CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á ĐẾN GIỮA THỀ KỈ XIX pdf

Kiến thức - Những nét chính về điều kiện hình thành và sự ra đời của các vương quốc cổ ở Đông Nam Á.. Dẫn dắt bài mới Đông Nam Á từ lâu đã được coi là khu vực lịch sử địa lí - văn hoá

CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á ĐẾN GIỮA THỀ KỈ XIX

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

Sau khi học xong bài học yêu cầu HS cần :

1 Kiến thức

- Những nét chính về điều kiện hình thành và sự ra đời của các vương quốc cổ ở Đông Nam Á

- Sự ra đời và phát triển của các quốc gia phong kiến Đông Nam Á

2 Tư tưởng

Giúp HS biết quá trình hình thành và phát triển không ngừng của các dân tộc trong khu vực, qua đó giáo dục các em tình đoàn kết và trân trọng những giá trị lịch sử

3 Kỹ năng

Thông qua bài học rèn HS kĩ năng khái quát hóa sự hình thành và phát triển các quốc gia Đông Nam Á, kĩ năng lập bảng thống kê về phát minh của các quốc gia Đông Nam Á qua các thời kì lịch sử

II THIẾT BỊ VÀ TÀI LIỆU DẠY HỌC

- Tranh ảnh về con người và đất nước Đông Nam Á thời cổ và phong kiến

- Lược đồ châu Á, lược đồ về các quốc gia Đông Nam Á

- Cuốn Lịch Đông Nam Á

III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC

1 Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi 1: Nêu chính sách về kinh tế, chính trị của Vương triều Mô-gôn?

Câu hỏi 2: Vị trí Vương triều Đê-li và Mô-gôn trong lịch sử Ấn Độ?

2 Dẫn dắt bài mới

Đông Nam Á từ lâu đã được coi là khu vực lịch sử địa lí - văn hoá riêng biệt trên cơ sở phát triển đồ sắt và kinh tế nông nghiệp trồng lúa nước,

từ những thế kỉ đầu Công nguyên, các Vương quốc cổ đầu tiên đã được hình thành ở Đông Nam Á; tiếp đó khoảng thế kỉ IX - X các quốc gia Đông Nam

Á được xác lập và phát triển thịnh đạt vào thế kỉ X - XV Để hiểu điều kiện nào dẫn đến sự ra đời của các Vương quốc cổ ở Đông Nam Á? Sự hình thành và phát triển của các quốc gia phong kiến Đông Nam Á được biểu hiện như thế nào? Bài học hôm nay sẽ trả lời các câu hỏi trên

3 Tổ chức các hoạt động trên lớp

Hoạt động của thầy và trò Kiến thức cơ bản cần nắm Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân 1 Thiên nhiên và con người

- Trước hết, GV treo lược đồ các quốc gia Đông

Nam Á lên bảng và yêu cầu HS chỉ trên lược đồ

khu vực Đông Nam Á hiện nay gồm những

nước nào

- HS lên bảng chỉ tên các nước

- GV nhận xét, và giới thiệu vị trí trên lược đồ

11 quốc gia Đông Nam Á hiện nay

- GV nêu câu hỏi: Nêu những nét chính về thiên

nhiên của khu vực Đông Nam Á?

- HS dựa vào SGK và vốn kiến thức hiểu biết

của mình để trả lời câu hỏi

- GV nhận xét, trình bày và phân tích Đông Nam

Á hiện có 11 nước, chịu ảnh hưởng chủ yếu của

gió mùa, tạo nên hai mùa rõ rệt: Mùa khô lạnh

mát và mùa mưa tương đối nóng ẩm

- Đông Nam Á hiện có 11 nước chịu ảnh hưởng của gió mùa Mùa khô và mùa mưa

Thiên nhiên thuận lợi cho trồng trọt, nhất là

những cây gia vị, hương liệu nổi tiếng như hồ

tiêu, hồi, quế, trầm hương điều kiện địa lí vừa

có núi rừng, vừa có biển và đồng bằng

- Thuận lợi cho sinh hoạt và sản xuất nông nghiệp, có động thực vật phong phú: Cây hương liệu và gia vị

- GV hỏi: Điều kiện tự nhiên nhiều thuận lợi

như vậy có ảnh hưởng gì đến đời sống con

người?

