yOi NaOH cho ket lila yang

Hg2+,+ 20H" —> Hg0li mau yang + H20

• Natri carbonat: cho ket dm do nau hay yang nau

2.3 Thmic thii ion Mg2+

• Phan fing Igo muoi ke'p: Ion Mg2+ phan irng vâi hein h9p NH4OH + Na2HPO4

+ NH4CI cho ket tüa trang (muoi kep magnesi amoni phosphat)

NH4OH + Na2HPO4 —> MgNH4P044, + 2Na+, + H20

• Natri hydroxyd : Ion Mg2+ phan Ung vai NaOH 2N cho ke't tia trang, tila nay

khong tan trong NaOH du

Tru'ong Dgi hQc Tra Vinh

— Neu dtrac sir khac nhau ca ban dm cac cation nham VI vai cation 5 nhom du

NO! DUNG

1 Tinh chAt dlac bqt dm cation nhom VI

1.1 Tinh chAt dc bit

Ion K+, Na + la cac ion kim loai ki6'm, ion NH4 + do phan tir' NH3 va ion II+ tao nen, NH4+ kh8ng bn virng trong dung dich ki6'm va a nhiet dO cao

NH3 + H+ NH4+

NH4+ + OH" —> NH3 + H20 Cac hap chat hydroxyd NaOH, ( KOH, NH4OH): cac mu6i (chlorid, sulfat, carbonat) du d6 tan trong mac Do do khi dung acid hoc ki'dm lam thu6c thir nhOm thi cac cation 5 nhOm dau du ke't tua, cOn cation nhOm VI khong cho tila Cation nh6m VI kh6ng CO thu6c thir nhom, nguai ta tin hanh xac dinh thang cac cation ma khong qua kr& phan nhOm

1.2 Phai xac dinh theo tin? ty

Cac ion NH4+, K+, Na+ c6 tinh chat gieing nhau khi tac dvng \fed mOt s6 thu6c thir

Vi du: ion NH4+, K+ ding tac ding duvc acid tartric cho k6t tüa trang

De tranh nham ln khi xac dinh cation nhOm VI can phai tin hanh theo trinh tir NH4+, K+, Na

2 Thaw thir cation

2.1 Thaw thii cila ion NH4+

• Vol natri hydroxyd: NH4 + bi NaOH phan tich thanh amoniac (NH3), khi nay

Tai lieu on thi tuyen sinh mon: Hoci Phein Tich 11

Trwerng Dgi hgc Tra Vinh

bay ra CO th6 nha'n bik bang gidy tAm thuoc thu phenolphtalein, giAy sê c6 mau h6ng

NH 4+ + 011- NH3 1± H20 NH3 + gidy tAm phenolphtalein h'6ng

• Thaw thik Nessler: ion NH4+ tac ding v6i thu6c thir Nessler cho tüa do nau

hay yang nau

Trong thu6c thir Nessler NH4 + chuye'n thanh NH3 va cho phan img:

NH3 + 2K2[H14] + KOH [HgI2NH2]I s mau do nau + 5KI + H20

2.2 Thaw thfr ciia ion K+

• Acid perchloric (HC104): ion K+ tac citing vai acid perchloric tto ra ke't tüa

trang

K+ +C104- —) KC104

• Acid tartric (H2C4H406): trong dung dich dm ion K+ tac Ong vai Acid

tartric cho kt tüa trang

2K+ + C411406 2- -+ K2C4H406 Ion NH4+ ciing cho kt qua tuang tts, do dO phai xac dinh ion NH4+ fru& a tranh nhAm

• Acid picric: ion K+ khi tac dvng vai acid piric cho ke't tüa mau yang

+ C2H2(NO2)3011 —> C6H4(NO2)30K + H+

2.3 Thu& thir ciia ion Na+

• Thujc the( streng (Kern uranyl ace/at): trong moi trtreng acid acetic ion Na+

tac ding v6i thu6c thir streng cho k6t taa mau xanh la ma

Na + + Zn(UO2)3(CH3C00)8 + CH3C00- NaZn(UO2)3(CH3C00)94'

• DJ/ natri tren ng9n lera khong mew thi ngon lira Se c6 mau yang

•

Trtrang Dgi hgc Tra Vinh

So do xac dinh cation tir I ail nhom VI trong dung dich goc

Teti lieu on thi tuy'jn sinh mon: HoaPhan Tich 13

Trtrong Dal hpc Tra Vinh

Bai 6 PHAN TiCH DINH fiNII ANION NHOM I

Cl, Br", I", SCN"

MIJC BICH

- Trinh bay vã giai thich duot phan irng cüa thuo'c thfunhom \fed cac anion nhOm I, vial phuang trinh minh hoa

- Trinh bay hian tuvng vã viat cac phan irng dinh tinh cüa timg ion

- Phan tich vã xac dinh cac anion nhOm I tir hon hop cac cation

NOI DUNG

1 Phan thig chung ciia anion nh6m I

1.1 Thu& thfr Ba(NO3)2 (Bari nitrat)

Hian tuong: cac anion dm nhom I tac ding vâi Ba(NO3)2 kh6ng tao kat dm vi tao ra cac mu6i ban i tan

1.2 Thmic thii AgNO3 (Boc nitrat)

Hian Wong: cac anion nip:5m I khi tac ding vâi AgNO3 së tao ra kat tila tucmg img cho timg anion Cac kat tila nay tuong di ban, khong tan trong cac dung dich acid ngay ca trong dung dich HNO3 2N

1.2.1 Ion a

Hian tugng: tao kat tila AgC1 mau tang

Ag+ + AgC1 ,j, mau tra'ng

Ma tan trong dung dich NRIOH, KCN, Na2S203, HCI dam dac va (NI14)2CO3 tao thanh cac phirc tan

AgC1 2NH4OH-4 [Ag(NH3)2]± +a- +2H20 AgC1 + 2CN- [Ag(CN2)]- +cr

AgC1 J, + 2S2032- —4 [Ag(S203)2]3- +cr AgC1 + HCI * H2[Ag(C1)3)]

AgC1 ,j, + 2NH4+ + C032- —÷ [Ag(NH3)2]± +cr +1120 + CO2

1.2.2 Ion Br-

Hin tuvng: tao kat tUa AgBr sl, mau yang that

Ag+ + Br- —> AgBr mau yang that TUa AgBr kh8ng tan trong HNO3, (NH4)2CO3 nhung tila tan trong cac dung

Tai lieu on thi tuye'n sinh mon: lloa Phan Tich 14

Truer/1g Dgi hoc Tra Vinh

dich NH4OH, KCN, Na2S203 tao thanh cac phirc tan

AgBr 2NH4OH—> [Ag(NH3)21 +Br- +2H20 AgBr + 2CN- —> [Ag(CN2)]- +Br-

AgBr J, + 2S2032- —> [Ag(S203)2]3- + Br-

1.2.3 Ion T

Hi@t ttrong: tao k6t tita AgI mau yang ong anh

Ag+ + I- —> AgI 4 mau yang ong anh Tüa khong tan trong HNO3, NH4OH nhtmg dm tan trong dung dich KCN tao thanh phirc tan

AgI1 + 2CN- —> [Ag(CN)2I 4 +

1.2.4 Ion SC1V-

Hin Wong: tao ke't tita AgSCN 4 mau trang

Ag+ + SCN- —> AgSCN 4 mau trang Tüa khong tan trong acid yo co bang ma tan trong dung dich NH4OH, KCN, Na2S203 \fa dung dich SCN- dtr tao thanh cac phirc tan

AgSCN 1+ 2NH4OH —> [Ag(NH3)2]+ + SCN- +2H20 AgSCN 4 + 2CN- [Ag(CN2)]- + SCN-

AgSCN 4 + 2S2032- —> [Ag(S203)2]3- + SCN- AgSCN 4 + 2SCN- —> [Ag(SCN)3]2-

2 Phan ung dinh tinh

2.1 Ion cr

2.1.1 Thuac thilr Pb(CH3C00)2:

Hie;n tuvng: tao ke't tUa trang PbC12

Pb2+ + 2cr pbc12 4 mau trang Tim tan ra trong nurc ming \fa ke't tita tra lai khi lam lanh

Tila tan trong HC1 dam dc

PbC12 4 + 2C1 [pbc14]2-

2.1.2 Thu ac the' Hg2(NO3)2

H*1 Wong: tao kt tUa trang HgC12

Hg22+ + Hg2C121 mau trang

Trtretng Dai hoc Tra Vinh

Lwuj : Mak the( HgC12 co eV ctOc cao

2.1.3 Phan ting oxy hoa

Cl la chat khir yeti chi phan irng vOi tac nhan oxy boa manh nhu: KM1104/1-12SO4, K2Cr207/112SO4, Mn02/H2SO4, Pb02/112SO4, HNO3 dam dac

locr + 2Mn04" + 16H+ -4 5C12 + 2Mn2+ + 8H20 2C1 + Mn02 + 4H+ —> C12 1' + Mn2+ + 2H20 2a1 + pb02 + 4H+ -* a2 I + Pb2+ + 2H20 Hien tuang: tao thanh khi C12 —> nhan bit C12 bang giay tam KI va he tinh bet do:

PbBr2 + 21(Br —> K2[PbBr4]

2.2.2 Phan ling oxy hod

- Thaw thir ICMn04 (hoc Mn02) trong mai trifling acid H2SO4:

10Br" + 2Mn04" + 1611+ —> 5Br2 I + 2Mn2+ + 8H20 2Br" + Mn02 + 41-1+ —> Br2 I + mn2+ + 2H20 Hie;n Wang: hai Br2 thoat ra lam heng giay tam Flourescein do tao thanh Eosin cO mau heng rat dac trung (lieu Br2 du thi mau Wong nay Wen mat) hoc hai Br2 hoa tan nhieu han trong cac dung mei him ca tan ra cac dung dich CO mau yang

- Thaw thir Clo:

Hien Wong: tao thanh Br2 tan nhieu trong cac dung mei him co nhu: C6H6,

CS2,

C12 + 2Br" —> Br2 + 2C1 Br2 tap thanh hoa tan trong Cloroform lam cho lap cloroform có mau yang nau Br2 phan üng vâi Cl2 tao thanh hop chat khong mau

Throng DO hoc Tra Vinh

C12 + Br2 2BrC1

2.3 Ion F

2.3.1 Thu cc Hilt Pb(CH3C002:

Hin tuong: tao k6t tüa PbI2 mau yang Ong anh

Pb2+ + PbI2 mau yang Ong anh Tim tan trong nuac n6ng, tim tan trong dung dich F du:

PbI2 + 2F —÷ [PbI4]2-

2.3.2 Thu 6c tide HgC12:

Hi0 Wong: tao ke't tUa HgI2 mau do Ma tan trong dung dich F du

HgC12 + 2F —> 11g12 mau do + 2c1 HgI2 + 2F —> [HgI4]2- lchong mau

Lieu : thuac thir HgC12 c6 d6 d6c cao

2.3.3 Phan zing oxy hoa:

Ion 1- la eh& Ichir mph, d bi oxy hOa HNO3, C12, Br2, 1(Mn04, K2Cr207, Mn02 trong m6i twang acid H2SO4 Khac vai ion cr, Br" ion F can bi Cu2+, Fe3+ oxy h6a:

HiO Wong: hai 12 bay ra mau nau hoc lam xanh giAy tAm 116 tinh bet, hoc

tan vao lap benzen hay cloroform cho mau tim

21 + 2NO2" + 411+ 12 + 2N0 + 21120

2.4 Ion SC1N1-

2.4.1 Thuoc ther Fe3+

HiOn tucmg: tao k6t tüa Fe(SCN)3 mau do mau

Trtrdrng Dgi hgc Tra Vinh

Fe3+ + 3SCN- —> Fe(SCN)3 mau do mau

Nu SCN- du thi k6t Ma tan tao thanh phirc tan có mau d6 mau:

NL co m'Ot Co2+ thi se tao ket tua xanh tharn

Co2+ + [Hg(SCN)4]2- Co[Hg(SCN)4] xanh tharn

NH3 dam dac

TUa AgI yang Ong

CH3COOH, NaN0,, H tinh bet

Dung dich phirc [Ag(NH3)2]+,Bf

Fluorescein Taa Wang AgC1 cr

Trzterng Dgi hgc Tra Vinh

3 Su do dinh tinh anion nhom I

Dung dich ban dill IiI ha) Om Cr, Br, r, SCN-

Dung dich mu cr, Br", F, SCN-

AgN034-1NO3 2N

Kt tua AgC1, AgBr,AgI, AgSCN

(NH4)2CO2 bao hea, ly tam tach

rieng tiia va ntrOc

+ H2SO4 2N+ FeC13 10%

4 phirc[Fe(SCN)6]3- mau do mau hay h6ng -> co

SCN- Dung dich phfrc [Ag(NH3)2]+, Kt taa AgSCN, AgBr,AgI

HNO3

Dung dich hod xanh Dung dich hoa Wing 43f

Teti lieu on thi tuyen sinh mon: Iloa Phan Tich 19

Twang Dgi hgc Tra Vinh

Bail PHAN TiCH DINH TINH ANION NHOM III

NO3-, C2042- MVC BICH

- Trinh bay va giai thich dtrac phan frng cUa thutic thir nhom vai cac anion nhOm III, vie't phtrang trinh minh hoa

- Trinh bay hien tuvng va viet cac phan ing dinh tinh cüa tiling ion

- Phan tich va xac dinh cac anion nhom III tii hiin hop cac cation

NO DUNG

1 Phan tich dinh tinh Anion NO3"

1.1 Thaw thii sit (II) sulfat FeSO4:

Hien tuang: NO3" la chat oxy hOa math, khi tac diing vai FeSO4 trong mai trirng H2SO4 thi NO3" bi kith' den oxyt nita Chat nay tao voi FeSO4 dir thanh phirc chat sulfat nitrozil cO mau nau xudt hien a ranh giai tier) xfic gitia H2SO4 dam dc va ntrac

2NO3" + 6Fe2+ + 8H+ > 6Fe3+ + 2N0 T + 4H20

Pink nay khong ben, a bi phan huST khi lac hay dun Phan fing chi (iliac lien hanh trong dieu kin nhiet dO phong

1.2 Thmic thir Diphenylamin:

Hien tuvng: trong moi twang acid sulfuric dac ion NO3" tac Ong vai diphenylamin (C6H5)2NH tao ra hop chat mau xanh tharn

1.3 Thmic thfr Wein hoc Nhom kim

Hien tuvng: trong mai tnrang kiem math khir nitrat den amoniac

3A1 + NO3" +30}f —> NH3 T + 3A102"

4Zn + NO3" + 70H" —> NH3 T + 4Zn022" + 2H20 Pith hien amoniac bay ra: theo müi hay lam xanh giAy qu57 dO hoc lam gidy phenolphtalein tdm tied khong mau thanh mau do

2 Phan tich dinh tinh Anion C2042 -

Phan iing vOi KMn04/H2SO4 Ion C2042" trong moi trixiing acid sulfuric khii Mn7+ v Mn2+ lam mat mau thu6c tim va giai phOng CO2

5C2042" + 2Mn04" + 16H+ > 100O2 T + 2Mn2+ + 8H20

Trtrong Dgi h9c Tra Vinh

PHAN 2 PHAN tidi DINH LUNG

BM 1

DAI CUtiNG VE HOA PHAN TICH DINH LONG

MIJC TIEU

- Trinh bay dtrgc vi tri, di Wang cUa m6n hoc

- Neu dugc cac phucmg phap phan tich dinh lugng, nguyen tac chung cUa cac phuang phap hóa h9c diing trong phan tich dinh lugng

- Trinh bay dugc cac loai sai s6 trong phan tich dinh lugng va each khac phuc

Bilet each ghi dir lieu thuc nghi8m theo qui tac ve chir s6 c6 nghia

NOI DUNG

1 DOi tuvng ciia phan tich dinh luvng

Phan tich dinh lugng là m6t mat dm cong tac phan tich c6 nhiem \Tv xac dinh ham lucmg (Ich6i luang, thanh phdn %, s6 mol ) cUa m6t nguy8n t6, ion, nhom nguyen t6, mOt chit (nguyen chit hay la8n hgp) a the ran hay hem tan trong cac dung dich CO trong mu thir can phan tich

Phan tich dinh lugng dugc frng dung va c6 vi tri quan tr9ng nhieu nganh Ichoa

hoa h9c, sinh hoc, dia chat, nong nghiep,thgc phdm va cilde bit trong nganh

DUVC

Trong chuang trinh dao to cUa nganh Dugc, phan tich dinh lugng là m6n h9c

Ca si vira la m6n h9c nghiep vv I-19C t6t phan tich dinh lugnggiiip cho viec h9c va sau nay lam cong tac tizSt cac rinh we: kiem nghiem thu6c va rn7 pham, kiem nghiem thuc pham, xac dinh cac hot chat trong cac nguyen lieu, dugc lieu, cac dpg bao 68, h6a duvc, phan tich mac, xac dinh chat d6c, lam cac xet nghiem sinh hOa, 118 trg dc hrc cho viec nghien cUu, t6ng hap va san xuat thu6c

2 Phan lo#i cfic phuvng phfip phan tich dinh luvng

Dira vao ban chat cac phuang phap sit dung trong phan tich dinh luvng CO the chia lam hai nhOm phucmg phap

2.1 Cfic pinning phap h6a hQc

Da tren m6i lien quan gift tinh chit hoa h9c va thanh phan h6a hoc cUa chit cdn phan tich

Trusong Dgi hgc Tra Vinh

Phuong phap h6a hoc de" thgc hien, khong dOi hoi nhieu thiet bi dat tin, nhung tem thoi gian va mirc dO chinh xac khong cao

Cac phuang phap nay chia thanh hai nhOm:

2.1.1 Phtrang phap phan tich khai ltrvng

+ Nguyen tic: dua vao viec xac dinh khOi lugng chat can phan tich dã dugc tach ra khoi cac chit khac Co trong mu phan tich clued clang tinh khiet

Vi du:

Can ket tfia tao thanh sau cac phan img d tinh ket qua

Lam bay hai chat can dinh luong CO trong mu phan tich r6i so sanh khOi luong tnrac va sau khi bay hot nhu tnrong hop dinh luang mrac ket tinh va ham m trong nguyen lieu