- HS suy nghĩ tự trả lời câu hỏi

- GV nhận xét và chốt ý: Thuận lợi cho đời sống

con người trong bước đi đầu tiên, đó là sự phong

phú về nguồn thức ăn  từ xưa con người đã có

mặt ở khu vực này

- Thuận lợi cho bước đi đầu tiên của con người, phong phú về nguồn thức ăn

- HS đọc đoạn chữ nhỏ trong SGK nói về những

bằng chứng khoa học thể hiện qúa trình chuyển

biến từ vượn thành người ở khu vực Đông Nam

Á

- GV chỉ trên lược đồ Đông Nam Á những địa

điểm phát hiện ra dấu vết của người

Người vượn: Ở Mi-an-ma, In-đô-nê-xia, Người

tối cổ ở: Gia va (In-đô-nê-xia), Thẩm Khuyên,

Thẩm Hai, núi Đọ (Việt Nam), A-ny-át

(Mi-an-ma), Thái Lan, Malaixia

Đông Nam Á đã tìm thấy dấu vết của sự chuyển biến từ vượn thành người tinh khôn

- GV nhấn mạnh: Sự xuất hiện người tinh khôn

ở thời kì đá cũ gắn liền với sự hình thành các

chủng tộc

- Sự xuất hiện người tinh khôn gắn liên với sự hình thành các chủng tộc

Hoạt động 1: Nhóm 2 Sự xuất hiện các vương

quốc cổ ở Đông Nam Á

- GV chia lớp thành 4 nhóm, nhiệm vụ cụ thể

của các nhóm là

+ Nhóm 1: Tìm hiểu sự phát triển của dân cư

Đông Nam Á ở sơ kì đá mới

+ Nhóm 2: Tìm hiểu sự phát triển ở Đông Nam

Á ở hậu kì đá mới

+ Nhóm 3: Sự phát triển của Đông Nam Á thời

kì đồ đồng

+ Nhóm 4: Sự phát triển của Đông Nam Á thời

kỳ đồ sắt

- HS làm việc theo nhóm, trao đổi, thảo luận và

cử đại diện trình bày kết quả nhóm mình

- GV nhận xét, chốt ý:

+ Nhóm 1: Điển hình ở giai đoạn sơ kì đá mới

của khu vực là văn hoá Hòa Bình, kĩ thuật đá

Hòa Bình có mặt ở nhiều địa điểm ở Việt Nam,

Lào, Cam-pu-chia, Thái Lan

+ Nhóm 2: Giai đoạn hậu kì đá mới, ở Đông - Sau giai đoạn đá cũ, ở Đông

Nam Á có sự chuyển biến mạnh mẽ từ nông

nghiệp trồng rau củ sang nông nghiệp trồng lúa

nước, từ thuần dưỡng sang chăn nuôi gia súc,

kết hợp với sự phát triển của nghề gốm, nghề

dệt

Nam Á vẫn có sự phát triển liên tục từ đá mới đến đồ sắt

+ Nhóm 3: Đầu thiên niên kỉ II TCN, các công

cụ bằng đồng thau có mặt ở đồng bằng sông

Hồng và Thái Lan, có sự kết hợp với các công

cụ đá và tre gỗ

+ Nhóm 4: Những thế kỉ giáp công nguyên đồ

sắt bắt đầu sử dụng rộng rãi

Hoạt động 2 : Cá nhân

- GV nêu câu hỏi: Đồ sắt ra đời có tác động gì

đến kinh tế, xã hội?

- HS tự suy nghĩ trả lời:

- GV nhận xét và chốt ý: Công cụ sắt ra đời,

năng suất lao động và khối lượng sản phẩm

tăng, có sự tư hữu, hình thành các giai cấp, các

tộc người Đông Nam Á đứng trước ngưỡng cửa

của xã hội có giai cấp và Nhà nước

- Công cụ sắt ra đời dẫn đến năng suất lao động cao, khối lượng sản phẩm lớn, xuất

hiện tư hữu, giai cấp

- GV nêu câu hỏi: Sự ra đời của các vương quốc

cổ ỏ Đông Nam Á còn chịu ảnh hưởng bởi yếu

tố nào?