2.1.2 Phtrang phap phan tich the tich

+ Nguyen tic: Phuang phap nay diing cac dung dich thuOc thir co5 nOng dO chinh xac (dung dich chuan dO) tac dung vim du voi dung dich chit phan tich va dung chat chi thi de xac dinh diem tucmg ducmg

• Phirang phap chuin dO:

Dga vao viec xac dinh the tich dung dich thuOc thir c6 n'ong dO dä bit goi la dung dich chuan dO cho tac dung voi chit can xac dinh theo phan img hoa hoc thich hop Ten goi cac phucmg phap phan tich tuong irng vai phuong phap hoa hoc sil• dung Cac phuang phap thong dung: phuang phap dinh luong acid — base; phuong phap dinh lugng oxy h6a khir; phuang phap tao tua; phuang phap tao pink; phuang phap tao cap ion

Vi du:

- Phuang phap chuan dO acid - base

HC1 + NaOH pNaC1 + H20 Chat chi thi: phenolphtalein mau hOng i moi tru6ng kim, khong mau moi tnrong acid

- Phuong phap chuan dO oxy hóa khir

2KMn04 + 5H2C204 + H2SO4 —> 2MnSO4 + K2SO4 + 100O2 + 8H20

Mn7+ + 5e —> 2+ x 2

Trtrerng Dcii hpc Tra Vinh

C2042- - 2e CO2 x 5 Khi den diem tuang ducmg, mOt giot dung dich kali permanganat thira Se cO mau tim htmg nen khong cAn them chat chi thi

- Phuang phap chuan dO nitric

NaNO2 + Ar-NH2 + HC1 [Ar-I\1+ N] 21120 Chat chi thi CO the ding la tropeolin 00 hoc giay tam ht) tinh bOt CO kali iodid

- Phucm g phap chuan dO ket tUa

NaC1 + AgNO3 NaNO3 + AgClj, Phucmg phap Mohr: thuc hien trong mai tnremg trung tinh, dung chat chi thi la dung dich kalicromat trung tinh Khi den diem tuang ducmg mOt giot thira AgNO3 së tac dvng voi kali cromat c6 tUa do gach

- Phuang phap chuan dO phirc chat (complexon)

Complexon III + cac cation kim loai tax) ra phirc chat

Complexon III la mu& dinatri Cua acid etylen diamin tetraacetic (EDTA)

Chi thi thu6ng dung la Den Eniocrom T (chuyen tit xanh sang do)

Murexid (chuyen tir xanh sang tim d6)

+ Phtrang phap th tich khi:

Dra vao viec do the tich cua chat khi dugc sinh ra tU chat thir (nhu CO2 giai

phOng tU muOi carbonat) hoac do su giam th'e tich cUa hn hop khi do mOt phan hap thu (nhu CO2 bi hap thu vao dung dich KOH)

2.2 Cac phturng phap v4t 1ST va him 15,

Cac phucmg phap nay dira tren sir ket hop giira tinh chat h6a hoc va vat 1ST dm chat phan tich d dinh lugng Cac phuang phap dinh lugng hoa 1)", hien nay dugc Ung dung nhieu nhat vai cac phuang tin ngay cang hien dai nhu may do quang ph O tir ngoai — kha kin (UV — VIS), may sac IcY, long hieu nang cao (HPLC = high performance liquid chromatography), may sac 147 khi (GC = gas electrophoresis), may chuan dO din the

Vi du:

- Cho chat phan tich tac dung vai thuOc thir tao thanh chat c6 mau va dung may

do mau d tinh ra ham lucmg hoac n6ng dO chat pha'n tich

Trtrenig Diii h9c Tra Vinh

- Do dO hAp thu tia tir ngoai hoc kha kin d dinh lung bang may quang ph 6 tir ngoai kha kin

- Do kha rang khfic xa anh sang hoc nang suat quay cgc a dinh Luang

- Do dO d'An din hoc phan tich dien di

- Cac phuang phap sac IcSTvra tach cac thanh phAn c6 trong mu vim phat hi'en

va dinh lirang bang cac may do (detector) thich hap nhu detector UV — VIS, detector din hoa, v.v

Nhin chung cac phuang phap vat 1 va hod 1T c6 dO nhay va dO chinh xac cao, thiyi gian phan tich ngan, nhieu khi c6 the xac dinh truc tip chat cAn phan tich c6 trong mu phan tich ma khong phai chi& tach tnrov Tuy nhien doi hoi phai CO thiet may moc dat tin

Trong pham vi chuang trinh, h9c phan phan tich dinh lugng chü yeu giai thieu cac phuang phap: phan tich kh6i lugng, phuang phap phan tich the tich vai nOi dung chü yeu la phuang phap chuan dO: acid — base, oxy h6a khir, tao tüa, tao phirc

3 Nguyen tic chung ctia cic phtrung phip h6a hoc dung trong dinh Itroyng

Cac phucmg phap dinh lugng h6a h9c du dira teen cci so cac phan frng h6a hoc, cac dinh luat hoa h9c va cac hien tugng xay ra trong qua trinh phan frng (nhu sir tao ket tüa, tao mau, di mau ) d xac dinh ham lucmg cUa cac chat can xac dinh trong

,

mu thu

De xac dinh chat A, ta cho chat A phan frng vâi thu6c thir B theo phuang trinh t6ng quat: A+B=C+D

A va B la cac chat tham gia phan frng

C va D la cac chat tao thanh sau phan frng

Thy theo k thuat thuc hien ta c6 the xac dinh A thong qua san pham C (hay D) cüa phan frng hoc thu6c thir B Can cir vao dinh luat thanh phan khong di cüa cac h9p chat va cac dinh luat bao toan kh6i lugng d tinh ket qua

Khi den diem tuang ducmg, lucmg thira dung dich chat chuan d'9 lam thay di

pH dOt ngOt clan den di mau dm chi thi (truamg h9p dinh lugng acid — base) hoac tax) phirc chat c6 mau Diem tuang ducmg cüa mOt phan frng h6a h9c la diem tai dO luang thu6c thir vira dü d phan frng vâi lugng chat can dinh lugng c6 trong mu, hay noi

Twang Dgi hgc Tra Vinh

cach khac la phan dal dugc sir can bang

- Neu phan iirng tao ra ket

Ta c6 the tach rieng ket tüa va dem can, tir kh6i lung san phim ket tita tinh dugc ham lung chat X

Thi du:

De xac dinh ham ltr gng FeC13 ta cho phan lrng vâi NaOH du:

FeC13 + 3 NaOH —> Fe(OH)3 +3 NaC1 Sau do dem 19c thy ket tüa Fe(OH)3, rira sach, dem nung kho:

2Fe(OH)3 Fe203 + 3 H20

Tr kh6i lugng Fe203 tinh ra dugc ham lugng FeC13 c6 trong mu phan tich

- Neu phan trng tao ra chat khi:

Ta c6 the xac dinh the tich cüa khi duoi mOt ap suit nhit dinh (hoac dung mOt chit hip thu khi), tr lucmg khi sinh ra ta c6 the tinh dugc ham lugng chit X

Thi du:

De xac dinh CaCO3, ta cho tac dung voi HC1

CaCO3 + 2 HC1 —> CaC12 + CO21'+ H20 Cho chit khi CO2 hp thu vao dung dich Ba(OH)2 tinh lucmg ket tüa thu dugc

va tir 46 xac dinh ham lugng CO2:

CO2 + Ba(OH)2 —> BaCO3 + H20 Tfr dO ta së tinh dugc ham lucmg CaCO3 trong mu thir

- Dua vao lugng thu6c thir R tieu thu

Trong phan frng, tinh dugc ham lugng chit X c6 trong mu phan tich K5 thuat nay dugc frng dung kha nhieu va dugc goi la cac phucmg phap phan tich the tich

4 Yeu cu cüa phuung phap phan tich dinh itnyng

Thy theo yeu cu phan tich dinh lugng ma nguen ta xay ching cac phuang phap dinh lugng dat cac yeu cu nhit dinh Cac yeu cu cua phuang phap phan tich dinh lugng thuemg la:

- DO chon lc hay d9 dc trung (Selectivity, specifity)

La kha nang dinh lugng ch9n 19c dugc chit phan tich ben canh cac chit khac co trong mu Mu6n v'ay phai ch9n Iva phan Ung dc tnmg cüa chit phan tich hoc phai

Trtrang Dgi h9c Tra Vinh

dung phuang phap sac 147 vita tach chit phan tich vira dinh luang Nu trong mu da bie't chi có mOt minh chAt phan tich thi CO the' ding phan irng khong (lac trung vAn dinh luang dugc

- DO tuy6n tinh (Linearity)

La khoang n6ng d chAt phan tich tuang quan trvc tip \Teri tin hieu do dirge (cuang dO mau, dO hp thu tir ngoai, v.v

- DO chinh xac (precision)

La ket qua dm cac lAn do có the' lap lai duac, khong qua phan tan, dat mirc yeu

cu a phan tich

- DO dung (Accuracy)

La ke't qua trung binh cua nhieu lAn do so vai tri s6 thgc khac nhau khong cO 3.7

- Giai han dinh luomg (LOQ = Limit of Quantification)

La lucmg chAt thAp nhAt cO the dinh Wang vai phucmg phap dã cho dam bao duac dO chinh xac va dO dung

Thy theo mvc dich sir dvng ta cOn neu ra them cac yeu cAu khac nita di voi phuang phap dinh krang

5 Sai s trong phan tich dinh hromg

5.1 Wit sto khai ni*In

- Khi phan tich, nguai ta thuang thuc hien toan WO qui trinh phan tich (hoac xac dinh dai Wang nao do) mOt s6 Ian tren mu thir va thu dugc cac Vet qua tucmg frng xi, X2, • X

Gia tri trung binh = x' x2 -F x" la dang tin cay han ca va duvc lAy lam k6t qua dm phep phan tich

Gia tri trung binh thuemg khac vai gia tri thuc t cUa dai Wang cAn xac dinh, sir sai khac dO chinh la do sai s6cUa phep phan tich (hoc phep xac dinh)

- icet qua cila phdp phan tich duvc danh gia a tinh ding (dO dung: accuracy) va tinh chinh xac (precision)

Tinh dung phan anh sir phii hop gift ke't qua thuc nghiem thu duvc vai gia tri thuc (.1) cUa dai lucmg cA'n xac dinh

Trizong Dal hpc Tra Vinh

Tinh chinh xac (dO lap lai) phan ath six phi' hop gicra cac ket qua thuc nghiem thu &aye (x1, x2, xn) trong cac thi nghiem lp lai trong ding dieu kin thuc nghiem qui dinh cüa phep phan tich (cac pile]) phan tich song song)

- CO the bieu thi sai s6 duoi dang sai s6 tuyet di va sai s6 Wong di

Sai s6 tuyet di c = - t (gia trj ducmg la sai s6 thira, gia tri am la sai sti thieu) Sai so Wang di x-1•1 A00%

5.2 Sai sO trong phép do

5.2.1 Phan logi sai sai s6 duoc chia lam ba loai

• Sai s tho: xuat hien do vi pham nhang dieu kin ca ban dia phep do

Thuong la nhang sai s6 lan, hau het do sr cu tha, sir nham ln hoc sir c6 gian Ian, sir trvc tile bat ng6 (do hong thiet bj, mat din, mat nuac, )

Sai s6 tho c6 the' chi lam hOng mOt s6 dir lieu nhung ciing CO khi lam sai Ca mOt tap hop dit 1iu Trong phan tich can phai tranh va loai b6 sai s6 nay bang each than trong, tang s6 Mn lam thi nghiem, xi l2 thiing ke, loai 1)6 cac dir lieu ngoai

• Sai stoh thong: khong di trong toan bO cac Mn do hoc thay di theo quy

luat, thuOng do ch,ing cv do gay nen

- La sai s6 do nhang ngutm g6c ma ten nguyen tac CO the xac dinh dugc, no lam cho ket qua phan tich CO xu huong nhat dinh: cao, thap, hoac bin d6i theo qui luat nao

do Thi khi can Na2CO3 trong mOt chen can khong day nap thi ket qua can se tang clan theo theri gian vi Na2CO3 la chat hut Am manh, sai s6 nay tang theo thin gian vi be mat tier, Vic cUa h6a chat vai khi quyen