- HS đọc SGK trả lời

- GV kết luận: Sự ra đời của các quốc gia Đông

Nam Á còn gắn liền với tiếp thu, ảnh hưởng của

văn hoá Ấn Độ và Trung Quốc và việc các nước

phát triển bản sắc văn hóa riêng của mình

- Sự tiếp thu văn hoá Ấn Độ

và Trung Quốc, đồng thời với việc phát triển bản sắc văn hoá riêng của mình

GV nhấn mạnh: Ngoài ra các tiểu quốc còn

thường xuyên trao đổi buôn bán với nhau

- Các tiểu quốc thường xuyên

có sự trao đổi buôn bán và giao lưu với nhau

 GV kết luận: Điều kiện ra đời các vương

quốc cổ ở Đông Nam Á là: Sự phát triển của sản

xuất nông nghiệp (nhờ công cụ sắt ra đời), sự

trao đổi, giao lưu buôn bán và ảnh hưởng của

văn hoá Ấn Độ và Trung Quốc

 Điều kiện ra đời các vương quốc Đông Nam Á

GV trình bày: Từ khoảng đầu công nguyên đến

thế kỷ VII, hàng loạt các quốc gia sơ kì được

hình thành và phát triển ở Đông Nam Á, GV chỉ

trên lược đồ tên và vị trí các vương quốc cổ ở

Đông Nam Á

- Thế kỷ VII, hàng loạt các quốc gia sơ kì Đông Nam Á

ra đời; Cham pa ở Nam Trung Bộ (Việt Nam ngày nay) Phù Nam ở hạ lưu sông

Mê Công

Hoạt động: Cả lớp và cá nhân

- GV trình bày: Từ thế kỉ VII đến thế kỉ X là

thời kì hình thành các quốc gia phong kiến ở

Đông Nam Á Đây là giai đoạn các nước nhỏ

hình thành theo địa vực tự nhiên hợp nhất lại

theo tộc người, hình thành các quốc gia phong

kiến và bước phát triển trong những thế kỉ X -

XIII

3 Sự hình thành và bước đầu phát triển của các quốc gia phong kiến Đông Nam

Á

- Từ thế kỉ VII đến thế kỉ X là thời kỳ hình thành các quốc gia phong kiến Đông Nam Á, phát triển ở thế kỉ X đến thề

kỉ XIII

- GV chỉ trên lược đồ sự hình thành và phát triển

của các quốc gia phong kiến Đông Nam Á về vị

trí thời gian Cụ thể như sau:

+ Từ thế kỉ IX, Cam-pu-chia bắt đầu bước vào

thời kỳ Ăng-co huy hoàng đặc biệt dưới thời

Giay-a-vác-man VII (1181-1201) đã xâm chiếm

Cham-pa, thu phục trung và hạ lưu Mê Nam tiến

gần Viêng Chăn ngày nay, phía Tây đánh chiếm

vương quốc của người Môn, chiếm toàn bộ Bắc

bán đảo Mã Lai

- Vương quốc Ăng-co của người Cam-pu-chia ở vùng Kho-rạt (Đông Bắc Thái Lan) thế kỉ IX mở rộng trung hạ lưu sông Mê Nam, Đông Bắc bán đảo Mã Lai

+ Trên lưu vực sông I-ra-oa-đi, từ thế kỉ IX

người Miến lập nên vương quốc Pa-gan song chỉ

tồn tại đến năm 1283 khi quân Nguyên xâm

lược

- Vương quốc Pa-gan của người Miến ở lưu vực sông I-ra-oa-đi (1057 - 1283)

+ Ở khu vực Đông Nam Á hải đảo, năm 907,

Ma-ta-ram dưới thời vương triều Ê-rơ-lan-gan

phát triển cực thịnh thống nhất hai đảo Giava và

Xu-ma-tơ-ra

- Vương quốc Ma-ta-ram ở Đông Nam Á hải đảo bắt đầu

từ năm 907, mở rộng và thống nhất hai đảo Giava và Xu-ma-tơ-ra

GV nhấn mạnh: Trong quá trình xác lập vương - Đặc điểm: Mỗi vương quốc

quốc dân tộc, mỗi tộc người đều cố gắng khẳng

định chỗ đứng của mình, song cuối cùng mỗi

vương quốc được xác lập đều là một quốc gia có

một dân tộc đa số làm nòng cốt, ví như Đại Việt,

người Việt làm nòng cốt, Ăng-co, người Khơme

làm nòng cốt

đều lấy dân tộc đa số làm nòng cốt

4 Thời kì phát triển thịnh đạt của các quốc gia phong kiến Đông Nam Á

Hoạt động 1: Cá nhân và cả lớp

- GV nêu câu hỏi: Cho biết tình hình Đông Nam

Á ở thế kỉ XIII?

- HS tự đọc SGK tự trả lời câu hỏi

- GV nhận xét, bổ sung và chốt ý

Thế kỉ XIII các vương quốc phong kiến Đông

Nam Á luôn bị quân Mông-Nguyên liên tiếp mở

các cuộc tấn công, quân Nguyên ba lần tấn công

Đại Việt, năm lần đánh vào Mi-an-ma, đánh

xuống Cham-pa, Cam-pu-chia và Giava

- Thế kỉ XIII, các quốc gia phong kiến Đông Nam Á luôn bị quân Mông - Nguyên

mở các cuộc xâm lược: Đại Việt (3 lần), Mi-an-ma, Chămpa

- GV nêu câu hỏi: Quân Mông Cổ xâm lược

Đông Nam Á có tác động thế nào đến tình hình

chính trị - xã hội của khu vực?

- HS đọc SGK trả lời câu hỏi

- GV nhận xét, trình bày và phân tích

Sự xâm lăng của quân Mông - Nguyên khu vực

Đông Nam Á đã gây ra những xáo động nhất

định trong khu vực cụ thể là:

+ Một bộ phận người Thái vốn sinh sống ở

thượng nguồn sông Mê Công do bị dồn đẩy đã

di cư ồ ạt xuống phía Nam, lập nên vương quốc

Xu-khô-thay-a và A-út-thay-a Năm 1349 vương

quốc A-út-thay-a bắt Xu-khô-thay-a phải thuần

phục, đây là giai đoạn phát triển thịnh vượng

nhất của chế độ phong kiến Thái đến năm 1767

đổi tên là Xiêm

- Quân Mông Nguyên xâm lược làm cho chính trị - xã hội Đông Nam Á có sự xáo trộn

- Sự di cư của người Thái và hình thành vương quốc phong kiến Thái thống nhất và phát triển thịnh vượng (1349 - 1767)

+ Một bộ phận người Thái đến trung lưu sông

Mê Công hòa nhập với cư dân bản địa lập nên

vương quốc Lan Xang (1353), đặt cơ sở cho sự

- Vương quốc A-út-thay-a

- Vương quốc Lan Xang (1353) hình thành và trung

phát triển thịnh đạt về sau lưu sông Mê Công và phát

triển thịnh đạt ở các thế kỉ sau

+ Thế kỉ XVI, Mi-an-ma cũng được thống nhất

dưới vương triều Tôn-gu và tiếp tục phát triển

trở thành một trong những vương quốc hùng

mạnh nhất Đông Nam Á

- Thế kỉ XVI Mianma thống nhất, phát triển trở thành vương quốc hùng mạnh ở Đông Nam Á

+ Ở In-đô-nê-xi-a, Vương triều Mô-giô-pa-hít đã

không ngừng lớn mạnh có sản phẩm quý đứng

thứ 2 thế giới, chỉ sau Ả Rập

Hoạt động 2: Cá nhân

- GV nêu câu hỏi: Nêu những biểu hiện phát

triển của các quốc gia phong kiến Đông Nam Á?

- Những biểu hiện phát triển: + Kinh tế:

- HS đọc SGK tự trả lời câu hỏi + Chính trị:

- GV nhận xét và chốt ý + Văn hoá:

5 Thời kì suy thóai của các quốc gia phong kiến Đông Nam Á

Hoạt động: Cả lớp và cá nhân

- Trước hết GV trình bày: Từ nửa sau thế kỉ - Từ nửa sau thế kỉ XVIII,

XVIII, Đông Nam Á bước vào giai đoạn suy

thoái Tuy nhiên, sự suy thóai diễn ra không đều

về mặt thời gian

các quốc gia phong kiến Đông Nam Á bước vào giai đoạn suy thoái Cam-pu-chia thế kỷ XIII, Cham-pa thế kỷ

XV

- GV nêu câu hỏi: Nguyên nhân của sự suy thoái

của các quốc gia phong kiến ở Đông Nam Á?