- Sai s6h th6ng lam giam tinh dung dm ket qua pha'n tich

Nguyen nhan din dIn sai s he thang c6 the la:

- Do six ding ding ci, thiet bi c6 sai sof), hoa chat va thu6c thir c6 Mn tap chat la (thi dii dung can khong dung, cac dimg do the tich khong chinh Co the khac phixc sai s6 nay bang each hieu chinh lai, thay h6a chat thu6c thir dat tieu chuan

- Sai s6 do cá nhan nguai lam: c6 the do chii quan cua nguoi phan tich gay ra vi thieu kinh nghiem, lam viec thieu suy nghi, khong can than can d'en cac thao tac khong chuan (c6 the khac phvc bang each lam viec can than, nghiem tüc, ren luyen k nang,

Trteetng Dgi h9c Tra Vinh

chju khO hoc tap ); cO the do tam l)", tire la khuynh twang oh ngueri phan tich khi lap lsi thl nghiem mu6n chon gia tri phi hgp vâi gia trj dã do tnrac, hoc gan vth gia tri cüa nguai khac

- Sai s6 do phuong phap: nguyen nhan nay kilo phatlien va la nguyen nhan quan trong an den sai s6 hethng Sai s6 phugng phap c6 lien quan voi tinh chat Ma hoc hoc hoa V/cüa N do Thi phan irng phan fich xay ra khong hoan toan hoc CO phan Ung php xay ra lam sai lech tinh hop thdc cüa phan Ung chinh Sai s6 phuang phap CO lien quan tâi thao tac cUa nguoi lam Trong nhieu tnremg hop neu thao tac teit c6 the lam giam sai s6 phucmg phap va ngugc lai (Thi dii trong phan tich khi lugng, neu rIta tüa vOi the tich nuac rIta thich hop se lam giam sir mat tila do tang dO tan)

+ Sai s ngAu nhien: la nhang sai s6 cIta phdp do con lai sau khi da losi 1)6 sai s6

th6ng va sai s6 tho

- La nhang sai s6 lam cho dir lieu phan tich dao dOng ngau ,nhien quanh gia tri trung binh Ngu6n g6c dm n6 la do cac bien di nho khong kiem soat dugc (khong Oat hien va khong do dugc), nhung nhang bien di nho nay c6 the ket hop voi nhau theo nhieu each to ra sai s6 lon thay dugc, lam anh huong den dO lp lsi cua ket qua

do va lam giam dO chinh xac cüa phep phan tich

Sai s6 niau nhien luon xuat hien da phep phan tich dugc thuc hien het sire cAn than va dieu kin thiic nghi'em dugc giir c6 dinh nghiem ngat CO the lam giam sai s6 ndau nhien bang each lien hanh phan tich can than, tang s6 thi nghiem va xlr lcac s6 lieu bang phucmg phap th6ng ke (theo cac lust th6ng ke cüa cac bin thien niau nhien)

5.1.2 De) ding và dej chinh xac

- DO dung: xac dinh gia tri do gan vâi gia tri that den mire dO nao

- DO chinh xac: dra tren ket qua sat nhau cüa mOt di lugng thuc thi tren hai hay nhieu phep do

5.3 Cach tinh sai sO trong pile') do

- Gia tri trung binh s la:

- Sai s6 tuyet di cIta mi lan do se la: DAi = A— A1 ;.; DAn =A—Al

Truffng Dgi hpc Tra Vinh

- Sai s6 tuyet dOi trung binh oda i3fiep do la: AA •

- Kt qua duac vi6t dirai dang: A = A ± AA •

- Nu do 1 lAn thi sai s6 tuyet di bang nita gia tri dm 1 dO chia tren dpng

- Sai so Wang dOi cüa phep do: ti s6 gift sai se) tuyet d6i va gia tri cüa dai lirang

do theo %:

AA • ,x100%

A

5.4 Cich ghi dit Iiu thvc nghi?ni theo qui tic vt chit stocó nghia

5.4.1 Nguyen tEic xac clinh chic so có nghia

- BAt dr chit s6 nao khac zero (0) du la chit s6 CO

- Cac chit s6 zero (0) a gifra nhiing chit se) khong phai la zero (0), la chit se) CO

- Nhang se) zero (0) nam a ben trai dm chit s6 dAu tien khong phai la zero (0) la chit s6 khong CO nghia Nu s6 do c6 gia tri nho hcm 1, thi nhitng se) zero (0) a cu6i s6

do va a gicra nhang s6 kh6ng phai la zero (0) du la nhitng chit s6 c6

- Nu s6 do c6 gia tri nh6 han 1, thi nhitng s6 zero (0) a cu6i s6 do va a gifra

nhitng s6 kh6ng phai la zero (0) du la nhitng chit s6 CO nghia

5.4.2 Phtrang phap xac clinh chit sá có nghra trong phep tinh

- Trinh bay chit s6 c6 nghia trong phdp Ong, trir: s6 chit s6 c6 nghTa sau dAu phAy trong kat qua cu6i ding dirge lAy bang voi se) chit s6 c6 nghia sau dAu phAy cüa s6 c6 s6 chit s6 c6 nghia sau dAu phAy thAp nhAt

- Trinh bay chit se) cO nghia trong pile]) nhan, chia: s6 chit s6 c6 nghia trong kat qua cu6i ding dirge My bang vai s6 chit s6 c6 nghia cüa thira se) Co siS chit s c6 nghia nho nhAt

- Cach lam ton s6: sau khi xac dinh My s6 chit s6 c6 nghia sau dAu phAy, nhitng se) nao nh6 han 5 b6 di, nu s6 nao bang hoc lan han 5, chfing ta Ong 1 vao chit s6 dimg

- Mt dtr li'eu dux nghiem phan tich thu &roc tir do trim tip hoc tinh toan gian tip tir kat qua cac phdp do phai dirge ghi theo nguyen Mc chi mOt chit se) cuOi ding la cOn nghi nga, cac chit s6 cOn lai la chac dung

Trtrenig Dgi h9c Tra Vinh

Thi du:

- Can 0,5g tren can ky thuat phai ghi la 0,50g (vi can ky thuat cho phep sai

± 0,01g) Neu can ten can phan tich phai ghi la 0,5000g (vi can phan tich cho pile]) sai

- Cach lam trOn sO:

Neu chit sO cu6i ding la 1 —4: be) di

Neu chit sO cuOi ding la 6 — 9:1)6 di va cOng 1 vao chit sO dimg truo.c

Neu chit sO 5: lam trOn thanh s chan gan no nhat

Vi vay: 60,55 —›60,6; 60,45 —›60,4

Buret —«-

Dung dich chat B cla Weft n'ong

Binh nOn Dung dich chat A

chira bigt n'Ong cies

Truang Dgi hgc Tra Vinh

Bai 2 PHUtiNG PHAP PHAN TiCH THE TiCH

MkJC TIEU

- Trinh bay duvc nguyen tac chung cüa phucmg phap phan tich the tich

- Phan bit dugc diem tuang throng, diem ket thuc

- Phan loai duac cac phucmg phap phan tich the tich va cac ky thu'at chuA.n di) trong phucmg phap phan tich the tich

- Tinh dixge ket qua sau khi chuan dO

NO' DUNG

1 Nguyen tAc chung

Ngued dat ca s6 cho phuang phap phan tich the tich la bac hoc L.J Gay — Lussac 1778-1985

Phuong phap phan tich the tich la mOt phuang phap dinh luong h6a hoc Oa vao sir do chinh xac the tich dm dung clich c6 niIng dO xac dinh can thiet a phan img hoan toan vai chat phan tich

Gia sir, a xac dinh ntmg dO cüa mOt dung dich chat A (NA) (goi la dung clich can chuan dO), nguoi ta them dan mOt dung dich chat B (VB) (goi la dung dich chuan dO) dã bit chinh xac ntmg dO (NB), vao mOt the tich chinh xac dung dich A (VA) cho den khi hai chat phan img vira dü v6i nhau Tr the tich dung dich chat B (VB) dal sir dvng, n'ong dO dung clich chat A (NA) &roc tinh theo cong thirc:

Twang Ali hQc Tra Vinh

chong va don gian

2 Diem twang throng va diem het thii6

2.1 Diem twang dircrng

Diem tuang throng la th6i diem ma lugng dung dich chuan dO them vao throng ducmg h6a hoc vai lugng chat can xac dinh, noi each khac diem tuang throng la th6i diem ma sO &rang Wang gam chat chuan dO bang sO &rang lugng gam cila chat can xac dinh

Vi du: Khi chuan dO dung dich acid hydrocloric bang dung dich chuan c/6 natri

hydroxyd, dat tai diem Wong duang sau khi them chinh xac 1 mol ion natri cho môi mol ion clorid hien din trong mu can xac dinh n'ong dO

HC1+ NaOH —*NaC1+ 1120 Khi s6 duang lugng gam dm dung dich HC1 bang s6 throng lugng gam da dung dich NaOH thi trong dung dich chi co NaClva H20, pH cua dung dich la 7, diem thong throng img vai pH =7

Diem tuong &rang la m6t diem VI thuyet, khO c6 the cac dinh chinh xac bang thut nghiem

2.2 Cfich xac dinh diem twang throng

De xac dinh diem tuong throng, ngu6i ta sir dung chat chi thi h6a hgc hay chi thi l h6a Dcm gian va thu6ng dung nhat la (Ring chat chi thi h6a hoc

Chat chi thi h6a h9c la nhang chat co kha nang bin di mau hoc tao ket tUa hoc phat huS/nh quang hoc gay ra mOt clau hieu nao do 6 lan can diem throng throng, nh6 dO diem tucmg throng dugc xac dinh

Vi du: Dinh lucmg acid oxalic bang dung dich natri hydroxyd c6 the chgn chat

chi thi phenolphtalein (chuyen mau 6 pH =9) vi:

H2C202 + 2NaOH —> Na2C204 + 2H20 Truac diem throng ducmg trong dung dich con acid, nen phenolphtalein khong mau Sau diem throng throng dung dich du kiem, phenolphtalein co mau hOng Do dO th6i diem tuang throng dung dich tir khong mau chuyen sang mau h9ng (tai th6i diem nay

ta ket thiic su chuan d0)

Trithng Dgi hgc Tra Vinh

2.3 Diem ket thtic

Diem ket thitc la tiled diem gâ â bin di tinh chat vat l hay lam di mau chat chi thi Thuamg c6 sir sai lech ve the tich hay kh6i luong gifta diem tucmg ducmg

va diem ket thuc, sir sai lech nay gay ra sai s6cüa phdp dinh Wang, nen can chon chat chi thi sao cho sai s6 nho nhat (trong pham vi cho phep)

Vi du: Trong twang hap chuan d6 acid hydroclric bang dung dich chuan d6

natri hydroxyd dUng chat chi thi phenolphtalein, diem tuang duang Ung vai pH = 7, nhung chat chi thi phenolphtalein lai chuyen mau pH = 9, nen thuong ket thuc chuan d6 sau diem tucmg &rang

1 Yen au di vol phan ting dimg trong phan tich the tich

Cac phan Ung dung trong phan tich the tich phai thea man cac yeu eau sau:

- Phai xay ra hoan toan

- Phai xay ra dU nhanh

- Phan Ung phai co tinh chon loc, nghla la chi xay ra gifra thu6c thir vai chat can xac dinh, khong c6 phan Ung phg

- Phai xac dinh chinh xac &ye diem tucmg duang

2 Phan lo#i cfic phtrang phfip phan tich the tich

Dia vao ban chat phan Ung boa hoc xay ra khi chuan dO nguai ta phan loai phuang phap phan tich the tich nhu sau:

3.1 Pktrang phfip trung him

Phuong phap ding a dinh lucmg cac acid, base va m6t s6 mu6i trong moi truang la nuac hay moi truong khan Phuang phap nay Oa tren si,r trao di proton H

Nu mu la acid thi dung dich chuan la m6t base va nguac lai, ngtrai ta dung dung dich chuan acid de dinh luang cac base