- HS tự trả lời câu hỏi

GV nhận xét và chốt ý:

+ Nền kinh tế phong kiến lỗi thời, không còn

tiếp tục phát triển đáp ứng nhu cầu càng cao của

xã hội

- Nguyên nhân:

+ Nền kinh tế phong kiến lỗi thời

+ Chính quyền chuyên chế không chăm lo tới sự

phát triển kinh tế của đất nước, trong đó nổi bật

là công tác thủy lợi

+ Chính quyền phong kiến không chăm lo sự phát triển kinh tế

+ Hao người tốn của lao và các cuộc chiến tranh

nhằm mở rộng lãnh thổ và quyền lực

+ Lao vào những cuộc chiến tranh hao người tốn của

- GV nhấn mạnh: Từ những nguyên nhân đó,

chế độ phong kiến trở nên trì trệ và dần suy

thoái

 Chế độ phong kiến trì trệ

và dần sụp đổ

- Tiếp theo HS đọc đoạn chữ nhỏ trong SGK để

thấy được những biểu hiện của sự tranh chấp

biên giới giữa các dân tộc Mâu thuẫn trong xã

hội từng nước và nhiều cuộc khởi nghĩa nông

dân nổ ra

Hoạt động: Cả lớp và cá nhân

- Trước hết GV trình bày: Sau khi tìm đường

sang phương Đông các thương nhân châu Âu lần

lượt đến vùng Đông Nam Á, lúc đầu là hoạt

động buôn bán và truyền giáo, sau đó các nước

phương Tây chuyển sang chính sách xâm lược

biến những nước này thành thuộc địa

6 Sự xâm nhập của chủ nghĩa thực dân phương Tây

và Đông Nam Á

- Các nước phương Tây chuyển từ buôn bán, truyền giáo sang xâm lược các nước Đông Nam Á

- GV nhấn mạnh thêm: Chính sách truyền giáo

là bước thăm dò để các nước phương Tây xâm

lược vào các nước Đông Nam Á, chính các giáo

sĩ là những gián điệp thăm dò, mở đường cho

cuộc xâm lăng bằng vũ lực về sau

GV nêu câu hỏi: Tại sao các nước tư bản

phương Tây lại xâm lược các nước Đông Nam

Á?

- HS suy nghĩ trả lời

- GV nhận xét và chốt ý:

+ Các nước tư bản phương Tây phát triển cần

nhiều thị trường, nguyên liệu, nhiên liệu, nhân

công

- Nguyên nhân: Các nước tư bản phương Tây cần nhiều thị trường, nguyên liệu, nhiên liệu, nhân công

- GV nêu câu hỏi: Quá trình xâm lược của các

nước phương Tây vào khu vực Đông Nam Á như

thế nào?

- HS đọc SGK tự trả lời câu hỏi

- GV nhận xét, trình bày và phân tích: - Quá trình xâm lược:

+ Năm 1511 khi người Bồ Đào Nha chiếm

Ma-lắc-ca, cửa ngõ vùng biển Đông Nam Á, mở đầu

quá trình xâm lược các nước thực dân phương

Tây vào khu vực này

+ Năm 1511 Bồ Đào Nha chiếm Ma-lắc-ca, mở đầu quá trình xâm lược của các nước thực dân phương Tây vào khu vực này

+ Tiếp theo GV giới thiệu trên lược đồ quá trình

các nước phương Tây xâm chiếm từng nước

Đông Nam Á, cụ thể là: Hà Lan lập các thương

điếm ở Gia-các-ta, Anh chinh phục Mi-an-ma và

dần xâm nhập Xiêm

+ Hà Lan lập các thương điếm ở Gia-các-ta, Anh chinh phục Mi-an-ma và dần xâm nhập Xiêm Cuối thề kỉ XIX Pháp xâm lược Việt Nam,