Vi du: Dinh lucmg acid hydrocloric bang dung dich chuan dO natri hydroxyd

HC1 + NaOH —> NaC1 + H20

3.2 Phurang phap oxy hoa — khir

Dua teen phan Ung oxy hod — khir tuang Ung vai sir trao di din tCr gift hai hop chat: m6t chat cho mOt hoac nhieu din dr (chat khir), chat thir hai nhan din tcr (chat oxy h6a) Neu matt la chat khir se duge dinh luong bang chat oxy hoja, tnrang

Trtrong Dgi hgc Tra Vinh

hgp ngugc lai dang dung dich chuan la chit khir d dinh lugng cac chat oxy

Vi du: Dinh lugng sat (II) sulfat bang dung dich kali permanganat

10FeSO4 + 2KMn04 + 16H+ —> 5Fe2(SO4)3 + 2Mn04 + 5K2SO4 + 81120

3.3 Plurang phap Ice't tim

Can cir tren cac phan img gitra chat cAn dinh lugng vai thutic thir tao ra chat it tan

Vi du: Trong phtrang phap bac, sir dpng thu6c thir bac nitrat de' dinh lung cac

halogenid

NaC1+ AgNO3 -> AgC14, + NaNO3

3.4 Pittrang phap tuo phtiv

Da vao phan img tao thanh phirc chat Phuang phap Complexon &me dang

ph 6 bin d dinh lugng cac ion kim loai nhu dinh lugng calci va magnesi trong ntrOc vai dung dich chan la Complexon III (Y4-)

mg2+ ± y4- _> [mgy ]2

4 Cfic thu4t chuAn dQ

4.1 ChuAn do trip tip

Chan d9' bang cach nho tivc tiep dung dich chan d B vao m'Ot the' tich chinh xac dung dich chat can dinh lucmg A Khi phan irng ke't thUc, bie't lucmg dung dich chan B ding d phan img vai chat can dinh lugng A thi co the' tinh ham lugng cUa chat A

Chan dO trgc tip thuemg ding d dinh lugng m(it acid bang mOt base hay ngugc lai

Vi du: Dinh lucmg HC1 bang

dung dich chan NaOH vai chi thi la

phenolphthalein Dung dich HC1

dugc chira trong binh nOn, dung dich

NaOH chan dugc them tir tir timg

gigt bang buret vao binh non cho dn

khi phan img IC& thiic nhan bie't nhar

vao sir di mau cila phenolphthalein

tir khong mau sang mau hi5ng tim

Tai lieu on thi tuyen sinh mon: Hóa Phcin Tich 37

Trtedeng Dgi hpc Tra Vinh

4.2 Chun do ngtrov

Chun dO nay thuc hien trong ifirang ligp khong the chuan dO tivc tip Nguai

ta them mOt the tich chinh xac, du dung dich chuan dO B1 (dung dich chuan 1) vao mOt the' tich chinh xac dung dich can dinh lugng A Khi phan frng ket thüc, lugng du dung dich chuan B1 khong tham gia phan irng dugc chuan 14i bang dung dich chuan khac B2, da bit 'Yong dO chinh xac (dung dich chuan 2)

Vi du: De' dinh lugng Glucose, nguai ta cho mOt the' tich chinh xac dung dich

Glucose tac dung vai mOt lugng du dung dich chuan 12 0,1N, dinh lugng dung dich chuan 12 0,1N du bang dung dich chuan Natri thiosulfat 0,1N

• • Iod 0,1 N du (lugng chinh xac)

• Dinh lugng 12 dir bang dung dich Na2S203 0,1 N

4.3 Chun di) gifin tip (chuAn d th6)

Nguai ta dung phugng phap nay khi chat can dinh lugng kh8ng phan vai dung dich chuan nen can mOt chat trung gian

Cho mOt the tich chinh xac dung dich can dinh lugng tac dung vai mOt lugng

du thuOc thir nao do, phan üng sinh ra mOt lugng chit mth tuang dung boa hgc vai lugng chat can dinh lugng Dung mOt dung dich chuan dO, có 'Yong dO chinh xac de' dinh hxgng lugng chat mai sinh ra

Vi du: De" dinh lugng dung dich K2Cr207, cho K2Cr207 tac dung vai mOt lugng

du KI a giai phong 12 vai lugng Wang duang K2Cr207 12 dugc phong thich chuan dO

10 bang dung dich chuan Natri thiosulfat da bie't chinh xac nZing do

Trufmg Dal hoc Tra Vinh

5 Cfich tinh Wet qua

5.1 Tinh ket qua truiYng hop dung niing di) throng luvng

5.1.1 Phicang phap truc dip

Tai lan On diem Wang tucmg, s6 throng lugng thu6c thir bang s6 dung lugng

dm chit can xac dinh

Liy VA ml dung dich chit A (chit can phan tich) có n6ng dO can xac dinh NA cho vao binh non Tren buret lap day dung dich chuin B c6 n6ng d6 NB biet tnroc, nguoi ta nh6 tr tir dung dich B xu6ng cho ti khi phan irng xay ra hoan toan Tai diem ket thilc, the tich dung dich B (VB) ml dugc dgc tir buret N6ng d6 chit A (NA) dugc suy ra tir cong thirc:

NA X VA = NB XVB

INTB XVB

NA =

VA

Vi du: Dung dich acid clohydric dugc dinh lugng bang dung dich natri

hydroxyd chuin Neu d trung hoa 25 ml dung dich HC1 nguoi ta sir ding 32,20 ml dung dich NaOH 0,095 N Tinh n6ng d6 duang lugng cüa HC1

32,20 X0,0950 N6ng dO throng lugng cua HC1: NBC1=

25,00 = 0,1224 N Ham lugng gam/lit: P (g/1) = EA X NA

EA: ducmg lugng gam chit can xac dinh

5.1.2 Phwang phap chuin d nguoe

Dung hai dung dich chuin Chuan 1 VB1 Co NB1 cho du de tac (king vai mu Dinh lucmg lucmg du dm chuin 1 bang dung dich chuin 2 VB2 co NB2 Hieu stScUa

chuin 1 va 2 la ham lugng cüa mau

Vi du: Dinh lugng CaCO3 Calci carbonat khong tan trong nuot nhung tan

trong acid nen nguoi ta dimg lugng du acid hydrocloric de h6a tan va lugng du acid